Sa ika-66 na Kaarawan ni Inay

Sa ika-66 na Kaarawan ni Inay
ni Gregorio V. Bituin Jr.

pagbati po sa iyo, mahal kong ina
ng isang mapagpalayang kaarawan
mula sa iyong anak na aktibista
malayo man po ako, puso'y nariyan

di man mapagkikita ang sintang anak
ang inang nagluwal ay lagi sa diwa
kahit po abala sa gawaing tibak
at pag-oorganisa ng manggagawa

ang bilin nyo po laging panindigan ko
kung anong aking sinuong at pinasok
kahit punung-puno man ng sakripisyo
maging matibay ako't huwag lulugmok

salamat, inay, sa pangaral mo't payo
sadyang pinatitibay mo akong lalo

- Setyembre 6, 2012, Maynila, Pilipinas

Kapitalismong Mapangyurak

KAPITALISMONG MAPANGYURAK
ni Gregorio V. Bituin Jr.
9 pantig bawat taludtod

kapitalismong mapangyurak
sa manggagawa'y mapangwasak
dapat nang ibagsak sa lusak
itong sistemang mapanglibak

bakit mapangyurak ng dangal
ang kapitalismong sagabal?
tayo ba'y binaboy sa kural?
tanong niyang animo'y hangal

Bakahin ang Impunidad

BAKAHIN ANG IMPUNIDAD

ni Gregorio V. Bituin Jr.

14 pantig bawat taludtod

panahon ng ligalig, klima ng impunidad

ililibing na lang ba ang kanilang gunita

sino yaong maysala, sinong dapat maglantad

sa naganap na dahas, sa mga nangawala

sinong mga dinukot at pinaslang sa syudad

sila ba'y aktibista, obrero’t maralita

dahil ba rebolusyon yaong tangkang ilunsad

kaya sila'y dinukot at tuluyang winala

sino ang mga taong mayroong abilidad

na gawin ito't mga pamilya'y pinaluha

sinong nais pumigil sa pagbabagong hangad

ng mga aktibistang ninanasa'y paglaya

pagpaslang, pagkawala, tatak ng impunidad

di mainit na isyu sa pahayaga't madla

mga kaso'y kapara ng pagong sa pag-usad

gayong ito'y isa nang suliraning pambansa

taon nang naghahanap, katarungan ba’y hubad

dangal ang niyurakan, batas ba'y walang bisa

pagkatao’y sinaktan, sa puso na'y sumagad

nasaan ka, hustisya? Ikaw ang aming pita

halina't magkaisa laban sa impunidad

ang puspusang pagbaka'y atin nang isagawa 

malawakang kampanya’y gawin nati’t ilunsad

hustisya'y marapat lang angkinin nitong madla

PAG-INOG NG SALIN MULA WIKANG INGLES SA FILIPINO
community - komunidad
electricity - elektrisidad
possibility - posibilidad
facility - pasilidad
ability - abilidad
city - siyudad
nobility - nobilidad
capacity - kapasidad
university - unibersidad
probability - probabilidad
effectivity - epektibidad
impunity - impunidad

Agosto 30 bilang Pandaigdigang Araw ng mga Nangawala (International Day of the Disappeared)
Nobyembre 23 bilang Pandaigdigang Araw Upang Wakasan ang Kultura ng Impunidad (International Day to End Impunity)

Sa Ika-10 Anibersaryo ng MMVA

SA IKA-10 ANIBERSARYO NG MMVA

(Metro Manila Vendors Alliance)

ni Gregorio V. Bituin Jr.

10 pantig bawat taludtod

nakakabili ng bawat tingi

sa manininda ang kanyang suki

laking tipid sa bawat kalupi

busog na rin kahit na kaunti

sistema'y laging pinagkakasya

kung magkano lang ang nasa bulsa

anong mabibili nitong barya

sa tingian, nakakaraos na

bili kayo, meron akong yosi

dito na rin kayo makisindi

tubig, palamig, meron pang kendi

kung anong gusto, kayo'y bumili

ganyan ang buhay ng manininda

munting puhunan lang, nagbebenta

pamatid gutom ang konting kita

tumutubo kahit barya-barya

sa MMVA, mabuhay kayo

pagpupugay itong pagbati ko

sa pagbaka'y magpatuloy tayo

hanggang ang tagumpay ay matamo

Mata ng buwan

MATA NG BUWAN
ni Gregorio V. Bituin Jr.
13 pantig bawat taludtod

karimlan ng gabi nang tuluyang mawala
ang kanyang amang isang lider-manggagawa
sa tindig at prinsipyadong pananalita
itay niya'y sadyang kinilala ng madla

ngunit sa karimlang tila tulog ang buwan
ang irog na ama'y dinukot ng sinuman
di na nakita, mga taon na'y nagdaan
itay ba niya'y sinaklot ng kamatayan

sinong magsasalaysay kung anong nangyari
nang ama'y mawala sa karimlan ng gabi
saan inilibing, wala bang magsasabi
ang mga maysala lang ba ang tanging saksi

kayraming ang taguri'y desaparesido
silang nangawala sa bayang anong gulo
dinaluhong ng mga pusong tila bato
malalantad pa kaya kung sinong berdugo

saksi kaya ang buwan sa gabing kaylagim
lalo't nangyari'y sadyang karima-rimarim
nawa'y mabunyag pa ang nagbabagang lihim
upang maibsan naman yaring paninimdim

Lugaw man ang aming kinakain

LUGAW MAN ANG AMING KINAKAIN

ni Gregorio V. Bituin Jr.

10 pantig bawat taludtod

lugaw man ang aming kinakain

kahirapan ay di namin krimen

mga dukha man kami't patpatin

kami'y huwag ninyong aapihin

mahirap man, dukha'y may pangarap

tapusin na iyang pagpapanggap

di sapat ang limos at paglingap

dapat lipuna'y baguhing ganap

nais naming ang mundo'y mabago

na bawat isa'y nirerespeto

di dahil sa salapi't habag mo

kundi dahil sila'y tao, tao

panahon nang lumaya sa dusa

palitan ang bulok na sistema

organisahin natin ang masa

at sa pagbabago'y magkaisa

ang buhay man ng dukha'y mapanglaw

di krimen ang kumain ng lugaw

sisikat din sa amin ang araw

upang dukha'y di na maliligaw

Napakabata pa ng pag-ibig upang maunawaan ang budhi (Soneto 151)

Napakabata pa ng pag-ibig upang maunawaan ang budhi

ni William Shakespeare (Soneto 151)

Malayang salin ni Gregorio V. Bituin Jr.

