Kalaban at Sarili, ayon kay Sun Tzu

KALABAN AT SARILI, AYON KAY SUN TZU
ni Gregorio V. Bituin Jr.
10 pantig, soneto

Pakinggan itong magandang payo
Ng mandirigmang Sun Tzu na guro
Upang buhay di agad maglaho
At di agad tumagas ang dugo
Sa digmaang nakakatuliro:

"Kilalanin mo yaong kalaban
Sarili'y kilalanin din naman."
At tiyak na sa bawat digmaan
Hindi ka agad mapupuruhan
At ito'y mapapagtagumpayan.

Kaya payo ni Sun Tzu'y isipin
At sa kalooban ay angkinin
Nang matiyak ang tagumpay natin
Laban sa uring mapang-alipin.

Bayaning Matang Apoy ng Sobyet noong WWII

Bayaning Matang Apoy ng Sobyet noong WWII
ni Gregorio V. Bituin Jr.

Sa kasaysayan ng Ruso pag pinag-aralan
Na noong Ikalawang Daigdigang Digmaan
Kinikilalang malaking ambag sa paglaban
Laban sa mga manlulusob na Aleman
Ang mga matang apoy na riple ang tangan.

Ipinagtanggol ang bayan ng buong tapat
Ng mga may riple nilang maninipat
Tangan ang ripleng tulad ng Mosin-Nagant
Nag-aapoy ang riple ng buong bigat
Sa lupa'y dugo ng kalaban ang lumapat.

Ayon pa sa aking nasaliksik
Sinisipat ang kaaway nilang mabagsik
Ng matang apoy nilang mabalasik
Pagkalabit ng gatilyo'y parang lintik
Itinumba ang sa bayan nila'y tinik.

Isnayper silang asintado't pinupuntirya
Yaong mga kaaway na sadyang itinutumba
Parang batong hindi matinag-tinag sila
Lalo't nakatitig ang matang apoy sa largabista
Halina't tunghayan ang dalawampung nangunguna

Tunghayan din natin pati ang bilang
Ng napatay nilang kalaban ng bayan
Sa nasaliksik kong naritong talaan
Sila'y mga bayaning dapat parangalan
Sa pagtatanggol laban sa mga dayuhan.

Mikhail Surkov - 702
Vasily Shalvovich - 534
Ivan Sidorenko - 542 - bayani ng Unyong Sobyet
Nikolai Ilyin Y - 494 - bayani ng Stalingrad
Ivan Kulbertinov - 487

Vladimir Pchelintsev - 456
Petr Goncharov - 445
Mikhail Budenkov - 437
Fyodor Okhlopov - 429
Fedor Dyachenko - 425

Stepan Petrenko - 422
Vasily Votes - 422
Nikolai Galushkin - 418
Afanasy Gordienko - 417
Vassili Zaitsev - 400+ - bida sa pelikulang "Enemy at the Gates"

Tuleugali Abdybekov - 397
Theodore Kharchenko - 387
Semen Nomokonov - 368
Viktor Medvedev - 362 - nakasama ni Zaitsev
Gennady Velichko - 360
Ivan Antonov - 352

Matapos ang digmaan Unyong Sobyet ay nagkaloob
Ng turing na pambansang bayaning marubdob
Kina Sidorenko, Budenkov, Zaitsev at Okhlopov
At sa iba pang nagtanggol sa bayang nilusob
Na inisa-isa ang mga kaaway na naglugmok.

Obispong Komunista

OBISPONG KOMUNISTA
ni Gregorio V. Bituin Jr.
13 pantig bawat taludtod

Minsan nga'y sinabi ni Obispo Camara:
"Nang bigyan ko ng pagkain ang maralita
Tinawag nila akong santong pinagpala.
Sa tanong kong 'Bakit pagkain dukha'y wala?'
Aba't tinawag agad akong komunista!"

Pagtanong ng 'Bakit?' ba'y isang kahangalan?
Komunista ka na kung nais mong malaman
Kung bakit may naghihirap at may mayaman
Kung bakit sa gobyerno'y maraming kawatan
Kung bakit ang serbisyo'y pinagtutubuan?

