minsan, nasa silong lang tayo ng ating pangarap
na animo'y di mabata ang kirot na nalasap
pagkat nasadlak sa mundong kayraming mapagpanggap
na di natin batid anong laging inaapuhap
kinaya nating tiisin anumang dusa't hirap
sila pa kayang naturingang mabuting kausap
lalo't nagpadala tayo sa dilang masasarap
na sa puso natin animo'y magandang lumingap
gawin ang dapat, patuloy tayong magpakatao
at laging tanganan ang adhikain at prinsipyo
di tayo patitinag sa mga gawang perwisyo
nadapa man ay tatayo't tatayo pa rin tayo
titindig tayo upang gawin ang nasasaisip
habang pilit inuunawa ang di natin malirip
na naroong palutang-lutang sa ating pag-idlip
na silong man ay bahain, may buhay pang nasagip
- gregoriovbituinjr.
Lunes, Oktubre 12, 2020
Ang pagsukat sa bilog
Pi = 3.14159268...
sa ating paligid ay payak na sukat ang bilog
na sa palibot ay mapapansing pantay ang hubog
iba sa obalong pahaba, kaygandang anyubog
kaylaki nang tulong tulad ng gulong sa pag-inog
ang pagsukat ba ng bilog na iyan ay paano
ang radyus at diyametro nito'y masusukat mo
ang haba sa pagitan ng bilog ay diyametro
tinatawag namang radyus ay kalahati nito
sukat ng palibot ng bilog ay sirkumperensya
ang pi ay griyegong titik na sukat na pormula
halimbawa'y sa bilog susukatin mo ang erya
pi tayms radyus iskwer, pormula'y kabisaduhin na
ito'y iyong matatagpuan sa paksang dyometri
at pag-aralan mo rin ano ang trigonometri
mga paksang nagsusukat kaya dulo'y may metri
aralin lalo't kukuha ng indyinering dini
pag-aralan mo muna ang pangunahing batayan
bago mga abanteng paksa'y iyong mapuntahan
marami pa akong gagawing tulang pangsipnayan
ngunit dapat pang magsaliksik ang makatang turan
- gregoriovbituinjr.
Ang mga cactus na parang terra cotta warriors
nilagay sa sanga ng dragonprut ang mga cactus
nahahilera silang animo'y kawal na lubos
animo'y terra cotta warriors ang pagkakaayos
na kung may labanan ay di mo basta mauubos
O, kaygandang pagmasdan ng mga cactus na iyon
sa pabula nga'y mapagsasalita sila roon
na pawang mga mandirigmang naligaw lang doon
di upang lumaban kundi magpahinga't limayon
napakaayos ng kanilang pagkakahilera
bagamat mga cactus ay di naman namumunga
mahal man pag binili'y maganda naman sa mata
animo sa iyong bahay ay may mga bantay ka
mga mandirigmang cactus, huwag munang sumugod
alamin muna anong isyung itinataguyod
karapatan ba ng kapwa'y sasagasaang lugod
kung walang katuturan ay huwag magpakapagod
- gregoriovbituinjr.
* kuha ang mga litrato sa Living Gifts Nursery na hardin ng samutsaring cactus sa Barangay Alno, La Trinidad, Benguet, 10.10.2020
Linggo, Oktubre 11, 2020
Una lagi ang prinsipyo
una lagi ang prinsipyo kaysa anumang lambing
ito'y napagtanto ko sa kwarantinang dumating
bawal tumambay sa inumang may pagiling-giling
pagkat tibak akong may paninindigang magaling
kahit sa basura'y may prinsipyo ring sinusunod
nabubulok at di nabubulok dapat ibukod
maging pageekobrik ay aking tinataguyod
gawaing pangkalikasa'y isa ring paglilingkod
bilang kawal ng paggawa, una lagi'y prinsipyo
pagkat narito ang buod ng diwa't pagkatao
di raw makakain ang prinsipyong sinasabi ko
ngunit di masarap kumain kung walang prinsipyo
makakain mo ba ang galing sa katiwalian?
masarap ba ang ninakaw mo sa kaban ng bayan?
masarap kumain kung galing sa pinaghirapan
lalo't wala kang inapi't pinagsamantalahan
ito ang niyakap ko bilang tao't aktibista
una ang prinsipyo't tungkulin sa bayan at masa
sa pagsusulat man o tumitinding binabaka
prinsipyo'y di ko tatalikdan kahit may problema
- gregoriovbituinjr.
Magkumot ka
halata ngang di ako sanay magkumot, talaga
kaya laging sinasabi ni misis, "Magkumot ka!"
para kasing nakabalot sa suman itong dama
kaysarap mamaluktot sa maginaw na umaga
sanay kasing matulog sa lungsod na anong banas
na nakahubad pang hihimbing, walang pang-itaas
iba ngayon, sa lugar na maginaw, naninigas
lamig na ninanamnam ng tagalungsod madalas
anong sarap ng lamig, huwag lamang magkasakit
dapat may kayakap din upang madama ang init
kumakatha man sa lamig, ano pang ihihirit?
sumunod lang sa bilin ni misis, huwag makulit
may kasabihang kung walang kumot ay mamaluktot
na may ibang kahulugan man ay mapapakamot;
sa ginaw na ito'y maninigas o manlalambot?
ah, may kumot naman kaya huwag nang mamaluktot
- gregoriovbituinjr.
