Martsa'y hinarang ng kapulisan

MARTSA'Y HINARANG NG KAPULISAN
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

sa mga kasama'y tila umiigting ang poot
sa sistema sa lupang inaagaw ng balakyot
ngayon mga pulis itong nangharang na nagdulot
ng galit bakit ganito't sistema'y nananakot

payapa ang kanilang martsa, payapang-payapa
bagamat sumisigaw ng hustisya sa palupa
nang hinarang ng pulis, tila sila sinagupa
gayong nais lang isatinig ang danas na banta

nakipag-usap, isang oras din ang itinagal
at ipinakita pa rin ang kabutihang asal
maya-maya'y nagmartsa muli kahit na mabagal
habang ang tsinelas ng isang kasama'y napigtal

dapat handa't panatilihing malinaw ang isip
upang di magningas ang poot na kahalukipkip
sa gayon ngang pangyayari'y mahinahong malirip
ang tamang pasya't direksyon upang martsa'y masagip

* hinarang ng mga kapulisan ang Martsa ng Magsasaka sa kahabaan ng Quirino Avenue sa Brgy. Tambo sa Parañaque, tapat ng Meralco, at malapit sa kanto ng Kabesang Cillo St., umaga ng Abril 18, 2016
- kasama ang makata sa Martsa ng Magsasaka mula Sariaya, Quezon hanggang Maynila, Abril 12-21, 2016

Determinasyon sa kanilang mata

DETERMINASYON SA KANILANG MATA
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

habang pinagmamasdan ko ang mga magsasaka
mula sa maghapong paglalakad, namamahinga
kita ko ang determinasyon sa kanilang mata
habang hinihiyaw ng kanilang loob: hustisya!

mahigit isandaang kilometrong paglalakad
mula lalawigan tungong lungsod upang ilahad
ang kawalang katarungang nais nilang malantad
upang sa puso'y kamtin ang kapayapaang hangad

kabuhayan ng magsasaka'y tila papalubog
ngayon naglalakad, paa man nila'y nalalamog
napakapayak lamang ng hiling, di anong tayog:
na coco levy fund na'y ibalik sa magniniyog!

* kinatha sa tinigilan namin sa Baclaran church noong Abril 18, 2016; ito ang ikalawang tulang binasa sa solidarity night sa DAR sa Elliptical Road sa Lungsod Quezon, Abril 20, 2016
- kasama ang makata sa Martsa ng Magsasaka mula Sariaya, Quezon hanggang Maynila, Abril 12-21, 2016

Repormang agraryo laban sa kapitalismo

REPORMANG AGRARYO LABAN SA KAPITALISMO
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

hindi lamang bukal ng pagkain at kabuhayan
ng magbubukid ang lupang kanilang binubungkal
ito'y bukal ng kultura nila't kinabukasan
mga pangarap nila'y dito nabuo't kumintal

kaya kung lupa nila sa dayuhan ibinenta
tatayuan ng komersyo at mga industriya
nawalan na ng lupa, saan na sila pupunta
gayong mula't sapul ay nabuhay sa pagsasaka

sa kapitalismo, balewala ang karapatan
klasipikasyon ng lupa'y tiyak nang papalitan
alang-alang sa tubo ng mga mamumuhunan
ang lupaing agrikultural ay di na sakahan

dati'y palayan, pag-aari na ng korporasyon
magbubukid ay nawalan ng karapatan doon
kaya ipinaglalaban ng magsasaka ngayon
ay ang repormang agraryong may natatanging layon

layunin ng repormang maayos na matugunan
ang hindi makatarungang ugnayan sa pagitan
ng panginoong maylupa't magsasaka kung saan
pagsasamantala'y di na iiral nang tuluyan

ngunit kapitalismo ang sistemang umiiral
na tanging tubo lamang ang nais sa magbubungkal
nasaan ang dignidad kung ganito ang nakakintal
lalo na't lupa'y inuri na bilang industriyal

kung sinong nagbubungkal ay silang naghihikahos
masipag na magsasaka'y para pa ring busabos
magsasaka'y dapat lang maghanda sa pagtutuos
laban sa kapitalismong tunay ngang mapang-ulos

ang lupa'y buhay, aralin ang repormang agraryo
di na ito dapat ariin pa ng asendero
ang kontrol ng magsasaka sa lupa'y ipanalo
dapat pa bang sa rebolusyon makakamit ito?

