Pagdatal sa St. Vincent Ferrer Parish sa Canramos, Tanauan, Leyte

PAGDATAL SA ST. VINCENT FERRER PARISH SA CANRAMOS, TANAUAN, LEYTE
(Disyembre 3-4, 2013)
ni Gregorio V. Bituin Jr.
13 pantig bawat taludtod

pangatlong araw ng malayong paglalakbay
sakay ng trak, narating din namin ang pakay
isa sa ni-Yolanda't wasak na barangay
na kung naroon ka'y mapaluluhang tunay

maluwalhati namang nakarating kami
sa barangay Canramos sa Tanauan, Leyte
sinalubong agad ng kura na si Padre
Joel na tumanggap sa aming anong buti

nakawawarat ng puso ang mga kwento
ng mga nakaligtas sa dumagsang bagyo
maya-maya'y nagtulungan ang mga tao
sa paghakot sa trak ng mga kargamento

kaban-kaban, may maisasaing na bigas
may tubig, delatang karne norte't sardinas
di dapat magutom, may malulutong sopas
may mga timba, kumot, banig, at tsinelas

tila isang bangungot kung iyong pagmasdan
ang buhay at bahay nila't kapaligiran
kayrami ng kwentong sadya kang masasaktan
pagkat nagdulot ng siphayo't kamatayan

doon sa simbahang iyon kahit maliit
may samutsaring kwentong sa puso'y pupunit
kinabukasan, nagpaalam na masakit
ang puso sa danas na di dapat mawaglit

* ang mga larawan ay kuha noong Disyembre 3, 2013 sa Brgy. Canramos, Tanauan, Leyte, na nakaranas ng daluyong ni Yolanda

Wasak din kay Yolanda ang paliparan

WASAK DIN KAY YOLANDA ANG PALIPARAN
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

nadaanan namin ang paliparan sa Tacloban
dinaluyong din at ilang bahagi'y natuluyan
sira ang paligid, tila tanggal din ang bubungan
ngunit buong istruktura'y nakatayo pa naman
habang tanaw ang eroplano sa di kalayuan

ayon sa tagaroon, tigil daw pansamantala
ang serbisyo ng paliparan dahil na-Yolanda
kailangang mag-ayos at baka isang buwan pa
bago daw muling gamitin at magsilbi sa masa
nangyari'y sadyang panimdim subalit may pag-asa

* ang mga litrato'y kuha ng may-akda noong Disyembre 3, 2013 sa Tacloban, Leyte, na nakaranas ng daluyong ni Yolanda

Nagliparang bubong

NAGLIPARANG BUBONG
ni Gregorio V. Bituin Jr.
13 pantig bawat taludtod

kayraming walang bubong na mga tahanan
pagkat nilipad ng unos kung saan-saan
nawa'y walang sinumang taong natamaan
nang sugat ng siphayo'y di na madagdagan

kaylakas ng ihip kaya atip ay tangay
na nagdulot sa tahanan ng dusa't lumbay
saksi yaong bubong sa laksang luha't lamay
at lupit ni Yolandang sa bayan lumuray

* ang litrato'y kuha ng may-akda noong Disyembre 3, 2013 sa mga nadaanang nasalanta ng Yolanda sa Leyte

Mga posteng itinumba ni Yolanda

MGA POSTENG ITINUMBA NI YOLANDA
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

sadyang kaytindi at kaylakas ng ihip ng hangin
ni Yolandang humaginit sa Taclobang lupain

nawalan ng kuryente, walang load, walang internet
apektado pati telepono't iba pang gadget

kaya paghingi ng saklolo't talagang kayhirap
sa butas pa ng karayom dadaan ang paglingap

kung walang kandila o sulo'y kaydilim ng gabi
karimlang di batid sinong gumagala sa tabi

* ang mga litrato'y kuha ng may-akda noong Disyembre 2-3, 2013 sa mga nadaanang nasalanta ng Yolanda sa Leyte