Basurahan para sa plastik na ieekobrik
may mga basurahan nang para sa nabubulok
panis na pagkain, pinagbalatan ipapasok
basang papel, dahong winalis, huwag magpausok
magsunog ng basura'y mali, dapat mong matarok
may para rin sa di nabubulok na basurahan
styrofoam at gawa sa gomang pinaggamitan
boteng babasagin, sa pagkain pinagbalutan
ibat't ibang uri ng plastik ay ilagay diyan
ngunit may basurang mabebenta't magagamit pa
boteng di pa basag, tuyong karton at papel, lata
aluminum, bakal, at anupang baka mabenta
iyan ang tinatawag na "may pera sa basura"
dapat may basurahang pinagbukod ang plastik
mayroong basurahang para sa single use plastic
ang mungkahi ko namang sa utak ko'y natititik
may basurahan para sa mga ieekobrik
tuyong plastik at boteng plastik ang lalamnin niyon
sa mga eskwelahan ay may karatula doon
tuyong plastik at boteng plastik lang doon itapon
sa mungkahing ito sana'y maraming sumang-ayon
- gregoriovbituinjr.
Sabado, Oktubre 10, 2020
Pakikipagkaisa sa mga api
nakipagkaisa tayo sa mga inaapi
pagkat tulad nila sa dusa rin tayo sakbibi
lalo't ako'y naiwan sa liblib na di masabi
habang mga salita'y patuloy kong hinahabi
halos madurog bawat kong lunggati sa kawalan
habang nagkakabitak-bitak ang dinaraanan
alagata ang hangad na makataong lipunan
pagkat adhika itong sa puso'y di mapigilan
adaptasyon nang makaangkop sakaling magbaha
mitigasyon nang mabawas ang epekto ng sigwa
Kartilya ng Katipunan ay niyakap kong kusa
lalo't kaginhawahan ng bayan ang diwa't pita
kawal ng paggawang sa api'y nakipagkaisa
lalo sa proletaryo't mga maralitang masa
binabaka ang pang-aapi't pagsasamantala
kumilos upang baguhin ang bulok na sistema
- gregoriovbituinjr.
pagkat tulad nila sa dusa rin tayo sakbibi
lalo't ako'y naiwan sa liblib na di masabi
habang mga salita'y patuloy kong hinahabi
halos madurog bawat kong lunggati sa kawalan
habang nagkakabitak-bitak ang dinaraanan
alagata ang hangad na makataong lipunan
pagkat adhika itong sa puso'y di mapigilan
adaptasyon nang makaangkop sakaling magbaha
mitigasyon nang mabawas ang epekto ng sigwa
Kartilya ng Katipunan ay niyakap kong kusa
lalo't kaginhawahan ng bayan ang diwa't pita
kawal ng paggawang sa api'y nakipagkaisa
lalo sa proletaryo't mga maralitang masa
binabaka ang pang-aapi't pagsasamantala
kumilos upang baguhin ang bulok na sistema
- gregoriovbituinjr.
Kung ako'y isang halaman
ani misis, mahilig siya sa mga halaman
kaya samutsari ang tanim sa kapaligiran
napag-usapan matapos manggaling sa cactusan
samutsari nga ang cactus sa aming napuntahan
kung ako'y isang halaman, na halimbawa'y cactus
na bihira mang makita'y di nagpapabusabos
nabubuhay sa malayong liblib, kahit hikahos
nasa ilang man, matinik akong dapat matalos
kung ako'y isang halamang kapara'y gumamela
mga nektar ng bulaklak ko'y ibibigay ko na
sa paruparo't bubuyog ng libre't anong saya
na kahit munti'y may naitulong din sa kanila
baka mabuting itulad sa talbos ng kamote
na madali lamang patubuin sa tabi-tabi
na lunas sa gutom kung sa kagipitan sakbibi
at maaari pang isahog sa ibang putahe
kung ako'y isang halamang pipitasin ni misis
ang iwing buhay ko'y iaalay nang walang amis
halimbawa ako'y ang kamatis na walang hapis
anong ligayang ang naranasan ko'y anong tamis
- gregoriovbituinjr.
