Pagpupugay kay Hidilyn Diaz

PAGPUPUGAY KAY HIDILYN DIAZ

aba kong tula'y munting handog kay Hidilyn Diaz

unang gintong medalya'y nakamtan ng Pilipinas

sa weightlifting, ang Tsina'y tinalo ng ating alas

upang ginto'y makamit ng dalagang anong lakas

kapara niya'y talang sa langit pumaimbulog

pinagdiwang ng bansa, nayon, lungsod at kanugnog

pangalan niya sa buong bayan na'y napabantog

at kung anu-anong yaman sa kanya'y inihandog

sa iyo, Hidilyn, kami'y naritong nagpupugay

at sa buong bansa'y naging inspirasyon kang tunay

sadyang kahanga-hanga ang iyong lakas na taglay

sa kasaysayan ng bansa'y naukit ka nang tunay

ang iyong mga pagsisikap ay nagbunga ngayon

kahit marami ang nanuligsa sa iyo noon

pinakita mo ang lakas at ikaw ay bumangon

at sinungkit ang gintong medalya para sa nasyon

sa iba pang atletang nanalo rin ng medalya

sa Tokyo Olympics, kayo'y kayhuhusay talaga

pagpupugay rin sa inyo, kayo'y magpatuloy pa

dangal na ng bansa'y natulungan pa ang pamilya

- gregoriovbituinjr.

08.15.2021

* nabili ang pahayagang tangan ng makata noong Hulyo 27, 2021

Salamisim

SALAMISIM

hayaan mo ako sa aba kong katahimikan

upang maisulat ang asam na tulang tuluyan

habang mistulang patungo sa parang ng digmaan

upang ipagwagi'y isang makataong lipunan

habang balak kong maghalo ng semento't buhangin

at palitadahan ang di pa makinis na dingding

nang maiwasang bagabagin ng alalahanin

datapwat may tagulaylay na naririnig man din 

minsang nakatalungko, ako'y kinalabit nila

ano't nakatunganga na naman, nahan ang masa

habang dalirot yaong loob sa iwing pangamba

ika nga nila, inabala na, ginambala pa

ako'y nagpasalamat sa kanilang pagkalabit

pagkat tuluyang nagising sa bangungot at impit

maganda ang buhay bagamat minsan ay mapait

sa kawalan ng hustisya'y kayraming nasa bingit

narito mang nananahimik sa munti kong lungga

at dinaranas ng kalooban ay dusa't luha

patuloy kong gagampanan ang layon at adhika

tungo sa isang lipunan ng uring manggagawa

- gregoriovbituinjr.

08.15.2021

Biodegradable

BIODEGRADABLE

sa isang groseriyang binilhan ng makakain

sa pinambalot sa tinapay may tatak na angkin

malaking BIODEGRADABLE ang nasulat man din

sa mga bumibili'y bilin itong dapat gawin

paalala upang gamitin nati'y nabubulok

di na plastik ang gamitin habang may nilulunok

pagkat kung basurang plastik sa kanal nagsipasok

ay dama ng bayan pag bumaha'y talagang lugmok

lalo't naglulutangan na sa laot ang plastik

sa lansangan, ilog, sapa, plastik na'y sumisiksik

na kahit mga mangingisda't isda'y humihibik

katubigan na'y nilulunod ng tao sa plastik

di nabubulok ang plastik, non-biodegradable

kapaligirang malinis ang ating hinahabol

gamitin at itaguyod ang biodegradable

subalit magtanim pa rin ng puno, madlang pipol

sa pagtataguyod nito'y saludo akong sadya

abiso ng tindahang yao'y abutin ng madla

bilin araw-araw, huwag ipagwalangbahala

kung aangkining prinsipyo'y huwag mabalewala

- gregoriovbituinjr.

08.15.2021

Di dapat matuyuan

DI DAPAT MATUYUAN

tuyong dilis muli ang ulam, tuyong dilis pa rin

walang tuyong hawot, tuyong biklad o tuyong daing

buti na lang kahit papaano'y may isasaing

at kahit papaano sa gutom ay pansagip din

paminsan-minsan lang naman ang pagkain ng tuyo

anong talab sa katawan, lagi bang nadudungo

na kahit sa trabaho'y masipag ay laging bigo

buti na lang may kamatis na sa kanin kahalo

tara, saluhan mo ako't nang makapagkwentuhan

anong palagay mo sa nangyayari sa lipunan

tuyo ba ang bayan sa kawalan ng katarungan

na libo-libong pinaslang ay di malilimutan

tuyo nga ang bayang walang panlipunang hustisya

pinapurol sila ng paghanga sa sinasamba

nilang idolong palamura na'y palamara pa

tuyo lang ang pinag-usapan, kayraming paksa na

pagkat di dapat matuyuan ang ating sarili

upang sa mga nangyayari'y maging walang paki

maggulay din, kalusugan ay huwag isantabi

nang tayo'y may lakas, magsama mang muli sa rali

- gregoriovbituinjr.

