Suliranin

SULIRANIN

kayrami kong suliraning dinadaan ko na lang

sa pagtula habang hinahanap ang kalutasan

ayoko itong pagtuunang pansin kadalasan

at masisira ang daigdig kong pampanitikan

dahil manunula, problema'y nakikitang paksa

kaya marahil di natataranta't napapatda

nakikita ang solusyon sa pagkatha ng tula

nakakapagsuri na sa proseso ng pagkatha

ngingiti'y tila walang problema ngunit mayroon

mistulang ipinagwawalangbahala lang iyon

habang nagsusuri'y may bumubungad na solusyon

sa laksa kong suliraning animo'y walang tugon

di lang pagtula, mahalaga ring may makausap

baka may katugunan sila't mungkahi, paglingap

suliranin ay parang manggang hilaw pag nalasap

ilang araw lang ay manibalang na't anong sarap

- gregoriovbituinjr.

08.20.2021

Ginisang siling lara't santol

GINISANG SILING LARA'T SANTOL

kagabi, niluto ko'y ginisang siling lara't santol

iyon ang mayroon ako't diwa'y di na tumutol

nang makita ko agad ay walang kagatol-gatol

na hiniwang maninipis, tiyan na'y nagmamaktol

halos di kayanin ang anghang nang aking maluto

gayunman ay sarap pa rin ang aking nakatagpo

tama si misis, magluto ng may buong pagsuyo

kaya nabusog pa rin sa aking lutong pangako

pinaghalo ang siling larang kulay lunti't pula

green at red bell pepper ay maanghang man pag ginisa

sa kalaunan ay sumasarap din sa panlasa

lalo na't nagmamaktol ang bulate sa sikmura

maraming salamat dito't nabusog din kagabi

ngunit agad nagpuntang banyo, sinong masisisi

- gregoriovbituinjr.

08.20.21

Si Miss Gina Lopez, Environmentalist

SI MISS GINA LOPEZ, ENVIRONMENTALIST

dalawang beses ko lang siyang nakita ng personal

una'y sa loob ng bulwagan ng D.E.N.R.

kung saan niralihan namin ang kanyang tanggapan

pinapasok kami't mga isyu'y pinag-usapan

ikalawa'y sa labas ng D.E.N.R., nang dumamay

sa mga taga-Greenpeace na iginapos ang kamay

nang si Miss Gina Lopez ay di na pinasang tunay

ng Commission of Apointments sa pwesto niyang taglay

at ngayong araw, siya'y naalala ko't ng tao

sapagkat ngayon ang ikalawang anibersaryo

ng kanyang pagkamatay, isang dakilang totoo

siyang naglingkod ng mahusay bilang sekretaryo

taospuso akong nagpupugay, Miss Gina Lopez

kaygaling mong pinuno ngunit nawalang kaybilis

inspirasyon sa henerasyong parating, paalis

maraming salamat sa paglilingkod sa bayang hapis

- gregoriovbituinjr.

08.19.2021

* litrato mula sa Greenpeace

Ang estado

ANG ESTADO

napaka-teyoretikal ng mga pag-usisa

ano ba ang estado o yaong pamamahala

ng isang teritoryo, rehiyon, o kaya'y bansa

o pangkat ng mga taong nabuhay ng malaya

anong kasaysayan ng Atlantis, ayon kay Plato

bakit nga ba ito ang ideyal niyang estado

si Engels naman, sinuri'y pag-aaring pribado

pati na pinagmulan ng pamilya't ng estado

ang isa pa'y ang Estado't Rebolusyon ni Lenin

hinggil sa estadong dapat pag-aralang taimtim

anong kakapal ang mga librong dapat basahin

nakakatuwa kung buod nito'y malaman natin

anong mga nangyari sa primitibo komunal

bakit nawala't lipunang alipin ang umiral

bakit panginoong maylupa'y naghari sa pyudal

paanong lipuna'y binago ng mangangalakal

bakit ang aring pribado'y ugat ng kahirapan

bakit laksa'y mahihirap, mayaman ay iilan

bakit may inaapi't pinagsasamantalahan

paano itatayo ang makataong lipunan

paano sumulpot ang mga uri sa estado

bakit may watawat, pulis, teritoryo't husgado

paano sumulpot ang diktadura't ang gobyerno

anong halaga ng pakikibaka ng obrero

mga inaral na ito'y ibahagi sa masa

lalo't inaasam nila'y karapata't hustisya

paano kamtin ang lipunang para sa kanila

kung saan pantay, parehas at patas bawat isa

- gregoriovbituinjr.