* kuha ang mga litrato sa Living Gifts Nursery na hardin ng samutsaring cactus sa Barangay Alno, La Trinidad, Benguet, 10.10.2020
Biyernes, Oktubre 9, 2020
Pakikipaghamok sa dilim
umuulan, tipak ng bato'y bumagsak sa dibdib
tila ako'y nasa gitna ng madilim na yungib
mga halimaw ay anong bangis kung manibasib
habang inihanda na ang sarili sa panganib
naagnas ang katawan sa dulo ng bahaghari
laksa-laksang tahanan ang tila ba nangayupi
nais kong makaalpas subalit may pasubali
gapiin ang mga halimaw upang di masawi
nadarama kong tila sinusuyo ng kadimlan
patuloy na sinusubok ang aking katatagan
di nila batid na ako'y insurektong palaban
na di payag na pasistang insekto'y makalamang
tinangka ng mga halimaw na ako'y gapiin
kaya pinaghusayan ko ang eskrimahan namin
ayokong basta pagahis upang di alipinin
at patuloy ang labang tila buhawi sa bangin
umuulan, bumagsak sa dibdib ay iniinda
habang nakikipagtunggali sa sabanang putla
pumulandit ang dugong nagkasya sa sampung timba
naghingalo ang halimaw na ngayo'y hinang-hina
- gregoriovbituinjr.
tila ako'y nasa gitna ng madilim na yungib
mga halimaw ay anong bangis kung manibasib
habang inihanda na ang sarili sa panganib
naagnas ang katawan sa dulo ng bahaghari
laksa-laksang tahanan ang tila ba nangayupi
nais kong makaalpas subalit may pasubali
gapiin ang mga halimaw upang di masawi
nadarama kong tila sinusuyo ng kadimlan
patuloy na sinusubok ang aking katatagan
di nila batid na ako'y insurektong palaban
na di payag na pasistang insekto'y makalamang
tinangka ng mga halimaw na ako'y gapiin
kaya pinaghusayan ko ang eskrimahan namin
ayokong basta pagahis upang di alipinin
at patuloy ang labang tila buhawi sa bangin
umuulan, bumagsak sa dibdib ay iniinda
habang nakikipagtunggali sa sabanang putla
pumulandit ang dugong nagkasya sa sampung timba
naghingalo ang halimaw na ngayo'y hinang-hina
- gregoriovbituinjr.
Pag salat sa pag-ibig
minsan, nagdurugo ang pusong salat sa pag-ibig
pagkat walang inibig kaya dama'y nabibikig
mabuti nang nagmahal kaysa di man lang umibig
kahit magdugo ang pusong nasawi sa pag-ibig
oo, mabuti pang masaktan ang pusong nagmahal
na ang nadaramang kirot animo'y nagpapantal
minsan, mabuti pang sa pag-ibig nagpakahangal
kaysa di umibig at inibig, nagpatiwakal
ako'y ibigin mo, O, diwata kong minumutya
pagkat ikaw ang ibig ko, magbadya man ang sigwa
babatahin ang hirap kahit magdusa't lumuha
na kung mawawala ka'y tiyak kong ipagluluksa
ayos lamang daw magbigay ng tsokolate't rosas
ngunit anila'y mabuting may pambili ng bigas
pagkat di sapat ang pagmamahal, puso'y nag-atas
na dapat nakabubusog din ang pagsintang wagas
- gregoriovbituinjr.
pagkat walang inibig kaya dama'y nabibikig
mabuti nang nagmahal kaysa di man lang umibig
kahit magdugo ang pusong nasawi sa pag-ibig
oo, mabuti pang masaktan ang pusong nagmahal
na ang nadaramang kirot animo'y nagpapantal
minsan, mabuti pang sa pag-ibig nagpakahangal
kaysa di umibig at inibig, nagpatiwakal
ako'y ibigin mo, O, diwata kong minumutya
pagkat ikaw ang ibig ko, magbadya man ang sigwa
babatahin ang hirap kahit magdusa't lumuha
na kung mawawala ka'y tiyak kong ipagluluksa
ayos lamang daw magbigay ng tsokolate't rosas
ngunit anila'y mabuting may pambili ng bigas
pagkat di sapat ang pagmamahal, puso'y nag-atas
na dapat nakabubusog din ang pagsintang wagas
- gregoriovbituinjr.
Dalawang nais kong disenyo sa tshirt
dalawang klaseng disenyong nais kong ipagawa
tatak sa tshirt na itinataguyod kong kusa
na sumasalamin sa pagkatao, puso't diwa
baka pag nabasa ng iba'y humanga sa likha
sa tshirt ay nakatatak ang tinahak kong daan
ang isa'y pagiging vegetarian at budgetarian
habang ang isa'y prinsipyong niyakap kong lubusan
na unang taludtod ng Kartilya ng Katipunan
una, "Ang buhay na hindi ginugol sa malaki
at banal na dahilan ay kahoy na walang lilim
kundi man damong makamandag", sa ikalwa'y sabi
ako'y isang vegetarian at budgetarian na rin
dalawang diwa, dalawang tatak ng pagkatao
na kaakibat ng yakap kong adhika't prinsipyo
kung ikaw naman, ipalalagay mo kaya'y ano
sa tshirt na sumasalamin sa personahe mo
- gregoriovbituinjr.