20 pantig bawat taludtod

Napakabata pa ng pag-ibig upang maunawaan ang budhi;

Ngunit sinong di nakababatid, budhi'y isinilang ng pag-ibig?

Kaya, manlolokong malumanay, huwag akong udyukang mamali,

Di man gaanong mali sa sala sa sarili'y matamis mong usig.

Na sa pagtataksil mo sa akin, ay ako rin yaong nagtataksil

Ang aking marangal na bahagi ng katawang pulos kaliluhan;

Yaring aking diwang nagsasabi sa aking katawang iyon na nga

Pagsinta'y mapapagtagumpayan; wala nang dahilan pa ang laman,

Ngunit ang pagbangon sa ngalan mo'y siya na ring itinuturo ka

Bilang premyo niya ng tagumpay. Pinagmamalaki niya ito,

Datapwat nasisiyahan siya kahit ikaw pa'y nabubusabos,

Upang tumindig sa iyong tungkol, kahit mahulog sa iyong tabi.

Ayaw ng budhing tanganan yaong matatawag kong kanyang "pag-ibig", 

Kung saan para sa tanging sinta, ako ay babangon at babagsak.

Bago Naging Bayani, Sila Muna'y Aktibista

BAGO NAGING BAYANI, SILA MUNA'Y AKTIBISTA

ni Gregorio V. Bituin Jr.

15 pantig bawat taludtod

pinupuri ng bayan ang mga naging bayani

dahil tinulungan ang bayan, di makasarili

inalay ang sariling buhay para sa marami

iba’y sa bansa, iba’y sa manggagawa nagsilbi

batid nyo ba yaong pinagdaanang buhay nila

bago naging bayani, sila muna'y aktibista

pinag-aralan ang lipunan, lalo ang sistema

kalayaan at pagbabago’y kanilang ninasa

nilabanan ang mananakop, buhay ma'y mapigtal

yaong bayani lang ba'y sina Bonifacio't Rizal

kung iyan lang ang alam mo, magsuri ka't mag-aral

ang kasaysayan ng bayan sa isip ay ikintal

bayani ba sa iyo ang traydor na Aguinaldo

na nag-utos patayin sina Andres Bonifacio

at Heneral Luna, kasaysayan nga'y basahin mo

si Rizal nga'y ayaw kilanlin ng Katolisismo

Jose Rizal, Marcelo del Pilar, at Lopez Jaena

sa España'y nakilalang mga propagandista

Bonifacio’t Jacinto’y Katipunan yaong dala

namatay silang bigong kalayaan ay makita

bayani ng bayan si Crisanto Evangelista

Sakay, Asedillo, Popoy Lagman, Ka Bert Olalia

Ka Amado, Hermenegildo Cruz, at marami pa

lider-manggagawang tunay na nagsilbi sa masa

aktibista sila noon, bayani natin ngayon

Kastila'y kalaban noon, kapitalismo ngayon

marami sa kanila'y namatay sa rebolusyon

adhika’y paglaya ng uri, bayan ay ibangon

silang mga aktibista'y kinilalang bayani

ayaw man ng naghaharing uri, bayan ang saksi

bago nga naging bayani'y aktibistang nagsilbi

sa bayan, sa manggagawa, inalay ang sarili

Wika'y Mabisang Susi sa Edukasyong Pangkalikasan

WIKA'Y MABISANG SUSI SA EDUKASYONG PANGKALIKASAN

(alay sa buwan ng Agosto, ang Buwan ng Wika)

ni Gregorio V. Bituin Jr.

14 pantig bawat taludtod

dumaan si Ondoy, Pedring, Gener, at Habagat

sa maraming lungsod ay kalamidad sa lahat

paano ba tayo magtutulungan nang sapat

edukasyong pangkalikasan na'y nararapat

ating suriin, nagbabago na ang panahon

kaiba na ito sa magdamag at maghapon

paano unawain ang agham nito ngayon

kailangan ng madla'y magandang eksplanasyon

upang ang mga ito'y madaling unawain

katagang Ingles sa Filipino na'y isalin

wikang sarili sa madla'y mabisa't diringgin

bago pa mahuli ang lahat, ito na'y gawin

pag-aangkop sa kalagayan ang adaptasyon

pagbabawas naman ng usok ang mitigasyon

sa wika natin, kayraming isasalin ngayon

sa elementarya'y ipaliwanag na iyon

sala sa lamig at init, klima'y papalala

ang masa't dukha'y dapat na itong maunawa

edukasyong pangkalikasan, wika'y mabisa

lalo't wikang sariling sa masa'y di banyaga

* Ang tulang ito'y bilang pagpapaunlak sa hiling ng isang Xena Rose Vitero, na nagmensahe sa inyong lingkod. Ayon sa kanya, "pwede po bang pagawa ng isang tula "WIKA'Y MABISANG SUSI, SA EDUKASYONG PANGKALIKASAN" tema po iyan .. atleast 5 stanza po,, please po,, kailangan ko na po bukas ,, tnx :)) aassahan ko po na gagawa niyo po ako..tnx po :). Ang mensahe'y ipinadala ngayong Agosto 26, 2012, at lumitaw sa isa ko pang tulang pinamagatang "Tula sa Pangkalikasang Edukasyon" na nalathala noong Oktubre 17, 2008. Marahil nahanap nya ito sa google. Para sa kanya lang ang tulang ito kaya huwag sanang kopyahin ng iba, dahil baka parehong titser ang mapagbigyan nito, hehe.

Naluma man ang kwadro

NALUMA MAN ANG KWADRO

ni Gregorio V. Bituin Jr.