08.19.2021

Sa muling paghahanap sa salita

SA MULING PAGHAHANAP SA SALITA

buwan ng Agosto'y tinuring na Buwan ng Wika

at napakahalagang buwan sa aming makata

lalo na't binibigyang pansin ang wikang pambansa

na anuman ang programa'y inaabangang sadya

nais naming manood at makinig ng anuman

tungkol sa pagpapahalaga sa wika ng bayan

iyon man ay tungkol sa mga isyung panlipunan

dili kaya'y sa pagpaunlad ng panitikan

ngayong Buwan ng Wika, muli akong tumataya

bilang mahilig sa panitikan ay mag-usisa

at makapag-ambag sa pagpapaunlad ng wika

patuloy akong naghahanap ng mga salita

katutubong salitang kaiba sa wikang dayo

na magagamit sa aming pagtula't pagkukwento

di lang mula Tagalog kundi Bisaya't Iloko

at di rin Tagalog-Maynila kundi Batanggenyo

magamit ang ilang salita mula Hiligaynon

Kinaray-a, Kapampangan, Ivatan, Higaonon

Ilongot, Igorot, Ifugao, Apayaw, Aklanon

Bikol, Samarnon, Jama-Mapun, Ayta-Magbubukun

nang may paggalang pa rin sa paggamit ng salita

di maging tsapsuy o mestisong halu-halong sadya

kundi unti-unting ipinaaalam sa madla

na wikang dayo'y may katumbas sa ating salita

siklat pala'y toothpick, ang kapisanan nama'y gunglo

kapilya'y tuklong, ang fake news pala'y halibyong dito

mayroong inimbento, email ay sulatroniko 

charger ay pantablay, website ay pook-sapot dito

at muli, ako'y tumataya sa salita natin

sa sariling paraan, mag-aambag, pauunlarin

sa pamamagitan ng tula't pagkuwento na rin

ang wika'y payabungin, at katutubo'y gamitin

- gregoriovbituinjr.

08.19.2021

Timba't tubig

TIMBA'T TUBIG

dapat mag-ipon, nawawalan ng tubig sa gabi

upang may maipambuhos sakaling mapatae

at may maibanlaw sa sinabunang kilikili

ma-ipon din ng tubig sakaling nais magkape

may ilang timba naman tayong mapapag-ipunan

kaya sa araw pa lang, punuin na ang lalagyan

at pag nagutom sa gabi'y magluluto sa kalan

dapat may tubig sa pagluluto't paghuhugasan

anupa't tubig ay buhay na kailangan natin

sa araw-araw nating pamumuhay at gawain

maliligo, maglalaba, magluluto, kakain

kaya gamitin ng husay at huwag aksayahin

mumunting timbang sana'y di butas, ating kasama

upang maging maalwan ang buhay, di man sagana

maraming salamat sa tubig, ang buhay ng masa

ang mawalan ka ng tubig ay tunay na disgrasya

- gregoriovbituinjr.

08.19.2021

Kapanatagan

KAPANATAGAN

kapanatagan sa puso't diwa'y ramdam mong sukat

di sa pananahimik kundi sa pagiging mulat

panlipunang hustisya'y nakamit na ng kabalat

karapatang pantao'y pinaglalaban ng lahat

kaya naririto akong nagpapatuloy pa rin

sa niyakap na prinsipyo, mithiin, adhikain

pagtatayo ng lipunang makatao'y layunin

at sa puso't diwa ang kapanatagan ay kamtin

di ako tumatambay sa probinsya't nakatanghod

wala roon ang laban kundi narito sa lungsod

ayokong sayangin ang panahon kong nanonood

kung may isyung dapat ipaglaban ako'y susugod

di rin tatambay sa bakasyunan sa lalawigan

kung wala namang mga sakit na nararamdaman

di rin naman nagreretiro sa anumang laban

dapat lang ituloy ang nasimulan, mamatay man

bagkus sa pakikibaka'y walang pagreretiro

hangga't di maitayo ang lipunang makatao

wala pa ngayon ang kapanatagang pangarap ko

hangga't di maitayo ang lipunang makatao

- gregoriovbituinjr.