Paghahanda sa People's Caravan patungong Leyte

PAGHAHANDA SA PEOPLE'S CARAVAN PATUNGONG LEYTE
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

umagang-umaga ng unang araw ng Disyembre
nang kami'y naghandang maglakbay patungo sa Leyte

sa Caritas, Maynila'y gumayak kaming lilisan
nilagyan ng tarp ng People's Caravan ang sasakyan

dala ang relief goods sa isang van at dalawang trak
mahaba-habang lakbayin ang aming itatahak

upang dinggin ang hinaing ng mga nasalanta
tubig, pagkain, damit, kumot, kalan, pati delata

upang maibsan bahagya man ang kalunos-lunos
nilang sinapit dahil sa napakatinding unos

nawa'y maluwalhati naman kaming makarating
doon sa Taclobang sentro ng Yolandang humaging

* humaging - humaginit

* ang mga litrato'y kuha ng may-akda noong Disyembre 1, 2013 sa Caritas sa Maynila

Sa barko mula Matnog hanggang Allen

SA BARKO MULA MATNOG HANGGANG ALLEN
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

umaga'y lumisan, gabi'y dumatal sa pantalan
sa Matnog, kayhaba ng pila ng mga sasakyan
mga kasama'y naghuntahan habang nag-aabang
sabik subalit dama sa puso'y kayraming patlang

madaling araw, dalawang trak at van na'y sumakay
barkong patungong Allen ay naghanda nang maglakbay
kain, toma, pahinga hanggang magbukangliwayway
sarili'y inihanda sa mga daratnang lumbay

* ang mga litrato'y kuha ng may-akda noong Disyembre 2, 2013 bilang bahagi ng People's Caravan for the People of Samar and Leyte na nasalanta ng matinding bagyong Yolanda

Mga punong nabunot ang ugat

MGA PUNONG NABUNOT ANG UGAT
ni Gregorio V. Bituin Jr.
16 pantig bawat taludtod

aming nadaanan, puno / ng niyog ay nagbagsakan
mga ugat ay nahugot / sa pader biglang dumagan
anong lakas ni Yolandang / rumagasa na sa bayan
na di na rin nakayanan / ng taal na kalikasan

kahit na sampung tao'y di / basta-basta mahuhugot
ang mga punong matatag, / ugat ay masalimuot
na para lamang tumapik / ng ulo mong nagkakamot
ang mga punong nahugot / ay tila punong napugot

habang aking minamasdan / ang kabuuang paligid
mga nahugot na puno'y / tila buhay na napatid
napansin ko sa kasama / luha niya'y nangingilid
ang sinumang di iiyak / ay yaong may pusong manhid

pag nabunutan ng ugat, / namamatay din ang puno
tulad ng ibang nilikha, / buhay din nila'y naglaho

* ang litrato'y kuha ng may-akda noong Disyembre 3, 2013 

Sa parang ng dusa, sa hukay ng korapsyon

SA PARANG NG DUSA, SA HUKAY NG KURAPSYON
ni Gregorio V. Bituin Jr.
13 pantig bawat taludtod

ikasiyam ng Disyembre ng bawat taon
ay daigdigang araw laban sa korapsyon
isang araw ng pagnamnam sa tamang layon
kung bakit dapat iwaksi ang gawang iyon

mga trapong ganid, laging silaw sa pera
salapi ng bayan ang binubulsa nila
ang serbisyo'y ninenegosyo't kumikita
sa mga proyekto't sila'y nagtatamasa

anila, kung walang korap, walang mahirap
ngunit sa islogang iyon, huwag kukurap
baka matalisod mo silang mapagpanggap
mga trapong tusong hinehele sa ulap

sa sistema ng trapo'y galit na ang dukha
galit na rin pati ang uring manggagawa
dahil sa korapsyon, kayraming nakawawa
ibagsak na iyang mga trapong kuhila

trapong walang kabusugan, lamon ng lamon
buong bayan na ang kanilang binabaon
sa parang ng dusa, sa hukay ng korapsyon
dapat lang silang ilugmok ng rebolusyon

Karapatang Pantao, Ikasampu ng Disyembre

KARAPATANG PANTAO, IKASAMPU NG DISYEMBRE
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