08.15.2021

Napagod man si Ate sa rali

NAPAGOD MAN SI ATE SA RALI

sa semento'y napaupo na sa pagod si Ate

lalo't mahaba-haba rin ang nilakad sa rali

na minsan sa ganitong danas ay napagmumuni

nakakapagod man ang pakikibakang kaytindi

ay patuloy pa rin silang sa bayan nagsisilbi

habang tangan ang plakard ng mahalagang mensahe

tingnan na lamang natin ang nakunan kong larawan

"Climate emergency is not a joke!" ang natunghayan

at sa isa pa'y "Para sa tao at kalikasan,

hustisyang pangklima, ngayon na!" yaong panawagan

mga mensaheng di lang para sa kasalukuyan

kundi sa sunod na salinlahi't kinabukasan

napagod man si Ate't napaupo sa semento

sa pagsama lang niya sa rali, ako'y saludo

pasasalamat ko'y taospuso't taas-kamao

pagkat tulad niya'y inspirasyon sa ating mundo

silang nagtataglay ng makabuluhang prinsipyo

silang pangarap itayo'y lipunang makatao

- gregoriovbituinjr.

08.15.2021

* litratong kuha ng makatang gala noong SONA 2021

Paglalakbay sa panahon ng may-akda

PAGLALAKBAY SA PANAHON NG MAY-AKDA

labinglimang araw na lockdown na walang magawa?

muling balikan ang panitikan o aklat kaya

magbasa-basa, iyong punuin ang puso't diwa

kwento'y basahin, masaya man o maluha-luha

kayraming nabiling aklat hinggil sa panitikan

ilabas na ito't buklatin nang mabasa naman

kaysa inaamag lang diyan sa munting aklatan

tanggalan ng alikabok at marahang punasan

may magagandang katha at mga klasikong salin 

na kagaya ng "Rubdob ng Tag-init" ni Nick Joaquin

maikling kwento ni Manuel E. Arguilla'y namnamin

kwentong patulang Ibong Adarna'y muling tanawin

"Sa Dakong Silangan" ni Batute'y sadyang klasiko 

pati na "Ang Beterano" ni Lazaro Francisco

ang akdang "Juan Masili" ni Patricio Mariano

isama pa'y "Ibong Mandaragit" ni Ka Amado

aklat ay hanguin natin sa aklatang agiwin

at arukin ang matatalinghagang diwa't bilin

anong sarap balik-balikan at muling basahin

na panahon ng may-akda'y pinupuntahan natin

- gregoriovbituinjr.

08.15.2021

Paghigop ng sabaw

PAGHIGOP NG SABAW

matapos kunan ng dugo'y bumili ng halaan

upang siya kong iluto't maging pananghalian

na sinahugan ng talbos, sibuyas, luya't bawang 

ayos na ang buto-buto, anong sarap ng ulam

dinamihan ng tubig at nagsabaw ng di labis

katamtaman lang, habang nilulutong walang mintis 

nilagyan man ng asin, sabaw ay manamis-namis

sapat lang sa kalusugan ng katawang manipis

tama lang pala ito matapos kunan ng dugo

kaya humigop muna ng sabaw bago sumubo

habang kumakain ng halaan ay napagtanto

na saanman ang labanan ay di dapat sumuko

parang nasa digmaan ang kanina'y paghahanda

nasa parang ng digmaang hinanda'y puso't diwa

matapos kunan ng dugo, sabaw yaong tinungga

tila medalya ng tagumpay ang natamong pala

- gregoriovbituinjr.

08.14.2021

Pagkatha't pagkain

PAGKATHA'T PAGKAIN

pinuna nila ako sa napapansin sa akin

inuuna ko raw ang pagkatha kaysa pagkain

mag-almusal o mananghalian muna'y unahin

buti't nagpaalala, ramdam ko'y gutom na nga rin

napapansin ko ring gawain ko na sa altanghap

o almusal, tanghalian, hapunan, ang pagsiyap

ng tiyan, pagkatha'y inuna, tila nasa ulap

bagamat iwing buhay na ito'y aandap-andap

aba'y kumain muna, paalala sa sarili

baka tuluyan kang mamayat ay di mapakali

pagkat napakahirap kung sa gutom ay sakbibi

kahit pagala-gala ang musa sa guniguni

salamat sa mga nakapuna't nagpaalala

at naramdaman ko ang inyong pagpapahalaga

- gregoriovbituinjr.