7 pantig bawat taludtod

naluluma ang kwadro

ngunit di ang anino

nasa puso ng tao

ang gunita't prinsipyo

litrato'y kumukupas

ngunit imahe'y wagas

sa kasaysayan bakas

ang ginawa't nilandas

dayo’y niyurak noon

uring obrero’t nasyon

bayani’y nagsibangon

adhika’y rebolusyon

imahen ng dakila

pumanday sa paggawa

sinakbibi ng luha

hinangad ay paglaya

naglaho man ang tinig

atin pang maririnig

prinsipyo'y di nalupig

nanatili ang tindig

museyo'y nagkaagiw

bayani'y di bumitiw

pagsinta'y walang maliw

sa masang ginigiliw

litrato'y masdang dagli

sa sistema'y namuhi

nasa’y gintong sandali

ng paglaya ng uri

naluma man ang kwadro

ngunit di ang anino

ng dakilang obrero

na umukit ng mundo

Iba't Ibang Anggulo

IBA'T IBANG ANGGULO

ni Gregorio V. Bituin Jr.

8 pantig bawat taludtod

iisa lang ang litrato

iba-iba ang anggulo

ikaw kaya'y malilito

kung ano yaong totoo

depende kung nasaan ka

nasa kaliwang banda ba

o baka sa kanang banda

ibabaw o ilalim pa

iisa yaong larawan

iba-iba ang ugnayan

at pagpapaliwanagan

ganito'y ating asahan

kayraming naiilusyon

kayraming interpretasyon

kayrami ding eksplanasyon

iisa lang pala iyon

isip, isip, at magsuri

iba-iba, sari-sari

tayo kaya'y maunsyami

sa ating mga nalimi

iisa ang litrato

kuneho ba o pato

iba't ibang anggulo

ano ang nakita mo

nakikita mo ba'y matanda

o ang babaeng nakalinga

larawang ilusyon ang likha

dalawa ngunit isang mukha

Sa Kadimlan

SA KADIMLAN
ni Gregorio V. Bituin Jr.
12 pantig bawat taludtod

iyan ba ang langit? bakit kulay itim
dahil walang ilaw, gabi na't madilim
may itinatago nga ba iyang lihim
na bawal pagmasdan, nakaririmarim
di ko alam, iyan ba'y gabi ng lagim
datapwat sa isang panahong kulimlim
may bulaklak doong kaysarap masimsim
bininhian siya't dapat makalimlim
dahil magandang tiyak ang naitanim
siyang pinangarap, isang mutyang dilim
na isip at puso'y payapa't kaylalim
pawang kabutihan sa loob ay kimkim

Panliligaw

PANLILIGAW

ni Gregorio V. Bituin Jr.

10 pantig bawat taludtod

naglalambing ang mga kataga

nagbabakasakali ang diwa

ang puso ko ba'y may puwang diyan

o pagkasawi ang hahantungan

naglalambing ang mga salita

humahalakhak at sumisipa

maari bang ipiit mo riyan

sa puso ang aking kabuuan

ako ba'y estrangherong kuhila

di ba malayong isumpa

kahit tapat ang aking hangarin

iwing puso ba'y di mo diringgin

diyosa ka ng kabuuan ko

hintay ko ang matamis mong oo

Ang dalagang nayon

ANG DALAGANG NAYON

ni Gregorio V. Bituin Jr.

15 pantig bawat taludtod

Aking liligawan ang magandang dalagang nayon

Na minsan kong nakilala sa isang pagtitipon

Ganda niya'y kumintal sa puso't diwa ko noon

Diwata siya ng kariktan magpahanggang ngayon

Ako'y binatang lungsod mang pinangarap ang mutya

Liligaw akong laksang karibal ang dumidiga

Ang pangarap ko'y siya't puso ko'y kanyang tinudla

Gagawin ko ang lahat upang siya'y di lumuha

Aanhin ko lahat ng yaman kung walang pag-ibig

Na matanaw ko lang ang sinta ako'y nanginginig

Gulo ang isip ko, baka may ibang makadaig

Na kung mangyayari, puso'y mawawalan ng pintig

Aking diwata, dalagang nayon na anong rikit

Yaring puso ko'y iyong-iyo na't iyong mabitbit

O, sinta, ngalan mo ang aking sinasambit-sambit 

Na alay ko sa iyo'y buwan, bituin, at langit

Masasabi kong inibig din kita, aking sinta

Masasabi kong inibig din kita, aking sinta
Ikaw ang aking inspirasyon bilang aktibista
Kahit palagi tayong naroroon sa kalsada
At kasama'y uring manggagawa't nakikibaka
Edukasyon at ahitasyon ay ating gawain
Lumalaban, nag-oorganisa, may adhikain
Ang pagpopropaganda naman ang aking tungkulin
Gusto nating bulok na sistema'y palitan natin
Agapay natin ang bawat isa sa tinatakbo
Ng pakikibakang itong di makapa ang dulo
Dahil aktibista tayong nagnanais manalo
At sa buhay natin ay makitang tagumpay tayo!
- gregbituinjr.

Sa Inang Bayan, salin ng tula ni Gat Emilio Jacinto

SA INANG BAYAN (A LA PATRIA)

tula ni Gat Emilio Jacinto

nakasulat ng orihinal sa Espanyol

na nasa aklat na Rebolusyon(g 1896) ni Virgilio S. Almario

Malayang salin ni Gregorio V. Bituin Jr.

20 pantig bawat taludtod

I.

Mabuhay ka, tinubuang lupa / higit saanman, kita'y sinamba

na ang yaman mo'y napakarami't / kalikasan ay pinagpala ka

edeng kaybabango ng bulaklak / kumpara sa ibang harding tunay

kaygagandang kulay, sumisilay, / langit ay pininta ng liwayway

na yaong makata'y nangagitla't / tila nananaginip kung saan.

II.

Mabuhay ang nakabibighaning / mutya, ang mahal kong Pilipinas

Venus sa ganda'y kaakit-akit, / walang kaparis, bayan kong mahal

lupain ng liwanag at kulay, / tula, halimuyak at ligaya

lupain ng bungang kaysasarap / at matamis na pagkakaisa

marahang inuugoy ng hangin, / dinuduyan ng alon sa laot.

