Miyerkules, Setyembre 28, 2022

Lumbera


LUMBERA
(Abril 11, 1932 - Setyembre 28, 2021)

payak ang puntod ng Pambansang Alagad ng Sining
umalis siyang puso'y nag-aalab ng magiting
sa masang pinaglingkuran niyang buong taimtim
may apat akong aklat niyang sa akin nanggising

sapagkat siya't tunay na makata't makabayan
ang kanyang mga akda nga'y aking pinag-ipunan
ang una kong libro niya'y tungkol sa panulaan
tuwa ko nang siya'y nakadaupang palad minsan

minsan lamang, isang beses, di na iyon naulit
subalit akda niya'y binabasa kong malimit
hinggil sa pelikula, tula, masang nagigipit
ang hustisyang panlipunang di dapat ipagkait

pagpupugay sa maestro, kay Sir Bien Lumbera
simpleng ngiti, mapagkumbaba, lahad ay pag-asa
sa ating panitikan, poetika, politika
payak man ang puntod, sa bansa'y maraming pamana

- gregoriovbituinjr.
09.28.2022

Tulang nilikha sa unang anibersaryo ng kamatayan ni Sir Bien Lumbera
* Ang litrato ng puntod ay mula sa fb page ng Sentro Lumbera
* Ang una kong aklat niya'y ang Tagalog Poetry 1570-1898, ang tatlo pa'y ang Suri: Pag-arok sa Likhang Panitik, ang Poetika/Pulitika: Tinipong mga Tula, at ang Isang Sanaysay Tungkol sa Pelikulang Pilipino.

Pagpupugay sa 5 namatay na rescuer



PAGPUPUGAY SA LIMANG NAMATAY NA RESCUER

kasagsagan ng bagyong Karding nang sila'y mawala
buhay nila'y pinugto ng bagyong rumaragasa
bigla raw nag-flash flood ng life boat ay inihahanda
gumuho ang isang pader, ayon pa sa balita,
doon sa limang rescuer ay umanod na bigla

sila'y nagsagawa ng isang rescue operation
sa lalawigan ng Bulacan ginawa ang misyon
sa bayan ng San Miguel, iligtas ang naroroon
ginampanan ang tungkulin sa atas ng panahon
ngunit matinding baha ang sa kanila'y lumamon

tagapagligtas natin silang limang nangamatay
tungkuling sa kalamidad ay magligtas ng buhay
ng kanilang kapwa, ang buhay nila'y inialay
upang mailigtas ang iba, mabuhay, mabuhay!
sila'y mga bayani! taospusong pagpupugay!

- gregoriovbituinjr.
09.28.2022

* mga litrato mula sa google

Martes, Setyembre 27, 2022

Ondoy at Karding

ONDOY AT KARDING

dalawang bagyong nanalasa 
halos magkaparehong petsa
Setyembre dalawampu't lima
at hanggang kinabukasan pa

nang mag-Setyembre Bente-Sais
anim-na-oras lang, kaybilis
ng Ondoy nang ang Metropolis
ay nilubog, baha'y hagibis

Karding din ay napakatulin
typhoon signal four na tinuring
mga ulat ay ating dinggin
sa Quezon namuro si Karding

handa ba tayo sa ganito?
sa tumitinding klima't bagyo?
pag nanalanta na'y paano?
kay Ondoy ba tayo'y natuto?

panawagang Climate Justice Now
ay narinig bang inihiyaw?
ang aral ba nito'y malinaw?
na sa puso't diwa'y lumitaw?

- gregoriovbituinjr.
09.27.2022

Katha

KATHA

wala mang magbasa niring tula
akda ko'y di man gusto ng madla
patuloy pa rin akong kakatha
ng kung anong nasa puso't diwa

paksa ma'y pagdarahop ng madla
bahay man ng dukha'y ginigiba
pakikibaka ng manggagawa
kamaong kuyom ng maralita

maging trapo ma'y binubutata
may sumbat ng budhi sa kuhila
sa rali'y hampas man ng batuta
o sa tokhang man ay nabulagta

nilalamay ang wastong salita
hinahanap anong tamang wika
tumititig sa bawat kataga
kinikinis ang sukat at tugma

maraming paksang walang kawala
kaya kwaderno't pluma ko'y handa
upang kathain ang luha't tuwa
wala mang magbasa niring tula