08.14.2021

Gwardyang nagpipintura

GWARDYANG NAGPIPINTURA

aba'y nakapakasipag nitong natanaw kong gwardya

nakauniporme siya ngunit nagpipintura

may simbolong medik, may alam din sa emerhensya

aba'y all around siya't malaking tulong sa masa

pinipuntaraha'y giya sa paparadang sasakyan

ambulansya man, motorsiklo, kotse, o kaya'y van

kulay dilaw na raya sa gilid ng pagamutan

kung saan kinunan ng dugo't aming pinuntahan

bagamat tama lang na ang giya'y maging malinaw

ang lumalabong kulay ay pinatungan ng dilaw

malinaw iyon sa paparada kaysa mapusyaw

madaling magdisiplina kaysa sila'y sumigaw

saludo ako sa gwardyang pati iyon ginawa

na kung suriin, di iyon ang trabahong tinakda

di lang siya bantay sa ospital, mapagkalinga

pinatunayan niyang siya'y isang manggagawa

- gregoriovbituinjr.

08.14.2021

* litratong kuha ng makatang gala sa pinuntahang ospital bago sila magpakuha ng dugo ng ilang kasama

Paghahanda upang kunan ng dugo

PAGHAHANDA UPANG KUNAN NG DUGO

madaling araw pa lamang ay nagising na ako

upang paghandaan ang dapat puntahang totoo

dahil kasama'y kailangan ng apat na tao

magbibigay ng dugo para sa asawa nito

aalmusaling tuyo ay inihanda ko agad

at pinrito sa kawali ang isdang di maalat

kamatis at sibuyas naman ay aking ginayat

nilagyan ng toyo, aba'y almusal na kaysarap

mahirap kasing magutom doon sa pupuntahan

at mahirap umalis nang walang laman ang tiyan

baka mahal pa ang kakainin sa pagamutan

mabuting nakahanda sa kakaharaping laban

wala kang almusal, tapos kukunan ka ng dugo

baka mahilo ka'y maging dahilan ng siphayo

aral: paghandaan ang anuman, huwag yuyuko

upang magtagal sa labanan at di sumusuko

parang paghahanda laban sa bulok na sistema

kumusta na ang asam na panlipunang hustisya?

mga api ba'y patuloy pa ring nakikibaka?

dapat laging handa ang tulad naming aktibista

- gregoriovbituinjr.

08.14.2021

Hindi biro ang nagbabagong klima

HINDI BIRO ANG NAGBABAGONG KLIMA

tatawa-tawa ka pa, di nagbibiro ang klima

aba'y di mo pa ba naranasan ang masalanta?

tingnan mo lang ang aral kina Ondoy at Yolanda

saka sabihing joke lang ang nangyari sa kanila

tila nagbabagong klima'y paglukob ng halimaw

na sa ating mga likod nagtarak ng balaraw

di mawari ang nasalanta, masa'y humihiyaw:

"Climate emergency is not a joke! Climate Justice Now!

palitan na ang bulok na sistemang mapaniil

tigilan na ang pagsunog ng mga fossil fuel

na pinagtutubuan ng kapitalismong taksil

unahin ang mga coal plants na dapat mapatigil

habang patuloy lang ang korporasyong malalaki

sa pagpondo sa ganyang planta'y di mapapakali

tingnan ang pamahalaan, kanino nagsisilbi

sa korporasyon o sa masang nasa tabi-tabi

kayraming nasalanta, namatay at nagtitiis

nasisirang kalikasan ba'y ito ang senyales?

dapat tayong mag-usap, ano ba ang Climate Justice?

ano nang kaisahan sa kasunduan sa Paris?

huwag magtawa pagkat buhay ang nakasalalay

noong mag-Yolanda sa Leyte'y nagkalat ang bangkay

"Climate emergency is not a joke!" tayo'y magnilay

klima'y di nagbibiro sa mensahe niyang taglay

- gregoriovbituinjr.