Bakit umiiral ang pagsasamantala?
Bakit naghahari'y uring kapitalista?
Bakit pawang tubo ang nasa isip nila?
Bakit laging kinakawawa itong masa?
Bakit dapat baguhin na itong sistema?

Ang pagtatanong ng 'Bakit?' ay tama lamang
Ito'y upang malaman ang mga dahilan
Ng mga nangyayari sa ating lipunan.
Pagtatanong na ito'y isang karapatan
Ng mga taong may tunay na karangalan.

* Obispo Helder Camara (1909-1999) ng Brazil, inihandog niya ang kanyang buong buhay para sa demokrasya't karapatan ng mga maralita

Pasakalye sa mga Hambog

PASAKALYE SA MGA HAMBOG
tulang siyampituhan
ni Gregorio V. Bituin Jr.

O, kayo diyang mga hambog
Ako man ay inyong madurog
Prinsipyo ko'y di maaalog
At diwa ko'y di malalasog.
Ulo ko'y di n'yo mabibilog
Kayo pa'y aking ilulubog
Sa inyong mga pagkahambog.

Kapangyarihan sa mga Alipin

KAPANGYARIHAN SA MGA ALIPIN
ni Greg Bituin Jr.

Habang nagbabaga ang talim ng aking pinsel
Namasdan ko ang maraming nagmistulang alipin
Mga aliping pinagsamantalahan ng naghaharing uri
Mga aliping sadyang umukit sa kasaysayan ng daigdig
Silang dinuhagi't inaalipusta ng nagmamagaling
Silang mga aliping dapat ay kapwa tao ang turing
Silang gumawa ng Dambuhalang Pader ng Tsina
Silang gumawa ng kinikilalang Piramide ng Ehipto
Silang lumikha ng marami pang bagay sa mundo
Silang mga kapwa tao rin natin
Hindi lamang para sa naghaharing uri ang mundo
Kundi para sa lahat ng nabuhay dito
May karapatan ang lahat
Maging ang mga alipin
Kaya ang sigaw namin at hiling
Kapangyarihan sa mga umugit ng kasaysayan
Kapangyarihan sa mga inapi't pinagsamantalahan
Kapangyarihan sa mga alipin

Diwang Bolshevismo

DIWANG BOLSHEVISMO
ni Greg Bituin Jr.

Nananalaytay sa ugat ng bawat manggagawa
Ang nasang palayain sa pagkaduhagi ang paggawa

Silang umaangkin ng mapagpalayang diwa
Diwang Bolshevismo ang tangan nila't adhika

Sadyang mapang-alipin ang barbarong diwa
Ng mga elitistang akala mo'y mapagkawanggawa

Diwang Bolshevismo ang aming ninanasa
Diwang nakasusugat ng diwa ng burgesya

Na ang sadyang layunin para sa masa
Ay ang durugin ang kapitalistang sistema

Halina't diwang Bolshevismo'y atin nang yakapin
Samahan ang uring manggagawa sa kanilang tungkulin

Na ang lumang sistema ng lipunan ay baguhin
At ang mga api'y tuluyang palayain sa pagkaalipin.

Huwag Tayong Palilinlang

HUWAG TAYONG PALILINLANG
ni Gregorio V. Bituin Jr.
12 pantig bawat taludtod

Karaniwan na ang kanilang pangako
Ngunit kadalasang ito'y napapako
Kung anu-anong sa masa'yinilalako
Huwag lang sa boto sila ay mabigo.

Madalas sa panahon lang ng kampanya
Kapag sila'y makipag-usap sa masa
Ngunit kapag sila nama'y nanalo na
Aba, sila'y hindi na mahagilap pa.

Iba't iba ang dala nilang partido
Turing sa masa'y mabibili ang boto
Ang masa'y kadalasang di na natuto
Kahit binobola lagi nitong trapo.

Mga trapo'y lagi na lang nanlalamang
Kurakutan ay tila wala nang patlang
Pag di nakakurakot ay nahihibang
Sa kaban ng bayan laging nakaabang.

Ang puso ng trapo'y sadya yatang halang
Serbisyo kung meron ma'y lagi pang kulang
Aba'y huwag nang sa kanila'y palinlang
Sila'y wala nang kaluluwang nilalang.