- sinulat sa mahabang pamamahinga sa loob ng Our Lady of Perpetual Help sa Baclaran (na kilala ring Baclaran church), Abril 18, 2016
- kasama ang makata sa Martsa ng Magsasaka mula Sariaya, Quezon hanggang Maynila, Abril 12-21, 2016

Lambanog at huntahan

LAMBANOG AT HUNTAHAN
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

nangangagat ang kulisap buti't nakapantalon
mabuti't mga kasama'y may lambanog na baon
bago kami magpahinga't magsitulog sa karton
lambanog ay karamay sa aming huntahan doon

napag-uusapan hindi ang sakit ng kalamnan
kundi marangal na layon ng mahabang lakaran
nagsimartsa'y ilang araw na sakaha'y iniwan
upang dalhin ang hinaing sa kinauukulan

huntahan habang nagsisipagbarik ng lambanog
lalaugan ma'y nilulumot hanggang sa mayugyog
na kahit pangit ang tulugan, maganda ang tulog
at napapanagimpan ang diwatang iniirog

saanman, ang pakikisama'y di maiiwasan
sa marangal na layon, may lambanog at huntahan

- kinatha sa Pamplona 1 Sports Complex sa Brgy. Pamplona Uno, Las Piñas noong Abril 17, 2016
- kasama ang makata sa Martsa ng Magsasaka mula Sariaya, Quezon hanggang Maynila, Abril 12-21, 2016

Sigaw ng kanayunan: Katarungan!

SIGAW NG KANAYUNAN: KATARUNGAN!
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

sa bawat paglalakad sa mainit na lansangan
sigaw namin: "Sigaw ng kanayunan: Katarungan!"
islogang umaalingawngaw sa aming lakaran
matatag, tagos sa puso, buo ang kalooban

diringgin kaya ng bayan ang kanilang hinaing?
upang sa isyu ng magbubukid, madla'y mabaling
upang magsasaka'y di mawalan ng isasaing
upang panginoong maylupa'y sakaling magising

basta na lang ba ililibing ang tinig na bahaw?
sa hanging amihan na lang ba'y agad malulusaw?
lumalagkit ang aming pawis sa sikat ng araw
kaya hustisya nawa sa magsasaka'y dumungaw

"Sigaw ng kanayunan: Katarungan!", dapat dinggin
sigaw ng magsasaka'y dapat nating unawain
lalo na ang pamahalaang dapat makinig din
sa bawat bahaw na tinig, puso'y papag-alabin

- kinatha sa Pamplona 1 Sports Complex sa Brgy. Pamplona Uno, Las Piñas noong Abril 17, 2016
- kasama ang makata sa Martsa ng Magsasaka mula Sariaya, Quezon hanggang Maynila, Abril 12-21, 2016

Higaang semento, tarpolin at banig na karton

HIGAANG SEMENTO, BANIG NA KARTON AT TARPOLIN
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

kaylayong lakarin, pagod, hihimlay sa semento
kisame'y langit, habang nakatitig ang kuwago
magmumulat, iinat, ang puso'y lulukso-lukso
habang masid ang lilipad-lipad na paruparo

ang magsitulog sa banig na karton at tarpolin
ay di nila sukat maranasan, di akalain
subalit dahil sa ipinaglalabang usapin
kaiba't bagong danas ay kanilang kakayanin

bakit kailangang sa ganito kami matulog
tulad ng Katipunerong pangarap ay kaytayog
tila ba sa rosas humahabol kaming bubuyog
upang kamtin ang katarunga't sa bayan ihandog

higaang semento, tarpolin at banig na karton
ay saksi sa panganib, danas, sakripisyo't hamon
nawa'y kamtin ang hustisya't ginhawang nilalayon
upang sa pagbabalik ay amin itong matunton

- kasama ang makata sa Martsa ng Magsasaka mula Sariaya, Quezon hanggang Maynila, Abril 12-21, 2016

Pagkain, unahin! No to land conversion!

PAGKAIN, UNAHIN! NO TO LAND CONVERSION!
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

panawagan ng magsasaka: No to Land Conversion!
mga palayan nama'y huwag gawing subdibisyon
pagkain ay unahin upang madla'y di magutom
dinggin natin ang hibik nila, ito'y isang hamon

bakit gagawing industriyal ang agrikultural
bakit tatanggalan ng lupa silang nagbubungkal
bakit niyuyurakan ang sa magsasaka'y dangal
bakit mga nangangamkam ng lupa'y sadyang hangal

tulad ng ibong nahahapo rin sa kalilipad
magsasaka'y hapo rin sa mahabang paglalakad
ngunit kailangang labanan ang maling pag-unlad
na imbes tao ay negosyo ang pinatitingkad

unahin dapat ang kapakanan ng taumbayan
at hindi yaong kagustuhan ng mga gahaman
magsasaka, magkaisa, baguhin ang lipunan
daigdig na ito'y sa inyo, hindi sa iilan