08.13.2021

* ang ibig sabihin ng PMCJ na signatory sa plakard ay Philippine Movement for Climate Justice

* litratong kuha ng makatang gala noong SONA 2021

Ang pasalubong ni misis

ANG PASALUBONG NI MISIS

tangan ko'y green bell pepper o luntiang siling lara

sa tulad kong vegetarian si misis nagpadala

kaykinis ng balat, mamaya'y gagayatin ko na

ng maliliit upang sa kawali'y igigisa

ginisang green bell pepper sa gutom ay pansagip din

tulad ng pinritong siling dynamite kung tawagin

na sa mga inuman paboritong pulutanin

subalit ang ginisa ko'y pang-ulam na sa amin

di tulad ng siling labuyo o siling pasiti

ang paggisa nitong siling kara'y nakawiwili

nakabubusog at kinain ko'y marami-rami 

na habang sumusubo'y patuloy sa pagmumuni

kaya may bagong tulang maibabahagi naman

na siyang laman niring puso't iwing kalooban

sa isang bagay ay maraming paksang naririyan

na dapat mo lang palamnan ng tanang kaisipan

- gregoriovbituinjr.

08.13.2021

Umaliwalas din ang panahon

UMALIWALAS DIN ANG PANAHON

ilang araw umulan, di na makapaglimayon

nasa lungga lang at lumilikha ng mithi't layon

ngunit ngayon ay umaliwalas din ang panahon

sana madama na'y ganito sa buong maghapon

kakatha na lang ng kung anu-ano ang makata

lalo na't di naman mahusay sa pagsasalita

animo'y tahimik na langay-langayan ang dila

na biglang lalayo na lamang dahil nahihiya

nais kong magpala ng semento't gawin ang hagdan

ngunit umaalma ang mga bulate sa tiyan

di malaman ang gagawin, nagugulumihanan

ah, mabuting magluto muna ng kanin sa kalan

panahong maaliwalas ang salubong sa masa

habang ngayong lockdown, kayraming gutom na pamilya

anong ibinabadya ng panahong anong ganda

na pagkatapos ng unos ay may bagong umaga

- gregoriovbituinjr.

08.13.2021

Indayog sa umagang kaylamig

INDAYOG SA UMAGANG KAYLAMIG

tinatakasan ko ang daigdig

upang sa musa'y makipagniig

kukulungin ko siya sa bisig

at kukwintasan ng mga titig

upang angkin kong iwing pag-ibig

ang sa kanyang puso'y makalupig

habang namumutawi sa bibig

ang tulang nais kong iparinig

sa kabilang banda'y naulinig

ang kung anu-anong pang-uusig

kapitalista'y hamig ng hamig

manggagawa'y wala nang makabig

sa isyung ito'y ano ang tindig

sa gawaan ng mga pinipig

bakit daw nilalako'y malamig

buti't mainit-init ang tupig

basta huwag lamang makabikig

sa lalamunan at abang tinig

ang tulang may anong pahiwatig

mga isyung pawang naulinig

makata'y nagpapakasigasig

sa umagang ano ba't kaylamig

kahit na siya'y nangangaligkig

inom lang ng bitamina't tubig

- gregoriovbituinjr.

08.13,2021

* INDAYOG - sinukat na daloy ng mga salita at parirala sa berso o prosa, mula sa U.P. Diksiyonaryong Filipino, pahina 497

Itigil na ang girian

ITIGIL NA ANG GIRIAN

ngayong Agosto'y may kasaysayang batid ng masa

anibersaryo ng pagbagsak ng bomba atomika

sa bansang Japan, sa Nagazaki at Hiroshima

at lumipol ng libo-libong mamamayan nila

habang patuloy sa dusa ang mga hibakusha

pitumpu't anim na taon na ang nakalilipas

ay nagbubuo pa rin ang mga bansang may angas

ng samutsaring mga nakamamatay na armas

na panakot sa bansang sa kanila'y di parehas

banta sa bansang tila di marunong maging patas

bomba atomika noon, armas nukleyar ngayon

kailan ba matitigil ang ganoong imbensyon

bakit patuloy ang paligsahan ng mga nasyon

susumbatan lang sila ng kasaysayan kahapon

kung depensa nila'y pandepensa lang nila iyon

ano bang konsepto nila ng lahi't kalayaan

bakit patuloy ang sistema ng mga gahaman

ah, itigil na ang mga girian at labanan

pagpapakatao ang dapat nating pagsikapan

at maitayo ang isang makataong lipunan

- gregoriovbituinjr.

08.13.2021

* ang aklat sa larawan ay nabili ng makata sa Book Sale, Farmers branch, 12.28.2020

* ayon sa kasaysayan, bumagsak ang bomba atomika sa Hiroshima noong Agosto 6, 1945, at sa Nagasaki tatlong araw makalipas.