- gregoriovbituinjr.
09.27.2022

Linggo, Setyembre 25, 2022

Ang tinuran ng guro


ANG TINURAN NG GURO

"The ultimate aim of the art of karate lies not in victory and defeat, but in the perfection of the character of its participants."
~ Master Gichin Funakoshi

sakali mang di mapakali
ay unawain ang sinabi 
ni Guro Gichin Funakoshi
hinggil sa sining ng karate

sadyang ikaw ay magninilay
sa ibinilin niyang gabay
karate'y di nakasalalay
sa pagkatalo o tagumpay

kundi sa pagiging perpekto
ng karakter o pagkatao
ng mga lumalahok dito
tinurang sa diwa tumimo

kung ito'y ating maunawa
kahuluga'y magpakumbaba
karate'y pagiging payapa't
makipagkapwa ang adhika

- gregoriovbituinjr.
09.25.2022

Ang daan patungong Quiapo

ANG DAAN PATUNGONG QUIAPO

matapos ang dalawang dekada'y muling bumili
ng librong Trip to Quiapo na akda ni Ricky Lee
ang naunang libro niya'y nasa hiraman kasi
di na naibalik, gayong kaylaki nitong silbi
buti na lang at may pera nang mapuntang C.C.P.

hayskul pa ako'y nilalakad ko na ang Quiapo
nang magkolehiyo'y sa Quiapo pa rin ang tungo
kaya kabisado ko ang bituka nito't luho
dito nagkaisip, kalokoha'y dito nahango
kayrami ring naging katoto't suki sa Quiapo

mula Sampaloc, ako'y nagtutungong paaralan
sa Intramuros, sa Quiapo lagi dumaraan
at sasakay ng Balic-Balic pauwing tahanan
O, Quiapo, bahagi ka ng aking kabataan
anuman ang Trip to Quiapo'y alam ko ang daan

muling binili ang Trip to Quiapo ni Ricky Lee
upang pagsulat ng katha'y paghusaying maigi
iskrip rayting manwal na sa akin makabubuti
salamat, muling natagpuan ang aklat na ire
at mahal man ang presyo'y tiyak di ka magsisisi

- gregoriovbituinjr.
09.25.2022

* ang aklat na Trip to Quiapo ni Ricky Lee ay nabili ng makata sa halagang P350, nang kanyang dinaluhan ang Philippine PEN Congress 2022 sa CCP nitong 09.20.2022
* taospusong pagpupugay kay Ricky Lee nang siya'y gawaran bilang National Artist ng Pilipinas ngayong 2022

Sabado, Setyembre 24, 2022

Kaymahal

KAYMAHAL

kaymahal ng kuryente,
tubig at pamasahe;
tuwa ng negosyante
na tubo'y balde-balde

masa na'y sinasagpang
ng tuso't mapanlamang;
kayrami na ring utang
ang di pa sinisilang

pahirap ng pahirap
ang buhay ng mahirap;
kailan malalasap
ang ginhawang pangarap

sweldo ng manggagawa
ay talagang kaybaba;
negosyanteng kuhila
sa tubo tiba-tiba

masa’y umaatungal
sa bayaring kaymahal;
magmura’y mauusal
kahit isa kang banal

di sapat ang panggugol
ng masang tumututol;
sistemang di na ukol
ay dapat nang maputol

- gregoriovbituinjr.
09.24.2022

Miyerkules, Setyembre 21, 2022

Sa ikalimampung anibersaryo ng batas militar




Kuha sa Bantayog ng mga Bayani kung saan ipinalabas ang 2-oras na dokumentaryong 11,103 na nagsimula ng 6pm. Bago iyon ay nakiisa tayo sa pagkilos mula umaga bilang paggunita sa ikalimampung anibersaryo ng deklarasyon ng batas militar. Narito ang nagawa kong tula:

SA IKALIMAMPUNG ANIBERSARYO NG BATAS MILITAR

kaytinding bangungot yaong pinagdaanan
ng labing-isang libo, sandaan at tatlo
di na mabubura sa ating kasaysayan
bilang iyon ng biktima noong marsyalo

batang-bata ako nang marsyalo'y binaba
walang muwang sa nagaganap sa lipunan
iyon pala, mga kabuktuta'y bumaha
kayraming tinortyur, iwinala, pinaslang

anong klase kayang kahayukan sa dugo
ang nasa pangil at puso ng diktadura
ano kayang klaseng kahayukan sa tubo
ang naisip ng diktador at cronies niya

naunawaan ko lang ang mga nangyari
sa mura kong diwa'y pinilit intindihin
nang tinanggal ang Voltes V at Mazinger Z
na noon talaga'y kinagiliwan namin

nang lumaki na'y mas aking naunawaan 
ang nangyayari sa kinagisnang paligid,
sa kalunsuran, kanayunan, daigdigan
upang gutom ng kapwa't dukha'y maitawid

at ngayong ikalimampung anibersaryo
ng batas militar, ang muli naming sigaw
ay "Never Forget, Never Again to martial law!"
sana'y magandang bukas ang ating matanaw