Iekobrik din ang mga cotton bud na plastik
anong gagawin sa mga cotton bud na plastik
ang tumangan sa bulak, ito ba'y ieekobrik
oo naman, bakit hindi, huwag patumpik-tumpik
di ba't sa laot, cotton bud din ay namumutiktik
dapat lang may disiplina kung popokus din dito
baka mandiri sa cotton bud na mapupulot mo
kailangan ng partisipasyon ng mga tao
upang sila na ang magekobrik ng mga ito
tipunin muna ang cotton bud nilang nagamit
at isiksik nila ito sa isang boteng plastik
sa kalaunan, ito'y mapupuno't masisiksik
mabuti na ito kaysa basurahan tumirik
simpleng pakiusap, iekobrik mo ang cotton bud
lalo't plastik ito't lulutang-lutang pa sa dagat
baka kaining isda'y may plastik na nakatambad
iyon pala'y cotton bud mong binalikan kang sukat
- gregoriovbituinjr.
* unang nakita ang litrato ng sea horse mula sa isang seminar na dinaluhan ko noon, at hinanap muli sa internet
Mga tinakdang apakan sa lansangan
isang metrong social distancing ay ginawang tanda
sa daanan, sa bangketa, kainan, talipapa
upang doon tatapak ang tao nang di mahawa
pagkat pag napabahing ang katabi, ay, kawawa
ito na'y ginawang paraan ng social distancing
sa pagpara ng dyip, sa botika kung may bibilhin
kahit manliligaw ng dalaga'y di makatsansing
apakan mo ang bilog ngunit huwag kang babahing
samutsaring bilog, may nakasulat pa sa sahig
iba't ibang disenyo, ingat lang sa mang-uusig
tumalima na lang, sa payak na bilog tumindig
habang sa naka-facemask na dalaga'y nakatitig
lipat agad pag may umabante't nakasakay na
abante pag sa botika'y nakabili na sila
ganyan sa panahon ngayon pagkat may kwarantina
para walang gulo, kailangan ang disiplina
- gregoriovbituinjr.
Huwebes, Oktubre 8, 2020
Anong pipiliin
anong pipiliin ko: inutil ka ngunit buhay
o magsilbi sa bayan ngunit sa COVID mamatay
ikalawa'y pipiliin ko't ito ang patunay
na ako'y naglingkod ng tapat, tinupad ang pakay
pagkat una'y buhay ka nga subalit walang silbi
para ka ring patay, sa kalaunan magsisisi
para kang nabalewala, buhay mo'y sinantabi
ano pang dahilang sa mundo'y magtagal pa rini
mabuti nang may ginagawa ka para sa bayan
at di sa pag-aari mong dulot ng kasakiman
ayokong maging inutil, matulog sa pansitan
mabuti nang mamatay kung inutil lang din naman
mabuti pang maging frontliner, buhay ay di hungkag
kaysa tumahimik at magpalaki lang ng bayag
kung may maitutulong, kumilos ka't ipahayag
sa pagsisilbi sa bayan, puso'y mapapanatag
- gregoriovbituinjr.
Miyerkules, Oktubre 7, 2020
Ang bantayog ni Bonifacio sa Ibaloi garden
Munting bantayog na bakal bilang pagpupugay kay Gat Andres Bonifacio na nakasulat sa baybayin, ang lumang paraan ng pagsulat ng Pinoy. Kuha sa Ibaloi garden, tabi ng Burnham park sa Baguio City. Isang tula ang aking kinatha hinggil dito:
Ang bantayog ni Bonifacio sa Ibaloi garden
may munting bantayog para sa bayaning magiting
si Gat Andres Bonifacio'y pinagpugayan man din
sa lungsod ng Baguio, at nasusulat sa baybayin
tabi ng Burnham park, sa loob ng Ibaloi garden
aralin mo ang baybayin upang iyong mabasa
ang naukit doong sa kanya'y pagpapahalaga
sa isang sanaysay niya'y naisulat pa niya
na baybayin ang panitik noong panahong una
matutunghayan mo iyon sa "Ang Dapat Mabatid..."
sanaysay ni Bonifacio't sa historia'y umugit
na bago dumating ang mga Kastila'y ginamit
ng ating ninuno ang baybaying sadyang panitik
minsan nga'y dalawin natin ang bantayog na iyon
at magbigkas ng kinathang tula ng rebolusyon
bilang pagpupugay sa kanyang may dakilang layon
lalo na't huwaran ng di pa natapos na misyon
- gregoriovbituinjr.
Huwag manigarilyo sa C.R.
huwag ka raw manigarilyo doon sa kubeta
at baka may nagbabawas doong may asma pala
maliwanag iyang mababasa sa karatula
kaya igalang ang karapatan sinuman sila
naisip ko lang naman, di ba't ang kubeta'y kulob
walang hangin, pag hinika ka'y baka masubasob
kaya pag-iingat sa kapwa'y gawing kusang loob
marahil gawin natin itong may pagkamarubdob
bakit sa kubeta pa? wala bang ismoking erya?
o baka mas maganda'y huwag manigarilyo pa
upang kapwa'y di na mausukan ng sunog-baga
maliban kung di magyosi'y kapusin ng hininga
bawat isa'y karapatan ang malinis na hangin
ayos lang kahit umutot ngayong may COVID-19
sakaling mapayosi ka'y huwag ka lang babahing
at baka magalit kahit dalagang anong lambing
- gregoriovbituinjr.