* tinatayang nasa 135,00 ang total casualty sa Hiroshima, at 64,000 sa Nagasaki, ayon sa https://www.atomicarchive.com/resources/documents/med/med_chp10.html

Ang plakard nilang tangan

ANG PLAKARD NILANG TANGAN

anuman ang disenyo / ng plakard nilang tangan

mahalaga'y mensahe / nila sa taumbayan

kahit illustration board / yaong pinagsulatan

o printed sa kompyuter / ang mga panawagan

hindi man magsalita'y / iyo nang mababasa

ang nasa saloobin / ng karaniwang masa

panawagan man nila'y / makamit ang hustisya

o kaya'y irespeto / ang karapatan nila

iisang panawagan / magkaibang disenyo

anong kaya ng bulsa / ambag-ambag ang tao

gagawin lahat upang / ipaabot ang isyu

nagbabakasakaling / tumugon ang gobyerno

ang plakard na'y kakampi / ng mga mamamayan

sa maraming usapin / at ipinaglalaban

batay sa kakayahan / o pangangailangan

ang dinisenyong plakard / kahit ito'y simple lang

kung wala kang kompyuter / mag-illustration board ka

tsok lamang ang panulat / kaya may plakard ka na

lagyan ng plastik upang / sa ulan ay umubra

kung mensahe'y palitan / agad mong mabubura

upang magamit muli / sa susunod na rali

upang sulatang muli / ng bagong mensahe

upang mabatid naman / ng gobyernong di bingi

ang isyu't karaingang / tama lang na masabi

- gregoriovbituinjr.

08.13.2021

* litratong kuha ng makatang gala sa pagkilos ng maralita sa harap ng DHSUD, Hulyo 21, 2021

Habol ng tingin

HABOL NG TINGIN

dalawang babae ang hinahabol ko ng tingin

pag sa isang iglap ay agad nasulyapan man din

babaeng nakadyaket na maong ay aking pansin

babaeng may plakard na tangan ay naaakit din

may kakaibang dating, agad mong mahahalata

mga babaeng tigasin, may prinsipyo't adhika

sa porma pa lang nila'y talagang mapapahanga

kaya madalas mapatitig at ako'y tulala

di man maganda ang mukha o makinis ang balat

di man maganda ang tindig at ang ilong ay sarat

sa porma'y naaakit, sagisag na di mapuknat

kapara nila'y tigreng matapang, lider ng pangkat

noong binata pa'y ganyan ang tipo kong babae

ngunit di makapagpasagot ang makatang torpe

hanggang ligaw-tingin lang gayong kaytapang sa rali

buting sinubukan din, nabigo man, di na bale

wala sa kanila ang binibining naging misis

subalit pagkaakit sa kanila'y di maalis

mga babaeng anong tatag sa kanilang bihis

marahil kung umibig sila'y sadyang anong tamis

marahil dahil ako'y makatang natitigagal

na pag nakita sila sa isip na'y nakakintal

ang imahen ng babaeng tila barakong banal

na sadyang sasambahin mo't dadalhin sa pedestal

- gregoriovbituinjr.

08.12.2021

* litrato namin ni misis, kuha noong Agosto 1, 2021

Ulam ko'y mangga naman

ULAM KO'Y MANGGA NAMAN

nakakasawa nang ulamin ang mga delata

tila baga sikmura mo'y tuluyang napupurga

ang pinasok nga sa bibig ay iniluluwa na

na para ka nang naglilihi pagkat nasusuka

kaya nag-uulam din ng mangga paminsan-minsan

upang panlasa'y maiba naman sa karaniwan

may kanin pa ring palasak sa anumang kainan

malasa rin ang bagoong na sadyang kainaman

habang pinagninilayan ang sunod na gagawin

habang iniisip paano iyon tatapusin

habang nasa diwa ang pagtupad sa adhikain

habang sakit ng kalamnan ay pinisil-pisil din

aba'y manamis-namis pa ang manggang manibalang

sa sarap dama'y tila sa ere palutang-lutang

animo'y nananaginip, diwa'y umiilandang

anong wagas ng pagsinta sa natatanging hirang

- gregoriovbituinjr.

