Hindi biro ang nagbabagong klima

HINDI BIRO ANG NAGBABAGONG KLIMA

tatawa-tawa ka pa, di nagbibiro ang klima

aba'y di mo pa ba naranasan ang masalanta?

tingnan mo lang ang aral kina Ondoy at Yolanda

saka sabihing joke lang ang nangyari sa kanila

tila nagbabagong klima'y paglukob ng halimaw

na sa ating mga likod nagtarak ng balaraw

di mawari ang nasalanta, masa'y humihiyaw:

"Climate emergency is not a joke! Climate Justice Now!

palitan na ang bulok na sistemang mapaniil

tigilan na ang pagsunog ng mga fossil fuel

na pinagtutubuan ng kapitalismong taksil

unahin ang mga coal plants na dapat mapatigil

habang patuloy lang ang korporasyong malalaki

sa pagpondo sa ganyang planta'y di mapapakali

tingnan ang pamahalaan, kanino nagsisilbi

sa korporasyon o sa masang nasa tabi-tabi

kayraming nasalanta, namatay at nagtitiis

nasisirang kalikasan ba'y ito ang senyales?

dapat tayong mag-usap, ano ba ang Climate Justice?

ano nang kaisahan sa kasunduan sa Paris?

huwag magtawa pagkat buhay ang nakasalalay

noong mag-Yolanda sa Leyte'y nagkalat ang bangkay

"Climate emergency is not a joke!" tayo'y magnilay

klima'y di nagbibiro sa mensahe niyang taglay

- gregoriovbituinjr.

08.13.2021

* ang ibig sabihin ng PMCJ na signatory sa plakard ay Philippine Movement for Climate Justice

* litratong kuha ng makatang gala noong SONA 2021

Ang pasalubong ni misis

ANG PASALUBONG NI MISIS

tangan ko'y green bell pepper o luntiang siling lara

sa tulad kong vegetarian si misis nagpadala

kaykinis ng balat, mamaya'y gagayatin ko na

ng maliliit upang sa kawali'y igigisa

ginisang green bell pepper sa gutom ay pansagip din

tulad ng pinritong siling dynamite kung tawagin

na sa mga inuman paboritong pulutanin

subalit ang ginisa ko'y pang-ulam na sa amin

di tulad ng siling labuyo o siling pasiti

ang paggisa nitong siling kara'y nakawiwili

nakabubusog at kinain ko'y marami-rami 

na habang sumusubo'y patuloy sa pagmumuni

kaya may bagong tulang maibabahagi naman

na siyang laman niring puso't iwing kalooban

sa isang bagay ay maraming paksang naririyan

na dapat mo lang palamnan ng tanang kaisipan

- gregoriovbituinjr.

08.13.2021

Umaliwalas din ang panahon

UMALIWALAS DIN ANG PANAHON

ilang araw umulan, di na makapaglimayon

nasa lungga lang at lumilikha ng mithi't layon

ngunit ngayon ay umaliwalas din ang panahon

sana madama na'y ganito sa buong maghapon

kakatha na lang ng kung anu-ano ang makata

lalo na't di naman mahusay sa pagsasalita

animo'y tahimik na langay-langayan ang dila

na biglang lalayo na lamang dahil nahihiya

nais kong magpala ng semento't gawin ang hagdan

ngunit umaalma ang mga bulate sa tiyan

di malaman ang gagawin, nagugulumihanan

ah, mabuting magluto muna ng kanin sa kalan

panahong maaliwalas ang salubong sa masa

habang ngayong lockdown, kayraming gutom na pamilya

anong ibinabadya ng panahong anong ganda

na pagkatapos ng unos ay may bagong umaga

- gregoriovbituinjr.

08.13.2021

Indayog sa umagang kaylamig

INDAYOG SA UMAGANG KAYLAMIG

tinatakasan ko ang daigdig

upang sa musa'y makipagniig

kukulungin ko siya sa bisig

at kukwintasan ng mga titig

upang angkin kong iwing pag-ibig

ang sa kanyang puso'y makalupig

habang namumutawi sa bibig

ang tulang nais kong iparinig

sa kabilang banda'y naulinig

ang kung anu-anong pang-uusig

kapitalista'y hamig ng hamig

manggagawa'y wala nang makabig

sa isyung ito'y ano ang tindig

sa gawaan ng mga pinipig

bakit daw nilalako'y malamig

buti't mainit-init ang tupig

basta huwag lamang makabikig

sa lalamunan at abang tinig

ang tulang may anong pahiwatig

mga isyung pawang naulinig

makata'y nagpapakasigasig

sa umagang ano ba't kaylamig

kahit na siya'y nangangaligkig

inom lang ng bitamina't tubig

- gregoriovbituinjr.