III.

Kayhalaga't nagliliwanag kang / perlas ng Dagat ng Silanganan

paraisong natatag sa kinang / niring ating nagbabagang araw

anong rubdob kitang binabati / at masigasig na sinasamba

aking diwa'y inalay sa iyo, / na marubdob niyang ninanasa

makita kang walang anong pait / at pang-aalipin ng Kastila.

IV.

Sa kabila ng kasuotan mo, / umungol kang nakatanikala

na ang pinakamahalaga pa / - ang kalayaan, yaon ang wala

na upang maibsan, aking bayan, / ang pagdurusa mo't kalungkutan

buhay ko'y buong iniaalay, / dugo ko ma'y sumirit sa ugat

sa huling patak man sa kawalan / ay mapahimlay sa walang hanggan. 

V.

Anong iyo'y katarungang dapat / o kaya'y likas na karapatan

o wala kundi pawang mababaw / na salita't pulos pang-uuyam

katarunga'y para bang halimaw / sa anong lungkot mong kalagayan

alipin ka, gayong marapat kang / alayan ng putong bilang Mutya

pinasasaya ang malulupit, / pinagmamalupitan ka naman.

VI.

Anong matutulong nito, bayan, / na nakayukod sa kasawian

gayong yaong sapiro mong langit / ay maliwanag, kaakit-akit

na sa buwan mong animo'y pilak / ang sa karikta'y di mapantayan

ano bang silbi nito kung ikaw'y  / may himutok sa pagkaalipin

na sa loob ng apat na siglo'y / patuloy kang nasa dusa't hirap.

VII.

Anong silbing mga bulaklak mo'y / tinatabingan ang mga bukirin

matatamis na huni ng ibon / na sa gubat mo'y nauulinig

kung ang kanyang huni't halimuyak / ay dinadala man din ng hangin

na doon sa mga pakpak nila'y / may dalang hikbi't pait na impit

na nananaig sa iwing diwa't / ang tao'y sadyang napapaisip.

VIII.

Anong buting idudulot niyan, / perlas ng basal mong kagandahan

pinakinang mo sa kaputian / yaong yaman ng buong silangan

kung ang lahat ng iyong kariktan / kung ang buo mong kagandahan

ay iginapos sa mga bakal / na walang makapantay sa tigas

ang maniniil ba'y na tuwang-tuwa / sa kaaba-aba mong lagay?

IX.

Anong pakinabang ng lupain mong / kasaganaa'y walang kaparis

na ibinubunga'y masaganang / prutas na kaysarap at kayrami

kung sa wakas may masisilungang / ipinagkaloob niyong langit

ay ipinahayag at inangkin / ng mga Kastilang salanggapang

karapatan lang nila ang batid, / inaring may kalapastanganan.

X.

Sa dulo'y tatahimik ang lahat / at titiisin ang katandaan

na dumating na rin ang panahon / na ikaw na nga'y ipaglalaban

upang durugin ng walang awa't / walang takot ang sukabang ahas

na nilason ng kanyang kamandag / ang iyong kaaba-abang buhay

O, bayan ko, naririto kami, / sa iyo'y handa kaming mamatay.

XI.

Ang mga minamahal na ina / at asawang pinakasisinta

anak mang kapiraso ng puso't / kapara rin ay tipak ng diwa

upang ipagtanggol ang layon mo'y / iniiwan namin ang lahat

yaring pag-asa't aming pag-ibig: / ang kaligayahang aming hangad

lahat ng aming sintang pangarap, / lahat-lahat ng aming tagimpan.

XII.

Sa buong kapuluan, bayani'y / nagbibigay-liwanag sa atin,

pagsinta'y nag-aalab sa bayan, / may ningning sa bawat kabutihan,

masigasig makibaka't tanging / makagagapi'y ang kamatayan

na kahit mangamatay pa sila'y / bibigkasin ang banal mong ngalan

Bayang mahal, ligaya mo'y hangad / hanggang sa huli nilang hininga.

XIII.

Kayrami ng bituin sa langit, / libu-libong bayaning magiting

nahimlay sa dambana mong banal / na buhay nila'y kusang inalay

at nang marinig mo ang labanan. / kasuklam-suklam na sagupaan

sa langit ay umusal nang taos / ang inyong anak, ang matatanda,

at kababaihan, inaasam / na sa ating hukbo ang tagumpay.

XIV.

At sa gitna ng pagmamalupit / at di masabing pagpapahirap

nang dahil umiibig sa iyo'y / tanging kabutihan mo ang pita 

nagdusa'y di mabilang na martir, / higit sa dalisay nilang diwa

pinagpapala ka nila kahit / sa gitna ng dalamhati't pait

at kung tuluyan silang mamatay, / bayan ay sadyang napakapalad.

XV.

Anong halaga kung daan-daan, / libu-libong anak mo'y naglaho

sa di patas na pakikibaka, / sa matinding pagtutunggalian

at kanilang dugo'y nagsidaloy / na animo'y isang karagatan

anong halaga ng pagtatanggol / sa iyo't sa lupa  mong tahanan

kung mapahamak sila sa laban / nakamamatay na kapalaran.

XVI. 

Munting bagay kung ipapatapon / tayo't dumanas ng bilangguan

o mala-impyernong pagdurusa, / na may poot na sadyang kaybagsik

tungo roon sa dambanang banal / na sa ating puso'y nakaukit

sama-sama ka naming tinaas / nang walang bahid ng kahalingan

na sumumpa sa ating layunin / at itinataya yaring dangal.

XVII.

At kung sa dulo man ng labanan / ay may mga lawrel ng tagumpay,

at ang gawa nati't sakripisyo'y / puputungan ng magandang palad

mga susunod na salinlahi'y / tiyak na aalalahanin ka

bilang mutya ng pulong malaya, / mutyang dalisay at walang dungis

at ikaw ay hahangaang sadya / ng lahat ng tao sa daigdig.

XVIII.