08.18.2021

Gawain ng panitikero sa kasaysayan

GAWAIN NG PANITIKERO SA KASAYSAYAN

pulos mga kathang isip lang ba ang binabasa

ng ating panitikero, makata't nobelista

di ba't bilang manunulat, alam din ang historya

ng bayan, magsulat man ng tula, nobela't drama

kasaysayan ng bansa't ng mundo'y dapat mabatid

sa bawat panitikerong di dapat nalilingid

paanong pang-aalipin ay tuluyang napatid

paanong mga bansa'y lumaya sa tuso't ganid

paano nasuri ang nakitang sistemang bulok

bakit sa diktadura, mga bayan ay nalugmok

bakit nahalal ang pinunong palamura't ugok

ang Boxer's Rebellion ba sa Tsina'y panay ba suntok

panitikero'y may gawain din sa kasaysayan

dapat inaral din ang Kartilya ng Katipunan

ang Liwanag at Dilim ni Jacinto'y natunghayan

pati kwento ng mga hari't sistemang gahaman

nakitang mali sa kasaysayan ay tinatama

sa paraang batid nila, nobela man o tula

kasaysaya'y sinapelikula o sinadula

o sa mga sanaysay man na kanilang inakda

kaya ako bilang makata at panitikero

pagbabasa ng historya'y ginagawang totoo

nakatagong lihim ay maipabatid sa tao

itula ang kasaysayan sa paraang alam ko

- gregoriovbituinjr.

08.18.2021

ATM - Automatic To Misis

ATM - Automatic To Misis

may A.T.M. na rin ako, Automatic To Misis

ibigay kay misis ang kinita ng walang mintis

ang mga kaperahang walang kulang, walang labis

daraan lang sa palad, mawawalang anong bilis

kaya pasasalamat sa pinasok na kampanya

ng aming samahang may kakulangan sa pinansya

ngayon dapat kumilos sa tinanggap na programa

at paghusaying epektibo ang kampanyang masa 

ganyan naman ang buhay-mag-asawa, may bigayan

lalo't marapat lang na si misis ang ingat-yaman

dahil kung ako lang, sa libro'y ubos agad iyan

na nasa isip lagi'y saliksik sa panitikan

pag may pera'y di ginagastos sa anumang bisyo

anong bait naman, aba'y di naninigarilyo

bihira ring mag-inom, pulos bili lang ng libro

tanging bisyo'y kumatha lang ng tula isa singko

kaya A.T.M. ko'y parang tibuyô o alkansya

doon ilagak ang anumang matanggap na kwarta

na ibig sabihin, kay misis agad iintrega

kaysa pera sa kamay ko'y parang bula't wala na

- gregoriovbituinjr.

08.18.2021

Tulang salin: Ang landas na di tinahak

ANG LANDAS NA DI TINAHAK

Klasikong tula ni Robert Frost, makatang Amerikano

Malayang salin ni Gregorio V. Bituin Jr.

16 pantig bawat taludtod

Dalawang lansangan ang lumihis sa dilaw na kahoy,

At paumanhin kung  di ko ito kapwa matatahak 

At maging isang manlalakbay, kaytagal kong tumayo

At tumingin nang pababa hanggang sa makakaya ko

Kung saan ito yumuko sa mga halamang ligaw

Ipinasya kong tahakin ang daang tingin ko’y patas,

At dahil na rin marahil sa mas mahusay na pasya,

Lalo na't madamo roon at kaysarap na suutin

Bagamat tinitingnang ang pagtahak sa dakong iyon

Ay nakakapagod din bagamat sila’y pareho lang

At kapwa sa umagang iyon, pantay na nakalatag

Yaong mga dahong walang hakbang na naiitiman.

Ay, akin muna itong ilalaan sa ibang araw!

Batid man kung paanong daan ay gigiya sa landas

Ay nagdududa ako kung ako’y makababalik pa.

Masasabi ko lamang ito nang may buntong hininga

Saanman maging noong una hanggang panahon ngayon

Dalawang lansangan ang lumihis sa kahoy, at ako’y—

Tinahak ko ang landasing di gaanong nalalakbay

At ito lang ay nagpakita na ng pagkakaiba.

- Salin ng tulang The Road Not Taken, na nakasulat sa Ingles, na nasaliksik ng tagasalin sa aklat na The Mentor Book of Major American Poets, pahina 250. Ang nasabing aklat ay nabili ng makatang gala sa Book Sale sa Farmers Plaza, sa Cubao, QC, sa halagang P125.00 noong Nobyembre 20, 2020.