08.13,2021

* INDAYOG - sinukat na daloy ng mga salita at parirala sa berso o prosa, mula sa U.P. Diksiyonaryong Filipino, pahina 497

Itigil na ang girian

ITIGIL NA ANG GIRIAN

ngayong Agosto'y may kasaysayang batid ng masa

anibersaryo ng pagbagsak ng bomba atomika

sa bansang Japan, sa Nagazaki at Hiroshima

at lumipol ng libo-libong mamamayan nila

habang patuloy sa dusa ang mga hibakusha

pitumpu't anim na taon na ang nakalilipas

ay nagbubuo pa rin ang mga bansang may angas

ng samutsaring mga nakamamatay na armas

na panakot sa bansang sa kanila'y di parehas

banta sa bansang tila di marunong maging patas

bomba atomika noon, armas nukleyar ngayon

kailan ba matitigil ang ganoong imbensyon

bakit patuloy ang paligsahan ng mga nasyon

susumbatan lang sila ng kasaysayan kahapon

kung depensa nila'y pandepensa lang nila iyon

ano bang konsepto nila ng lahi't kalayaan

bakit patuloy ang sistema ng mga gahaman

ah, itigil na ang mga girian at labanan

pagpapakatao ang dapat nating pagsikapan

at maitayo ang isang makataong lipunan

- gregoriovbituinjr.

08.13.2021

* ang aklat sa larawan ay nabili ng makata sa Book Sale, Farmers branch, 12.28.2020

* ayon sa kasaysayan, bumagsak ang bomba atomika sa Hiroshima noong Agosto 6, 1945, at sa Nagasaki tatlong araw makalipas.

* tinatayang nasa 135,00 ang total casualty sa Hiroshima, at 64,000 sa Nagasaki, ayon sa https://www.atomicarchive.com/resources/documents/med/med_chp10.html

Ang plakard nilang tangan

ANG PLAKARD NILANG TANGAN

anuman ang disenyo / ng plakard nilang tangan

mahalaga'y mensahe / nila sa taumbayan

kahit illustration board / yaong pinagsulatan

o printed sa kompyuter / ang mga panawagan

hindi man magsalita'y / iyo nang mababasa

ang nasa saloobin / ng karaniwang masa

panawagan man nila'y / makamit ang hustisya

o kaya'y irespeto / ang karapatan nila

iisang panawagan / magkaibang disenyo

anong kaya ng bulsa / ambag-ambag ang tao

gagawin lahat upang / ipaabot ang isyu

nagbabakasakaling / tumugon ang gobyerno

ang plakard na'y kakampi / ng mga mamamayan

sa maraming usapin / at ipinaglalaban

batay sa kakayahan / o pangangailangan

ang dinisenyong plakard / kahit ito'y simple lang

kung wala kang kompyuter / mag-illustration board ka

tsok lamang ang panulat / kaya may plakard ka na

lagyan ng plastik upang / sa ulan ay umubra

kung mensahe'y palitan / agad mong mabubura

upang magamit muli / sa susunod na rali

upang sulatang muli / ng bagong mensahe

upang mabatid naman / ng gobyernong di bingi

ang isyu't karaingang / tama lang na masabi

- gregoriovbituinjr.

08.13.2021

* litratong kuha ng makatang gala sa pagkilos ng maralita sa harap ng DHSUD, Hulyo 21, 2021

Habol ng tingin

HABOL NG TINGIN

dalawang babae ang hinahabol ko ng tingin

pag sa isang iglap ay agad nasulyapan man din

babaeng nakadyaket na maong ay aking pansin

babaeng may plakard na tangan ay naaakit din

may kakaibang dating, agad mong mahahalata

mga babaeng tigasin, may prinsipyo't adhika

sa porma pa lang nila'y talagang mapapahanga

kaya madalas mapatitig at ako'y tulala

di man maganda ang mukha o makinis ang balat

di man maganda ang tindig at ang ilong ay sarat

sa porma'y naaakit, sagisag na di mapuknat

kapara nila'y tigreng matapang, lider ng pangkat

noong binata pa'y ganyan ang tipo kong babae

ngunit di makapagpasagot ang makatang torpe

hanggang ligaw-tingin lang gayong kaytapang sa rali

buting sinubukan din, nabigo man, di na bale

wala sa kanila ang binibining naging misis

subalit pagkaakit sa kanila'y di maalis

mga babaeng anong tatag sa kanilang bihis

marahil kung umibig sila'y sadyang anong tamis

marahil dahil ako'y makatang natitigagal

na pag nakita sila sa isip na'y nakakintal

ang imahen ng babaeng tila barakong banal

na sadyang sasambahin mo't dadalhin sa pedestal

- gregoriovbituinjr.