Tugon sa Banta

TUGON SA BANTA
ni Gregorio V. Bituin Jr.

Ako'y aktibistang tunay na lumalaban
Para sa kapakanan ng bayan at sandaigdigan
Ngunit may ilang nagbabanta naman
Ang aming ginagawa'y dapat na raw tigilan.

Di kami papayag sa kanilang mga pagyurak
Sa dangal ng bayan at kinabukasan ng mga anak
Marami na silang sa bayan natin ay ipinahamak
Dapat nang mapigil ang kanilang mga halakhak.

Marami mang sa akin ay nagbabanta
Hindi naman ito gaanong nakababahala
Mga bantang ito'y aking binabalewala
Dahil di ako titigil sa aming adhika.

Tugon ko'y "Sige, ako'y inyong patayin
Ngunit di ninyo magigiba ang diwa ko't layunin
Tungo sa pagbabago ng sistema ng lipunan
Para sa kinabukasan ng bayan at daigdigan."

Mamamatay akong hindi susuko
Mabubo man ang laksa-laksa kong dugo
Hindi ako titigil banatan man ng punglo
Ito ang dapat nilang mapagtanto.

Tumigil na raw ako't baka raw mawala
Baka raw mga mahal ay tuluyang lumuha
Ngunit tinitiyak kong di ako magigiba
Ng kanilang anumang mga pagbabanta.

Inialay ko na ang buhay para sa pagbabago
Hanggang masilayan ang dakilang sosyalismo
At tuluyang magiba itong kapitalismo
Na siyang yumurak sa dangal ng bawat tao.

Kamatayan ay di namin hinihingi
Kaya lalabanan namin sinumang mapang-aglahi
Nais namin ay katarungan sa lahat ng lipi
Kaya pagsasamantala'y di na dapat maghari.

Hindi kami yuyuko sa mga naghaharing uri
Hindi kami titigil hangga't hindi nagwawagi.

Sa Iyo, Miss M.

SA IYO, MISS M.

ni Gregorio V. Bituin Jr.

Ang tulang ito’y ibinigay ng personal kay Ms. M. noong Pebrero 14, 2006

Ms. M., hindi ka makatkat sa aking puso’t diwa, kahit habang pinipiga ang lakas-paggawa ng mga obrero sa iba’t ibang pabrika

Ang maamo mong mukha’y nanunuot sa kaibuturan ng aking kalamnan, kahit patuloy na nagbibingi-bingihan ang gobyerno sa mga hinaing ng manggagawa’t maralita

Nabuhay muli ang puso kong matagal nang namatay nang masilayan kita, bagamat matindi ang pananalasa ng globalisasyon

Ninanasa kong makasama kita habang ako’y nabubuhay, habang isinusulat ko ang ilang artikulong pangkultura’t balita sa pahayagang Obrero

Pinangarap kong matikman kahit sumandali ang iyong pag-ibig, kahit noong inookupa ng mga manggagawa ang DOLE

Inukit na kita, Ms. M., sa aking puso, kahit marami na ang nabibiktima ng salot na assumption of jurisdiction

Ms. M., can we talk about our future, as we taught the mass of workers about their revolutionary role in society?

Maging akin man ang iyong pag-ibig o ito’y mawala, alam kong patuloy pa rin tayong makikibaka hanggang sa paglaya ng uring manggagawa

Ms. M., can you say that you love me and show me that you care, even in the middle of our struggle against the capitalist class?

Sana, Ms. M., ngayong ika-14 ng Pebrero o sa iba pang araw na daratal, ay magantihan mo ang iniluluhog nitong aba kong puso, sa gitna man ng piketlayn o sa rali laban sa bulok na sistema

Ms. M., please save your heart for me as we continue fighting for the emancipation of the working class

Hihintayin ko, Ms. M., ang katugunan sa hibik niring puso na sana’y di magdusa, kahit nagpapatuloy pa rin ang mga rali sa lansangan

Kay Libay

KAY LIBAY
ni Gregorio V. Bituin Jr.
6 pantig bawat taludtod
(sagot sa tula ni Libay sa email)

Maraming salamat
Sa tulang kayrilag
Isipa'y namulat
Puso'y namulaklak.

O, ikaw ay laging
Nasasa gunita
Nawa'y di ka isang
Panaginip lamang.

