Sa ika-40 anibersaryo ng batas-militar

SA IKA-40 ANIBERSARYO NG BATAS-MILITAR 

ni Gregorio V. Bituin Jr.

14 pantig bawat taludtod

usapin ba ng karapatan o ekonomya

kung bakit batas-militar ay inaalala

ekonomya'y lumago kay Marcos, anang iba

kaya maganda raw ito't isang demokrasya

ngunit kayraming tutol sa ganyang panukala

sa batas-militar, kayraming taong nawala

diktadurya'y isang pamahalaang kuhila

kayraming pamilya ang talagang pinaluha

kaya sa ikaapatnapung anibersaryo

ng batas-militar, sa panahon ng berdugo

karapata'y wasak, kayraming sinakripisyo

kasaysayan nito'y madugo't di makatao

di na dapat maulit ang ganitong rehimen

di na dapat buhay ay basta na lang kikitlin

bagamat istorya nito'y dapat gunitain

kunin natin yaong aral at sa puso'y damhin

- Setyembre 21, 2012
sa tanggapan ng mga migranteng manggagawa sa Mae Sot

Gapiin ang Bundat na Lobo

GAPIIN ANG BUNDAT NA LOBO
ni Gregorio V. Bituin Jr.
13 pantig bawat taludtod

migranteng obrero'y tinanggal sa trabaho
inalis ng walang dahilan o abiso
sila'y manggagawang kaybaba ng pagtrato
dahil ba dayuhan sila sa bansang ito?

manggagawa sila sa pabrika ng damit
nagtitiyaga silang mabuhay ng pilit
nang tinanggal sila, ang tanong nila'y bakit
karapatan nila'y bakit pinagkakait?

limpak na yaong tubo't bundat na ang lobo
nilalaro sa palad ang mga obrero
magkaisa lang ang mga obrerong ito
ang bundat na lobo'y kanilang matatalo

pag nabutas ang tiyan ng lobong gahaman
yaman kaya nito'y sa puwet maglabasan
magkaroon na kaya ng katiwasayan
tanaw na ba ng obrero ang katarungan

manggagawa silang walang gatas sa labi
kayang kuyugin ang kapitalistang imbi
pag sila na'y nagkaisa'y di magagapi
madudurog nila ang mapang-aping uri

- Setyembre 20, 2012, matapos kapanayamin ang dalawang manggagawang Burmes na natanggal sa trabaho, at tinutulungan ng isang organisasyon sa Mae Sot

Sa Kabukiran

SA KABUKIRAN

ni Gregorio V. Bituin Jr.

13 pantig bawat taludtod

tanaw ko ang hirap sa kabukirang yaon

tubo, mais, palay, kayraming tanim doon

kubo'y giray-giray, kay-init ng maghapon

manggagawang migrante ang mga naroon

tulad sa Pilipinas, kayraming mahirap

migranteng taga-Burma'y naroo't nag-usap

munting ginhawa lang yaong kanilang lasap

gayunman, naroon sila dahil nangarap

maghirap man sila roon sa bansang Thailand

iyon sa kanila'y pansamantala lamang

kumpara sa Burma, buhay doo'y maalwan

pagkat walang rehimeng kinatatakutan

kabukirang ito'y iiwan balang araw

pag paglaya ng Burma'y kanilang natanaw

nangangarap sila't sa laya'y nauuhaw

sisikat din sa kanila ang bagong araw

kaysarap ng hangin sa kabukirang yaon

kaytaba ng lupa sa pagrerebolusyon

balang araw, taga-Burma'y muling babangon

at itatayo ang isang payapang nasyon

- malapit ang bukirin sa Yaung Chi Oo Day Care Center, na may anim na kilometro ang layo sa tanggapan ng Yaung Chi Oo Workers Association (YCOWA), Setyembre 20, 2012, umaga

Mga Anak ng Migrante

MGA ANAK NG MIGRANTE

ni Gregorio V. Bituin Jr.