- Natapos isalin ngayong 08.18.2021

Sa bawat butil

SA BAWAT BUTIL

ang butil ay di dapat maaksaya't maging mumo

na baka sa bawat hapag-kainan ay magtampo

bahala na ba ang mga langgam sa mumong ito

na sa kanila'y alay mo na sa labas ng plato

mula palay tungong bigas hanggang sa maging kanin

ang nilalandas ng munting butil na kinakain

gintong butil na inaalagaan nang magaling

kung iluto'y in-inin nang maganda ang sinaing

mula sa butil ng pawis ng mga magsasaka

na madaling araw pa lamang ay nasa bukid na

kaya makikita mo kung gaano kahalaga

ang bawat butil na bumubuhay nga sa pamilya

kahit bahaw ay kainin, sa umaga'y isangag

huwag hayaang mapanis sakaling maglagalag

kasangga ang butil upang prinsipyo'y di matinag

at buhay ng ating buhay upang maging matatag

- gregoriovbituinjr.

08.18.2021

Ang papepi

ANG PAPEPI

wala nang toyo kaya nagtungong tindahan

nang madapa kaya ngayong nag-aalangan

pumuntang banyo't sugat muna'y hinugasan

paika-ika't sinisisi'y katangahan

pinanonood kasi'y langgam na nagbuno

gayong tuliro sa gutom na di maglaho

ah, dapat nang labhan ang medyas na mabaho

saka na atupagin ang dinidibuho

tingin na sa sarili'y papepi o lampa

na kamay ay laging nasa loob ng bulsa

katawang payat, mahina't namumutla pa

di kasi kumakain sa oras tuwina

kanyang hinimas-himas ang duguang tuhod

kung di agad tumayo'y baka napilantod

aral sa kanya: huwag laging nakatanghod

o lumilipad ang isip na parang tuod

- gregoriovbituinjr.

08.18.2021

Munting piging sa ika-27

MUNTING PIGING SA IKA-27

tulad ng pagbaka sa naglilipanang halimaw 

silang sa dugo ng mga tao'y uhaw na uhaw

paslang dito, tokhang doon, pulos bala't balaraw

ang pinantugis sa masa't inosenteng pumanaw

at ako'y nakiisa sa mga inang lumuha

pagkat di pa handang mga anak nila'y mawala

gayundin naman, may mangangalakal na kuhila

na pinagsamantalahan ang dukha't manggagawa

nakiisa ako sa naghahanap ng hustisya

sumama ako sa bawat nilang pakikibaka

hanggang sa ako'y sumumpang aking idadambana

ang karapatang pantao't kagalingan ng masa

balang araw, itayo ang lipunang makatao

habang yakap-yakap ang mapagpalayang prinsipyo

"Iisa ang pagkatao ng lahat!" ni Jacinto

tangan ang pakikipagkapwa't pagpapakatao

tanda ko ang petsang iyon, kaya pinagdiriwang

munting piging, tagay, pulutan, kahit mag-isa lang 

ang maging kasama sa pagbabaka'y karangalan

isang tagay para sa akin, ah, isang tagay lang

- gregoriovbituinjr.

08.17.2021

Paalala sa dyip

PAALALA SA DYIP

minsang sumakay ako sa dyip ay may paalala

sa gitna ng mga pasahero'y nakasulat na

hinggil sa social distancing na dapat mong mabasa

pulos tagubilin dahil panahon ng pandemya

tsuper o may-ari ng dyip, maganda ang naisip

kaya sa paglalakbay, ingat-ingat ang kalakip

yugto sa buhay na huwag kainisan, sa halip

social distancing pa rin sakaling sasakay ng dyip 

upang mga pasahero'y iwas magkahawaan

upang irespeto natin ang bawat karapatan

sa kalusugan at kapakanan ng mamamayan

kaya senaryo sa dyip ay aking nilitratuhan

upang magpasalamat at magbigay pagpupugay

sa mga nakaisip niyon, anong gandang pakay

may paki sa kapwa, busilak na puso ang taglay

salamat sa tsuper at may-ari ng dyip, mabuhay

- gregoriovbituinjr.

