Pagpapatawaran

matingkad na nagkukulay-dugo ang puso
tatalbog-talbog lang na parang bolang bungo
naroon ang binata sa kanyang pagsuyo
sabik marating ang kanyang pinipintuho

"mahal kita", sabi niya sa iniibig
"galit ako", tugon sa kanyang nang-uusig
pakikipag-ugnayan sa kanya'y kaylamig
dapat nang magkasundo upang magkaniig

may mga sumusugat sa kaibuturan
may mga pagdurugo rin ng kalooban
subalit may daan sa pagpapatawaran
kung mag-uusap lang sila't mag-iibigan

balang araw, makakamit din ang pagsinta
malilipad ang ulap, tulad ng agila

- gregbituinjr.

Ang payapang langgam

ANG PAYAPANG LANGGAM

ako'y isang langgam
doon sa kantina
ang iba pang guyam
ay kasa-kasama

hanap ay matamis
tulad ng asukal
masipag magtiis
kahit sa masukal

nagsisipag kami
at nagtutulungan
sa araw at gabi
walang kapaguran

kami'y walang puknat
sa pagtatrabaho
ngunit mangangagat
pag iyong ginulo

- gregbituinjr.

litrato'y kuha ng makata

Tula sa ika-25 anibersaryo ng BMP

TULA SA IKA-25 ANIBERSARYO NG BMP
ni Greg Bituin Jr.
- tulang akrostika, binubuo ng 15 pantig bawat taludtod

Pagpupugay sa Anibersaryong Pilak (ika-25) ng Bukluran ng Manggagawang Pilipino (BMP)

Bukluran ng Manggagawang Pilipino - B.M.P.
Unyunismo, sosyalismo, taas-kamao kami
Kapitalismong salot ang kalabang anong tindi
Lulupigin ito kaya kami'y nagpaparami
Upang itayo ang lipunang tunay na may silbi

Rebolusyon ay isang daan tungong pagbabago
At edukasyon ay paraan para sa obrero
Na ang welga'y paaralan na dapat unawa mo
Na pagkakaisa nila'y mahalagang totoo
Gaano man kahirap ay magwawagi rin tayo

Manggagawa, magkaisa, ang aming panawagan
At manggagawa ang magpapalaya nitong bayan
Na kahit na matindi ang mga nararanasan
Ginagawa ang nararapat ng may katapatan
Ginigising ang bayan nang mabago ang lipunan

Ating itataguyod ang kapakanan ng uri
Gulugod ang prinsipyong tangan, layunin at mithi
Atin ding dudurugin ang pribadong pag-aari
Wakasan ang burgesya't elitistang paghahari
At ibabagsak na ang sistemang mapang-aglahi

Nanggugulang lagi itong kapitalistang ulol
Ginugulangan ang masang di marunong tumutol
Pangil ng kapitalismo'y gawin nating mapurol
Ibagsak ang burgesyang may buntot na buhol-buhol
Lupigin ang kapital na asong kahol ng kahol

Igawad ang pamumuno sa uring manggagawa
Pagkaisahin natin ang hukbong mapagpalaya
Isipin natin paano haharapin ang sigwa
Ng kapitalismong nagdulot ng hirap at luha
Organisadong manggagawa ang ating adhika

* Ang tula'y nilikha ika-14 ng Setyembre 2018, kasabay ng pagdiriwang ng ika-25 taon ng BMP.

LAHAT (Lupa, Araw, Hangin, Ako, Tubig)

LAHAT
13 pantig bawat taludtod
ni gregbituinjr.