08.12.2021

* litrato namin ni misis, kuha noong Agosto 1, 2021

Ulam ko'y mangga naman

ULAM KO'Y MANGGA NAMAN

nakakasawa nang ulamin ang mga delata

tila baga sikmura mo'y tuluyang napupurga

ang pinasok nga sa bibig ay iniluluwa na

na para ka nang naglilihi pagkat nasusuka

kaya nag-uulam din ng mangga paminsan-minsan

upang panlasa'y maiba naman sa karaniwan

may kanin pa ring palasak sa anumang kainan

malasa rin ang bagoong na sadyang kainaman

habang pinagninilayan ang sunod na gagawin

habang iniisip paano iyon tatapusin

habang nasa diwa ang pagtupad sa adhikain

habang sakit ng kalamnan ay pinisil-pisil din

aba'y manamis-namis pa ang manggang manibalang

sa sarap dama'y tila sa ere palutang-lutang

animo'y nananaginip, diwa'y umiilandang

anong wagas ng pagsinta sa natatanging hirang

- gregoriovbituinjr.

08.12.2021

Huwag nang pondohan ang fossil fuel

HUWAG NANG PONDOHAN ANG FOSSIL FUEL

teyoretikal at anong bigat ng panawagan

na "No to fossil fuel finance! Yes to climate finance!"

kung di mo aaralin ay di mauunawaan

upang isyu'y mas maintindihan ng taumbayan

susubukan kong ipaliwanag ang mga ito

sa iba'y maibahagi ang mahalagang isyu

nais kong pagaanin sa pamaraang alam ko

ipaliliwanag ko sa tula para sa tao

kumbaga sa usok na sadyang nakasusulasok

ginagastusan ng kapitalista'y pulos usok

kalikasa'y balewala basta tubo'y pumasok

magkadelubyo man sa kita pa rin nakatutok

kahit na nakasisira ng ating kalikasan

nagpapadumi sa hangin, polusyong nananahan

at kaylaki ng epekto sa ating kalusugan

greenhouse gases pa'y sa papawirin nagsalimbayan

fossil fuel ang tawag sa pinagsusunog nila

sapagkat galing sa fossil na nabuo noon pa

mula sa labi ng mga organismong wala na

tulad ng dinasor sa usaping geolohika

habang patuloy lang ang malalaking korporasyon

sa pagpondo ng mga enerhiyang ibinabaon

lang ang mundo sa kapariwaraan, ito'y hamon

sa mga gobyernong gawin na ang tamang solusyon

kaya tigilan na ang pagpondo sa fossil fuel

ng coal plants na pagbuga ng usok ay di mapigil

ng crude oil o ng petrolyong gasolina't diesel

ng natural gas na ang pagsunog ay di matigil

mas dapat pondohan ang pangangalaga sa klima

mas pondohan ang pagpigil sa pagbuga ng planta

ng coal at paggamit ng kerosina't gasolina

mas dapat pondohan ang kinabukasan ng masa

unahin naman ang kapakanan ng mamamayan

at kinabukasan ng nag-iisang daigdigan

ang "No to fossil fuel finance! Yes to climate finance!"

sa maikling tulang ito sana'y naunawaan

- gregoriovbituinjr.

08.12.2021

* litratong kuha ng makatang gala noong SONA 2021

Paalala sa nagyoyosi

PAALALA SA NAGYOYOSI

paskil na paalala'y huwag pong balewalain

dahil bawat dumi ninyo'y naglilinis ang Admin

aba'y napakasimple lang po ng kanilang bilin

yosi'y huwag itaktak sa sulok nang di mangitim

ang pakiusap nila'y "konting disiplina lang po"

kayo bang naninigarilyo'y di napapanuto?

ang inyong tinaktak sa dumi'y sila ang hahango

nang opisina'y gumanda't di mangamoy, bumaho

gumawa kayo ng sariling ashtray o titisan

kung saan ninyo itataktak ang upos na iyan

sa mga nagyoyosi disiplina'y kailangan

aba'y kailangan pa bang isaulo pa iyan?

sistemang bulok nga'y nais nating palitang sadya

iyan pa kayang upos ang di maitapong tama

sa simpleng pakiusap nila sana'y tumalima

baka ginawa ninyo'y ibalik sa inyong kusa

- gregoriovbituinjr.