13 pantig bawat taludtod

bata pa sila’t walang muwang sa daigdig

nakaaaliw pa ang tawa nila’t tinig

di pa nila danas ang sa bansa’y yumanig

ang pagyurak sa laya’t dugo ang dumilig

kanilang bansa’y tinarakan ng balaraw

diktadurya’y gumapos, sa laya’y lumusaw

mga batang ito kaya’y may matatanaw

na kinabukasang di sila maliligaw

habang nagtatrabaho ang mga magulang

mga bata’y pansamantalang iniiwan

sa Day Care Center upang mapangalagaan

ng dalawang guro, at sila’y maturuan

balang araw, may tatanghalin ding bayani

sa isa man sa mga anak ng migrante

na sa bansa nila’y tapat na magsisilbi

at lalabanan yaong diktaduryang imbi

bata pa sila’t walang muwang sa daigdig

habang bansa sa diktadurya’y nanginginig

nawa paglaki nila’y iba na ang himig

wala nang takot kundi laya ang marinig

- sa Yaung Chi Oo Day Care Center, mga anim na kilometro mula sa mismong tanggapan ng YCOWA, Setyembre 20, 2012

Pulong Tuwing Ikasiyam ng Umaga

PULONG TUWING IKASIYAM NG UMAGA

ni Gregorio V. Bituin Jr.

13 pantig bawat taludtod

tuwing ikasiyam ng umaga'y may pulong

anong gagawin nila sa buong maghapon

naroon pa ba sila sa tamang direksyon

sa paraang ito'y walang naglilimayon

laging may pagtatasa't anong tinatakbo

lahat ba'y nakakasunod sa takdang plano

ang bawat isa'y palitan ng kuro-kuro

pag may suliranin inaayos ng husto

magandang patakaran, mabisang pinuno

magandang halimbawang ang kapara'y ginto

upang tinakdang layunin ay di gumuho

upang sa mga gawain ay di mabigo

- Setyembre 20, 2012, sa tanggapan ng Yaung Chi Oo

Menggalaba

MENGGALABA

ni Gregorio V. Bituin Jr.

13 pantig bawat taludtod

Menggalaba ang bati sa mga kasama

Katumbas sa Burma ng "Magandang umaga"

Pagbati rin, tanghali, hapon o gabi pa

Magandang loob na bati mula sa Burma

Nang may ngiting binibigkas sa bawat isa

Nagdudulot ng isang araw na kayganda

Ngayong nasa harapan ko kayo, kasama

Simpleng pagbati ko sa inyo’y “Menggalaba!”

- Setyembre 20, 2012, sa tanggapan ng Yaung Chi Oo

Ang Aking Tulugan

ANG AKING TULUGAN
ni Gregorio V. Bituin Jr.
14 pantig bawat taludtod

nasa ikatlong palapag ang aking tulugan
malawak ang silid, tambakan ng kagamitan
nasa dulo ang tulugan, kumot ang pagitan
gabi'y kaylamig, maaanggihan pag umulan
tala'y tanaw, hanging sariwa'y mararamdaman

gayunman pagtulog ko rito’y sadyang kaysarap
solo sa buong palapag, di naman mahirap
kaygandang tanawin yaong mapuputing ulap
para ba akong hinehele sa alapaap
ng mga gunitang sa puso't diwa'y kalingap

sayang, sanlinggo lang ako sa tulugang ito
sa opisina ng mga migranteng obrero
makunan lang ako rito ng isang litrato
sa tulugang ito'y kasaysayan nang totoo
kahit sanlinggo lang, naging tahanan ko ito

- sa tanggapan ng Yaung Chi Oo Workers Association sa Mae Sot, Setyembre 19, 2012

Salu-salo sa Bahay Kubo

SALU-SALO SA BAHAY KUBO

ni Gregorio V. Bituin Jr.