L - Lupa
A - Araw
H - Hangin
A - Ako
T - Tubig


LUPA

mula sa lupa, pagkain ay nalilikha
halaman, palay, likas-yamang pinagpala
ito'y tahanan ng bawat buhay sa lupa
dapat pangalagaan, di dapat masira
sakahin at linangin, ingatan ang lupa


ARAW

araw ang dakilang apoy sa kalooban
nagbibigay-sustansya sa mga halaman
nagbibigay din ng init na katamtaman
araw ang bituin ng buong santinakpan
na atin ding gabay sa pusod ng karimlan


HANGIN

narito sa tabi natin, di nakikita
itong hanging karugtong ng ating hininga
ang nitroheno't oksiheno'y nadarama
dapat lagi itong malinis sa tuwina
nang lahat tayo'y mabuhay ng masagana


AKO

ako ay nilikha dito sa santinakpan
upang kapwa nilalang ay pangalagaan
hayop, halaman, gubat, dagat, kalikasan
itataguyod ang kanilang kapakanan
nang lahat tayo sa biyaya'y makinabang


TUBIG

tubig yaong bumubuhay sa mga isda
pandilig ng bukid, pampataba ng lupa
pantighaw din sa uhaw ng irog na mutya
may tubig sa katawan ng bawat nilikha
tubig ay ingatan at mahalagang sadya


LAHAT

lupa, araw, hangin, ako, tubig, ang LAHAT
sa buong daigdig ay sadyang nakakalat
ito'y narito sa atin ng sapat-sapat
pakamahalin ng may buong pag-iingat
marapat lang na ang bawat isa'y mamulat

Kung may pera'y gagawa ako ng sariling bahay

kung may pera'y gagawa ako ng sariling bahay
sa isang sabanang masarap magpahingang tunay
sa lindol man, unos o baha'y di basta bibigay
puno ng pagmamahalan at talagang matibay

kakaibang bahay na katatagpuan ng aya
at makakalikasan din pag nakita ng masa
isang tahanang dinulot ng tunay na pagsinta
at tila paraisong walang pagsasamantala

- gregbituinjr.

Maliit man o malaki ang durungawan

maliit man o malaki ang durungawan
mahalaga'y palagay ang 'yong kalooban
ang alinsangan ay di mo nararamdaman
di nagdurusa sa anumang kasawian
at tanaw mo pa rin yaong pag-asang asam

- gregbituinjr.

litrato'y kuha ng makata

Hibik ng isang bagong kasal

HIBIK NG ISANG BAGONG KASAL

wala pang trabahong sapat / sa bagong kasal tulad ko
na sadyang makabubuhay / kahit minimum ang sweldo
kaysipag magboluntaryo / sa may samutsaring isyu
at kaysipag ding tumula / wala namang bayad dito

makabubuhay ba naman / ng pamilya itong gawa
na gaano man kasipag / ay mauuwi sa wala
dapat kumayod ng todo / nang isip ay di tulala
magsipag na't magtiyaga / nang pamilya'y di lumuha

may abilidad din naman / subalit walang tumanggap
sa tulad kong aktibistang / masipag at may pangarap
sa isa kong inaplayan / ang sabi ng nakausap
baka tayuan ng unyon / ang opisinang lilingap

mag-buy-and-sell na lang kaya / dapat may pondo kang tangan
mag-konstruksyon na lang kaya / malusog ba ang katawan
magturo ng mathematics / di tapos sa pamantasan
mangolekta ng basura / baka may pagbebentahan

mag-araro na lang kaya / baka may buhay sa bukid
magtanim ng puno't baka / mabuting palad ang hatid
o maging marino't baka / may perlas na masisisid
magpaalila huwag lang / buhay na ito'y mapatid

nag-sekretaryo heneral / ng tatlong organisasyon
dapat pang ayusin ang SEC / nitong samahang may misyon
igalang ang karapatan / bagong lipunan ang bisyon
ngunit wala pa ring sahod / kailan ako aahon

- gregbituinjr.

Sa ika-72 kaarawan ng aking ina

SA IKA-72 KAARAWAN NG AKING INA
Setyembre 6, 2018

Taospusong pagbati sa mahal kong ina
At sa daigdig na ito'y natatangi ka

Mapagmahal sa asawa, anak at apo
Sadyang ipagmamalaki sa mundong ito

Tulad mo'y tala sa bilya ng santinakpan
Tulad mo'y bituin doon sa kalangitan

Akong anak nyo't ang asawa kong si Libay
Ngayon sa inyo'y taospusong nagpupugay

Aming pagbati'y maligayang kaarawan
Nawa'y laging nasa mabuting kalagayan

Matatag, masikap at mapagmahal man din
Salamat po sa mga payo't tagubilin

Taospuso naming pagbati, Mommy Virgie!
Nawa'y di magkasakit. Malusog kang lagi!