08.12.2021

Huwag nang pondohan ang fossil fuel

HUWAG NANG PONDOHAN ANG FOSSIL FUEL

teyoretikal at anong bigat ng panawagan

na "No to fossil fuel finance! Yes to climate finance!"

kung di mo aaralin ay di mauunawaan

upang isyu'y mas maintindihan ng taumbayan

susubukan kong ipaliwanag ang mga ito

sa iba'y maibahagi ang mahalagang isyu

nais kong pagaanin sa pamaraang alam ko

ipaliliwanag ko sa tula para sa tao

kumbaga sa usok na sadyang nakasusulasok

ginagastusan ng kapitalista'y pulos usok

kalikasa'y balewala basta tubo'y pumasok

magkadelubyo man sa kita pa rin nakatutok

kahit na nakasisira ng ating kalikasan

nagpapadumi sa hangin, polusyong nananahan

at kaylaki ng epekto sa ating kalusugan

greenhouse gases pa'y sa papawirin nagsalimbayan

fossil fuel ang tawag sa pinagsusunog nila

sapagkat galing sa fossil na nabuo noon pa

mula sa labi ng mga organismong wala na

tulad ng dinasor sa usaping geolohika

habang patuloy lang ang malalaking korporasyon

sa pagpondo ng mga enerhiyang ibinabaon

lang ang mundo sa kapariwaraan, ito'y hamon

sa mga gobyernong gawin na ang tamang solusyon

kaya tigilan na ang pagpondo sa fossil fuel

ng coal plants na pagbuga ng usok ay di mapigil

ng crude oil o ng petrolyong gasolina't diesel

ng natural gas na ang pagsunog ay di matigil

mas dapat pondohan ang pangangalaga sa klima

mas pondohan ang pagpigil sa pagbuga ng planta

ng coal at paggamit ng kerosina't gasolina

mas dapat pondohan ang kinabukasan ng masa

unahin naman ang kapakanan ng mamamayan

at kinabukasan ng nag-iisang daigdigan

ang "No to fossil fuel finance! Yes to climate finance!"

sa maikling tulang ito sana'y naunawaan

- gregoriovbituinjr.

08.12.2021

* litratong kuha ng makatang gala noong SONA 2021

Paalala sa nagyoyosi

PAALALA SA NAGYOYOSI

paskil na paalala'y huwag pong balewalain

dahil bawat dumi ninyo'y naglilinis ang Admin

aba'y napakasimple lang po ng kanilang bilin

yosi'y huwag itaktak sa sulok nang di mangitim

ang pakiusap nila'y "konting disiplina lang po"

kayo bang naninigarilyo'y di napapanuto?

ang inyong tinaktak sa dumi'y sila ang hahango

nang opisina'y gumanda't di mangamoy, bumaho

gumawa kayo ng sariling ashtray o titisan

kung saan ninyo itataktak ang upos na iyan

sa mga nagyoyosi disiplina'y kailangan

aba'y kailangan pa bang isaulo pa iyan?

sistemang bulok nga'y nais nating palitang sadya

iyan pa kayang upos ang di maitapong tama

sa simpleng pakiusap nila sana'y tumalima

baka ginawa ninyo'y ibalik sa inyong kusa

- gregoriovbituinjr.

08.12.2021

* litratong kuha ng makatang gala sa tanggapan ng Zone One Tondo Organization (ZOTO) sa Navotas

Pasasalamat

"Everyone you meet has something to teach you." - quotation mula sa fb page na "I Love Martial Arts"

PASASALAMAT

Salamat sa lahat ng nakakasalubong

at nakasalamuha sa daan at pulong

lalo't sama-samang hinarap ang daluyong

upang sa bawat pakikibaka'y sumulong

Sa anumang panganib na ating sinuong

ay kapitbisig tayong sadyang tulong-tulong

di nagpapatinag kahit ito'y humantong

sa rali sa lansangan, o kaya'y makulong

Salamat sa inyong naibahaging dunong

mula sa kwento, danas, hapdi, payo't bulong

para sa hustisya'y di tayo umuurong

hangga't lipunang makatao'y sinusulong

- gregoriovbituinjr.

08.12.2021

* litrato mula sa fb page ng "I Love Martial Arts"

Unahin ang masa

UNAHIN ANG MASA

Masa'y unahin upang ekonomya'y makaahon!
Buwisan ang mayayaman! Wealth tax ang sigaw ngayon!
Panawagan itong sa pamahalaan ay hamon
Lalo na't nasa pandemya, ang masa'y nagugutom

Aba'y magawa kaya nilang unahin ang masa?
Makakaya kaya ito ng mga dibdib nila?
Sino ang uunahin? O paglilingkuran nila?
Ang negosyo? Ang negosyante? Ang kapitalista?