Nang ikaw ay aking
Unang makilala
May kung ano akong
Agad na nadama.

Si Eros ay agad
Na tinudla ako
Sa kanyang palaso'y
Di na nakalayo.

Pana ni Kupido'y
Tumama sa puso
Buti't di nagdugo
Nang ito'y tumimo.

Kaya nga ba ngayon
Hindi ka mawaglit
Tila ka diyosa
Sa'king panaginip.

Maganda mong mukha't
Ngiti mong kaytamis
Akin nang inukit
Sa puso ko't isip.

Di ka rin iiwan
Hanggang kamatayan
Panata sa pusong
Ayaw nang malumbay.

- Agosto 21, 2007
(Nalathala sa librong "Aklat at Rosas", Pebrero 2008)

Ang Makauunawa

ANG MAKAUUNAWA
ni Gregorio V. Bituin Jr.

Paano nga ba sasambahin
Ang tulad mong dyosa
Paano nga ba iibigin
Ang tulad mong mutya
O, kayraming salita
Ang di mabigkas-bigkas
Na tanging puso lamang
Ang siyang makauunawa.

Pag Di Ka Nakita

PAG DI KA NAKITA
ni Gregorio V. Bituin Jr.
6 pantig bawat taludtod

Ako'y nalulumbay
Pag di ka nakita
Laging nananamlay
Natutulala na
Tila ako patay
Nasaan ka, sinta
Ako'y mabubuhay
Pag nasilayan ka

Pangarap Kita

PANGARAP KITA
ni Gregorio V. Bituin Jr.
8 pantig bawat taludtod

Ako'y di lang mandirigma
Isa rin akong makata
Bakit ako mangangamba
Na sabihing mahal kita
Ikaw ang tangi kong musa
Pangarap ko'y ikaw, sinta.

Makatang Mandirigma

MAKATANG MANDIRIGMA
ni Gregorio V. Bituin Jr.
12 pantig bawat taludtod

Mandirigma akong handa sa labanan
Di umuurong sa anumang larangan
Sa rebolusyon maging sa pag-ibig man
Hanggang sa dulo kita'y ipaglalaban
Pagkat dyosa ka ng puso ko't isipan.

One-Woman Man

ONE-WOMAN MAN
ni Gregorio V. Bituin Jr.
12 pantig bawat taludtod

Sa puso ko'y isa lang ang paraluman
Na aking mamahali't aalagaan
Pag nalasap ko'y matinding kabiguan
Mabuti pang pasagpang kay Kamatayan.

Pagmumuni-muni

PAGMUMUNI-MUNI
ni Gregorio V. Bituin Jr.
14 pantig bawat taludtod

Ang kagandahan mong tulad sa bunying diwata
Sa pag-ibig ay tila maraming pinaluha.
Ganito rin ba ang kasasapitan ng makata
Na ang pagsinta niya'y maging kaaba-aba?

Ikaw Lamang

IKAW LAMANG
ni Gregorio V. Bituin Jr.
10 pantig bawat taludtod

Mula sa aking puso't isipan
Sumisilay ang katotohanan
O, ikaw, tangi kong paraluman
Mahal kita, maging sino ka man

Nasa diwa ang iyong larawan
Pangako ko sa kasama't bayan
Sa rebolusyon o pag-ibig man
Ilalaban kita ng patayan!

O, Aking Sinta

O, AKING SINTA
ni Gregorio V. Bituin Jr.
8 pantig bawat taludtod

Puso ko ay matiwasay
Pagkat minahal mong tunay
Ikaw ay walang kapantay
Pag-ibig nati'y makulay.

Pagmamahal ko'y dalisay
Lagi pang buhay na buhay
Pag ganda mo'y sumisilay
Ako nga'y patay na patay.

Pag ikaw sa'ki'y nawalay
Tiyak ako'y mananamlay
Dahil wala na ang gabay
Sa nag-iisa kong buhay.

Hibik sa Mutya

HIBIK SA MUTYA
ni Gregorio V. Bituin Jr.

O, diwata, mutya ng aking puso, aking paraluman
Sa diwa ko'y di makatkat ang maganda mong larawan
Tila nakaukit na, ipinagkit na ng tuluyan
Ikaw na aking mahal, na sa puso'y di mapaparam.