- gregbituinjr.

Sa ika-65 kaarawan ng aking biyenan

SA IKA-65 KAARAWAN NG AKING BIYENAN
Setyembre 5, 2018

Pagbati ko po'y maligayang kaarawan, Nanay
Sa inyong bunying araw, taospusong pagpupugay!
Maraming salamat sa inyo't inyong ibinigay
Ang mahal ninyong anak, ang asawa kong si Libay!

Tulad nyo'y matatag na puno sa gubat ng lungsod
Kaharap man ang suliranin, matibay ang tuhod
Nanay Sophia, biyenang sadyang nagtataguyod
Ng magandang bukas, mga payo'y kalugod-lugod

Nawa'y lagi kayong nasa mabuting kalagayan
Di nagkakasakit at maayos ang kalusugan
Nawa buhay nyo'y humaba pa sa sandaigdigan
Salamat pong muli at maligayang kaarawan!

- gregbituinjr.

Ang tato sa katawan ng dilag

ANG TATO SA KATAWAN NG DILAG

ano kayang nakasulat sa gilid ng katawan
ng magandang mutya sa tila pinintang larawan
nais kong mabasa iyon, aking pakatitigan
sa buhay niring dilag ay ano ang kahulugan

nangungusap ang mga mata ng magandang mutya
mapang-akit, sinumang lalaki'y matutulala
subalit di bagay ang mulang langit na diwata
sa tulad kong mahirap pa sa daga't hampaslupa

nais ko na lang mabasa ang nakasulat doon
baka matandang salawikain pa ito noon
baka makabagong payo sa modernong panahon
o di kaya'y sa tindig at tatag mo'y mapanghamon

nais kong mabatid ang mensahe, ako na'y sabik
bakit iyon ang isinulat, anong kanyang hibik
ah, nais kong masilayan kung anong natititik
baka isang payo sa gagawaran ko ng halik

- gregbituinjr.

Katapatan

maging tapat tayo sa ating kapwa tao
maging tapat din sa tangan nating prinsipyo
maging tapat sa ating mga saloobin
maging tapat din sa paniniwala natin

"honesty is the best policy" daw, anila
sa pakikisalamuha'y maging tapat ka
huwag kang magtataksil o maging sukab pa
pagkat katapatan ay asal na kayganda

maging totoo ka, kahit ang iba'y hindi
maging totoo ka, huwag kang managhili
maging totoo ka, gaano man kahapdi
maging totoo lagi, ano man ang sanhi

maging tapat sa sinumpaan mong tungkulin
hanggang kamatayan, dapat mo iyong tupdin

- gregbituinjr.

(ang tula ay batay sa isang pinta sa pader ng isang paaralan sa Parañaque, kuha ng makata noong Agosto 30, 2018, matapos ang aktibidad ng mga guro kung saan idinaos ng Kamalaysayan ang Kartilya ng Katipunan)

Tinig ng Kababaihan - Salin ng tula ni Eman Lacaba

TINIG NG KABABAIHAN

Tula ni Eman Lacaba

Malayang salin ni Gregorio V. Bituin Jr.

Ang kawayang Tsino sa mga pintuang salamin

Ay dapat plastik, kung dahil

Sa antiseptikong hangin, sa ating pagmamahal sa lamig,

O kawalan ng salapi para sa mga hardinero

Walang nakakaalam, walang may pakialam.

Ang sintetikong katahimikan, luntian at kunig,

Kung pakikingan mo'y umaawit na tulad ng erkon,

Istaypler, telepono, makinilya

Isang monotono ng pasasalamat at pagbati.

Nasasaktan ako para sa tinig ng kababaihan;

Lumilikha sila ng isang dosenang tainga ng durungawan

At hinahalo ang malagkit na hininga ng takipsilim

Sa oksihenong matamlay at  sinala.