Magkano nga ba ang laya?
magkano nga ba ang laya? magkano ba ang laya?
bakit buhay ay binubuwis para sa adhika?
bakit ipinaglalaban ng uring manggagawa
ang makataong lipunang may hustisya sa madla?
ayaw nating tayo'y nasa ilalim ng dayuhan
o maging alipin ng kapitalistang gahaman
ayaw mayurakan ang dangal nati't karapatan
kaya pagsasamantala't pang-aapi'y labanan
magkano ang laya? bakit buhay ay binubuwis?
ina ng mga bayani'y tiyak naghihinagpis
laya'y inaadhika nang sa dusa'y di magtiis
lipunang makatao'y ipaglabang anong tamis
buhay ba'y kabayaran ng paglayang inaasam?
para sa sunod na salinlahi't kinabukasan
ah, alalahanin ang mga bayani ng bayan
na ibinuwis ang buhay para sa kalayaan
- gregoriovbituinjr.
* ang isang litrato'y kuha sa palengke sa Trading Post, at ang isa'y sa isang kainan, sa magkaibang araw, sa La Trinidad, Benguet
* akala ko nang kinunan ko ang unang litrato ay typo error lang, hanggang sa malitratuhan ko ang isa pa, na ayon kay misis, ang luya ay laya, na ang bigkas ay mabilis at walang impit
Makukulay na bahay
makukulay na bahay
ang napagmasdang tunay
makulay ba ang buhay?
ito lang ay nanilay
gigising sa umaga
na puno ng pag-asa
lalo'y may damang saya
laksa man ang problema
damhin ang kalikasan
at ang kapaligiran
mundo'y di basurahan
at dapat alagaan
ako pa rin ay ako
makata ng obrero
bawat tula'y alay ko
sa kapwa ko't sa mundo
- gregoriovbituinjr.
ang napagmasdang tunay
makulay ba ang buhay?
ito lang ay nanilay
gigising sa umaga
na puno ng pag-asa
lalo'y may damang saya
laksa man ang problema
damhin ang kalikasan
at ang kapaligiran
mundo'y di basurahan
at dapat alagaan
ako pa rin ay ako
makata ng obrero
bawat tula'y alay ko
sa kapwa ko't sa mundo
- gregoriovbituinjr.
* litratong kuha ng maykatha sa Km. 3, Brgy. Balili, malapit sa boundary ng La Trinidad, Benguet at Baguio City
Ang Pluto
ANG PLUTO
noon, planetang Pluto'y kabilang sa solar system
sa higit pitumpung taon, ito ang batid natin
ngayon, ang Pluto'y tila sinipa ng anong lagim
tinanggal siya sa planeta sa solar system
Pluto'y natuklasan ni Clyde Tombaugh na astronomo
sa solar system ay dineklarang pangsiyam ito
turo ito sa paaralan, na naabutan ko
at ang solar system pa'y ginawa naming proyekto
pinangalan kay Plutong diyos ng kailaliman
mula sa mungkahi ng labing-isang taong gulang
na batang babaeng si Venetia Burney ng England
at ang kanyang suhestyon ang piniling kainaman
subalit ngayon, isang dwarf planet na lang ang Pluto
wala na siya sa solar system na kilala ko
International Astronomical Union, I.A.U.
ang nagpasiya at terminong planeta'y nabago
gayunman, natuto ako sa kanilang pagsuri
ang alam natin dati'y mababago ring masidhi
tulad ng anuman sa mundo'y ating nilunggati
mababago rin ang sistema't tusong naghahari
- gregoriovbituinjr.
Martes, Oktubre 6, 2020
Ang tunay na kahulugan ng pagsisilbi
naramdaman ko sa piling ng masang inaapi
kung anong tunay na kahulugan ng pagsisilbi
sa bayan, sa paglilingkod ialay ang sarili
katuturan ng buhay ay natagpuan ko rini
hungkag ang buhay sa lugar na napakatahimik
di ako bagay doon habang iba'y humihibik
ng panlipunang hustisya't dama'y paghihimagsik
nais ko pa ring magsilbi, sa puso'y natititik
di ko nais aksayahin ang buhay ko sa wala
isa akong frontliner na sa sigwa'y sasagupa
isang tibak akong kasangga'y uring manggagawa
at sekretaryo heneral naman ng maralita
ang nais ko'y ialay ang natitira kong buhay
sa bawat pakikibaka't sa prinsipyo kong taglay
bilang paralegal ng dukha'y nagpapakahusay
kaya mananatiling tibak hanggang sa mamatay
- gregoriovbituinjr.