Karapatang Pantao, ikasampu ng Disyembre
Araw ng taon, paggunita sa dangal at puri
May proseso ang bawat pagkatao ng marami
Pagkat iba-iba ang kultura ng bawat lipi
Marapat nating ipagtanggol ang ating sarili
Laban sa sinumang sa atin ay nang-aaglahi
Ang ginawa ni A ay di dapat ibintang kay B
Iwaksi na yaong ang mga asal ay kadiri
Sa sala ni X, bakit nagdurusa'y si Y at Z
Hindi natin dapat ihasik yaong maling binhi
Dapat loob natin ay nabubuhay sa mabuti
Ito ang sa araw ng karapata'y aking bati!

Paglalakbay para sa mga nasalanta ng Yolanda

PAGLALAKBAY PARA SA NASALANTA NG YOLANDA
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

panahon noon ng Ondoy, kayraming nasalanta
sa taga-Maynila'y tumulong ang taga-probinsya
isang buwang ulan sa loob ng anim na oras
bagyong Ondoy ay nagpalubog sa maraming landas
nangyari sa Leyte't kanugnog ay di akalain
ang Yolanda'y higit tatlong daang beses ang tulin
ngayong taga-probinsya naman ang nangailangan
mga taga-Maynila'y naghandang sila'y tulungan
kami'y sumama't nakipagbayanihang totoo
kahit munti man ay makatulong sa dinelubyo


* ang mga litrato'y kuha ng may-akda noong Disyembre 1, 2013 mula sa Caritas sa Maynila bilang paghahanda sa malayong paglalakbay patungo sa mga sinalanta ng Yolanda sa Leyte

Kahoy na walang lilim

KAHOY NA WALANG LILIM
ni Gregorio V. Bituin Jr.
13 pantig bawat taludtod

wastong bilin sa Kartilya ng Katipunan:
ang buhay na di ginugol sa wastong dahilan
ay kahoy na walang lilim, di masilungan
sa gitna ng init ng araw, natalupan
dahil walang dangal na sa bayan maiwan

tinangay ni Yolanda yaong mga dahon
ng punong dumanas ng kaytinding daluyong
kayraming winasak ng dambuhalang alon
yaong matatag na puno'y naiwan doon
ulila sa gabing ang buwan ay nalulon

nakita'y sadyang nakadudurog ng puso
masa'y apektado, kayraming natuliro
tila mga pangarap, tuluyang naglaho
ngunit di dapat magpakubkob sa siphayo
mayp ag-asa pa, halina't kita'y tumayo

magsibangon tayo sa kabila ng lagim
ang buhay sa mundo'y di pulos puti't itim
makulay na buhay, atin ding masisimsim
mga bagong puno'y atin ngayong itanim
upang puno'y muling magkaroon ng lilim

* ang larawan ay kuha noong Disyembre 3, 2013 sa Brgy. Canramos, Tanauan, Leyte, na nakaranas ng daluyong ni Yolanda

Rali agad sa Manila pagkagaling sa Tacloban

RALI AGAD SA MAYNILA PAGKAGALING SA TACLOBAN

ni Gregorio V. Bituin Jr.

15 pantig bawat taludtod

madaling araw na nang makabalik sa Maynila

matapos ang limang araw ng aming paglalakbay

ngunit kinaumagahan ay agad sumagupa

sa rali sa di-es-dobol-yu-di (DSWD), ako'y nagnilay

ayon sa ahensya'y ititigil na raw ng Disyembre

ang pagbibigay ng relief goods doon sa Tacloban

anang Partido Lakas ng Masa'y dapat nagsisilbi

ang ahensya lalo't nasalanta'y ang mamamayan

kahit pagod na sa biyahe'y tuloy ang pagkilos

at dalhin sa pamahalaan ang mga hinaing

ng mga nasalantang marapat ding makaraos

mula sa trahedyang sa buong bayan ay gumising

di sapat ang rali, tuluy-tuloy dapat ang tulong

upang sa buhay ng nasalanta'y may maidugtong

* ang litrato'y kuha ng may-akda noong Disyembre 6, 2013 sa harap ng tanggapan ng DSWD sa Lungsod Quezon