Ang tula ay isa lamang anyo

Ng pagsasalsal; at ang Batahala at kababaihan,

Kamatayan, mga butones, at mga posisyon

Ang siyang mga plastik nitong hardin ng kawayanan.

* kunig - salitang Ilokano sa yellow, ang iba pa'y amarilyo at dilaw

* erkon - airconditioner

* Inilathala sa Philippines Free Press, Setyembre 16, 1967, p.31

* Isinalin ng petsang Agosto 24, 2018

* Gabi ng Mayo 5, 2018, sa ancestral house ng aking asawang si Liberty, sa Barlig, Mountain Province, ay hinalungkat ko ang mga isyu ng Philippines Free Press mula 1966 hanggang 1969 na tinipon ng kanyang namayapang ama. Nilitratuhan ko rito ang mga poetry o tulang nalathala. At ilan sa aking natagpuan, bukod sa mga tula ni Cirilo F. Bautista, ay ang labingtatlong tula ng makatang Eman Lacaba, na sa ngayon ay inisa-isa kong tinipa sa kompyuter at malayang isinalin sa wikang Filipino.

THE VOICES OF WOMEN

The Chinese bamboo by the glass doors

Must be plastic, if because

Of antiseptic air, our love for coolness,

Or lack of cash for gardeners

No one knows, no one cares.

The synthetic silence, green and yellow,

If you listen, sings like air-conditioners,

Staplers, telephones, typewriters

A monotone of thank you and hello.

I ache for the voices of women;

They make a dozen ears of windows

And mix the sticky breath of dusk

With dull and filtered oxygen.

Poetry's just another form

Of masturbation; and God and women,

Death, buttons, and positions

Are its plastic bamboo gardens.

- Emmanuel Lacaba

Grade 6 nagnakaw ng laptop ng propesor

ano kayang naituro sa batang ito?
at sa ginawa'y tiyak siyang kalaboso
anong naituro ng guro at magulang?
sa tulad niya'y saan ba sila nagkulang?

bakit ba inagaw ang mahalagang gamit?
ng isang guro, siya ba'y talagang gipit?
bakit kailangan niyang gawin ang gayon?
na sa mabuting asal ay di naaayon

bakit ba propesor ang kanyang pinuntirya?
may poot sa loob, ibinagsak ba siya?
kabisado ba niya ang pasikut-sikot
ng loob ng bahay, saang daan lumusot?

nasa dalawampung libong piso ang laptop
na ninakaw at maaring ibentang ganap
ang napagbilhin, ibibili ba ng bisyo?
anong bukas mayroon ang batang ganito?

- gregbituinjr.

(ang tula ay batay sa balitang may pamagat na "Grade 6 ninakaw ang laptop ni professor", Abante Tonite, Agosto 23, 2018, p. 2)

Palabas

palabas na kami pagkat tapos na ang palabas
pelikula'y ikinintal ang sekso't mararahas
ganyang palabas ang pinagkikitaan ng hudas
magagandang babae't baril ang pinalalabas

dahil maganda raw ang palabas, kami'y pumasok
ngunit karahasang napanood ay di malunok
di kaiga-igaya yaong nakasusulasok
kung nasaan daw ang apoy ay naroon ang usok

palabas ba'y dapat may magagandang binibini?
upang ito'y panoorin at kabigha-bighani
kikitain sa palabas nila'y sadyang kaylaki
lalo't pinagpapantasyahan ay mga babae

sinumang negosyante'y nais ng malaking tubo
kahit ang kagandahang asal pa'y ipagkanulo

- gregbituinjr.