14 pantig bawat taludtod

matapos ang maghapong pakikisalamuha

dapat lang magpahinga yaong katawang pata

ngunit hindi pahingang magpahila-hilata

kundi ang mag-inuman matapos ang paggawa

habang nag-iinuman, makata’y kumakatha

mga magkakasama’y agad nagkayayaan

at doon nga sa isang munting kubong inuman

ay aming pinahinga ang pagod na katawan

umorder ng serbesa’t masarap na pulutan

sari-saring kwento’t kuro-kuro’y nagpalitan

nagpaliwanagan sa kanya-kanyang ideya

patungkol sa aming pakikibaka’t taktika

sa paglaya ng bayan ba’y may istratehiya

kung paano lulumpuhin yaong diktadura

kung paano maipagwagi ang demokrasya

may pagkakahawig ba ang Burma’t Pilipinas

dalawang bansa ba’y magkatulad ng dinanas

sa bawat gatla ng noo’y aming mababakas

na pawang pagbabago ang aming nilalandas

kailangang wakasan ang sistemang marahas

kaysarap ng aming tagayan sa kubong iyon

sa kalasingan, kayraming mga deklarasyon

magkaisa ang manggagawa’t magrebolusyon

mamamayan ng Burma’y magsikilos na ngayon

tumulong ang Pinoy sa Burma’t kamtin ang layon

- sa isang bahay kubong inuman sa Mae Sot, 

Setyembre 19, 2012

Muling Pagtatasa

MULING PAGTATASA

ni Gregorio V. Bituin Jr.

15 pantig bawat taludtod

kailangang magtasa, mga Pinoy ay mag-usap

anong tingin o kaya’y puna sa mga naganap

anong naaamoy o nalalasahang masarap

anong nakikita o naramdamang mga hirap

anong aral yaong magagamit sa hinaharap

sumalampak na kami sa sahig upang magtasa

pata ang katawang nais na naming magpahinga

nakakapagod maglibot ng mga opisina

nagsasalimbayan sa utak ang sinabi nila

na dapat itala sa kwaderno't laptop na dala

bawat pagtatasa'y pagbabahaginan ng aral

bawat pagbabahagi'y may aral na kumikintal

anumang nakintal sa isip yaong inuusal

inuusal ang pinagdaanang nakapapagal

at sa dulo'y binubuod lahat - ang sumatotal

- sa tanggapan ng BWU (Burmese Women's Union), Mae Sot, Setyembre 19, 2012

Lumaban, Huwag Matakot!

LUMABAN, HUWAG MATAKOT!

ni Gregorio V. Bituin Jr.

13 pantig bawat taludtod

ang pakikibaka ay isang pagpapasya

di ba makikialam o makikisangkot?

nais mo'y magpaalipin o lumaya ka?

kung nasa'y laya, lumaban, huwag matakot!

kayraming mamamayang sakbibi ng lumbay

dahil mahal nila'y nangawalang tuluyan

kayraming nasaktan, napiit, nangamatay

dahil lumaban, nangarap ng kalayaan

ang Pilipinas noo'y dinaklot ng pangil

ng diktaduryang sa pagkatao'y yumurak

ang Burma ngayo'y patuloy na sinisiil

ng diktaduryang ang bayan mismo'y sinindak

pakiramdaman mo ang bayang inaapi

masdan mo ang nangangatal nilang katawan

sa masang naghihirap, piliting magsilbi

huwag matakot, magsikilos at lumaban

- sa tanggapan ng FDB (Forum for Democracy in Burma) sa Mae Sot, Setyembre 19, 2012

Ang Samahan at Museyo ng mga Bilanggong Pulitikal

ANG SAMAHAN AT MUSEYO NG MGA BILANGGONG PULITIKAL

n Gregorio V. BituinJr.

15 pantig bawat taludtod

mga dating bilanggong pulitikal ang nagtayo

ng samahan at ng museyo ng mga gunita

sa loob ng museyo, balahibo mo'y tatayo

pagkat nangaroo'y alaala ng dusa't luha

ikadalawampu't tatlo ng Marso itinatag

yaon labingdalawang taon nang nakararaan

upang tulungan yaong ang karapata'y nilabag

hinuli, kinulong, pinahirapan sa piitan

sinong nabilanggo, anong kalagayan sa loob

alam ba ng pamilya nilang sila'y nakapiit

mga tibak ba silang sa gobyerno'y nagsilusob

at sa bilangguan ay patuloy na ginigipit

may replika ng kulungan sa loob ng museyo

naroon ang litrato't ngalan ng mga kinulong

pati ng mga lumayang nakibakang totoo

na tila sumumpang tuloy ang laban, di uurong

masdan ang museyo, isiping nabilanggo ka rin

bukas mo'y nawala, tulala ka't di makausap

pagkat ang bawat bakal na rehas pag iyong damhin

ay saksi sa mga panaghoy nila’t paghihirap

mga saksing ang hiyaw: karapata'y ipaglaban!

bayang tuluyang inanod ng dusa'y palayain!

yaong sapilitang piniit at pinahirapan

may bagong bukas pa kaya silang kakaharapin?