08.12.2021

* litratong kuha ng makatang gala sa tanggapan ng Zone One Tondo Organization (ZOTO) sa Navotas

Pasasalamat

"Everyone you meet has something to teach you." - quotation mula sa fb page na "I Love Martial Arts"

PASASALAMAT

Salamat sa lahat ng nakakasalubong

at nakasalamuha sa daan at pulong

lalo't sama-samang hinarap ang daluyong

upang sa bawat pakikibaka'y sumulong

Sa anumang panganib na ating sinuong

ay kapitbisig tayong sadyang tulong-tulong

di nagpapatinag kahit ito'y humantong

sa rali sa lansangan, o kaya'y makulong

Salamat sa inyong naibahaging dunong

mula sa kwento, danas, hapdi, payo't bulong

para sa hustisya'y di tayo umuurong

hangga't lipunang makatao'y sinusulong

- gregoriovbituinjr.

08.12.2021

* litrato mula sa fb page ng "I Love Martial Arts"

Unahin ang masa

UNAHIN ANG MASA

Masa'y unahin upang ekonomya'y makaahon!
Buwisan ang mayayaman! Wealth tax ang sigaw ngayon!
Panawagan itong sa pamahalaan ay hamon
Lalo na't nasa pandemya, ang masa'y nagugutom

Aba'y magawa kaya nilang unahin ang masa?
Makakaya kaya ito ng mga dibdib nila?
Sino ang uunahin? O paglilingkuran nila?
Ang negosyo? Ang negosyante? Ang kapitalista?

Sino ang uunahin ng gobyernong inihalal?
Ang negosyo? Ang negosyante? Ang mangangalakal?
Aba'y nahan ang masa? Hustisya ba'y umiiral?
Wala kasi silang kita sa masa. Pulos butal!

Sinasamantala lang nila ang masang hikahos
Tingin nila'y alam lang tumanggap ng barya't kutos
Walang pakinabang sa buhay na kalunos-lunos
Kaya dapat lang ang masa'y magkaisa't kumilos

Upang maghimagsik laban sa mapagsamantala!
Upang kamtin ang asam na panlipunang hustisya!
Upang tuluyang baguhin ang bulok na sistema!
Upang totoong itayo ang gobyerno ng masa!

- gregoriovbituinjr.
08.11.2021

* litratong kuha ng makatang gala noong SONA 2021

Pagkansela at hindi

PAGKANSELA AT HINDI

sigaw ng dukha: "Itigil ang kanselasyon
ng kontrata sa pabahay at relokasyon!"
sigaw ng isa pa: "Dapat na'y kanselasyon
ng ilehitimong utang ng bansa ngayon!"

dalawang panawagan, magkaibang isyu
na dapat maunawaan nating totoo
isa'y may bantang ebiksyon sa mga tao
isa'y ang pambansang utang na lumolobo

dalawang isyung dapat nating mapagnilay
na kinabukasan ang tatamaang tunay
isa'y hinggil sa karapatan sa pabahay
isa nama'y hinggil sa pabigat sa buhay

panawagang dapat tayong makibahagi
kundi'y walang bahay at bansa'y malulugi
tulungan ang mga dukhang maduduhagi
ilehitimong utang ng bansa'y mapawi

- gregoriovbituinjr.
08.11.2021

* litratong kuha ng makatang gala noong SONA 2021

Pagbabasa

PAGBABASA

pagbabasa, tanging pagbabasa lang ang libangan
ng abang makatang bihirang makipaghuntahan
binabasa ang mga klasiko't isyu ng bayan
habang sa isang sulok ay nananahimik lamang

iyon ang di mapatid niyang gawa araw-araw
umaga ma'y maalinsangan o gabing maginaw
sa aklat ay napapalabas niya ang bakulaw
upang maging kasangga sa paglaban sa halimaw

dala ng pagbabasa'y anu-anong naiisip
kahit araw na araw animo'y nananaginip
tanungin mo nga't anumang paksa't istorya'y hagip
alam din paanong mga nasalanta'y masagip

tinutunghayan ang mga kasaysayan sa mundo
buhay ng mga bayani't tangan nilang prinsipyo
pagninilayan ang kwento't akda nilang klasiko
bakasakaling may aral na matutunan tayo

subalit bakit pagbabasa ang nakahiligan
ng makatang ang buhay ay pulos katahimikan
marahil, dahil may ibang mundong napupuntahan
at doon nadama ang asam na kapanatagan