08.17.2021

* litratong kuha ng makatang gala nang minsang sumakay ng dyip puntang Quiapo

Magboluntaryo para sa Ilog Pasig

MAGBOLUNTARYO PARA SA ILOG PASIG

kaytagal ko nang nais gawin ang isang mithiin

upang makatulong sa kalikasang nabibikig

sa dami ng basura, nawa'y ito'y magawa rin

magboluntaryo sa paglilinis ng Ilog Pasig

kahit na kalahating araw lang sa isang linggo

ay magboluntaryo sa organisasyon o grupo

halimbawa'y apat na oras lang tuwing Sabado

upang hindi lang sa teorya ako may magawa

kundi hands-on na aktwal na pagkilos ang malikha

na sa paglilinis ng ilog ay kasamang sadya

ang Ilog Pasig ang commitment ko sa World River Run

upang linisin ang ilog na ito't alagaan

salita'y sumpa, anang Kartilya ng Katipunan

kaya sinalita ko'y dapat bigyang katuparan

sertipiko'y aking natanggap sa partisipasyon

sa World River Run na nakapagbigay inspirasyon

upang magboluntaryo sa isang hamon at misyon

hindi ba't pagboboluntaryong ito'y anong ganda

na para sa kalikasan ay may magagawa ka

sa paglilinis ng ilog ay magiging kasama

kailangan ko ngayong gawin ay sila'y hanapin

at sabihin sa kanila ang aking adhikain

hindi man pultaym ay maging bahagi ng gawain

sa misyong ito sana ako'y kanilang tanggapin

- gregoriovbituinjr.

08.17.2021

* Ang World River Run ay isang pandaigdigang Virtual Running Event na naganap mula Hunyo 3-5, 2021. Natanggap naman ng makata ang kanyang sertipiko sa email noong Hunyo 9, 2021.

Pagdalo sa rali

PAGDALO SA RALI

ang pagdalo sa rali'y dahil sa paninindigan

na aking niyakap sapul nang nasa paaralan

noong maging staffwriter pa lang ng pahayagan

magtatatlong dekada na rin ang nakararaan

sa rali'y umaasam ng lipunang makatao

inilalabas ang saloobin sa mga isyu

hindi lang pulos batikos doon, batikos dito

ang rali'y pakikibaka ng mga prinsipyado

ang kongkretong sitwasyon ay kongkretong sinusuri

naniniwalang walang burgesyang dapat maghari

ugat ng kahirapan ay pribadong pag-aari

ng mga gamit sa produksyon, dapat walang uri

pagsama ko sa rali'y kusang loob at tanggap ko

ito'y ekspresyon din ng dignidad at pagkatao

pakikiisa rin sa laban ng dukha't obrero

at sa mga pinagsasamantalahang totoo

hindi libangan ang rali, ito'y pakikibaka

hindi pasyalan ang rali, ito'y pakikiisa

rali'y pananawagan ng panlipunang hustisya

rali'y pagsasatinig ng mga isyu ng masa

- gregoriovbituinjr.

08.17.2021

* litrato'y selfie ng makatang gala noong SONA 2021

Pukot

PUKOT

pukot pala'y kayrami

samutsari ang klase

ito'y uri ng lambat

sa ilalim ng dagat

sadyang mahahalaga

sa mamamalakaya

na hinuhuli man din

ay isdang makakain

anumang lamang dagat

mula sa tubig-alat

may pukot panulingan

at may pukot alangan

mayroong pukot dalag

at may pukot barimbaw

mayroong pukot tangsi

at may pukot panggabi

iba ang pukot gilid

kaysa pukot panggilid

mayroong pukot laot

na anong laking pukot

mahahalagang pawa

sa mga mangingisda

- gregoriovbituinjr.

08.17.2021

* halaw sa U.P. Diksiyonaryong Filipino, p. 1016

Babaeng may plakard

BABAENG MAY PLAKARD

kumpara sa Miss Universe, mas seksi silang tingnan

oo, silang mga babaeng may plakard na tangan

babaeng tibak na may prinsipyo't paninindigan

mas may bayag pa kaysa iba, matapang, palaban

iba'y di ko kilala ngunit kaylakas ng dating 

parang naalimpungatan ako sa pagkahimbing

sasaluduhan mong sadya ang kanilang pagiging

tibak tulad ng babaeng bayani't magigiting

na sa totoo lang, ganyan ang hinanap ko noon

lalo't sila'y tibak na nagbigay ng inspirasyon

upang patuloy na kumilos noon hanggang ngayon

kaysarap bigyan ng tula ang mga mutyang iyon

inasawa ko ma'y di matikas na aktibista

ngunit sa gawaing pangkalikasan ay kasama

habang di pa rin maalis ang paghanga tuwina

sa mga babaeng may plakard, kahali-halina

- gregoriovbituinjr.