Sa kalangitan mong nagniningning / ay muling sisikat ang liwanag

ng bagong araw ng kalayaan, / pagsinta, pati kasaganaan

at sa mga nabulid sa dilim, / sa gabing pusikit ay lumaban

huwag hayaang malimot yaong / puntod nilang kaylamig at payak

para sa iyong kaligayahan, / sila'y maligaya nang hihimlay.

XIX.

At kung yaong putong ng tagumpay / sakali'y maagaw ng Kastila

at sakaling sa pabagu-bagong / kapalaran, ikaw ay talikdan

di na mahalaga, bawat isa'y / ituturing na magkakapatid

laya'y laging may tagabandila / habang may maniniil pang buhay

angpaniwala'y di maglalaho, / habang tumitibok pa ang puso.

XX.

Ang pagkilos ay magpapatuloy / sakali mang dito'y tumahimik

bago unos ay payapa muna / saka mamumuo yaong sigwa

at sa mas bunyi mang katatagan / patuloy ang masinop na gawa

at pagbaka'y sisimulang muli / nang mas masigasig at malakas

makikibaka hanggang magwagi, / hanggang sa matuyo yaring luha.

XXI.

Bayang natatangi't minamahal, / na habang lumbay mo'y lumalago

lumalago rin yaring pag-ibig, / lalo ang tangi mong pagmamahal

huwag kang mawalan ng pag-asa, / maging sugat mo ma'y nakabuka

patuloy na aagos ang dugo / habang may nabubuhay sa amin

ay di ka namin malilimutan, / di kailanman, di kailanman!

Talasalitaan:

tagimpan - ilusion, mula sa UP Diksiyonaryong Filipino, pahina 1202

kahalingan - pasion, mula sa English-Tagalog Dictionary, ni Leo James English, pahina 719

.

.

.

A LA PATRIA

Poem by Gat Emilio Jacinto

I

¡Salve, oh patria, que adoro, amor de mis amores,

que Natura de tantos tesoros prodigó;

vergel do son más suaves y gentiles las flores,

donde el alba se asoma con más bellos colores,

donde el poeta contempla delicias que soñó!

II

¡Salve, oh reina de encantos, Filipinas querida,

resplandeciente Venus, tierra amada y sin par:

región de luz, colores, poesía, fragancias, vida,

región de ricos frutos y de armonías, mecida

por la brisa y los dulces murmullos de la mar!

III

Preciosísima y blanca perla del mar de Oriente,

edén esplendoroso de refulgente sol:

yo te saludo ansioso, y adoración ardiente

te rinde el alma mía, que es su deseo vehemente

verte sin amarguras, sin el yugo español.

IV

En medio de tus galas, gimes entre cadenas;

la libertad lo es todo y estás sin libertad;

para aliviar, oh patria, tu padecer, tus penas,

gustoso diera toda la sangre de mis venas,

durmiera como duermen tantos la eternidad.

V

El justo inalienable derecho que te asiste

palabra vana es sólo, sarcasmo, burla cruel;

la justicia es quimera para tu suerte triste;

esclava, y sin embargo ser reina mereciste;

goces das al verdugo que en cambio te dá hiel.

VI

¿Y de qué sirve ¡ay, patria! triste, desventurada,

que sea límpido y puro tu cielo de zafir,

que tu luna se ostente con luz más argentada,

de que sirve, si en tanto lloras esclavizada,

si cuatro siglos hace que llevas de sufrir?

VII

¿De que sirve que cubran tus campos tantas flores,

que en tus selvas se oiga al pájaro trinar,

si el aire que trasporta sus cantos, sus olores,

en alas también lleva quejidos y clamores

que el alma sobrecogen y al hombre hacen pensar?

VIII

¿De qué sirve que, perla de virginal pureza,

luzcas en tu blancura la riqueza oriental,

si toda tu hermosura, si toda tu belleza,

en mortíferos hierros de sin igual dureza

engastan los tiranos, gozándose en tu mal?

IX

¿De qué sirve que asombre tu exuberante suelo,

produciendo sabrosos frutos y frutos mil,

si al fin cuanto cobija tu esplendoroso cielo

el hispano declara que es suyo y sin recelo

su derecho proclama con insolencia vil?

X

Mas el silencio acaba y la senil paciencia,

que la hora ya ha sonada de combatir por ti.

Para aplastar sin miedo, de frente, sin clemencia,

la sierpe que envenena tu mísera existencia,

arrastrando la muerte, nos tienes, patria, aquí.

XI

La madre idolatrada, la esposa que adoramos,

el hijo que es pedazo de nuestro corazón,

por defender tu causa todo lo abandonamos:

esperanzas y amores, la dicha que anhelamos,

todos nuestros ensueños, toda nuestra ilusión.

XII

Surgen de todas partes los héroes por encanto,

en sacro amor ardiendo, radiantes de virtud;

hasta morir no cejan, y espiran. Entre tanto

que fervientes pronuncian, patria, tu nombre santo;

su último aliento exhalan deseándote salud.

XIII

Y así, cual las estrellas del cielo numerosas,

por tí se sacrifican mil vidas sin dolor:

y al oir de los combates las cargas horrorosas

rogando porque vuelvan tus huestes victoriosas

oran niños, mujeres y ancianos con fervor.

XIV

Con saña que horroriza, indecibles torturas,–

porque tanto te amaron y desearon tu bien,–

cuantos mártires sufren; más en sus almas puras

te bendicen en medio de angustias y amarguras

y, si les dan la muerte, bendicente también.

XV

No importa que sucumban a cientos, a millones,

tus hijos en lucha tremenda y desigual

y su preciosa sangre se vierta y forme mares:

no importa, si defienden a tí y a sus hogares,

si por luchar perecen, su destino fatal.

XVI

No importa que suframos destierros y prisiones,

tormentos infernales con salvaje furor;

ante el altar sagrado que en nuestras corazones

juntos te hemos alzado, sin mancha de pasiones,

juramentos te hicieron el alma y el honor.

XVII

Si al terminar la lucha con laureles de gloria

nuestra obra y sacrificios corona el triunfo al fin,

las edades futuras harán de tí memoria;

y reina de esplendores, sin manchas ya ni escoria,

te admirarán los pueblos del mundo en el confín.