- gregoriovbituinjr.
09.21.2022

Mantika at dishwashing liquid

MANTIKA AT DISHWASHING LIQUID

halos magkamukha, subalit huwag magkamali
na mantika ang gamitin sa paghugas ng pinggan
o dishwashing liquid kung magpiprito sa kawali

lalo na't magkatabi lang ang kalan at lababo
ay, pag nagkamali ka'y anong laking katangahan
na bawat pagkakamaling ito'y sadyang perwisyo

di sinasadya, pareho pang Spring yaong tatak
magkaiba ng pinagbilhan, di ko rin napansin

pagkabili galing palengke, ihiwalay sadya
lagyan ng "Di ito mantika" ang dishwashing liquid
ang mantika naman ay lagyang "ito'y bumubula"

ay, huwag kang magkakamali, aking kaibigan
at talagang sarili mo'y iyo nang sisisihin
tingnan mo muna bago gamitin, ang bilin ko lang

- gregoriovbituinjr.
09.21.2022

Lunes, Setyembre 19, 2022

Kulugo

KULUGO

kung di mo inaalay ang buhay mo sa layuning
makatao, dakila't banal kundi pansarili
ang kapara mo'y kulugong basta lumitaw man din
sa katawan ng iba, dapat sa iyo'y iwaksi

ang buhay na di ginugol sa malaking dahilan
ay kahoy na walang lilim o damong makamandag
nasusulat iyan sa Kartilya ng Katipunan
upang ang bayang ito'y maging malaya't matatag

kaya ayokong maging kulugo sa iwing buhay
na pansariling ginhawa't kaligtasan ang pakay
kaya ako'y aktibistang ang buhay na'y inalay
ng buong-buo para sa bayan hanggang mamatay

kaya huwag mong isiping ako'y magpapayaman
tulad ng kulugong sinagpang ay ibang katawan
upang sarili'y paginhawain, bundat ang tiyan
maghirap man ako'y may adhikang tapat sa bayan

- gregoriovbituinjr.
09.19.2022

P20

P20

bente pesos na roon ang kanin
di bente pesos na kilong bigas
ito na ang kalagayan natin
mahal ang presyo ng bigas at gas

mananatili lang bang pangako
o iyon ay sadyang pambobola
noong halalan, ngayon napako
ang pinangako nila sa masa

umasa kasi sa tusong trapo
gayong di naman nila kauri
kaya laging inuunggoy tayo
ng mga hunyangong walang budhi

ito'y isang mahalagang aral
na kaakibat ng ating dangal

- gregoriovbituinjr.
09.19.2022

Linggo, Setyembre 18, 2022

Tahak, hatak, katha

TAHAK, HATAK, KATHA

aking tinatahak ang landasing
di matingkala kung di batirin
tila gagambang lumalambitin
sa baging ng di mo akalain

tila ba kung anong humahatak
sa haraya't ginapangang lusak
ang mga panggatong na sinibak
ay malapit sa tungko nilagak

habang kinakatha'y mga paksa
ng manggagawa't anak-dalita
ang bagyong di pa rin humuhupa
sa kalunsuran ay nagpabaha

- gregoriovbituinjr.
09.18.2022

Inihaw na tahong

kaysarap ng inihaw na tahong
na inihain sa aming pulong
na mula sa dagat ng linggatong
ng samutsaring paksang umusbong

kung naroong mangga'y manibalang
kung buwan ay maghulog ng sundang
kung lumabas ang kawan ng balang
kung gumagala'y may pusong halang

kaysarap ng inihaw na tahong
habang kayrami ng mga tanong
iba'y pakitang-gilas sa dunong
sa balitaktaka'y di umurong