Sino ang uunahin ng gobyernong inihalal?
Ang negosyo? Ang negosyante? Ang mangangalakal?
Aba'y nahan ang masa? Hustisya ba'y umiiral?
Wala kasi silang kita sa masa. Pulos butal!

Sinasamantala lang nila ang masang hikahos
Tingin nila'y alam lang tumanggap ng barya't kutos
Walang pakinabang sa buhay na kalunos-lunos
Kaya dapat lang ang masa'y magkaisa't kumilos

Upang maghimagsik laban sa mapagsamantala!
Upang kamtin ang asam na panlipunang hustisya!
Upang tuluyang baguhin ang bulok na sistema!
Upang totoong itayo ang gobyerno ng masa!

- gregoriovbituinjr.
08.11.2021

* litratong kuha ng makatang gala noong SONA 2021

Pagkansela at hindi

PAGKANSELA AT HINDI

sigaw ng dukha: "Itigil ang kanselasyon
ng kontrata sa pabahay at relokasyon!"
sigaw ng isa pa: "Dapat na'y kanselasyon
ng ilehitimong utang ng bansa ngayon!"

dalawang panawagan, magkaibang isyu
na dapat maunawaan nating totoo
isa'y may bantang ebiksyon sa mga tao
isa'y ang pambansang utang na lumolobo

dalawang isyung dapat nating mapagnilay
na kinabukasan ang tatamaang tunay
isa'y hinggil sa karapatan sa pabahay
isa nama'y hinggil sa pabigat sa buhay

panawagang dapat tayong makibahagi
kundi'y walang bahay at bansa'y malulugi
tulungan ang mga dukhang maduduhagi
ilehitimong utang ng bansa'y mapawi

- gregoriovbituinjr.
08.11.2021

* litratong kuha ng makatang gala noong SONA 2021

Pagbabasa

PAGBABASA

pagbabasa, tanging pagbabasa lang ang libangan
ng abang makatang bihirang makipaghuntahan
binabasa ang mga klasiko't isyu ng bayan
habang sa isang sulok ay nananahimik lamang

iyon ang di mapatid niyang gawa araw-araw
umaga ma'y maalinsangan o gabing maginaw
sa aklat ay napapalabas niya ang bakulaw
upang maging kasangga sa paglaban sa halimaw

dala ng pagbabasa'y anu-anong naiisip
kahit araw na araw animo'y nananaginip
tanungin mo nga't anumang paksa't istorya'y hagip
alam din paanong mga nasalanta'y masagip

tinutunghayan ang mga kasaysayan sa mundo
buhay ng mga bayani't tangan nilang prinsipyo
pagninilayan ang kwento't akda nilang klasiko
bakasakaling may aral na matutunan tayo

subalit bakit pagbabasa ang nakahiligan
ng makatang ang buhay ay pulos katahimikan
marahil, dahil may ibang mundong napupuntahan
at doon nadama ang asam na kapanatagan

- gregoriovbituinjr.
08.11.2021

Katarungan ay para sa lahat

KATARUNGAN AY PARA SA LAHAT

hustisya'y para sa lahat, di sa iilan lamang
siyang tunay, lalo't bawat tao'y may karapatan
ano't napakahalaga ng kanyang panawagan
may katuturan sa bayan ang kanyang kahilingan

lalo na nang manalasa ng higit limang taon
ang panonokhang, kayraming buhay ang ibinaon
na kahit mga musmos pa'y itinimbuwang noon
hustisya ang sigaw ng mga ina hanggang ngayon

sa kantang Tatsulok, "Totoy, huwag kang magpagabi"
dahil daw "baka humandusay ka diyan sa tabi"
inawit pa ang katotohanang dapat mamuni:
"ang hustisya ay para lang sa mayaman," ang sabi

kaya ang babaeng may plakard na tangan ay tama
sa kanyang panawagang tunay na di magigiba
ang hustisya'y para sa lahat, walang pinagpala
walang maiiwan, kasama ang dukha't kawawa

- gregoriovbituinjr.
08.11.2021

* litratong kuha ng makatang gala noong SONA 2021 sa tapat ng NHA sa QC

Almusal

ALMUSAL

kay-agang gumising na punung-puno ng siphayo
sa nagdaang gabing ang dinanas ko'y pagkabigo
sa pag-abot sa kaliwanagang biglang naglaho
upang mahimasmasan, ang ginawa ko'y nagluto

pinainit ko sa kawali ang mantikang tulog
alam kong kaysarap ng mantika mula sa niyog
pinrito ko ang tuyong daing, buti't di nasunog
payak na ulam sa almusal na nakabubusog

ang hanap ko'y tuyong hawot, narito'y tuyong daing
nais ko rin ang tuyong biklad, ulam sa sinaing
kung may tinapa't tuyong pusit, prituhing magaling
may reserbang tuyong dilis, bukas na pag nagising

sa agahang ito'y taospusong pasasalamat
may nakakain pa sa gitna ng pandemya't salat
kahit papaano'y di ka mamamatay nang dilat
naranasan kagabi'y malilimutan ding sukat