XVIII

Ya en tu cielo brillando el claro y nuevo día,

respirando venturas, amor y libertad,

de los que caído hubieren en la noche sombría

no te olvides, que aun bajo la humilde tumba fría

se sentirán felices por tu felicidad.

XIX

Pero si la victoria favorece al hispano

y adversa te es la suerte en la actual ocasión,

no importa: seguiremos llamándonos “hermano”,

que habrá libertadores mientras haya tirano,

la fé vivirá mientras palpite el corazón.

XX

Y la labor penosa en la calma aparente

que al huracán precede y volverá a bramar,

con la tarea siguiendo más firme, más prudente,

provocará otra lucha aun más tenaz y ardiente

hasta que consigamos tus lágrimas secar.

XXI

¡Oh patria idolatrada, cuanto más afligida

y angustiada te vemos te amamos más y más:

no pierdas la esperanza; de la profunda herida

siempre brotará sangre, mientras tengamos vida,

nunca te olvidaremos: ¡jamás, jamás, jamás!

Paano kaya nais likhain ng aking musa ang isang paksa (Soneto 38)

Paano kaya nais likhain ng aking musa ang isang paksa (Soneto 38)

ni William Shakespeare

malayang salin ni Gregorio V. Bituin Jr.

20 pantig bawat taludtod

Paano kaya nais likhain / ng aking musa ang isang paksa

Na habang ikaw ay humihinga, /  sa tula ko'y bumubuhos iyon

Sarili mong katwira'y kaytamis, / iyon ba'y napakahusay sadya

Sa bawat lantarang kasulatang / sa pagsasanay ay nakatuon?

O! kahit man lang para sa akin, / sarili'y bigyan mong pasalamat

Tindigan ang dapat na pagbasa / laban sa iyong napagmamasid;

Dapwa't sinong di makasalita / na sa iyo'y di makasusulat,

Kailan sa sarili'y maalwang / malikha ang mga nababatid?

Ika'y maging ikasampung Musa, / higit sampung ulit ang halaga

Kaysa sa siyam pang matatandang / sinasamba ng mananaludtod;

At siyang tumatawag sa iyo, / ay hayaan siyang dalhin niya

Ang mga numerong walang hanggan / nang mahahabang petsa'y malunod.

Kung munti kong musa'y nalulugod / sa kakaibang araw na iwi

Sa akin na ang anumang sakit, / habang sa iyo yaong papuri.

Ang Payo kay Spiderman

ANG PAYO KAY SPIDERMAN
ni Gregorio V. Bituin Jr.
14 pantig bawat taludtod

Dr. Otto Octavius to Peter Parker in Spiderman II (2004): "If you want to get a woman to fall in love with you, feed her poetry."

payo ni Doctor Octavius kay Peter Parker
alayan ng tula ang dalagang iniibig
karibal mo ma’y mayaman, burgis, nasa poder
maipapanalo rin yaong pusong dinilig

ng mga tulang wagas, puno ng katapatan
bigkasing binhi sa binibining binibihag
bawat kataga’y sadyang pataba sa halaman
diliging panay, araw-gabi, saksi ma’y buwan

payapang puso'y nasa larang ng digma't lintik
kaytindi ng kapangyarihan niyang pag-ibig
kaya pagbutihin ang lalamnin ng panitik
dahil gantimpala sa nagwagi'y ang kaniig

pag-igihin ang pagpili ng tamang salita
huwag lamang maging buladas ng sinungaling
pagkat ang tula’y tulad ng isang panunumpa
winiwika’y di sugat sa pusong nilalambing

Saturnino Fabros, Ehemplo ng Kahinahunan

SATURNINO FABROS, EHEMPLO NG KAHINAHUNAN

ni Gregorio V. Bituin Jr.

13 pantig bawat taludtod

ngayon, isa na namang siga ng lansangan

ang nagpakita ng pangit na kaasalan

mabuti't walang baril, siya'y nanapak lang

ang sinapak, pinakita'y kahinahunan

ang traffic enforcer, si saturnino fabros

ulo'y malamig sa gitna ng pambabastos

sa kanya ng mayamang sa isip ay kapos

pagkatao niya'y sinagasa ng unos

sinapok sa panga ng mayabang na praning

di pumalag, mga anak ang nagtumining

anim na anak ay baka walang makain

kahit pagkatao niya'y nilagyang dusing

ngunit sa aming mga nakabatid nito

pagpupugay po sa pagkamahinahon mo

sa gitna na buhay mo'y nasa delikado

naging matatag ka sa gitna ng perwisyo

wala man sa minimum wage ang iyong sahod

pinagtiiisang parang kalabaw ang kayod

ehemplo ka ng katatagan, may gulugod

naging tapat sa tungkulin, di nanikluhod

salamat po sa iyo, isa kang ehemplo

ng katatagang dapat taglayin ng tao

sana’y di na maulit ang nangyaring ito

dangal ng ating kapwa'y dapat irespeto

Sa Pagkatha't Pagkain

SA PAGKATHA'T PAGKAIN

ni Gregorio V. Bituin Jr.

18 pantig bawat taludtod

huwag muna akong / pakikialamang / tawaging kumain

lalo't sa panahong / kumakatha ako'y / huwag abalahin

mahalaga'y huwag / mawala ang mga / katagang naisin

kaya pasensya na / kung di muna kita / agad pinapansin

ayoko lamang na / sa bawat pagkatha / ako'y nabibitin

pagkat parirala't / salitang mawala'y / kayhirap isipin

may panahon naman / huwag mag-alala't / ako ri'y kakain

maraming salamat / sa pag-aalala't / ako'y patawarin

Tulad ng Mata ng Alamid

TULAD NG MATA NG ALAMID

ni Gregorio V. Bituin Jr.