Kaya't narito akong muli, sa iyo'y sumasamo
Na iyong dinggin ang tibik niring puso
Patunay ko ang mga likhang tulang narito
Na sadyang aking alay para sa iyo, O, irog ko.

Nawa'y namnamin mo naman ang bawat kataga
Mga tilamsik ng diwa'y hagulgol nitong haraya
Mabasa mo lamang itong aking mga tula
Ay labis na ang tuwa ko't akin itong ikaliligaya.

(Pambungad sa mga tulang nilikha ng makata para sa librong "Aklat at Rosas, Pebrero 2008)

Sa Mansyon at sa Barung-Barong

SA MANSYON AT SA BARUNG-BARONG
ni Gregorio V. Bituin Jr.
9 pantig

Sa paggagala sa lansangan
Ay minasdan ko ang paligid
May mahirap at may mayaman
Lagay nila'y di nalilingid.

Ibang bayan pa't lalawigan
Yaong mga nararating ko
Doo'y akin ding napagmasdan
Lagay nila'y pare-pareho.

Sa mansyon at sa barung-barong
Nakatira ang mga Pinoy
Mayaman yaong nasa mansyon
Sa barung-barong ang palaboy.

Kasalanan bang maging dukha
At 'sang kahig, 'sang tuka sila?
Ang mayaman ba'y pinagpala
Dahil marami silang pera?

Dukha'y nagsisiksikan doon
Sa bahay nilang gawang kahoy
Habang doon naman sa mansyon
Ang nakatira'y nananaghoy.

Masasaya ang mga dukha
Kaunti man yaong biyaya.
Ang nasa mansyon ay may luha
Kahit marami namang kwarta.

Dukha'y masayang lumalamon
Sa barung-barong nilang mansyon.
Kaylungkot naman ng naroon
Sa mansyon niyang barung-barong.

Mabuti kahit ikaw'y dukha
Pagkat ang kapwa'y nililingap
Kaysa kung mukhang pinagpala
Kung sila nama'y mapagpanggap.

Mabuti pa yaong palaboy
Sa barung-barong nilang kahoy
Kaysa mansyong paliguy-ligoy
Na makakausap mo'y unggoy.

Mabuti pa sa bahay kubo
Pagkat nakatira'y kapwa mo
Kaysa naman bahay nga'y bato
Na nakatira nama'y tsonggo.

Ako'y Internasyunalista

AKO'Y INTERNASYUNALISTA
ni Gregorio V. Bituin Jr.
tulang siyampituhan

Ako'y internasyunalista
Ipinaglalaban ang masa
Anumang bansa't lahi sila
Pag inapi't sinamantala.
Pagkat sila'y atin ding kapwa
Kaya't sigaw ko sa iba pa:
Maging internasyunalista!

Pagsulat ng Kasaysayan

PAGSULAT NG KASAYSAYAN
ni Gregorio V. Bituin Jr.
tulang siyampituhan

Ang pagsulat ng kasaysayan
Ay dapat gawin ng dibdiban
At ng may buong katapatan
Iulat ay katotohanan.
Saysay nito'y kinabukasan
Ng bayan at sandaigdigan
Pagkat ito ay kasaysayan.

Problema'y Kaharapin

PROBLEMA'Y KAHARAPIN
ni Gregorio V. Bituin Jr.
tulang siyampituhan

Paano natin haharapin
Kung panganib ang susuungin
Kung may labang kakabakahin
Kung wala na tayong makain.
Kung ito'y mangyari sa atin
Nararapat lang nating gawin
Bawat problema'y kaharapin.

Halina't Mag-sudoku

HALINA'T MAG-SUDOKU
ni Gregorio V. Bituin Jr.
tulang siyampituhan

Ang paglalaro ng Sudoku
Ay sadyang kinagiliwan ko
Lahat ng siyam na numero
Ilalagay sa tamang pwesto.
Dito'y tatalas ang isip mo
Sadyang masayang laro ito
Kaya't halinang mag-Sudoku.