- gregoriovbituinjr.
08.11.2021

Katarungan ay para sa lahat

KATARUNGAN AY PARA SA LAHAT

hustisya'y para sa lahat, di sa iilan lamang
siyang tunay, lalo't bawat tao'y may karapatan
ano't napakahalaga ng kanyang panawagan
may katuturan sa bayan ang kanyang kahilingan

lalo na nang manalasa ng higit limang taon
ang panonokhang, kayraming buhay ang ibinaon
na kahit mga musmos pa'y itinimbuwang noon
hustisya ang sigaw ng mga ina hanggang ngayon

sa kantang Tatsulok, "Totoy, huwag kang magpagabi"
dahil daw "baka humandusay ka diyan sa tabi"
inawit pa ang katotohanang dapat mamuni:
"ang hustisya ay para lang sa mayaman," ang sabi

kaya ang babaeng may plakard na tangan ay tama
sa kanyang panawagang tunay na di magigiba
ang hustisya'y para sa lahat, walang pinagpala
walang maiiwan, kasama ang dukha't kawawa

- gregoriovbituinjr.
08.11.2021

* litratong kuha ng makatang gala noong SONA 2021 sa tapat ng NHA sa QC

Almusal

ALMUSAL

kay-agang gumising na punung-puno ng siphayo
sa nagdaang gabing ang dinanas ko'y pagkabigo
sa pag-abot sa kaliwanagang biglang naglaho
upang mahimasmasan, ang ginawa ko'y nagluto

pinainit ko sa kawali ang mantikang tulog
alam kong kaysarap ng mantika mula sa niyog
pinrito ko ang tuyong daing, buti't di nasunog
payak na ulam sa almusal na nakabubusog

ang hanap ko'y tuyong hawot, narito'y tuyong daing
nais ko rin ang tuyong biklad, ulam sa sinaing
kung may tinapa't tuyong pusit, prituhing magaling
may reserbang tuyong dilis, bukas na pag nagising

sa agahang ito'y taospusong pasasalamat
may nakakain pa sa gitna ng pandemya't salat
kahit papaano'y di ka mamamatay nang dilat
naranasan kagabi'y malilimutan ding sukat

- gregoriovbituinjr.
08.11.2021

Paghahanap sa salita

PAGHAHANAP SA SALITA

patuloy akong naghahanap sa mga salita

upang pasayawin tulad ng apoy sa kandila

tatahakin ang putikang dinaanan ng madla

bakasakaling makita ang gigising sa diwa

katulad ko'y kabalyerong minumutya ang hanap

ngunit pawang mga salita ang hinahagilap

pusikit mang gabing may ilawang aandap-andap

ay patuloy sa lakbayin kahit walang lumingap

mga salitang nawala'y saan kaya nagtungo

di pa patay ang mga salita't saan nagtago

may mamamayan nga kayang sa kanya'y nagkanulo

upang hinahanap kong salita'y biglang maglaho

pinaghandaang sadya ang malayong paglalakbay

tinatahak ang matinik mang landas nang may saysay

upang gisingin ang bayan sa salitang may buhay

at maghimagsik laban sa kuhilang pumapatay

nawawalang salita'y patuloy kong hahanapin

bilang makata'y isa ito sa aking tungkulin

sakali mang sa paglalakbay ako'y tambangan din

sana'y may ibang magpatuloy ng aking layunin

- gregoriovbituinjr.

08.11.2021

Gulitan

GULITAN

isa na namang saliksik hinggil sa mga kwento

sa katutubong panitikang dapat malaman mo

may tinatawag na GULITAN na wikang Bagobo

na mula sa U.P. Diksiyonaryong Filipino

koleksyon ng tradisyunal na kwento ang GULITAN

na mas sanay tayong tinatawag na "kalipunan"

o kaya'y "antolohiya" sa ating panitikan

saliksik na ito'y tunay na kaygandang malaman

upang ito'y magamit na't ating sinasalita

at di na lang nakatagong parang patay na wika

na kung sakali mang may gulitan kayong nakatha

ay gamiting kusa sa aklat na ilalathala

upang mabatid ng madlang may gulitan kang handog

ipakilala ang gulitan, sa masa'y iluhog

salita sa panitikang gawin nating malusog

na bawat gulitan ay panitikang iniirog

- gregoriovbituinjr.