* mangyaring tingnan ang kaugnay na ulat mula sa Partido Lakas ng Masa sa kawing na http://masa.ph/index.php?option=com_content&view=article&id=230&Itemid=1

Ang kaloobang puno ng himagsik

ANG KALOOBANG PUNO NG HIMAGSIK
ni Gregorio V. Bituin Jr.
11 pantig bawat taludtod

ang kaloobang puno ng himagsik
bulok na sistema'y di matangkilik
pagbabago ang tangi nilang hibik
kumikilos nang di patumpik-tumpik
prinsipyadong diwa'y inihahasik
nakikibaka silang parang lintik
bago pa mata nila'y magsitirik

Pagpupugay kay Nelson Mandela

PAGPUPUGAY KAY NELSON MANDELA
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

itim man o puti ang balat, ayon sa Kartilya
pagkatao natin at ng ating kapwa'y iisa
ang prinsipyong ipinaglaban ni Nelson Mandela
tila mga Katipunero ang iyong kapara
sagisag laban sa rasismo't pagsasamantala

dalawampu't pitong taon sa loob ng piitan
dahil rehimeng apartheid ay iyong nilabanan
nang makalaya, poot ay iniwan sa kulungan
ipinaglaban ang laya ng mga kababayan
at tagapagkaisa rin ng buong sambayanan

nahalal na pangulo ng bansang Timog Aprika
at naging kasapi rin ng Partido Komunista
sa iyo, di kulay ng balat ang sanhi ng dusa
kundi kaisipang tubo at bulok na sistema
hanggang sa iyong kamatayan, di ka nag-iisa

di malilimot ang kasaysayan mo't halimbawa
umangat ka man, paa mo'y lapat pa rin sa lupa
marami pang magpapatuloy ng iyong adhika
upang pagsasamantala sa kapwa na'y mawala
sa iyo, kami'y nagpupugay, isa kang dakila

Ang hustisyang para sa amin ay aming kukunin

ANG HUSTISYANG PARA SA AMIN AY AMING KUKUNIN
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

marami ang mapagpaniwala sa sabi-sabi
sila'y mga hunyangong walang bait sa sarili

sinisira ang aming dangal, puri't pagkatao
ginigiba kami ngunit di kami patatalo

mga sinungaling silang akala mo'y kaybuti
pawang mga mapagkunwari, ikaw'y sinisisi

sinisisi sa kasalanang iba ang gumawa
sinisisi sa salang sila yata ang maygawa

mag-imbestigang mabuti, huwag turo ng turo
nang makapagdepensa ang inyong itinuturo

mga sinungaling kayong dapat putlan ng dila
huwag diyang bubulong-bulong, kayo'y magsalita

harapin kami at huwag magtago sa salawal
humarap nang taas-noo, huwag lang umatungal

mga aktibista kaming kapwa'y di inaapi
ang prinsipyo't disiplina'y niyakap ng matindi

ngunit may mga taong hindi marunong magsuri
nag-aakusa'y walang batayan, dila'y pamuti

sa hindi mo kasalanan, sila’y ngawa ng ngawa
iginigisa ka nila sa kanilang mantika

kaya dapat tayong magpakatatag, sila'y linta
hanap ay masisisi kahit iba ang may sala

sa paninira nila, sila'y lalabanan namin
ang hustisyang para sa amin ay aming kukunin!

Pagbabago, hindi gulo

PAGBABAGO, HINDI GULO
ni Gregorio V. Bituin Jr.
10 pantig bawat taludtod

ang paghahanap ng pagbabago
ay hindi paghahanap ng gulo
kung sakali mang sumigaw kami
ng pagbabago doon sa rali
hindi iyon gulo o anumang
nakasisira ng karapatan
pagkat ang pinaglalaban doon
ay ang pagbabagong naaayon
sa tunay na pakikipagkapwa
at pagkakaisa ng dalita
dakila't marangal na layunin
prinsipyong tangan at simulain
hindi gulo iyang aming hanap
para sa pagbabagong kay-ilap