* binasa sa pulong ng mga magsasaka sa ikaapat na palapag ng Our Lady of the Abandoned Diocesan Shrine sa Putatan, Muntinlupa, Abril 17, 2016
- kasama ang makata sa Martsa ng Magsasaka mula Sariaya, Quezon hanggang Maynila, Abril 12-21, 2016

Balita ng Martsa ng Magsasaka sa Inquirer, Abril 17, 2016

BALITA NG MARTSA NG MAGSASAKA SA INQUIRER, ABRIL 17, 2016
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

nalathala sa Inquirer ang balita sa martsa
kita ko ang ngiti at saya sa mga kasama
kahit paano'y pansin ang martsa ng magsasaka
at naiparating din sa madla ang hibik nila

- kasama ang makata sa Martsa ng Magsasaka mula Sariaya, Quezon hanggang Maynila, Abril 12-21, 2016

Adobo't kanin ang handog sa amin

ADOBO'T KANIN ANG HANDOG SA AMIN
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

tunay ngang itong adobo'y sikat nating pagkain
pagkat sa tinitigilan ay karaniwang hain
ng mga simbahan at ibang kumupkop sa amin
malasang adobo'y sadyang kaybilis lang lutuin

buti't sa unang araw, may sinaing na tulingan
aba'y kaysarap naman ng aming pananghalian
adobo'y kaysarap din, huwag lamang palagian
baka mapurga sa adobo't ito'y kaayawan

gayunman, maraming salamat, dahil may adobo
pampadagdag lakas sa aming tuhod at prinsipyo
sapagkat nakapanghihina ang gutom sa tao
kaya salamat po sa taospusong handog ninyo

- kinatha sa Cabuyao Town Plaza, madaling araw, Abril 16, 2016
- kasama ang makata sa Martsa ng Magsasaka mula Sariaya, Quezon hanggang Maynila, Abril 12-21, 2016

Kung walang tiyaga ay walang nilaga

KUNG WALANG TIYAGA AY WALANG NILAGA
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

"kung walang tiyaga ay walang nilaga", anila
salawikaing nagpapalakas sa magsasaka
upang lakarin ang Maynila mula Sariaya
sandaang kilometrong higit na lakarin nila

habang dumadaloy sa ugat ng kanilang binti
ang dugong bayani'y dama ang pagod nila't mithi
upang kasakiman ay di na makapaghahari
upang mabago na ang sistemang mapang-aglahi

kailangang magtiyaga upang kamtin ang tagumpay
sa pakikibaka, bawat isa'y magkaagapay
madarama mong adhika nila sa puso'y lantay
sa pagtitiyaga ay may nilagang naghihintay

nangyayari sa lupain nila'y nakagagalit
kanila na ang lupa'y tila may nais mang-ilit
kaya sa bawat hakbang nitong magsasaka'y bitbit
asam na nilaga nawa'y tunay nilang makamit

- sinulat sa munting bulwagan ng Sta. Rosa de Lima Parish sa Sta. Rosa, Laguna, Abril 16, 2016
- kasama ang makata sa Martsa ng Magsasaka mula Sariaya, Quezon hanggang Maynila, Abril 12-21, 2016

Salamat sa mga simbahang tumulong sa amin

SALAMAT SA MGA SIMBAHANG TUMULONG SA AMIN
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

salamat sa mga simbahang tumulong sa amin
silang nagpatuloy, nagpatulog, at nagpakain
tunay ngang mga handog ninyo'y kaysarap namnamin
di lang ng dila't tiyan kundi ng diwa't damdamin

salamat po sa inyong mga lingkod ng simbahan
laban ng magsasaka'y inyong nauunawaan
dalangin po ninyo para sa aming kaligtasan
sa lakbaying ito'y di po namin malilimutan

kami'y dumadalo sa misa kasama ang madla
magtagumpay sa adhika ang hiling kay Bathala
huwag mapaalis sa aming tinubuang lupa
at matiyak na buhay namin ay maging payapa

nawa sa lakbaying ito bayan ay mamumulat
nawa'y magtagumpay kami't makinabang ang lahat
kung sakaling pasasalamat na ito'y di sapat
ay muli't muling sasambitin: Salamat! Salamat!