08.10.2021

- mula sa pahina 413 ng nasabing diksiyonaryo

Pagiging mapamaraan

PAGIGING MAPAMARAAN

di na sapat ang pambili sa katabing tindahan
ngunit matatag pa rin ang aktibistang Spartan
tipid na tipid sa almusal at pananghalian
lalo't patuloy ang lockdown sa mga pamayanan

itinula lang ngunit di upang magmakaawa
kundi ilarawan ang nangyayari't nagunita
pinapasok man ay karayom ng pagdaralita
subalit di maaaring laging nakatunganga

ginagawan ng paraan ang bawat suliranin
pagkat nananatiling matatag ang diwang angkin
habang nagpapatuloy sa yakap na simulain
habang nakikibaka upang kamtin ang mithiin

tulad kong aktibistang Spartan ay di matinag
ng mga problemang anupa't nakababagabag
matapos ang unos, araw din ay mababanaag
at bagong umaga'y kakaharaping anong tatag

- gregoriovbituinjr.
08.10.2021

Hasain ang isip

HASAIN ANG ISIP

di man madalumat ang sumusong alalahanin
ay patuloy na sinasalsal ang bawat isipin
sa matematika'y nasasagot ang suliranin
tulad ng nakaambang kagipitang lulutasin

ngunit may panahon pa ring sanayin ang isipan
magbasa-basa ng samutsaring isyu ng bayan
saliksikin at alamin ang bawat kasaysayan
magsagot ng sudoku't iba pang palaisipan

harapin ang mga problemang di natutulala
tulad ng chess, may sulong na mahahanap ding sadya
at makakarating din tayo sa sagot na tama
habang binabasa natin ang samutsaring paksa

dahil di dapat mabuhay na laging nakalugmok
na nangyayari'y tinatanggap lang at nilulunok
dapat pa ring pairalin ang tiyaga't tumutok
upang lutasin ang problemang di agad matumbok

- gregoriovbituinjr.
08.10.2021

Pagtawid sa guhit

PAGTAWID SA GUHIT

matagal pa upang tawirin ang guhit

at maiwasan ang ngitngit ng mabait

na Bathala sa lupa ng mga paslit

na nasa isip ang marangal na dalit

nagninilay-nilay sa gabing pusikit

at patuloy pa sa umagang sumapit

agila'y nag-aabang ng madadagit

dahil sa gutom, isang bata'y nang-umit

batid ko ang pagsasamantala't lupit

ng sistemang ang dulot sa madla'y gipit

manggagawa'y nagtatrabaho sa init

sa barberya'y kaymahal na rin ng gupit

kung maghihimagsik man ang maliliit

ay unawain anong nais makamit

karapata'y ipagtatanggol nang pilit

at panlipunang hustisya'y igigiit

luto'y di maganda, ang karne'y maganit

may di sapat ang timpla pagkat mapait

tulad ng karanasang di mo mawaglit

nang bata'y may tinapay muling pinuslit

- gregoriovbituinjr.

08.10.2021

Mangga't santol sa pananghalian

MANGGA'T SANTOL SA PANANGHALIAN

mangga, santol at bagoong ang minsan ay pang-ulam
na maganda't mayroon sa katabing tindahan lang
lalo ngayong may lockdown, walang basta makainan
buti't mayroong bungang nakabubusog din naman

ihanda ang pagkain bago sa mesa lumusob
kunin ang kutsilyong matalas, simulang magtalop
ng mangga't santol, at gayatin sa nais mong hubog
pinagbalatan ay ilagay sa lupa, pang-compost

ihalo na ang bagoong, simulan nang kumain
kaysarap pa nito sa mainit-init na kanin
paalala, buto ng santol ay huwag lunukin
mahirap na kung sa lalamunan mo'y makahirin

simpleng pagkain habang wala pang salaping sapat
upang makabili ng litsong, ah, nakabubundat
mabuti pa ang mangga't santol sa panahong salat
kaysa umasa sa ayuda't mamatay ng dilat

- gregoriovbituinjr.
08.10.2021

Pagpupugay sa katutubo

PAGPUPUGAY SA PANDAIGDIGANG ARAW NG MGA KATUTUBO
(International Day of the World's Indigenous Peoples)

katutubo'y kilanlin
may kultura ding angkin
sila'y kapwa din natin
na dapat igalang din

sila'y hindi hiwalay
kundi kaisang tunay
may sariling palagay
sa bansa'y nabubuhay

nanggaling sa kanila
itong ating historya
bansang ito'y ano ba
sakaling wala sila

pinagkakautangan
sila ng ating bayan
niring buhay at yaman
at lupang tinubuan

ang mga katutubo'y
kapatid at kapuso,
kapamilya't kadugo
iisa ng ninuno

ang ating kalikasan
ay pinangalagaan
sila'y pahalagahan
katulad ng magulang

silang mapagkalinga
at nauna sa bansa
ninunong nangalaga
sa tinubuang lupa

katutubo't kaisa'y
ipagtanggol tuwina
at ngayong araw nila'y
binabating talaga

taos na pagpupugay
sa katutubong tunay
mula sa puso'y alay
mabuhay! O, mabuhay!