08.17.2021

* litrato mula sa google

Baligtad

BALIGTAD

dalawa sila, di nila sadya, nakunan ko lang

ng litrato na baligtad ang plakard nilang tangan

marahil 'yung isa'y agad naitama rin naman

kung susuriin ang kamay kung saan nakatangan

subalit minsan, may nakukunan akong litrato

baligtad talaga ang plakard habang hawak ito

di ko nilalabas, baka mapahiya ang tao

sumamâ pa ang loob, baka masisi pa tayo

kung baligtad ang plakard, baka iba'y nasa isip

subalit huwag laiting siya'y nananaginip

baka may inaalalang dapat palang masagip

may mga problemang sinasarili't halukipkip

plakard ma'y baligtad, huwag isiping bano agad

matutong rumespeto, bawat isa'y may dignidad

minsan, nagkakamali rin tayo't di makausad

sa mga problema kaya isip ay lumilipad

gayunman, taos pasalamat pa rin sa pagsama

at naparating natin ang mensahe sa ahensya

kung may iniisip na iba, sa plakard, alam na

at baka rin makatulong anuman ang problema

- gregoriovbituinjr.

08.16.2021

- kuha sa pakilos ng maralita sa harap ng DHSUD, 07.21.2021

Programa

PROGRAMA

sa T.V., kayraming programa, tulad ng balita

tuwing tanghali nama'y may palabas na pangmadla

mayroon ding pelikulang pangmatanda't pambata

sa radyo, may programang pag narinig ay luluha

sa mga N.G.O, may mga programa ring alam

halimbawa'y ang pagtataguyod ng child rights program

o kung paano ang kahirapan ay mapaparam

o paano tutugon sa sikmurang kumakalam

saanman, kaharap natin ang maraming programa

sa telebisyon man, radyo, o kahit sa pabrika

maayos na ginagampanan upang magkapera

maayos na ginagawa upang takbo'y gumanda

programa yaong serye ng mga palatuntunan

o kaya'y plano ng pagpapatakbo ng samahan

o kaya'y serye ng mga pag-aaral din naman

sa kompyuter man, may programa ring dapat malaman

kaya kung napapalibutan tayo ng problema

mabuting suriin ito't gumawa ng programa

anong mga salik, anong hakbang ang nakikita

tulong-tulong sa pag-aayos ang mga kasama

- gregoriovbituinjr.

08.16.2021

Brocolli

BROCOLLI

paninda't pasalubong ni misis iyang brocolli

galing pang lalawigan, tanim ng kanyang kumare

binebenta lang sa kakilala, di sa palengke

dahil sa lockdown, di ko rin mailako sa kalye

at dahil daw galing pa sa malamig na probinsya

dapat iluto na, dahil baka agad malanta 

agad kong iniluto't inihalo sa ginisa

tulad ng delatang sardinas o anumang tuna

lalo ngayong lockdown, brocolli'y panlaban sa gutom

mapagkukunan din ng hibla, protina, potasyum

pampalusog ng katawan, may selenyum, magnesyum

bitamina A, C, E, K, folic acid at kalsyum

ani misis, katamtamang luto, di lutong luto

subalit lutuin ito ng may buong pagsuyo

masarap na, pampalusog pa't di masisiphayo

kapara'y pagsintang pag nalasaha'y buong-buo

- gregoriovbituinjr.

08.16.2021

Paalala't palala na ang kalikasan

PAALALA'T PALALA NA ANG KALIKASAN

magtanim ng puno, paalala ng kalikasan

pagkat umuunti na ang gubat sa ating bayan

tara nang magtanim, palala na ang kalikasan

kung laging mawawalan ng puno sa kagubatan

kayrami nang nagpuputol ng malalaking puno

upang gawing troso't maging limpak-limpak na tubo

ang pangangalaga sa kalikasan ba'y naglaho

kaya malalaking gubat na'y nakalbo't natuyo

paalala lamang ang nariritong babasahin

upang ating mundo'y alagaan at unawain

lalo na ang kagubatang bihirang bisitahin

kaya nangyayari rito'y di natin napapansin

hanggang pagbabasa na lang tayo, basa nang basa

wala ring magawa kahit na natutunghayan pa

anong gagawin upang tumugon sa paalala

kung malayo ka sa kagubatang di mo makita

kahit lungsod man, paalalang ito'y itaguyod

maano't baka minsan ay mapalayo sa lungsod

nayakag magtanim ng puno sa bundok, kaylugod

kaysa walang magawa sa problema't nakatanghod 

- gregoriovbituinjr.

08.16.2021

Sunog na sinaing

SUNOG NA SINAING

naamoy ko na lamang ang nasunog na sinaing

kaya bigla akong balikwas sa pagkakahimbing

agad kong pinatay ang kalan, di man lang nainin

sunog ang gilid, sandaling idlip, buti't nagising

di ko naman nais pabayaan, napaidlip lang

mangyari'y napuyat kasi ng gabing nakaraan

napapikit lang saglit at humilig sa sandalan

marahil ang mali ko'y di hininaan ang kalan

aba'y kaysarap pa naman ng aking panaginip

pagkat kasama ko ang diwatang kaakit-akit

isa ako roong kabalyernong di makaidlip

hangga't natatanaw ko ang diwatang anong rikit

ganyan nga ang napapala ng antuking makata

kung di matutulog ng maaga'y puyat ngang bigla

isa itong karanasang di malimutang pawa

dahil pag naulit pa'y walang kaning ihahanda

- gregoriovbituinjr.