- sa tanggapan ng AAPP (Assistance Association for Political Prisoners), Setyembre 19,  2012

Bilanggong Pulitikal sa Burma'y Palayain

BILANGGONG PULITIKAL SA BURMA'Y PALAYAIN
ni Gregorio V. Bituin Jr.
14 pantig bawat taludtod

bilanggong pulitikal ba'y anong kahulugan
tila sa mundo ito pa'y pinagtatalunan
ngunit para sa nabiktima ng karahasan
ito'y maliwanag, may kahuluga't batayan

pagkat anuman ang ikinaso sa kanila
ang motibo ng pagkapiit ang ebidensya
kung yaong ikinulong ay isang aktibista
bilanggong pulitikal ang tawag sa kanila

ipiniit ng walang sala noong rehimen
karapatan ng bilanggo'y sinong nakapansin
hustisya sa ipiniit ay dapat lang dinggin
bilanggong pulitikal sa Burma'y palayain

- Setyembre 18, 2012, sinulat habang binibisita ang tanggapan at museyo ng AAPP (Assistance Association for Political Prisoners) - Burma

Bawat Bata'y Hubugin para sa Bagong Bukas

BAWAT BATA’Y HUBUGIN PARA SA BAGONG BUKAS
ni Gregorio V. Bituin Jr.

kung kabataan nga ang pag-asa ng bayan
ayon kay Jose Rizal
aba'y hubugin sila sa kinabukasan
ng may magandang asal
upang taglayin nila ang paninindigang
kaakibat ay dangal

hubugin ang bata para sa bagong bukas
na kanilang pangarap
sa gayon tahakin nila ang tamang landas
para sa hinaharap
sa bawat layon at pasya'y maging parehas
maging mapagpalingap

si Aung San Suu Kyi at iba pang taga-Burma
tiyak na nanaising
sa bansa nila ang mga bata'y pag-asa
malakas at magiting
upang tuluyang ibagsak ang diktadura
hanggang paglaya'y kamtin

- sa New Society Learning Center (NSLC), kung saan maraming mga batang mag-aaral, pawang nasa kinder, Setyembre 19, 2012, Mae Sot

Kabataan ang Pag-asa ng Bayan

KABATAAN ANG PAG-ASA NG BAYAN

ni Gregorio V. Bituin Jr.

13 pantig bawat taludtod

mga kabataan ang pag-asa ng bayan

ayon kay Rizal na martir ng sambayanan

silang anumang lahi ang pinanggalingan

mula man sa Pilipinas o sa Burma man

pagkat kabataan ay marunong tumindig

sa mga prinsipyong sa puso'y nakasalig

mga kabataang marunong ding umibig

sa kanilang kapwa, kaaway man o kabig

halina't turuan ang mga kabataan

ng pagsusuri sa kongkretong kalagayan

turuan silang pag-aralan ang lipunan

kung bakit mayorya'y naghihirap sa bayan

kabataan, pag-asa ka ng iyong bansa

pakinggan ang tinig ng inyong mga dukha

pakinggan ang bawat panaghoy ng paglaya

pati lagutok ng bisig ng manggagawa

manindigan kayo't mag-aral ng mabuti

labanan at gapiin yaong mapang-api

pagsikapang sa bayan ay mayroong silbi

pag-asa kayo't bansa nyo'y di magsisisi

- sa CDC (Children’s Development Center), Mae Sot, Tak, Thailand

Setyembre 19, 2012

Sa Klinikang "Mae Tao"