- gregoriovbituinjr.
08.09.2021

Sonetong handog sa PAHRA

SONETO SA IKA-35 ANIBERSARYO NG PAHRA

pagpupugay sa anibersaryo ng makamasang
Philippine Alliance of Human Rights Advocates (PAHRA)
tulad ninyo'y tala sa langit na nakikibaka
upang karapatang pantao'y makamit ng masa

alam ko kung gaano kayo katapat sa laban
upang karapatang pantao'y mapahalagahan
buhay n'yo'y sa karapatang pantao na nilaan
mabuhay ang PAHRA! tunay kayong lingkod ng bayan!

ang tanging mithi ko lamang sa inyong selebrasyon
magtagal pa ang buhay ng inyong organisasyon
papel ninyo'y mahalaga sa pagkamit ng layon
upang karapatan ay igalang sa buong nasyon

ako'y nakikiisa sa misyon ninyo't adhika
muli, mabuhay ang PAHRA sa inyong ginagawa

- gregoriovbituinjr.
08.09.2021 (International Day of the World's Indigenous Peoples)

* litratong kuha ng makatang gala noong SONA 2021

* inihanda ng makata upang bigkasin sa nasabing pagdiriwang kung saan naimbitahang bumigkas ng tula ang makata

Pagtindig sa wasto

PAGTINDIG SA WASTO

naririto pa rin kami, tumitindig sa wasto
kaming mga aktibista'y naninindigang totoo
ayaw maging bulag sa nangyayari sa bayan ko
ilalantad anong mali upang ito'y mabago

ayaw naming sumama sa nagbubulag-bulagan
na hinahayaang mayurakan ang karapatan
ng kapwa tao, tila kasabwat sa pamamaslang
kahit walang due process, tuwang-tuwa sa patayan

kaming ayaw ipamigay sa dayuhan ang bansa
habang pamahalaang ito'y palamarang sadya
ang Tsina'y taospusong niyakap, di na nahiya
nais nating ipagtanggol ang tinubuang lupa

tumitindig kami laban sa kontraktwalisasyon
at nilalabanan ang mga bantang demolisyon
panlipunang hustisya'y pangarap para sa nasyon
karapatang pantao'y igalang, sinuman iyon

tumitindig kami sa tama, may prinsipyong tangan
at nakikiisa sa mamamayang lumalaban
para sa katarungan, karapatan, kagalingan
dapat nang kalusin ang pagmamalabis sa bayan

- gregoriovbituinjr.
08.09.2021

* litratong kuha mula sa isang bidyo sa pahina ng isang "tarantadong kalbo" sa fb

Ang Orosman at Zafira ni Balagtas

ANG OROSMAN AT ZAFIRA NI BALAGTAS

ako'y natutuwang sa wakas ay nalathala na
ang katha ni Balagtas na Orosman at Zafira
Balagtas na may katha rin ng Florante at Laura
ang makatang idolo bilang makata ng masa

nang makita sa bookstore, agad kong binili ito
di man sapat ang pera't may kamahalan ang presyo
bihira ang magkaroon ng ganitong klasiko
ako'y masaya, ito ma'y apatnaraang piso

napakahabang tulang dapat mong pagtiyagaan
tulad ng Florante'y may bilang din ang taludturan
kung ang Florante'y may taludtod na apatnaraan
abot ng siyamnalibong taludtod ang Orosman

isang mahalagang tuklas na obra ni Balagtas
na di maaaring di natin mababasang sukat
istoryang Muslim kung babasahin mo hanggang wakas
mahihiwatigan mo agad ito sa pabalat

halina't basahin ang klasikong itong patula
tulad ng Florante at Laura'y may sukat at tugma
kaaya-ayang koleksyon sa tulad kong makata
isang kayamanang muling natagpuan ng madla

- gregoriovbituinjr.
08.08.2021

* nag-iisa na lang ang aklat na ito nang mabili ng makatang gala sa isang bookstore sa Maynila

Soneto sa patatas

SONETO SA PATATAS

mabuti't may mga patatas na marami-rami
na ngayong lockdown ay may makakain pa rin dini
lalo't sa kwarantinang ito'y di na mapakali
di basta makalabas, di ka basta makabili

mag-eksperimento, gawin ay sari-saring luto
gayat-gayatin, ilaga, pag kumulo'y ihango
o kaya naman sa noodles, patatas ay ihalo
o gawing French fries, pangmeryenda, kahit di ilako

ang mahalaga ngayon, may patatas na sasagip
lalo na't may pandemya'y may pagkaing halukipkip
ang makapaghanda ng wasto'y walang kahulilip
pamilya'y di magugutom o kung solo'y may kipkip

kung patatas ay makasagip, aming pasalamat
at nakatulong siya sa panahong di masukat

- gregoriovbituinjr.
08.08.2021

Maaliwalas na sa C.R.