Pagkamatay sa sunog ng limang magkakapatid

PAGKAMATAY SA SUNOG NG LIMANG MAGKAKAPATID

kahindik-hindik kapag may balitang pagkamatay
ng limang magkakapatid na naiwan sa bahay
nang magkasunog, habang nasa palengke si nanay
at namamasada naman ng pedikab si tatay

sa ulat, naglaro ng lighter ang magkakapatid
na minulan ng apoy, sila'y nakulong sa silid
bahay ay kulob, ang buhay nila'y agad napatid
nangyari'y anong aral sa atin inihahatid

nakapanghihimagsik ng loob, nakalulungkot
magulang ba'y pabaya, sino ang makasasagot
sinong masisisi sa buhay na agad nalagot
pasensya lang ba't aksidente, sinong mananagot

anong sakit sa mga magulang ang pangyayari
ngunit madalas nga'y nasa huli ang pagsisisi

- gregbituinjr.
(batay sa ulat sa pahayagang Kadyot, Agosto 28, 2018, p. 2)

Kian Delos Santos

Kian delos Santos, sa murang edad naging martir
Isang estudyanteng sinita lang ngunit minarder
Ang tulad niya'y biktima ng mga bagong Hitler
Na paslang ng paslang, polisiya ng nasa poder
Durugin ang droga, lumuha man ang mga mother.
Estudyanteng masipag mag-aral, agad pinaslang
Luha'y nagsiagos sa pisngi ng mga magulang
Oo, mga parak ang dumale, siya'y tinokhang
Siya'y biniktima ng mga may bitukang halang!
Sila'y nambiktima ng estudyanteng walang muwang!
Aniya, "Huwag po! May pasok pa po ako bukas!"
Ngunit tinig niya'y di dininig ng mga hudas
Tuluyan siyang binaril,buhay niya'y inutas!
O, bayan ko, wala man lang paglilitis sa batas
Sana hustisya'y makamtan at kamtin niyang patas!
- gregbituinjr.

Karapatan ang manlaban

KARAPATAN ANG MANLABAN

sino kang manghuhuli at basta na lang papaslang?
di ba't sila'y dapat munang litisin ng hukuman?
suspek pa lang, walang due prosess, itinitimbuwang!
sino kang huhusga sa kanila ng kamatayan?

kung sakaling sila'y manlaban upang ipagtanggol
ang buhay nila, aba'y karapatan nila iyon!
manlalaban sinumang sasagpangin lang ng ulol
kung mamamatay silang walang laban, ano iyon?

bawat may sala, may karapatan sa paglilitis
pagkat sila'y kapwa tao mo rin, di mga ipis
kung may kasalanan man, bigyan sila ng due process
kung napatunayan, ipiit silang walang gurlis

kung wala kang laban, susuko ka't makikiusap
nagbabakasakaling may due process kang malasap
pagkat batid mong may paglilitis kang mahaharap
huwag ka lamang patayin ng mga mapagpanggap

anuman ang sitwasyon, karapatan mong manlaban
kung bansa'y sasakupin, iyon ay dedepensahan
kung gagahasain ka, dapat talagang manlaban
kung papatayin ka, buhay mo ba'y pababayaan?

karapatan mong manlaban, karapatan mo iyon
buhay mo'y pahalagahan, anuman ang sitwasyon
kung nagkasala ka, dapat kang malitis ng hukom
kung may krimen kang ginawa, dapat ka lang makulong

sa madaling sabi, karapatan nating manlaban
at di basta gawaran ninuman ng kamatayan
nararapat lang na pantay ang batas sa sinuman
dapat may due process, sa mayaman o dalita man

- gregbituinjr.

Unos

UNOS

unos ay kaytagal, di humuhupa
tulad ng aking hibik at pagluha
laksa-laksang tubig ang rumagasa
dinadalirot ang puso ko't diwa

wala sanang malunod sa pagsubok
lalo't wala pang laman ang palayok
ang di malasahan ay di malunok
ano ba yaon at di ko maarok

tinipon ang iba't ibang panambak
upang ilagay sa maraming lubak
mga kamay ko'y puno man ng lipak
may tutubo ring magandang bulaklak

may pag-ibig sa pagitan ng unos
na sa mutya'y ihahandog kong lubos

- gregbituinjr.

Saloobin sa isang Binibini - ni V. Mayakovsky

Saloobin sa isang Binibini
ni Vladimir Mayakovsky
Malayang salin ni Gregorio V. Bituin Jr.