SA KLINIKANG "MAE TAO"
ni Gregorio V. Bituin Jr.
13 pantig bawat taludtod

dumatal kami sa kilalang "Mae Tao Clinic"
itinatag upang tumulong at tumistis
sa mga biktima noong digma't ligalig
at malunasan ang mga sugat at sakit

payak na klinika sa mga nagsilikas
dahil sa kanila'y mahalaga ang buhay
kayrami nilang pasyente sa bawat araw
mga walang pambayad ang tinutulungan

nasa hangganan ng Burma't Thai ang klinika
tagapangalaga ng umalis sa Burma
dahil kaylupit ng gobyernong diktadura
na pinupuksa'y ang bayan, lalo ang masa

kayganda ng layunin ng klinikang ito
gamutin ang biktima ng digma't gobyerno
sa mundong ito'y may pag-asa ngang totoo
sugatang puso't diwa'y lulunasan dito

- sa pagbisita sa kilalang "Mae Tao Clinic", Setyembre 19, 2012, umaga

Di napapanahong paglisan

DI NAPAPANAHONG PAGLISAN
ni Gregorio V. Bituin Jr.
13 pantig bawat taludtod

(alay sa ika-25 anibersaryo ng kamatayan ni Lean Alejandro)

lukob ng dilim ang bughaw na kalangitan
tumatangis yaon bagamat walang ulan
sa balita'y nagambala ang sambayanan
pagkat kanilang batid sa puso't isipan
di pa napapanahon ang kanyang paglisan

siyang nangarap ng isang bagong sistema
para sa bayan, laban sa imperyalista
lider na kumilos laban sa diktadura
sa lansangan ay laging kasama ng masa
bakit punglo ang tumapos sa buhay niya

sigaw ng katarungan ma'y nakaririndi
at itong sambayanan ay di mapakali
lalo't katahimikan ay nakabibingi
subalit tunay siyang sa bayan nagsilbi
kaya marapat lang itanghal na bayani

19 Setyembre 2012

Paaralang Aktibista

PAARALANG AKTIBISTA

ni Gregorio V. Bituin Jr.

15 pantig bawat taludtod

silang naroroo'y anak ng mga aktibista

na tulad kong nangangarap ng paglaya sa dusa

siyam na buwan silang aarali'y pulitika

magbabasa't utak ay hahasain sa teorya

pati syensya, matematika't ideolohiya

kahit wikang Ingles ay rekisitos sa kanila

nagtitiyagang mag-aral na mga kabataan

nagsisikap unawain ang mga kaalaman

nagpapakahusay sa iba't ibang karunungan

pati kasaysayan ng bansa'y pinag-aaralan

di lang magsaulo kundi suriin ang lipunan

nais din nilang matututo sa pakikipaglaban

apuhap mo ang hirap sa kanilang mga mata

ngunit matatanaw mo rin sa mata ang pag-asa

nag-aaral mabuti't pinaghahandaan nila

kung paano tutulungang mapalaya ang Burma

kung paano pamamahalaan ang bansa nila

kung paano mababago ang bulok na sistema

- sa DPNS Political School, Setyembre 18,  2012

Hustisya sa Mga Migranteng Manggagawa

HUSTISYA SA MGA MIGRANTENG MANGGAGAWA
ni Gregorio V. Bituin Jr.
13 pantig bawat taludtod

manggagawang Burmes ka man o Pilipino
may karapatan tayo sa tamang pasweldo
di dapat naaapi ang mga obrero
ah, bakit ba api't lagi na lang ganito
mga karapatan ba nati'y nakanino

bakit karapatan nati'y di natin angkin
may karapatan lang ba'y ang nasa rehimen
karapatan ba'y nasa dagat na kaylalim
o ito'y nasa langit, kayhirap abutin
ang karapata'y di dapat bibitin-bitin

simbigat ng bundok kung walang katarungan
sa mga manggagawang mula ibang bayan
dahil ba migrante'y dapat nang pabayaan
ng nagpapatrabahong sukdulan ng yaman
dapat itama ang ganitong patakaran

hustisya sa manggagawang Pinoy at Burmes
pagyurak sa dangal, di dapat tinitiis
nagpapatrabaho'y di dapat magmalabis
hustisya sa bawat isa'y dapat mabilis
katarungan sa lahat itong aming nais