MAALIWAS NA SA C.R.

madilim, mabanas, walang liwanag sa kubeta

maliban sa ilaw na sisindihan mo tuwina

napagpasyahang lagyan ng jalousy, binutas na

wala pang salaming ilalagay, wala pang pera

huwag lang mainip, malalagyan din ng jalousy

mahalaga'y nasimulan na't mayroon nang silbi

kahit walang ilaw sa kubeta'y mabuti-buti

lalo't umaga't tanghali'y maliwanag na dini

kung walang tao sa opisina'y tatambay doon

nagbabawas man, naisusulat ang inspirasyon

kubeta'y payapang lugar, nagiging mahinahon

ilalabas ang sama ng loob, anuman iyon

pagpapaunlad ng opisina'y talagang wagas

upang damang alinsangan ay tuluyang malutas

kahit sa simpleng C.R. ay inangat na ang antas

na maliit mang espasyo'y naging maaliwalas

- gregoriovbituinjr.

08.08.2021

* litratong kuha ng makatang gala sa tinutuluyang opisina ng paggawa

Bagong lababo sa opis

BAGONG LABABO SA OPIS

ang lumang lababo'y anong liit, nasisikipan

malukong at di magkasya ang huhugasang pinggan

at napagpasyahang iyon ay tuluyang palitan

upang maglagay ng lababong anong lapad naman

habang pinagmasdan ko naman ang paggawa nila

mula sa lumang lababong kanilang dinistrungka

kinayas ang semento upang lababo'y magkasya

butas ng lababo'y may tubong tagos sa kanal pa

isa nang pag-unlad mula sa dating anong sikip

upang maalwanan sa paghuhugas ang gagamit

sasabunan at babanlawan anumang mahagip

baso, tasa, pinggan, kutsara't tinidor na bitbit

panatilihing laging walang tambak na hugasin

isa itong panuntunang dapat lang naming sundin

sino bang magtutulungan kundi kami-kami rin

kaya lababo'y alagaan at laging linisin

- gregoriovbituinjr.

08.08.2021

* mga litratong kuha ng makatang gala sa tinutuluyang opisina ng paggawa

Tanong ng paggawa

TANONG NG MANGGAGAWA

"Bakit manggagawa ang unang magsasakripisyo

para isalba ang negosyo?" tanong ng obrero

ito ba'y nakaliligalig na tanong sa iyo?

ah, dapat pag-isipang mabuti ang tugon dito

nang magkapandemya, sinara ang mga pabrika

ekonomya'y bumagsak, di napaikot ang pera

tila hilong talilong ang mga ekonomista

kung paano ibangon ang nasaktang ekonomya

trabaho'y tigil, sa manggagawa'y walang pansahod

kayraming apektado, gutom ay nakalulunod

ayuda'y minsan lang natanggap, ngayon nakatanghod

saan kukuha ng ipangkakain sa susunod

nang magluwag ang lockdown, tila nagbalik sa normal

pinapasok ng kapitalista'y mga kontraktwal

halos di papasukin ang manggagawang regular

kontraktwalisasyon na pala'y muling pinairal

pamahalaan naman, negosyo'y inayudahan

bine-bail out upang negosyo'y di raw magbagsakan

bilyon-bilyon sa negosyo, sa obrero'y libo lang

baka ekonomya'y maiangat daw ng tuluyan

lumilikha ba ng ekonomya'y kapitalista

di ba't manggagawa ang lumikha ng ekonomya

kaya bakit negosyo ang unang isinasalba

na para bang ating mundo'y pinaiikot niya

"Bakit manggagawa ang unang magsasakripisyo

para isalba ang negosyo?" tanong ng obrero

isang tanong pa lang ito, na napakaseryoso

na dapat sagutin nang husay ng ating gobyerno

kung di iyan matugunan pabor sa manggagawa

ang bulok na sistema'y dapat nang baguhing sadya

halina't patuloy kumilos tungo sa adhika

na lipunang makatao'y itatag ng paggawa

- gregoriovbituinjr.

08.08.2021

* mga litratong kuha ng makatang gala sa pagkilos ng manggagawa sa harap ng DOLE sa Intramuros noong Hulyo 23, 2021