Numero'y Mahalaga

NUMERO'Y MAHALAGA
ni Gregorio V. Bituin Jr.
tulang siyampituhan

Mga numero'y mahalaga
Huwag matakot sa aldyebra
Dyometriya't estadistika
At iba pang matematika.
Magsukat, magbilang, kalkula
Sa buhay natin nga'y gamit pa
Kaya't numero'y mahalaga.

Kapwa'y Huwag Ibenta

KAPWA'Y HUWAG IBENTA
ni Gregorio V. Bituin Jr.
tulang siyampituhan

Ang kapwa mo'y huwag ibenta
Para lang ikaw'y magkapera
Dahil tiyak masasaktan ka
Pag ikaw din nama'y ibenta.
Kaya kung nais mong sumaya
Kahit ikaw'y naghihirap pa
Huwag mong ibenta ang kapwa.

Bulok sa Loob

BULOK SA LOOB
ni Gregorio V. Bituin Jr.
tulang siyampituhan

May nitso pag iyong minasdan
Minsa'y maganda't kumikinang
Tila dakila'y nakalaman
O kaya'y pawang mayayaman.
Ngunit kung ating pag-isipan
Gaano man ito kakinang
Laman ng nitso'y kabulukan.

Pahimakas kay Edgar Allan Poe, Idolo

PAHIMAKAS KAY EDGAR ALLAN POE, IDOLO

(sa kanyang ika-200 kaarawan)

9 pantig bawat taludtod

Edgar Allan Poe ((Enero 19, 1809 - Oktubre 7, 1849)

mabuhay ka, Edgar Allan Poe

pati mga tula mo't kwento

isa ka sa aking idolo

mga akda mo'y binasa ko

at inipon ang iyong libro

The Raven, The City in the Sea

The Haunted Palace, Annabel Lee

A Dream Within a Dream, Ulalume

El Dorado, The Bells, Lenore

mga tulang kinabubunyi

The Purloined Letter, The Tell-Tale Heart

The Masque of the Red Death, The Black Cat

The Murders in the Rue Morgue,Hop-Frog

Berenice, Ligeia, The Gold-Bug

ilang kwento'y nakabagabag

ang katha mong "The Philosophy

of Composition" ay nagsilbi

sa tulad ko at sa marami

isang sanaysay ng theory

upang epekto'y may "unity"

dumadagta na itong tinta

sa mga akdang may ligaya

may lungkot, may hikbi, may dusa

salamat sa iyong pamana
lalo sa tulang kakaiba

nasa gunita ka ng mundo

lalo na sa mga tulad ko

nagbunga ang pinamana mo

taas-noo kaming saludo
kaya tengkyu, Edgar Allan Poe

Labis-labis kitang iniibig

LABIS-LABIS KITANG INIIBIG
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

Labis-labis kitang iniibig, aking diwata
Ako ang Prince Charming mong nariritong lumuluha
Nawa'y tanggapin mo ang pagsinta ko, aking mutya
Iniibig kita, saksi ko ang langit at lupa
Mahal ko, sa aking piling, ikaw ay giginhawa!
Ako ang iyong Prince Charming, naritong taas-noo
Tuhod ko'y matatag, kung sumipa'y parang kabayo
Isipan ko'y maparaan, dumatal man ang bagyo
Ramdam ng puso kong ako'y magiging iyung-iyo
At makakasama ka hanggang sa dulo ng mundo.

- circa 1984-85, sampaga, balayan, bats.

Sinusulyap-sulyapan kita noon

SINUSULYAP-SULYAPAN KITA NOON
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

Sinusulyap-sulyapan kita noon, ang ganda mo!
Ikaw ang nais kong makasama, iniibig ko!
Labi mo'y kaysarap hagkan, mga mata'y kay-amo
Akin kitang yayapusin, kukulungin sa braso...
Naririnig ba ng iyong puso ang aking hibik?
Iwing puso ko sa iyong pagsinta'y nasasabik!
Mahal kita, di na ako magpapatumpik-tumpik
Ako sa iyo'y susuyo, landas man ay matinik.
Tunay ang aking pag-ibig, nawa'y iyong tanggapin
Ikaw, kitang dalawa, ang pamilyang bubuuin
Alay ko sa iyo ang araw, buwan, at bituin!

- circa 1984-85, sampaga, balayan, bats.