- gbj/09.18.2022

Alon

pagyapak sa alon
sa akin lumulon
pagyakap ang tugon
sa bawat nilayon

- gbj/09.18.2022

Sabado, Setyembre 17, 2022

Talukab at talukap

TALUKAB AT TALUKAP

ang talukab pala'y shell o kaha
ng alimango o kaya'y tahong
ang talukap ay takip ng mata
o eyelid, odom o tabon-tabon

dalawang salitang magkatugma
na kapwa katinig na malakas
pakinggan mo lamang ang salita
upang kahulugan ay mawatas

- gregoriovbituinjr.
09.17.2022

* mula sa UP Diksiyonaryong Filipino, pahina 1217

Biyernes, Setyembre 16, 2022

Sobre

nag-abot ng munting sobre
ang pulubing nanghihingi
nabigay ko'y pamasahe
at lakad akong umuwi

- gbj/09.16.2022

Kislap ng diwa

kumikislap ang diwa
nitong abang makata
ideyang di mawala
heto na't ginagawa

sa kislap ng panulat
ang masa'y minumulat
habang sa puso'y bakat
ang nabahaw na sugat

- gbj/09.16.2022

Di pipi

tahimik ako ngunit di pipi
na basta sinasalya sa tabi
may karapatan ding masasabi
na hindi papayag magpaapi

- gbj/09.16.2022

Martes, Setyembre 13, 2022

Pusang uhaw

PUSANG UHAW

sige lang, pusa, dapat matighaw
ang iyong nararamdamang uhaw
tubig baha man o galing kanal
kung sa uhaw ay di makatagal

buti naman at naiinom mo
ang bigay ng kalikasang ito
tubig mang mula ulan o bagyo
ay makakatighaw ngang totoo

habang ako nama'y nanonood
na pagmasdan ka'y kinalulugod
galing man ang tubig sa alulod
ay nakainom kang di hilahod

di ka tulad naming mamamayan
na boteng tubig, bibilhin naman
mahal man ang presyo'y babayaran
mawala lamang ang kauhawan

- gregoriovbituinjr.
09.13.2022

* nakunan ng bidyo ang pusang ito sa isang bangketang nadaanan ng makatang gala

Umaga umuga, umiga ang sapa

UMAGA UMUGA, UMIGA ANG SAPA

UMAGA nang lindol naramdaman
tila ba iyon na'y katapusan
UMUGA ang buong kalupaan
hanap agad ay makakanlungan
UMIGA ang sapa't lalamunan
ang mga hayop ay atungalan

gunita sa isang lalawigan
na gagawin ay di ko malaman
lalo na't tila pinagsakluban
na noon ng lupa't kalangitan
ah, mag-ingat tayo, kababayan
ang ganito'y ating paghandaan

- gregoriovbituinjr.
09.13.2022

Martes, Setyembre 6, 2022

Tula sa kapayapaan

Di ako nakadalo sa miting ng PAHRA (Philippine Alliance of Human Rights Advocates) ng 2pm. May kasabay, nakadalo ako sa miting ng grupong PAGGAWA (Pagkakaisa ng Uring Manggagawa) sa Diokno Hall sa CHR (Commission on Human Rights). Trade Union Action Day for Peace ng WFTU (World Federation of Trade Unions). Sa talakayan ay nakagawa ako ng tula, at nang ako'y tinawag ay binigkas ko ang sumusunod na tula:

TULA SA KAPAYAPAAN
Alay sa Trade Union Action Day for Peace

kapayapaan, imperyalistang gera'y itigil
ang buhay ng tao'y di dapat basta kinikitil
digmaan ng mga bansa'y sinong makapipigil
baka nuclear misayl, gamitin ng bansang sutil

kaya nararapat lamang ang ating panawagan
na baguhin ang bulok na sistema ng lipunan
sa pangarap na mundo, hangad ay kapayapaan
may kaginhawahan ang lahat, di lang ang iilan

O, uring manggagawa, dapat tayong magtulungan
tayo'y magkapitbisig, imperyalismo'y labanan
ang mapagsamantalang kapitalismo'y wakasan
ang sosyalismo'y tahakin, baguhin ang lipunan

- gregoriovbituinjr.
09.06.2022



Biyernes, Setyembre 2, 2022

Salin ng tulang Fragments of Olympian Gossip ni Nikola Tesla

Mumunting Tipak ng mala-Olimpyang Tsismis
Tula ni Nikola Tesla
Malayang salin ni Gregorio V. Bituin Jr.
16 pantig bawat taludtod