13 pantig bawat taludtod

habang kalagayan ng masa'y namamasid

nakita ko tulad ng mata ng alamid

kung gaano kalinaw sila'y nabubulid

sa laksang kahirapang tunay ngang balakid

kitang-kita ng mata ang katotohanang

tunay na sa bansang ito'y may kaunlaran

ngunit ang yumayaman lamang ay iilan

habang buhay ng mayorya'y di umaalwan

nakitang malinaw ngunit kung di sinuri

di mababatid ang tunggalian ng uri

na sa kapitalismo'y uso pa ang hari

na ang pagbagsak nito'y di minamadali

pagmasdan mong maigi ang kapaligiran

bumabaha sa merkado ang kaunlaran

pagmasdan mo naman ang iyong kababayan

hirap at dusa'y bumaha sa kalunsuran

huwag magbulag-bulagan yaong may mata

sa mga nakita'y huwag basta magtaka

suriin kung bakit ganito ang problema

at bakit kinakailangang kumilos na

Ang Demolisyon ay Terorismo!

ANG DEMOLISYON AY TERORISMO!

ni Gregorio V. Bituin Jr.

13 pantig bawat taludtod

tao tayong may karapatan sa pabahay

isang tahanang pahingahan nating tunay

pahingahan nitong katawang nagsisikhay

nagsisikhay upang ganap tayong mabuhay

kaya pag winasak mo ang tahanang ito

winasak mo'y dangal namin at pagkatao

ano pa nga bang maitatawag mo dito

alyas nga ng demolisyon ay terorismo

nais ng maralita'y isang negosasyon

na di sila maaapi't sila'y sang-ayon

may trabaho ba't serbisyo sa relokasyon

o mula sa danger zone, dadalhin sa death zone

teroristang demolisyo’y tamang labanan

dahil winawasak nito'y kinabukasan

ng pamilyang maralita't ng pamayanan

isa kang tuod pag tumunganga ka lamang

pinatutunayan ng kasaysayan dito

na demolisyon nga'y totoong terorismo

huwag maging tuod, labanan itong todo

kung di sa negosasyon ay sa mga bato

Muli bang maglilipana ang mga bato?

MULI BANG MAGLILIPANA ANG MGA BATO?

ni Gregorio V. Bituin Jr.

13 pantig bawat taludtod

matapos bahain ang buong kalunsuran

naghapag ng solusyon ang pamahalaan

peligrosong lugar ay duruging tuluyan

upang dukha'y di na ito mapamahayan

muli bang maglilipana ang mga bato

pag dinemolis ang bahay ng mga tao

sa dukha ang demolisyon ay terorismo

bato’y depensa sa karapatang pantao

ang bahay nila'y nilalaban ng patayan

pagkat walang maayos na paglilipatang

malapit sa pagkukunan ng lamang-tiyan

relokasyong may serbisyo, di kagubatan

sabi ng pamahalaang mapagkalinga

lahat ng mapanganib na lugar ng dukha

ay dapat daw walisin, pasabuging sadya

iskwater na kayrami'y dapat daw mapuksa

binaha ang iskwater, iyan ang sitwasyon

kaya pupulbusin ang kanilang pulutong

anang gobyerno sa maralita’y solusyon:

dukha’y ilipat mula danger zone sa death zone!

di yata sila natuto sa kasaysayan

nang Mariana'y dinemolis nagkabatuhan

Laperal, Corazon, Silverio, at saanman

dukha'y tangan ang mga batong pananggalang

bakit nasa peligrosong lugar ang dukha

bakit nagtitiis doon ang maralita

ang lugar nila'y ipagtatanggol pang lubha

dahil bawat bahay ay tahanang dakila

at kung gobyernong ito’y talagang seryoso

na dukha'y durugin sa pook na peligro

tiyak na dukha’y lalaban sa terorismo

at muling maglilipana ang mga bato

Si Nana, Ina ng Dalawang Martir

SI NANA, INA NG DALAWANG MARTIR

ni Gregorio V. Bituin Jr.

11 pantig bawat taludtod

sa anumang baha't unos ng buhay

sa bawat gunita't danas ng lumbay

si Nana, isang matatag na nanay

sa mga anak, walang makapantay

sa pagmamahal na wagas at tunay

siya’y ina sa dalawang dakila

ni Hermon, noong martial law nawala

ni Popoy, isang lider-manggagawa

silang nais na obrero'y lumaya

mula sa sistemang lilo't kaysama

unang lider ng FIND, na isang grupo

sa usaping karapatang pantao

adhika nila'y hustisya sa tao

makita bawat desaparecido

na nangawala noon pang martial law

tangan yaong prinsipyo niya't rason

si Nana'y ina sa maraming unyon

at sa mga martir ng rebolusyon

mananatili siyang inspirasyon

at kasama sa bawat nilalayon

sa iyo, Nana, kami'y nagpupugay

sa mga nakasama'y inang tunay

sa mundo mang ito ikaw'y nawalay

amin pang palalakasin ang hanay

tuloy ang laban hanggang sa tagumpay

May bahaghari matapos ang unos

MAY BAHAGHARI MATAPOS ANG UNOS
ni Gregorio V. Bituin Jr.
10 pantig bawat taludtod

kaytinding para tayong kinalos
niring sindak sa lungsod ng unos
sa pagpasaklolo'y namamaos
hininga'y tila ba kinakapos

wala nang ngiti sa mga labi
masa'y pawang mga nangalugi
sa bibig, walang namumutawi
kundi ano pa ang malalabi

Ondoy, Pedring, Habagat, Milenyo
nagngangalit yaong mga bagyo
tila ba wakas na natin ito
buti't may bahaghari pa rito

tanda iyon ng kapayapaan
ng isip natin at kalooban
ang unos, gaanong kasindak man
ay meron din palang katapusan

sa silangan ating matatanaw
yaong masugod na haring araw
na ang init ay tila balaraw
na sa balat nati'y sumisingaw

paglitaw ng bawat bahaghari
ay tandang di lahat masasawi
alinlangan din ay mapapawi
kalooban ay di na hahapdi

Napakaraming Bawal

NAPAKARAMING BAWAL

ni Gregorio V. Bituin Jr.