08.16.2021

Euclid at Diophantus

EUCLID AT DIOPHANTUS

dalawang mathematician, sipnayanon, Griyego

kapwa taga-Alexandriang dakilang totoo

dahil sa kanilang inambag bilang mga henyo

na nabuhay noon pang nakaraang ilang siglo

si Euclid ang sa The Elements ang siyang may-akda

na sa matematika'y pinag-aaralang sadya

naglalaman ito ng labingtatlong kabanata

hinggil sa geometriya't aritmetikang pawa

si Diophantus ang may-akda ng Arithmetica

na hinggil sa number theory iyong mababasa

nanguna ring gumamit ng simbolo sa aldyebra

sa larangang iyon ay may ambag ding mahalaga

dalawang dakilang sipnayanon sa kasaysayan

akda'y mga ambag sa pagsulong ng kabihasnan

pasasalamat sa kanilang ambag sa sipnayan

at sa larangang ito'y kayrami kong natutunan

- gregoriovbituinjr.

08.16.2021

* ang mga datos ay mula sa aklat na World Famous Astronomers and Mathematicians, pahina 89 at 93, inilathala ng Loacan Publishing House, 1999

Pagpupugay kay Hidilyn Diaz

PAGPUPUGAY KAY HIDILYN DIAZ

aba kong tula'y munting handog kay Hidilyn Diaz

unang gintong medalya'y nakamtan ng Pilipinas

sa weightlifting, ang Tsina'y tinalo ng ating alas

upang ginto'y makamit ng dalagang anong lakas

kapara niya'y talang sa langit pumaimbulog

pinagdiwang ng bansa, nayon, lungsod at kanugnog

pangalan niya sa buong bayan na'y napabantog

at kung anu-anong yaman sa kanya'y inihandog

sa iyo, Hidilyn, kami'y naritong nagpupugay

at sa buong bansa'y naging inspirasyon kang tunay

sadyang kahanga-hanga ang iyong lakas na taglay

sa kasaysayan ng bansa'y naukit ka nang tunay

ang iyong mga pagsisikap ay nagbunga ngayon

kahit marami ang nanuligsa sa iyo noon

pinakita mo ang lakas at ikaw ay bumangon

at sinungkit ang gintong medalya para sa nasyon

sa iba pang atletang nanalo rin ng medalya

sa Tokyo Olympics, kayo'y kayhuhusay talaga

pagpupugay rin sa inyo, kayo'y magpatuloy pa

dangal na ng bansa'y natulungan pa ang pamilya

- gregoriovbituinjr.

08.15.2021

* nabili ang pahayagang tangan ng makata noong Hulyo 27, 2021

Salamisim

SALAMISIM

hayaan mo ako sa aba kong katahimikan

upang maisulat ang asam na tulang tuluyan

habang mistulang patungo sa parang ng digmaan

upang ipagwagi'y isang makataong lipunan

habang balak kong maghalo ng semento't buhangin

at palitadahan ang di pa makinis na dingding

nang maiwasang bagabagin ng alalahanin

datapwat may tagulaylay na naririnig man din 

minsang nakatalungko, ako'y kinalabit nila

ano't nakatunganga na naman, nahan ang masa

habang dalirot yaong loob sa iwing pangamba

ika nga nila, inabala na, ginambala pa

ako'y nagpasalamat sa kanilang pagkalabit

pagkat tuluyang nagising sa bangungot at impit

maganda ang buhay bagamat minsan ay mapait

sa kawalan ng hustisya'y kayraming nasa bingit

narito mang nananahimik sa munti kong lungga

at dinaranas ng kalooban ay dusa't luha

patuloy kong gagampanan ang layon at adhika

tungo sa isang lipunan ng uring manggagawa

- gregoriovbituinjr.