kung anong tunay na kahulugan ng pagsisilbi
sa bayan, sa paglilingkod ialay ang sarili
katuturan ng buhay ay natagpuan ko rini
hungkag ang buhay sa lugar na napakatahimik
di ako bagay doon habang iba'y humihibik
ng panlipunang hustisya't dama'y paghihimagsik
nais ko pa ring magsilbi, sa puso'y natititik
di ko nais aksayahin ang buhay ko sa wala
isa akong frontliner na sa sigwa'y sasagupa
isang tibak akong kasangga'y uring manggagawa
at sekretaryo heneral naman ng maralita
ang nais ko'y ialay ang natitira kong buhay
sa bawat pakikibaka't sa prinsipyo kong taglay
bilang paralegal ng dukha'y nagpapakahusay
kaya mananatiling tibak hanggang sa mamatay
- gregoriovbituinjr.
Ang punong Apitong
itong Apitong pala'y isang katutubong puno
sa bansa, tulad ng nara, buti'y di pa naglaho
kayrami raw noon nito, mura't di manlulumo
ginagamit noon sa mga silya ng maluho
panahon ng Hapon, kilala ang silyang apitong
pati mga lamesa'y yari rin sa kahoy niyon
dingding man at kisame'y apitong din yari noon
apitong din ang bubong bago sasa'y ipapatong
taas nito'y umaabot pa sa limampung metro
na sa tayog ay sadya mong titingalain ito
sampu hanggang dalawampung taon ang tagal nito
kaya dapat talagang pangalagaan din ito
may mga apitong daw sa bundok ng Syera Madre
na sana'y di basta kalbuhin ng mga salbahe
dapat magtanim ng apitong na malaking silbi
pagkat katutubong punong dapat ipagmalaki
- gregoriovbituinjr.
* Ang litrato ay kuha sa aklat na Philippine Native Trees 101, pahina 50.
Paglalagay ng bawang sa piniprito
natatandaan kong turo ng butihin kong ama
na noong kabataan ko'y lagi ring nakikita
naglalagay siya ng bawang pag nagprito siya
ng isda o karne, pagkat magandang pampalasa
tanda ko pa rin ang kanyang tinuro hanggang ngayon
sabi pa niya'y maganda sa kalusugan iyon
sa mga ilang sakit nga raw ay bawang ang tugon
huwag maliitin ang bawang, kumain ka niyon
naglalagay na rin ako ng bawang pag nagprito
at ipinagmamalaki kong kay ama natuto
upang maging malusog, bawang na'y nginangata ko
kahit hilaw, pampalakas resistensya din ito
salamat sa mga turo ng ama kong butihin
bawang ang sagot pag may ubo o sira ang ngipin
magsepilyo lamang matapos mo itong ngatain
nang kaharap o kausap mo'y di agad babahing
- gregoriovbituinjr.
na noong kabataan ko'y lagi ring nakikita
naglalagay siya ng bawang pag nagprito siya
ng isda o karne, pagkat magandang pampalasa
tanda ko pa rin ang kanyang tinuro hanggang ngayon
sabi pa niya'y maganda sa kalusugan iyon
sa mga ilang sakit nga raw ay bawang ang tugon
huwag maliitin ang bawang, kumain ka niyon
naglalagay na rin ako ng bawang pag nagprito
at ipinagmamalaki kong kay ama natuto
upang maging malusog, bawang na'y nginangata ko
kahit hilaw, pampalakas resistensya din ito
salamat sa mga turo ng ama kong butihin
bawang ang sagot pag may ubo o sira ang ngipin
magsepilyo lamang matapos mo itong ngatain
nang kaharap o kausap mo'y di agad babahing
- gregoriovbituinjr.
Sa unang anibersaryo ng kamatayan ni Ka Pedring Fadrigon
nabigla kami sa biglaan mong pagpanaw noon
dahil ama ka ng maralita't ng asosasyon
unang anibersaryo ng kamatayan mo ngayon
at ginugunita ka, pangulong Pedring Fadrigon
sa mga lider-maralita, pangalan mo'y sambit
mga tulong sa kapwa dukha'y di ipinagkait
lider na kaysipag hanggang kamataya'y sumapit
ang batikang Ka Kokoy Gan ang sa iyo'y pumalit
kayhusay sa pagkilos at tunay kang nagpapagal
pagkat ipinaglaban ang maralita't ang dangal
ang pagiging lider mo'y ipinakita sa asal
kaya dapat isulat yaong naiwan mong aral
buhay na buhay nga ang kolum mong Tinig ng Dukha
sa ating pahayagang Taliba ng Maralita
na sadyang pumukaw sa puso't diwa ng dalita
habang iyong tangan ang prinsipyo't inaadhika
sa aming paggunita sa unang anibersaryo
ng iyong pagkamatay, K.P.M.L. ay narito
O, Ka Pedring Fadrigon, kami sa iyo'y saludo
maraming salamat sa mga payo't pangaral mo
- gregoriovbituinjr.