12 pantig bawat taludtod

bawal kumain ng mansanas ni Eba

lalo't ito'y di niya ibinebenta

bawal kumuha ng anumang di kanya

lalo't ito'y sariling gamit ng iba

bawal pang ligawan ang dalagang iyon

baka mabuntis ng wala sa panahon

bawal na sa gabi'y ikaw'y maglimayon

at baka makursunadahan ng maton

bawal magwelga, anang kapitalista

pagkat masama sa takbo ng pabrika

bawal magrali ang mga aktibista

magagalit daw ang gobyernong pasista

bawal manawagan ng dagdag na sahod

kahit kalabaw ka na sa kakakayod

bawal ang dukha'y kumandidatong lingkod

lalo't sa masa'y walang perang pangmudmod

bawal ka sa lupang walang nakatira

may-ari raw ng lupa'y korporasyon na

bawal pumatay ng mapagsamantala

pakiramdam mo man, aping-aping ka na

kayraming bawal sa taong nagsisipag

nagtitiyaga na, buhay pa ri'y hungkag

sa lahat ng bawal huwag kang lalabag

kung ayaw masaktan huwag kang pumalag

sana'y ipagbawal ang globalisasyon

na pahirap sa bayang di makabangon

ipagbawal din ang kontraktwalisasyon

na salot sa obrerong di makaahon

may bawal na panlahat, may pang-iilan

pati sa bawal may uri't tunggalian

may pwede sa kapital, bawal sa bayan

sadya bang ganito sa ating lipunan?

Baha ng Habagat

BAHA NG HABAGAT

ni Gregorio V. Bituin Jr.

14 pantig bawat taludtod

kayrami-raming tubig, ngunit walang mainom

naglipana ang karne, ngunit bayan ay gutom

habang sa mga inang palad ay nakakuyom

sa sikdo ng panganib, bibig nila'y di tikom

buong bayan ay tila dagat ng alimuom

di na makaugaga't panahon ng tagsalat

mga alagang hayop ay nalunod na't sukat

tubig-bahang sinalok ay kayrumi't maalat

habang sumasabay pa'y pagkulog at pagkidlat

kaya di maaaring magkikibit-balikat

sumikat ang araw, nananatiling ligalig

takot pa sa hagibis ng hanging maulinig

hinahanda ang dibdib at pusong pumipintig

bawat isa'y damayan, dapat magkapitbisig

humabagat mang muli, ang tao'y nakatindig

Huwag Sanang Mapilantod ang Pangarap

HUWAG SANANG MAPILANTOD ANG PANGARAP

ni Gregorio V. Bituin Jr.

12 pantig bawat taludtod

may bukas pa kaya yaong mga paslit

na nangarap umahon sa pagkagipit

pag lumaki'y tutulong sa maliliit

ayaw nilang sa patalim pa'y kakapit

isa'y nais maging isang inhinyero

isa nama'y gustong maging mekaniko

nais nilang sumakay ng eroplano

at matanaw ang ibabaw nitong mundo

makikita nila yaong alapaap

pangarap na malalaki sa hinagap

makakamit kaya nila itong ganap

malaki man, libre naman ang mangarap

maglalaro muna sila hangga't bata

lalaruin yaong luksong baka't sipa

maghoholen muna sila sa may lupa

habang sila'y nangangarap ng ginhawa

karapatan sana nila'y kilalanin

mahirap man, huwag silang haharangin

na makamit ang pangarap at mithiin

pinangarap ma'y lipunang babaguhin

huwag sanang mapilantod ang pangarap

nitong mga batang laki na sa hirap

maaabot din nila ang alapaap

sa tiyaga at kanilang pagsisikap

Larawan kuha ni Nicasio Mendaro Jr., ng grupong Litratista sa Daan

Pantasya Real sa Mundo ng Paslit

PANTASYA REAL SA MUNDO NG PASLIT

ni Gregorio V. Bituin Jr.

14 pantig bawat taludtod

umalis na si ama't sa dyip magmamaneho

si ina’y naglabada naman doon sa kanto

bata'y naiwang muli sa kanyang munting mundo

sa guniguni'y muling babalikan ang kwento

at habang tinatanaw ang papalayong ama

nagsisimula siyang maghabi ng pantasya

nais niyang iligtas ang magandang prinsesa

sa palalong daigdig ng malupit na bruha

napanood lang niya iyon sa telebisyon

ngunit sa araw-araw yaon ang naging padron

sa pantasya na siya tila naglilimayon

nais maging bayani sa mundo niyang iyon

ngunit sa reyalidad, hirap yaong kakambal

pag ama'y walang kita, gutom ang bumubuntal 

sa mura niyang isip, ito'y hindi sagabal

basta’t nananatili yaong pantasya real

Larawan kuha ni Jhuly Panday ng grupong Litratista sa Daan

Bagabag sa Gunita

BAGABAG SA GUNITA

ni Gregorio V. Bituin Jr.

12 pantig bawat taludtod

i

maghapong tunganga yaong taong grasa

na nababagabag sa pag-aalala

tunay na pamilya kaya ay kumusta

katinuan niya'y tila nagbalik na

higit nang dekada nang siya'y iwanan

ng asawa't anak, ng pamilyang tanan

sa kanya daw sayang ang kinabukasan

hanggang sa mawala yaong katinuan

anong magagawa ng pagiging tamad

buhay-hari siya't sa tomaan babad

dakilang sugarol, ngayo'y sawimpalad

tila mga agiw, sa utak sumayad

siya'y walang alam kundi tumambay lang

sa kanyang pamilya'y walang pakialam

ayaw magtrabaho, gusto'y sumuso lang

magdroga't iraos libog ng katawan

nagunita niya yaong kulasisi

sa kanyang asawa'y ipinagmalaki

tila siya'y bwisit sa kanyang sarili

pagsisisi'y sadyang laging nasa huli

nawalan ng landas, wala nang direksyon

maibabalik ba ang maling kahapon

nabubuhay ngayon sa kutya't linggatong

mamamatay siyang basta lang ba gayon

ii

litrato sa pader ay napatunganga

anya'y mabuti ka't walang krimeng gawa

nabubuhay ka lang na nakatulala

wala kang inapi't hinamak na madla

Larawan kuha ni Teni Sta. Ines ng grupong Litratista sa Daan