Ang Haring Usok

ANG HARING USOK
ni Gregorio V. Bituin Jr.
11 pantig bawat taludtod

puno na ng polusyon ang daigdig
na sa ilong natin ay lumulupig
mula sa sigarilyong nasa bibig
hanggang sunog na nakapanginginig

ang Haring Usok ay di mapakalma
palipad-lipad sa tuwi-tuwina
buong mundo ba'y sasakupin niya?
pagkat siya na ang bagong sistema?

lungsod na'y kinulapol ng polusyon
at di malaman ang tamang solusyon
tayoman dito'y maging mahinahon
ang usok pa rin ay maglilimayon

bawasan natin ang usok sa langit
asap itong sa mundo'y humihirit
ito sa bayan ay sadyang kaylupit
na dapat mabawasan nating pilit

sadyang mapanakop ang Haring Usok
na nagnanais abutin ang rurok
polusyon siyang nakasusulasok
na sa daigdig ay bumubulusok

polusyong ito'y sadyang walang habas
na akala mo'y tila walang lunas
nasa kamay natin ang pagbabawas
sa Haring Usok na sadyang kayrahas

(Tuwing Disyembre 3 ay Anti-Pollution Day sa bansang India bilang paggunita sa Bhopal Gas Tragedy, na siyang itinuturing na pinamatinding sakuna sa industriya sa buong mundo, na umano'y ikinamatay ng higit 3,000 katao, at 500,000 naman ang nasaktan. Naganap ang trahedya noong hatinggabi ng 2–3 Disyembre 1984 sa Union Carbide India Limited (UCIL), na isang planta ng pestisidyo sa Bhopal, Madhya Pradesh, sa bansang India.)

Ang ulilang marker

ANG ULILANG MARKER
ni Gregorio V. Bituin Jr.
13 pantig bawat taludtod

nag-iisa ang marker na iyon sa ilang
walang katabing estatwa o gusali man
tila doon ay wala iyong kasaysayan
bakit iyon nasa sukal ng kalunsuran

matindi pa naman ang doo'y nakatala
pag-alala sa comfort women noong digma
tanda ng kaapihan ang ginugunita
ng marker na iyong tigib ng dusa't luha

nasa sulok lang ng Liwasang Bonifacio
di kapansin-pansin, di daanan ng tao
ni wala ka nga doong makitang rebulto
sadyang nangungulila ang marker na ito

gayunman, buti't may ganitong marker doon
isang gunita noong panahon ng Hapon
higit libong babae'y ginahasa noon
na panawagan pa rin ay hustisya ngayon

ang ulilang marker ay isang paalala
na may nangyaring ganoon dito noon pa
gunitain ang mga babaeng biktima
at dinggin natin ang sigaw nilang hustisya!

* Ang ulilang marker na ito ay nasa likod ng rebulto ni Gat Andres Bonifacio sa Liwasang Bonifacio, at nasa gilid ng tulay patungong Jones Bridge. Di ito kapansin-pansin kung hindi lalapitan. Hindi daanan ng tao. Natsambahan lang na makita dahil kailangang maghanap ng CR. Kuha noong Nobyembre 30, 2013, sa ika-150 kaarawan ng ating bayaning si Gat Andres Bonifacio.

Ang mapanira

ANG MAPANIRA
ni Gregorio V. Bituin Jr.
13 pantig bawat taludtod

parusahan kung talagang may kasalanan
kung di mo gagawin, wala kang karangalan
ang budhi nami'y malinis, alam mo iyan
ang buong nangyari'y iyong alam na alam

wala kang bayag sa patuloy mong pagsira
sa dangal namin at ng iba mo pang kapwa
halos magtagumpay ka sa iyong pakana
ikaw sa paninira'y laging tuwang-tuwa

mahilig ka lang magbintang, wala kang dangal
sa katabi'y kung anu-anong inuusal
dalahira kang sa kapwa'y sadyang kaydaldal
kulang na lang kapwa mo'y tarakan ng punyal

naliligayahan kang sumipsip ng dugo
ng iyong kapwa, kahit sila'y maghingalo
di ka na tao, pagkat traydor kang hunyango
katulad mo sa mundo'y dapat lang maglaho