10.06.2020
Sampares na gwantes
sampares na gwantes, binili kong bente pesos lang
sa sarili'y tanging regalo noong kaarawan
biro nga, kaybabaw daw ng aking kaligayahan
sa mumurahing regalo'y agad nang nasiyahan
bakit, ano ba ang malalim na kaligayahan?
ito lang ang naitugon kong dapat pagnilayan
malaking tulong sa ekobrik ang gwantes na iyan
lalo't ako'y namumulot ng plastik kahit saan
isip ko lagi'y maitutulong sa kalikasan
pagkat basura'y naglipana sa kapaligiran
nasa diwa'y paano tutulong ang mamamayan
kundi ako'y maging halimbawa sa misyong iyan
sa pageekobrik ang gwantes ay dagdag ko naman
pagkat proteksyon sa sarili munting regalo man
lalo sa sakit na makukuha sa basurahan
di ba't mabuting may gwantes kaysa kamayin ko lang?
- gregoriovbituinjr.
sa sarili'y tanging regalo noong kaarawan
biro nga, kaybabaw daw ng aking kaligayahan
sa mumurahing regalo'y agad nang nasiyahan
bakit, ano ba ang malalim na kaligayahan?
ito lang ang naitugon kong dapat pagnilayan
malaking tulong sa ekobrik ang gwantes na iyan
lalo't ako'y namumulot ng plastik kahit saan
isip ko lagi'y maitutulong sa kalikasan
pagkat basura'y naglipana sa kapaligiran
nasa diwa'y paano tutulong ang mamamayan
kundi ako'y maging halimbawa sa misyong iyan
sa pageekobrik ang gwantes ay dagdag ko naman
pagkat proteksyon sa sarili munting regalo man
lalo sa sakit na makukuha sa basurahan
di ba't mabuting may gwantes kaysa kamayin ko lang?
- gregoriovbituinjr.
Lunes, Oktubre 5, 2020
Ang nais kong buhay
nais kong buhay ay ang may panlipunang hustisya
isang buhay na punung-puno ng pakikibaka
di sa payapang tahanang parang retirado ka
gayong kayraming isyung nagbibigay ng pag-asa
ang unang taludtod ng Kartilya ng Katipunan
ay sinasabuhay ko sa maghapon at magdamag:
"Ang buhay na di ginugol sa malaking dahilan
ay kahoy na walang lilim o damong makamandag!"
nasa pakikibaka yaong hanap kong esensya
ng buhay na itong batbat ng kawalang hustisya
nasa paglilingkod sa uring manggagawa't masa
at nasa pagbabago nitong bulok na sistema
para sa akin, walang katuturan ang tahimik
na buhay, na animo'y nakabiting patiwarik
nais ko'y bakahin ang mapagsamantalang switik
at ang mata ng mga mapang-api'y magsitirik
nais kong itayo'y isang lipunang makatao
na walang pagsasamantala ng tao sa tao
ito ang tangan kong paninindigan at prinsipyo
kung di ito ang tatanganan ko, di ako ito
- gregoriovbituinjr.
Labingpitong ekobrik sa mahigit isang buwan
labingpitong ekobrik sa mahigit isang buwan
boteng plastik ng Cobra energy drink ang nilagyan
upang pantay-pantay kung gagawin nating upuan
mga ito'y pagdidikitin ng silicon sealant
dapat patigasing parang brick upang di magiba
at magkaroon ng silbi ang iyong mga likha
sinisingit man ito sa iba pang ginagawa
halimbawa'y pagsasalin ko't pagkatha ng tula
bigat nito'y sangkatlo ng orihinal na timbang
pag pinisil, matigas, purong plastik man ang laman
upang pag ginawa mo itong mesa o upuan
ay di ito agad tutumba, di ka masasaktan
tambak-tambak ang plastik, problema ito ng mundo
pag namingwit nga, mayorya'y plastik ang nabingwit mo
lalo ngayong may COVID-19, plastik na'y nauso
munting tulong lamang ang pageekobrik na ito
- gregoriovbituinjr.
boteng plastik ng Cobra energy drink ang nilagyan
upang pantay-pantay kung gagawin nating upuan
mga ito'y pagdidikitin ng silicon sealant
dapat patigasing parang brick upang di magiba
at magkaroon ng silbi ang iyong mga likha
sinisingit man ito sa iba pang ginagawa
halimbawa'y pagsasalin ko't pagkatha ng tula
bigat nito'y sangkatlo ng orihinal na timbang
pag pinisil, matigas, purong plastik man ang laman
upang pag ginawa mo itong mesa o upuan
ay di ito agad tutumba, di ka masasaktan
tambak-tambak ang plastik, problema ito ng mundo
pag namingwit nga, mayorya'y plastik ang nabingwit mo
lalo ngayong may COVID-19, plastik na'y nauso
munting tulong lamang ang pageekobrik na ito
- gregoriovbituinjr.