- gregoriovbituinjr.
08.11.2021

Paghahanap sa salita

PAGHAHANAP SA SALITA

patuloy akong naghahanap sa mga salita

upang pasayawin tulad ng apoy sa kandila

tatahakin ang putikang dinaanan ng madla

bakasakaling makita ang gigising sa diwa

katulad ko'y kabalyerong minumutya ang hanap

ngunit pawang mga salita ang hinahagilap

pusikit mang gabing may ilawang aandap-andap

ay patuloy sa lakbayin kahit walang lumingap

mga salitang nawala'y saan kaya nagtungo

di pa patay ang mga salita't saan nagtago

may mamamayan nga kayang sa kanya'y nagkanulo

upang hinahanap kong salita'y biglang maglaho

pinaghandaang sadya ang malayong paglalakbay

tinatahak ang matinik mang landas nang may saysay

upang gisingin ang bayan sa salitang may buhay

at maghimagsik laban sa kuhilang pumapatay

nawawalang salita'y patuloy kong hahanapin

bilang makata'y isa ito sa aking tungkulin

sakali mang sa paglalakbay ako'y tambangan din

sana'y may ibang magpatuloy ng aking layunin

- gregoriovbituinjr.

08.11.2021

Gulitan

GULITAN

isa na namang saliksik hinggil sa mga kwento

sa katutubong panitikang dapat malaman mo

may tinatawag na GULITAN na wikang Bagobo

na mula sa U.P. Diksiyonaryong Filipino

koleksyon ng tradisyunal na kwento ang GULITAN

na mas sanay tayong tinatawag na "kalipunan"

o kaya'y "antolohiya" sa ating panitikan

saliksik na ito'y tunay na kaygandang malaman

upang ito'y magamit na't ating sinasalita

at di na lang nakatagong parang patay na wika

na kung sakali mang may gulitan kayong nakatha

ay gamiting kusa sa aklat na ilalathala

upang mabatid ng madlang may gulitan kang handog

ipakilala ang gulitan, sa masa'y iluhog

salita sa panitikang gawin nating malusog

na bawat gulitan ay panitikang iniirog

- gregoriovbituinjr.

08.10.2021

- mula sa pahina 413 ng nasabing diksiyonaryo

Pagiging mapamaraan

PAGIGING MAPAMARAAN

di na sapat ang pambili sa katabing tindahan
ngunit matatag pa rin ang aktibistang Spartan
tipid na tipid sa almusal at pananghalian
lalo't patuloy ang lockdown sa mga pamayanan

itinula lang ngunit di upang magmakaawa
kundi ilarawan ang nangyayari't nagunita
pinapasok man ay karayom ng pagdaralita
subalit di maaaring laging nakatunganga

ginagawan ng paraan ang bawat suliranin
pagkat nananatiling matatag ang diwang angkin
habang nagpapatuloy sa yakap na simulain
habang nakikibaka upang kamtin ang mithiin

tulad kong aktibistang Spartan ay di matinag
ng mga problemang anupa't nakababagabag
matapos ang unos, araw din ay mababanaag
at bagong umaga'y kakaharaping anong tatag

- gregoriovbituinjr.
08.10.2021

Hasain ang isip

HASAIN ANG ISIP

di man madalumat ang sumusong alalahanin
ay patuloy na sinasalsal ang bawat isipin
sa matematika'y nasasagot ang suliranin
tulad ng nakaambang kagipitang lulutasin

ngunit may panahon pa ring sanayin ang isipan
magbasa-basa ng samutsaring isyu ng bayan
saliksikin at alamin ang bawat kasaysayan
magsagot ng sudoku't iba pang palaisipan

harapin ang mga problemang di natutulala
tulad ng chess, may sulong na mahahanap ding sadya
at makakarating din tayo sa sagot na tama
habang binabasa natin ang samutsaring paksa

dahil di dapat mabuhay na laging nakalugmok
na nangyayari'y tinatanggap lang at nilulunok
dapat pa ring pairalin ang tiyaga't tumutok
upang lutasin ang problemang di agad matumbok

- gregoriovbituinjr.
08.10.2021