- Setyembre 18, 2012, sa YCOWA, na tanggapan ng mga migranteng Burmes sa Mae Sot

Sa Mga Kabataang Tibak

SA MGA KABATAANG TIBAK
ni Gregorio V. Bituin Jr.
13 pantig bawat taludtod

kabataan silang tulad ko'y aktibista
bukangliwayway ba'y nababanaag nila
nasa ibang bansa man ay nakikibaka
di bumibitaw sa pinapangarap nila

kalayaan, sisilang din ang bagong araw
pag-asa, sa bawat bukas ay matatanaw
paghahanda, kaharapin man ay balaraw
pangarap, ang minimithi'y di malulusaw

kabataan, magsikap ka't ikaw'y pag-asa
ng bayang nasa ilalim ng diktadura
tulad noon, Pilipinas ay parang Burma
mga kabataan ay nag-oorganisa

kayo ang pag-asa, O, mga kabataan
ng inyong bayang sinadlak sa kadiliman
dalhin ang inyong Burma sa kaliwanagan
hanggang sa lumaya ang buong sambayanan

- Setyembre 18, 2012, sa pagbisita sa tanggapan ng SYSB sa Mae Sot

Kababaihang Burmes, Pinay, atbp.

KABABAIHANG BURMES, PINAY, ATBP.
ni Gregorio V. Bituin Jr.
13 pantig bawat taludtod

babaeng Burmes at babaeng Pilipina
parehong api't parehong nakikibaka
para sa karapatang pantao't hustisya
nais nila'y kalayaan at demokrasya

tigib ng lumbay, may tinik sa kalooban
kayraming nabibiktima ng karahasan
kailan ba lalaya ang kababaihan
kailan ba magiging pantay ang lipunan

may nagtutunggalian sa kalooban ko
tila naglalaban ang kayraming anino
bakit sa kababaihan, iba ang trato
bakit karapatan nila'y di irespeto

kababaihan, dapat kayong palayain
tulad ng aking ina't mga kapatid din
mundo'y di lalaya pag babae'y alipin
paglaya ng lahat ay dapat nating gawin

- Setyembre 18, 2012, sa pagbisita sa tanggapan ng Burmese Women's Union sa Mae Sot

Sa ika-5 anibersaryo ng rebolusyong Saffron

SA IKA-5 ANIBERSARYO NG REBOLUSYONG SAFFRON
ni Gregorio V. Bituin Jr.
11 pantig bawat taludtod

anibersaryo ng rebolusyong Saffron
kayraming taong nagsidalo roon

dalawampung monghe'y nasa harapan
nagtalakay sila ng karanasan

bagamat di ko iyon maunawa
sa mata nila'y banaag ang luha

dama ang paglayang kanilang hangad
at sistema sa bansa'y mabaligtad

anibersaryong yao'y ikalima
tigib ng luha, galit, alaala

kung sa susunod, muling mag-aaklas
laban sa pamahalaang marahas

aking hangad ang kanilang tagumpay
mula sa puso itong pagpupugay

ang Burma'y dapat tuluyang lumaya
nang puso't isip nila'y pumayapa

- sinulat sa Ragira Hotel, Mae Sot,
umaga ng Setyembre 18, 2012

Dalhin ang Burma sa Landas ng Paglaya

DALHIN ANG BURMA SA LANDAS NG PAGLAYA

ni Gregorio V. Bituin Jr.

13 pantig bawat taludtod

ginipit, inapi, pinagsamantalahan

patuloy na naghihirap ang sambayanan

marami'y lumaban para sa kalayaan

kayraming namatay sa pakikipaglaban

diktadurya sa kanila'y nakakubakob

ngunit sa puso nila paglaya'y marubdob

nanunuot ang nasang paglaya sa loob

dapat nilang lumaban, poder ay malusob

marami nga sa kanila'y nangibang-bansa

upang makibaka't sa hangganan naglungga

sa nangyayari'y ayaw nilang tumunganga

sila'y kikilos hanggang bansa'y mapalaya

ginigipit, inaapi ang mga tao

pinagsasamantalahan pati obrero

aba'y dapat kumilos, tumulong din tayo

dalhin ang Burma sa landas ng pagbabago

di lamang taga-Burma ang dapat lumaban

kundi ang sinumang nais ng kalayaan

bakahin at ibagsak ang kapangyarihan

ng mga mapang-api sa kanilang bayan

tulong-tulong tayong baguhin ang sistema

sa mamamayan nitong Burma'y makiisa

halina't kumilos tayo sa panig nila

sa ngalan ng kalayaan ay magkaisa

- Setyembre 17, 2012, sa tanggapan ng YCOWA

Pagtatapos ng Migrante

PAGTATAPOS NG MIGRANTE

ni Gregorio V. Bituin Jr.