08.15.2021

Biodegradable

BIODEGRADABLE

sa isang groseriyang binilhan ng makakain

sa pinambalot sa tinapay may tatak na angkin

malaking BIODEGRADABLE ang nasulat man din

sa mga bumibili'y bilin itong dapat gawin

paalala upang gamitin nati'y nabubulok

di na plastik ang gamitin habang may nilulunok

pagkat kung basurang plastik sa kanal nagsipasok

ay dama ng bayan pag bumaha'y talagang lugmok

lalo't naglulutangan na sa laot ang plastik

sa lansangan, ilog, sapa, plastik na'y sumisiksik

na kahit mga mangingisda't isda'y humihibik

katubigan na'y nilulunod ng tao sa plastik

di nabubulok ang plastik, non-biodegradable

kapaligirang malinis ang ating hinahabol

gamitin at itaguyod ang biodegradable

subalit magtanim pa rin ng puno, madlang pipol

sa pagtataguyod nito'y saludo akong sadya

abiso ng tindahang yao'y abutin ng madla

bilin araw-araw, huwag ipagwalangbahala

kung aangkining prinsipyo'y huwag mabalewala

- gregoriovbituinjr.

08.15.2021

Di dapat matuyuan

DI DAPAT MATUYUAN

tuyong dilis muli ang ulam, tuyong dilis pa rin

walang tuyong hawot, tuyong biklad o tuyong daing

buti na lang kahit papaano'y may isasaing

at kahit papaano sa gutom ay pansagip din

paminsan-minsan lang naman ang pagkain ng tuyo

anong talab sa katawan, lagi bang nadudungo

na kahit sa trabaho'y masipag ay laging bigo

buti na lang may kamatis na sa kanin kahalo

tara, saluhan mo ako't nang makapagkwentuhan

anong palagay mo sa nangyayari sa lipunan

tuyo ba ang bayan sa kawalan ng katarungan

na libo-libong pinaslang ay di malilimutan

tuyo nga ang bayang walang panlipunang hustisya

pinapurol sila ng paghanga sa sinasamba

nilang idolong palamura na'y palamara pa

tuyo lang ang pinag-usapan, kayraming paksa na

pagkat di dapat matuyuan ang ating sarili

upang sa mga nangyayari'y maging walang paki

maggulay din, kalusugan ay huwag isantabi

nang tayo'y may lakas, magsama mang muli sa rali

- gregoriovbituinjr.

08.15.2021

Napagod man si Ate sa rali

NAPAGOD MAN SI ATE SA RALI

sa semento'y napaupo na sa pagod si Ate

lalo't mahaba-haba rin ang nilakad sa rali

na minsan sa ganitong danas ay napagmumuni

nakakapagod man ang pakikibakang kaytindi

ay patuloy pa rin silang sa bayan nagsisilbi

habang tangan ang plakard ng mahalagang mensahe

tingnan na lamang natin ang nakunan kong larawan

"Climate emergency is not a joke!" ang natunghayan

at sa isa pa'y "Para sa tao at kalikasan,

hustisyang pangklima, ngayon na!" yaong panawagan

mga mensaheng di lang para sa kasalukuyan

kundi sa sunod na salinlahi't kinabukasan

napagod man si Ate't napaupo sa semento

sa pagsama lang niya sa rali, ako'y saludo

pasasalamat ko'y taospuso't taas-kamao

pagkat tulad niya'y inspirasyon sa ating mundo

silang nagtataglay ng makabuluhang prinsipyo

silang pangarap itayo'y lipunang makatao

- gregoriovbituinjr.

08.15.2021

* litratong kuha ng makatang gala noong SONA 2021

Paglalakbay sa panahon ng may-akda

PAGLALAKBAY SA PANAHON NG MAY-AKDA

labinglimang araw na lockdown na walang magawa?

muling balikan ang panitikan o aklat kaya

magbasa-basa, iyong punuin ang puso't diwa

kwento'y basahin, masaya man o maluha-luha

kayraming nabiling aklat hinggil sa panitikan

ilabas na ito't buklatin nang mabasa naman

kaysa inaamag lang diyan sa munting aklatan

tanggalan ng alikabok at marahang punasan

may magagandang katha at mga klasikong salin 

na kagaya ng "Rubdob ng Tag-init" ni Nick Joaquin

maikling kwento ni Manuel E. Arguilla'y namnamin

kwentong patulang Ibong Adarna'y muling tanawin

"Sa Dakong Silangan" ni Batute'y sadyang klasiko 

pati na "Ang Beterano" ni Lazaro Francisco

ang akdang "Juan Masili" ni Patricio Mariano

isama pa'y "Ibong Mandaragit" ni Ka Amado

aklat ay hanguin natin sa aklatang agiwin

at arukin ang matatalinghagang diwa't bilin

anong sarap balik-balikan at muling basahin

na panahon ng may-akda'y pinupuntahan natin

- gregoriovbituinjr.

08.15.2021