- kinatha sa isang bulwagan na pinagpahingahan ng mga magsasaka sa Santa Rosa de Lima Parish, sa Santa Rosa, Laguna, Abril 16, 2016
- kasama ang makata sa Martsa ng Magsasaka mula Sariaya, Quezon hanggang Maynila, Abril 12-21, 2016

Pakikibaka ang mahabang martsa

PAKIKIBAKA ANG MAHABANG MARTSA
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

mahigit sandaang kilometro'y handang lakarin
upang sa kinauukulan dalhin ang layunin
may CLOA na, bakit sa kanila pa'y babawiin
panawagan sa coco levy'y isyung dapat dinggin

sinong mamamayan ang maglalakad ng kaylayo
upang ipakita sa madla ang pagkasiphayo
ng magsasakang pilit tinahak ang baku-bako
puno ng sakripisyo sa landasing liku-liko

tunay sadyang pakikibaka ang mahabang martsa
sa kainitan ng araw, nagsakripisyo sila
danas ma'y katakut-takot, nanindigang talaga
upang kanilang kamtin ang asam nilang hustisya

tuloy ang mahabang martsa ng mga magbubukid
paninindigang tangan nila'y di mapatid-patid
lumaban upang lupa't buhay nila'y di mabulid
sa kaliluha't banta sa ating mga kapatid

- kasama ang makata sa Martsa ng Magsasaka mula Sariaya, Quezon hanggang Maynila, Abril 12-21, 2016

Pagtulog sa karton

PAGTULOG SA KARTON
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

di akalaing makakatulog sila sa karton
sa kanila'y pulubi lamang ang gagawa niyon
pati mga baklas-bahay at buhay na'y patapon
ngunit para sa prinsipyo'y ginawa nila iyon

sa basketball court, sa mga pasilyo ng simbahan
naglalatag ng karton sa kanilang tinuluyan
minsan kisame nila'y bituin sa kalawakan
maigsi ang kumot kaya namamaluktot minsan

di sa kama kundi sa karton muna nagsitulog
inihimlay katawang pata't sa lakad bugbog
mga sakripisyong sa kapwa magsasaka'y handog
nang maipanalo lang ang adhikaing matayog

para sa ipinaglalaban, naglalakad sila
tunay na sakripisyo ang martsa ng magsasaka
patungong lungsod, lalakarin mula sa probinsya
nang iparating ang daing sa gobyerno't sa masa

- sinulat sa sementadong pasilyo ng Cabuyao Town Plaza, katabi ng simbahan, Abril 15, 2016
- kasama ang makata sa Martsa ng Magsasaka mula Sariaya, Quezon hanggang Maynila, Abril 12-21, 2016

Kanselasyon ng CLOA, ipatigil

KANSELASYON NG CLOA, IPATIGIL
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

certificate of land ownership award, binigay na
sa mga magsasaka, at bakit babawiin pa
para ba ito sa negosyo't di para sa masa
ano't binigay na'y babawiin sa magsasaka

sa kanila'y napakahalaga ng lupang iyon
na kasugpong ng kaluluwa, puso't nilalayon
ngunit karapatan nila'y pilit ibinabaon
sa kangkungan ng kasaysayan ng kutya't linggatong

lupa'y karapatan, buhay na di dapat makitil
ng panginoong maylupang sadya ngang mapaniil
kanselasyon ng CLOA'y dapat lamang ipatigil
ang karapatan natin ay di dapat sinisikil

* kinatha sa St. John the Baptist Church sa Calamba, Laguna, Abril 15, 2016; binasa sa rali sa Korte Suprema, Daang Padre Faura, Maynila, kasama ng mga nagmartsang magsasaka mula Sariaya, Quezon hanggang Maynila, Abril 19, 2016
- kasama ang makata sa Martsa ng Magsasaka mula Sariaya, Quezon hanggang Maynila, Abril 12-21, 2016

Kami'y magsasaka

KAMI'Y MAGSASAKA
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

kami'y magsasaka, sa lupa'y iyong kaagapay
na tuwinang inihahasik ay butil ng buhay
ngunit paano kung sa pagsasaka na'y manamlay
tiyak na ang mundong ito'y magugutom na tunay

ang bawat pag-aararo'y katas ng aming pawis
tulad noong dagat na daloy ay mula sa batis
sa lupa, binhi ng buhay itong inihahagis
pagkawala ng butil tiyak naming itatangis

kami'y magsasaka, kaagapay nitong lipunan
ang kinakain mo'y tumubo sa aming sakahan
palay, bigas, kanin, pang-agahan hanggang hapunan
mga sari-saring prutas, niyog, saging, gulayan

kami'y magsasaka, kasama mo sa pagbabago
iyong kaagapay, dumatal man iyang delubyo
tulad mo, magsasaka'y may karapatang pantao
na dapat ay batid ng lahat at nirerespeto