15 pantig bawat taludtod

sa pagtatapos ng mag-aaral, may pagdiriwang

mula sa limang araw na leksyon sa karapatan

ng mga migranteng naging biktima ng tanggalan

tumiwasay ang isip sa dagdag na kaalaman

handa nang ipaglaban ang kanilang karapatan

habang nagkakatuwaan, inuman at kantahan

sa bawat tagay, may ngitngit ngunit may katatagan

tila mga mandirigmang handa na sa digmaan

- Setyembre 17, 2012, sa tanggapan ng YCOWA

Palaro sa Papel

PALARO SA PAPEL

ni Gregorio V. Bituin Jr.

11 pantig bawat taludtod

paligsahan sa papel yaong laro

limang tao kada papel ang turo

nakaapak doon, sila'y tutungo

lakad sa papel, tatlong metro'y layo

unahan ang grupo't isa'y nabigo

nakakatuwa ang paglaro nila

isang ehersisyo sa disiplina

paano magtulungan bawat isa

sa harap ng panganib o sakuna

kalamidad o anumang problema

isang laro sa kanilang palihan

na pagkakaisa'y inilarawan

papel ay tila bangkang sinasagwan

bago lumubog ay magkatulungan

hanggang makarating sa kaligtasan

- nagisnang palihan ng mga manggagawang Burmes na natanggal sa trabaho, sa huling araw ng limang araw nilang pag-aaral hinggil sa mga karapatan ng migranteng obrero, Setyembre 17, 2012, sa tanggapan ng YCOWA

Aksidente sa Paggawa

AKSIDENTE SA PAGGAWA
ni Gregorio V. Bituin Jr.
11 pantig bawat taludtod

isa siyang manggagawang migrante
na sa trabaho'y nagkaaksidente
paa'y nabagsakan, putol ang binti
tumaob na traktora yaong sanhi

ibinigay lang ay limangdaang baht
sa naaksidente'y di iyon sapat
tila pampalubag-loob, kaykunat
ng nagpatrabahong di nagsasalat

dahil ba Burmes ay pinabayaan
ng nagpatrabahong Thai na mayaman
hustisya sa manggagawa'y nasaan
ang naaksidente'y di tinulungan

sa ibang bayan, kayhirap ng buhay
lakas ng loob ang kanilang taglay
dahil sa trabahong kanilang pakay
sila'y nakipagsapalarang tunay

katotohanan ang nakita rito
bulok ang sistema, walang respeto
mali ang trato sa mga obrero
ang ganito'y marapat lang mabago

- Kinapanayam ang isang manggagawang nawalan ng trabaho at naputulan ng binti, sa bahay-tuluyan ng YCOWA, Setyembre 17, 2012

Pagdatal sa YCOWA at sa kanilang Bahay-Tuluyan

PAGDATAL SA YCOWA AT SA KANILANG BAHAY-TULUYAN

ni Gregorio V. Bituin Jr.