Pinaghalawan: marxists.org

Ang gabing iyon ay pagpapasiya
kung siya at ako
ay magiging magkasintahan.
Sa lambong
ng kadiliman
walang makakita, nakikita mo.
Yumukod ako, iyon ang totoo
at tulad ng ginawa ko,
iyon ang totoo, isinusumpa ko,
sabi ko
tulad ng isang mabait na magulang:
"Ang pag-ibig ay isang kahibangan -
kaya maaari bang
lumayo ka?
Lumayo ka,
pakiusap! "

Attitude To A Miss
by Vladimir Mayakovsky

Source: 20th Century Russian Literature.

That night was to decide
if she and I
were to be lovers.
Under cover
of darkness
no one would see, you see.
I bent over her, it’s the truth,
and as I did,
it’s the truth, I swear it,
I said
like a kindly parent:
“Passion’s a precipice –
so won’t you please
move away?
Move away,
please!”

Anong tutulain?

ang tanong ko, ano bang aking tutulain
sa harap nitong samutsaring suliranin
hinggil ba sa diwatang aking sasambahin
o hinggil sa aking prinsipyo't adhikain

ang aking pasiya'y kakatha ng kakatha
at ibabahagi ang nasa puso't diwa
kakatha ako para sa aking diwata
kakatha rin para sa uring manggagawa

ah, paksa'y hahahapin saanman masuot
malayong lungsod at nayon ma'y malilibot
susuungin ang gubat mang masalimuot
lalakbayin kahit kalaliman ng laot

nawa sa munting layon ako'y magtagumpay
nang malaon ako'y mapayapang hihimlay

- gregbituinjr.

Sa gabi ng taglagas - tula ni Ho Chi Minh

SA GABI NG TAGLAGAS
Tula ni Ho Chi Minh
Salin ni Gregorio V. Bituin Jr.

Doon sa tarangkahan, isang bantay
ang may riple sa kanyang balikat.

Sa kalangitan, tumakas ang buwan
sa pulumpon ng mga ulap.

Namumutiktik ang mga surot sa kama,
tulad ng hukbo ng mga tangkeng itim sa karimlan.

Kawan-kawan ng mga lamok,
tulad ng pag-alon ng mga eroplanong lumulusob.

Iniisip ko ang aking tinubuang-bayan.
Pinapangarap kong makalipad papalayo.

Napanaginipan kong tila nasukol
sa pumulupot na kalungkutan.

Mag-iisang taon na ako rito.
Anong krimen ang aking nagawa?

Isinusulat ko sa mga luha
ang isa pang tula sa piitan.


AUTUMN NIGHT
Poem by Ho Chi Minh
Translated by Kenneth Rexroth

Before the gate, a guard
with a rifle on his shoulder.

In the sky, the moon flees
through clouds.

Swarming bed bugs,
like black army tanks in the night.

Squadrons of mosquitoes,
like waves of attacking planes.

I think of my homeland.
I dream I can fly far away.

I dream I wander trapped
in webs of sorrow.

A year has come to an end here.
What crime did I commit?

In tears I write
another prison poem.

Kumot na papel ng isang kasama

KUMOT NA PAPEL NG ISANG KASAMA
Tula ni Ho Chi Minh
Salin ni Gregorio V. Bituin Jr.

Mga bagong mga aklat, mga lumang aklat,
ang mga dahon ay nakasalansan lahat.

Isang kumot na papel
ay mas mainam kaysa walang kumot.

Kayong natutulog na animo’y mga prinsipe,
na nababalabalan mula sa lamig,

Alam nyo ba kung gaano karaming tao sa piitan
ang hindi makatulog sa buong magdamag?


A COMRADES PAPER BLANKET
Poem by Ho Chi Minh
Translated by Kenneth Rexroth

New books, old books,
the leaves all piled together.

A paper blanket
is better than no blanket.

You who sleep like princes,
sheltered from the cold,

Do you know how many men in prison
cannot sleep all night?