Malilikhang ekobrik ay gagawing istruktura
malilikhang ekobrik ay gagawing istruktura
maaari kang gumawa ng ekobrik na silya
na magagamit mo halimbawa sa paglalaba
o kaya'y sa pagsusulat, ekobrik na lamesa
kailangan lang, laging malinis ang mga plastik
minsan, nilalabhan ko pa ang napulot kong plastik
banlawan, patuyuin bago gupitin, isiksik
sa boteng plastik din at patitigasing parang brick
dapat malinis ang plastik upang walang bakterya
sa loob, pagkat kung meron, baka makadisgrasya
sisirain lang nito ang nagawang istruktura
ngunit kung sadyang marumi, gamitin na sa iba
kung marumi ang plastik, ibang istruktura'y gawin
ekobrik na di pangmesa't silya kundi panghardin
masira man ng bakterya, mapapalitan mo rin
isang paalala sa maganda nating layunin
malinis na plastik upang bakterya'y di tumubo
habang nawiwiling mageobrik nang may pagsuyo
hangga't maraming plastik, misyon ay di maglalaho
gagawin hanggang may ibang solusyong makatagpo
- gregoriovbituinjr.
Mag-iikot at mamumulot muli ng basura
mag-iikot at mamumulot muli ng basura
upang gawing ekobrik yaong plastik na makuha
ito ang ginagawa habang trabaho'y wala pa
di pa makaluwas para sa trabahong nakita
hangga't naririto pa sa sementeryong tahimik
mageekobrik muna't pupulot ng mga plastik
tulong na rin sa kalikasang panay ang paghibik
at mageekobrik akong walang patumpik-tumpik
kahit sa madaling araw, ako'y gupit ng gupit
gawa sa nalalabi kong buhay paulit-ulit
sayang man ang buhay sa sementeryong anong lupit
kampanya laban sa plastik ay di ipagkakait
kahit sa ekobrik, nais kong maging produktibo
gawa ng gawa, wala naman akong naperwisyo
mangangalkal muli ng basura doon at dito
ganito na ba ang buhay na kinakaharap ko
ito na ba ang repleksyon ng pagsisilbi sa bayan
magekobrik hangga't nasa malayong lalawigan
kwarantina'y talagang perwisyo sa kalusugan
na malaki ang epekto sa puso, diwa't tiyan
- gregoriovbituinjr.
![]() |
| mga plastik na naipon at ginupit ko, nakalatag muna habang pinatutuyo |
![]() |
| mga ekobrik na nagawa, sa isang organisasyong napuntahan ko |
Linggo, Oktubre 4, 2020
Pampalakas din ang hilaw na bawang
dapat magpalakas, kumain ng butil ng bawang
sa gabi't araw, nguyain kahit isang butil lang
pampalakas ng resistensya't katawang tigang
baka panlaban din sa coronavirus na halang
sa mahabang lakaran, bawang itong nginangata
tumibay ang tuhod, sa lakaran nga'y pampasigla
sa panahong kwarantina, ang pasensya'y humaba
dahil pampalakas itong sa atin kumalinga
dalawang butil ng hilaw na bawang kada kain
sa agahan, tanghalian, hapunan ay nguyain
hilaw mong ngangatain o kaya'y isangag mo rin
pampasarap din ang bawang sa niluluto natin
halina't palakasin ang ating pangangatawan
pampatibay ng buto, lunas din sa karamdaman
gamot sa alta presyon, maganda sa kalusugan
sa sakit ng ngipin nga'y mabisang gamot din naman
O, bawang, ikaw ay kasama na ng tao noon
narito ka na sa mundo sa ilang libong taon
inalagaan mo ang bayan noon hanggang ngayon
kaya alagaan ka rin ay isa naming misyon
- gregoriovbituinjr.
Sabado, Oktubre 3, 2020
Ang punong anilaw
isang lugar sa Mabini, Batangas ang Anilao
na marahil ipinangalan sa punong anilaw
iniisip ko ngang makita rin ito't madalaw
di lang ang lugar kundi ang punong ito'y matanaw
ang anilaw ay kabilang sa katutubong puno
na marahil nanganganib na rin itong maglaho
sana'y muling magtanim nito ng buong pagsuyo
alagaang mabuti hanggang tuluyang lumago
punong ito'y tumataas ng dalawampung metro
diyametro nito'y nasa tatlumpung sentimetro
magagamit sa konstruksyon ang mga kahoy nito
mapagkukunan ng pulang tina ang balat nito
bulaklak ay manilaw-nilaw o mamula-mula
isang sentrimetro yaong haba ng tuyong bunga
mabilis tumubo sa mapagpalang magsasaka
mamadling at mamaued ang ibang katawagan pa
magtipon tayo ng binhi nito't ating itanim
magbunga't magamit ang kahoy na nagbigay-lilim
sa ating bukangliwayway bulaklay pa'y masimsim
mapalago umabot man tayo sa takipsilim
- gregoriovbituinjr.
* bahagi ng planong koleksyon ng tula ng ABC of Philippine Native Trees
Mag-subscribe sa:
Mga Post (Atom)





