14 pantig bawat taludtod

sa tanggapan ng mga migranteng manggagawa

ako'y pansamantalang tutuloy at titira

hinatid ako roong puso'y nangungulila

ngunit ang diwa'y buhay, patuloy sa pagbaka

lumuluha ang Burma ang aking pakiramdam

pati ang mamamayang panay na dusa't hirap

kailan kaya ito tuluyang mapaparam

kung sila nga marahil patuloy na mangarap

ng paglaya ng bayan mula sa pagkaapi

at pagsasamantala ng diktaduryang tigre

dapat silang lumaban kasama ng marami

ngayon ako'y narito't ang kasama'y migrante

nakausap ko yaong pinuno ng tanggapan

naramdaman ko yaong kay-init ng pagtanggap

at ilang kuro-kuro, kami'y nagtalakayan

pati ibang kasama'y akin ding nakausap

sa bahay-tuluyang kayrami ng manggagawa

ay aming pinuntahan, nakausap ang iba

naroon pala muna ang mga kinawawa

doon ay nananahan silang pansamantala

kapitalista nila'y kanilang kinasuhan

dahil sa kalagayang mababang sweldo't hirap

ako'y napapaisip pagbalik sa tanggapan

kayraming suliranin, dusa ang nalalasap

- sa tanggapan ng Yaung Chi Oo Workers Association (YCOWA; ayon sa kanila, ang Yaung Chi Oo ay salitang Burmes sa New Dawn, o Bagong Bukangliwayway; tinatawag nilang safe house ang bahay-tuluyan; Setyembre 17, 2012

Pagtatagpo

PAGTATAGPO
ni Gregorio V. Bituin Jr.
11 pantig bawat taludtod

madaling araw pa lang ay gising na
sabik sa mangyayari sa umaga
ang sarili'y inasikaso muna
sa kakaharapin ay handa na ba?

nakikibaka ang mga anino
sa loob at labas nitong loob ko
anumang kahinatnan namin dito
ay dahil sa maalab na prinsipyo

kaya nagkatagpo ang mga tibak
dahil sa karapatang hinahamak
sa paglaban ma'y maaring bumagsak
prinsipyo'y di mababalot ng lusak

sa tanggapan ng partido'y nagtungo
nag-usap ng plano, saan dadako
saang samahan, sino ang susundo
ang handang loob ay di sumusuko

- sa tanggapan ng mga tibak

Unang Pagtatasa

UNANG PAGTATASA

ni Gregorio V. Bituin Jr.

12 pantig bawat taludtod

sa isang balkonahe'y nagtalakayan

anong naranasan, anong pakiramdam

sa unang araw sa bansa ng dayuhan

inquitive at cognitive ang salalayan

ekspektasyo’t hamon ay pinag-usapan

bawat isa sa ami'y nagbahaginan

ng aming impresyon at inaasahan

isang bagay na sadyang makasaysayan

- sa isang upuan sa labas, Phan Nu Hotel sa Mae Sot, bandang ikasampu ng gabi, Setyembre 16, 2012

Kumustahan sa Tanggapan

KUMUSTAHAN SA TANGGAPAN
ni Gregorio V. Bituin Jr.
13 pantig bawat taludtod

nagkumustahan kami ng mga kasama
nagtagpo ang mga Pinoy at taga-Burma
doon sa kanilang magandang opisina
nagpalitan ng kuro-kuro bawat isa

sa apat na Pinoy, tatlo'y isang partido
at ibang partido ang pinanggalingan ko
gayunman, nagkakaisa kaming totoo
kalayaan ng Burma yaong aming gusto

nagbahaginan kami't di balitaktakan
bawat isa'y iba't iba ang karanasan
na ang mahalaga'y pagkakaunawaan
sa pakikibaka tungo sa kalayaan

salamat sa binigay na pagkakataon
di ito masasayang, pangako ko iyon
para sa katarungan ay magrebolusyon
nang makamit ang kalayaang nilalayon

- sa tanggapan ng partido, bandang ikapito ng gabi

Apat na Malong

APAT NA MALONG

ni Gregorio V. Bituin Jr.

12 pantig bawat taludtod

apat na malong yaong pagkagaganda

halaga’y nobentang baht ang bawat isa

may panregalo na sa mahal kong ina

sa dalawa kong kapatid at sa sinta

tiyak kong matutuwa ang aking ate

at isa ko pang kapatid na babae

lalo na si Ina sa akin ay swerte

at sa sinta't tinatanging binibini

mahahalagang babae sa buhay ko

kung bakit nga ba ngayon ako nga'y ako

kahit ba mumurahin lang ang regalo

ang mahalaga'y mula sa puso ito

aking Ina, mga kapatid, at sinta

kayo'y lalagi sa aking alaala

sana’y manatil kayong malakas pa

at tumagal pa ang ating pagsasama

- sinulat pagkagaling sa palengke sa Mae Sot, sa Rm 3202 ng Phan Nu Hotel, Setyembre 16, 2012