Hindi lamang itim at puti

hindi lamang itim at puti
kundi kami ring kayumanggi
ang may magandang minimithi
sa mundong kaytagal sinawi
ng kapitalismong tiwali

dapat nating pagkaisahin
ang masa sa isang layunin
ang bayan-bayan sa mithiin
at obrero sa adhikain
upang daigdig ay baguhin

itim man at puti'y makunat
at kayumanggi'y nagsasalat
ang puso't diwa'y sinusukat
kung ginhawa'y ginawang sapat
upang magtamasa ang lahat

masa'y di dapat laging lugmok
obrero'y dapat manghimasok
aralin ang dapat maarok
palitan ang sistemang bugok
baguhin ang lipunang bulok

- gregbituinjr.

Ang Batang Bughaw - Salin ng tula ni Eman Lacaba

ANG BATANG BUGHAW

(Huntington Library and Art Gallery, San Marino, California)

Tula ni Eman Lacaba

Malayang salin ni Gregorio V. Bituin Jr.

Hindi pinagplanuhan ang aming pagdating.

Pupunta kami saanmang lugar, hindi ko na ngayon

Maalala kung saan. Sabi niya'y mayroon pa kaming

Sapat na oras para sa ilang milya pang aming lalakbayin.

Gayunpaman, ang aming kotse, kung ito'y makapagsasalita lang,

Ay baka magtanong sana kung may pagkakamali.

Wala nga sa kanyang bughaw na tindig ang pagmamadali,

Napakawalang muwang niya para roon. Gayundin,

naisip niya ang mga ulyaning matatandang may mga trumpeting nakokoronahan

At may milya-milyang paglilibang sa kanilang bulsa.

Hindi kami walang muwang o matalino,

Munting guro, hinahangad lamang namin

Ang mga buhay na walang milya-milya't pangako,

Mga buhay na wala kami, at tumigil sa pananabik'

Munting batang bughaw, halika't hipan ang iyong pakakak.

* Inilathala sa Philippines Free Press, Enero 14, 1967, p.33

* Isinalin ng petsang Hulyo 29, 2018

* Gabi ng Mayo 5, 2018, sa ancestral house ng aking asawang si Liberty, sa Barlig, Mountain Province, ay hinalungkat ko ang mga isyu ng Philippines Free Press mula 1966 hanggang 1969 na tinipon ng kanyang namayapang ama. Nilitratuhan ko rito ang mga poetry o tulang nalathala. At ilan sa aking natagpuan, bukod sa mga tula ni Cirilo F. Bautista, ay ang labingtatlong tula ng makatang Eman Lacaba, na sa ngayon ay inisa-isa kong tinipa sa kompyuter at malayang isinalin sa wikang Filipino.

THE BLUE BOY

(Huntington Library and Art Gallery, San Marino, California)

Our coming wasn't premeditated.

We were going somewhere else, I do not now

Remember where. She said we still would have

Sufficient time for some more miles to go.

Certainly, our car, if it could only talk,

Would have asked if there had been some mistake.

Haste indeed was not in his blue bearing,

He was too innocent for that. She likewise

Thought of senile men with wreathed trumpets

And miles of leisure in their pockets.

We were neither innocent nor wise,

Little master, we would have only yearn

For lives without the miles and promises,

Lives we were without, and stop at yearning'

Little boy blue, come blow your horn.

- Emmanuel A.F. Lacaba

Lagaslas ng tubig

Lagaslas ng tubig ay tila ba musika
At sa puso'y umaalon-alon tuwina
Ginigising ang diwa sa bawat umaga
Ako'y tila baga dinuduyan ng sinta
Sinusundan ang awitan ng mga maya
Lininang ng lagaslas sa aba kong puso
Ang tapat na pag-ibig na nasang mahango
Sa paglalakad ay di ko ramdam ang hapo
Nadama'y init ng pagsintang di magupo
Gumiti man sa noo'y pawising pagsuyo
Tinititigan ko ang pagsayaw ng ilog
Upang sa isipa'y mapag-anyo ang hubog
Bakasakaling dalhin ako sa tugatog
Isang pag-asa sa pagdatal sa bantayog
Gumupiling man sa banig ng pagkahulog

- gregbituinjr.