Habang nakikinig ako / sa kosmikong telepono
Nagagap ko’y sinalita / mula sa hanging Olimpya.
Isang bagong dating yaong / lumitaw sa kaligiran;
Kayrami kong mga hula, / akibat ang mga tunog.
"Nariyan si Archimedes / na tangan ang kanyang pingga
Abala pa ring lutasin / ang dati pang suliranin.
Anya: ang bagay at lakas / ay nariyang nababago
At mali ang mga batas / na tinging di nababago"
"Sa ibaba, sa Daigdig, / gumagawa silang buong tindi
Dumating ang mga ulat / nang malawaka’t mabilis.
Pinakahuli’y nag-ulat / ng isang kosmikong baril.
At ang mapukol ka na nga’y / kayhirap nang kasiyahan.
Kaya anong ingat namin / sa kayraming nakataya,
Peste ang mga pulubi — / na hindi pagkakamali.”
“Anong sama, Sir Isaac, / katanyagan mo’y sinayang 
At ang dakila mong agham / ay kanilang binaligtad
Ngayon ang mahabang buhok / na lokong Einstein ang ngalan,
Mga turo mong magaling / ay sinisi nang taimtim.
Anya: ang bagay at lakas / ay nariyang nababago
At mali ang mga batas / na tinging di nababago"
"Napakabobo ko pala, / O, minamahal kong anak,
Sa paggagap sa iskemang / pinipihit ko ng husay.
Ang aking mga alagad / ay may matinding kaisipan
Ako nama’y masaya nang / manatili sa likuran,
Marahil ako’y nabigo, / datapwat kaya’y ginawa,
Iba’y maaaring gawin / ng aking mga maestro.
Halika, Kelvin, at ako’y / tapos na sa aking tasa.
Kaibigan mong si Tesla’y / kailan kaya darating."
"Ay, sagot naman ni Kelvin, / lagi naman siyang huli,
Walang silbi ang anumang / gawin mong pagsasalangsang.”
Katahimikan — ragasa’y / basa’t kaylambot na paa
Kaya ako’y kumatok at —/ may kaguluhan sa daan.

Isinalin ng Setyembre 2, 2022 sa Maynila, Pilipinas.

* Si Nikola Tesla (10 Hulyo 1856 – 7 Enero 1943) ay isang imbentor, inhinyerong mekanikal at elektrikal. Malimit siyang tinatanaw bilang isa sa pinakamahahalagang mga tapag-ambag sa pagsilang ng pangkomersiyong kuryente at higit na kilala dahil sa kanyang "mapanghimagsik" na mga pagpapaunlad sa larangan ng elektromagnetismo noong huling bahagi ng ika-19 daang taon at maagang bahagi ng ika-20 daang taon. Siya ang imbentor ng AC (alternating current) sa kuryente.
* Ang tulang ito’y isinulat ni Nikola Tesla noong 1920s para sa kanyang kaibigang si George Sylvester Viereck.
* Ang orihinal na tula sa wikang Ingles ay nasa kawing na:
from the link: https://www.facebook.com/photo/?fbid=481602080640621&set=a.179863247481174

Fragments of Olympian Gossip
Poem by Nikola Tesla

While listening on my cosmic phone
I caught words from the Olympus blown.
A newcomer was shown around;
That much I could guess, aided by sound.
“There’s Archimedes with his lever
Still busy on problems as ever.
Says: matter and force are transmutable
And wrong the laws you thought immutable.”
“Below, on Earth, they work at full blast
And news are coming in thick and fast.
The latest tells of a cosmic gun.
To be pelted is very poor fun.
We are wary with so much at stake,
Those beggars are a pest—no mistake.”
“Too bad, Sir Isaac, they dimmed your renown
And turned your great science upside down.
Now a long haired crank, Einstein by name,
Puts on your high teaching all the blame.
Says: matter and force are transmutable
And wrong the laws you thought immutable.”
“I am much too ignorant, my son,
For grasping schemes so finely spun.
My followers are of stronger mind
And I am content to stay behind,
Perhaps I failed, but I did my best,
These masters of mine may do the rest.
Come, Kelvin, I have finished my cup.
When is your friend Tesla coming up.”
“Oh, quoth Kelvin, he is always late,
It would be useless to remonstrate.”
Then silence—shuffle of soft slippered feet—
I knock and—the bedlam of the street.

(Poem written by Nikola Tesla in the 1920s to his friend George Sylvester Viereck.)