Paghiwalayin ang nabubulok sa di nabubulok

anong gagawin sa basurang nakasusulasok
magresiklo, ihiwalay ang mga nabubulok
sa di nabubulok, tulad ng mga trapong bugok
ang wasto'y gawin upang bayan ay di maghimutok

ang nabubulok ay yaong mga pinagtalupan
ng prutas at gulay, natuyong dahon at halaman
dumi ng manok, baboy, at iba pang kahayupan
tira't panis na pagkain sa mesa't paminggalan

di nabubulok ang mga bote, bakal at lata
plastik, styro, karton, tuyong papel, at iba pa
balahibong manok, buto ng hayop, ay kasama
sadyang mahalagang paghiwalayin ang basura

ang mga nabubulok ay gawin nating pataba
mga pinagbalatan ay ipunin at ihanda
tuyong dahon, dumi ng hayop, haluan ng lupa
sa kalalabasan nito'y tiyak ikatutuwa

nabubulok at di nabubulok, paghiwalayin
sa nabubulok ay may pataba kang aanihin
bote, bakal, tuyong papel ay mabebenta natin
may pera sa basura ay ating pakaisipin

- gregbituinjr.

Ang bantay

ANG BANTAY

mahalaga ang bantay sa ating tahanan
sa purok, opisina, pabrika, sakahan
lalo't babantayan ay puri't karangalan
na nais lang lagyan ng batik ng gahaman
bantayan ang bayan sa ganid na iilan
lalo't kapwa'y ibinubulid sa karimlan

- gregbituinjr.

litrato'y kuha ng makata

Demokrasya ba'y ginawang pilantod

hustisya sa tatlong paring pinaslang
katarungan sa lahat ng tinokhang
ang buhay nila'y di na iginalang
na agad pinitas ng mga halang

demokrasya ba'y ginawang pilantod
ng haring gusto'y lahat mapasunod
marami'y pikitmatang nakatanghod
habang bayan sa dugo'y nalulunod

o, gumising na tayo, kababayan
ang ganito'y dapat nating pigilan
itigil na lahat ng karahasan
dapat matigil lahat ng patayan

nababalot ang bayan sa hilakbot
maraming may katungkulan ang sangkot
ang mga ganito'y nakalulungkot
tayo'y makibaka, huwag matakot

- gregbituinjr.

Ang bisyo ko

di ako mahilig mag-inom, wala akong bisyo
hilig ko lang ay tulaan ang sinusuyong mutya
habang kinakatha ang ninanasang pagbabago
na dapat mapangunahan ng uring manggagawa

wala akong bisyo, di ako naninigarilyo
hilig ko lang na pagsinta'y bigkasin sa diwata
habang nagsisikap itayo ang bahay na bato
at inaawat ang demolisyon sa maralita

anumang bisyo'y wala, di rin ako babaero
ang tanging bisyo ko lamang ay kumatha ng tula
para sa mga babae, maralita, obrero
para sa bayan, sa masa, sa mga walang-wala

ako'y makatang dukha man ay nagpapakatao
kahit na walang kaalwanan kundi pulos luha

- gregbituinjr.

Kapirasong dangal

Kapiraso mang dangal ang mayroon ako
Ay ipaglalaban ko ito hanggang dulo
Pagkat ito ang buod niring pagkatao
Iyong yurakan at magpapatayan tayo
Rinig mo ba bawat bulong ng iyong budhi
At ramdam ba ng puso mo ang pagkasawi
Sa dangal naroon ang pagkatao't binhi
Oo, ipaglalaban anuman ang sanhi
Na kapirasong dangal man ay mahalaga
Gaano man kaliit ay makikibaka
Dapat ipagtanggol at bantayan tuwina
Ang dangal ay huwag yuyurakan ng iba
Nararapat ipaglaban kahit ng hangal
Gagawin ang dapat bilang mabuting asal
Ang dangal na sa puso't diwa'y nakakintal
Lulupigin sinumang mangyurak sa dangal

- gregbituinjr