* kinatha noong madaling araw ng Abril 14, 2016 sa Our Lady of the Divine Mercy Parish sa San Pablo, Laguna; ito ang unang tulang binasa sa solidarity night sa DAR sa Elliptical Road sa Lungsod Quezon, Abril 20, 2016
- kasama ang makata sa Martsa ng Magsasaka mula Sariaya, Quezon hanggang Maynila, Abril 12-21, 2016

Kung ano ang itinanim

KUNG ANO ANG ITINANIM
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

kung ano ang itinanim, siya ring aanihin
kasabihang Pilipino at pangmagsasaka rin
kung anong ginawa sa kapwa'y siya ring gagawin
kumbaga'y ito ang "Golden Rule" o gintong tuntunin
na gabay-paalala sa bawat isa sa atin

kung halimbawang pinya'y tinanim ng magsasaka
hindi ito magbubunga ng santol kundi pinya
kung palay ang iyong tanim, palay ang ibubunga
magiging bigas, pag iniluto'y kanin sa mesa
kumbaga'y ito ang Gintong Palay para sa masa

kaya sa mga magsasakang kasama sa lakad
nagkakaisa tayo sa ating layon at hangad
upang sa bayan bulok na sistema'y mailantad
ipinaglalaban ng magsasaka ang dignidad
para sa kinabukasan ng pamilya't pag-unlad

itinatanim natin ngayon ay mga prinsipyo
simulain, adhikain, para sa bansang ito
at maitatag ang isang lipunang makatao
para sa magsasaka, kalikasan, at obrero
para sa hustisya't karapatan ng kapwa tao

- sinulat sa tapat ng Liceo de Los Baños (dating Immaculate Academy) na aming tinigilan ng gabi, Abril 14, 2016
- kasama ang makata sa Martsa ng Magsasaka mula Sariaya, Quezon hanggang Maynila, Abril 12-21, 2016

Lupa, Lupa para sa Magsasaka!

LUPA, LUPA PARA SA MAGSASAKA!
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

kanilang sinasalubong ang magandang umaga
ang araw na tila baga sagana sa biyaya
kay-aga nilang magsipag at kaysisipag nila
sa pagputok ng bukangliwayway ay nagsasaka

bibisita sa bukid, kumusta ang mga tanim
sa mga bulaklak ba'y may bago nang masisimsim
mga puno ba'y nakapagbibigay na ng lilim
ang inahin ba sa mga itlog na'y lumilimlim

habang nasa bukid bigla silang napatigagal
prime agricultural land, ginawa nang industriyal
sa kanayunan, mga kapitalista'y dumatal
lupa'y inaagaw sa magsasakang nagbubungkal

ang maayang umaga'y nabalutan ng karimlan
inaagaw na pala ang lupa nilang sakahan
banta na ang mga korporasyon sa bayan-bayan
subalit magsasaka'y huwag itong papayagan

"Lupa, lupa, para sa magsasaka!" yaong sigaw
kanilang mga panawagan ay sadyang kaylinaw
lupa para sa magsasaka'y di lamang ihiyaw
kundi sa bawat nayon, ito'y ipaalingawngaw

- kinatha habang nagpapahinga ang martsa sa San Isidro Labrador Parish sa Calauan, Laguna, tanghali ng Abril 14, 2016
- kasama ang makata sa Martsa ng Magsasaka mula Sariaya, Quezon hanggang Maynila, Abril 12-21, 2016

Ipot ng ibon sa aking pantalon

IPOT NG IBON SA AKING PANTALON
ni Gregorio V. Bituin Jr.
12 pantg bawat taludtod

nasa loob ako ng simbahang iyon
nang aking mapansin sa aking pantalon
nadumihang tila may ipot ng ibon
nang mapatingala, mayro'ng humahapon

at aking tinanggal ng paunti-unti
ang ipot ng ibong yaong tila sawi
kung sa akin iyon ang kanyang pagbati
sa kalumbayan ko animo'y pampawi

habang nagsisimba itong magsasaka
bago magsimula ang mahabang martsa
marahil ang ibon ay nagbasbas muna
ipot ba'y babala o isang biyaya

ipot ay kapara ng maruming putik
sa mga sakahang basa sa tikatik
ng ulan, marumi ngunit natititik
ibon ay may alay na sanlibong halik

- kinatha gabi matapos ang misa sa Immaculate Concepcion Parish ng Los Baños, Laguna, Abril 14, 2016

Pakikiisa ng kaparian sa mga magsasaka

PAKIKIISA NG KAPARIAN SA MGA MAGSASAKA
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

nagsermon yaong pari hinggil sa pakikiisa
sa laban ng magsasaka't tila saulo niya
ang coco levy fund at isyu nitong magsasaka
dapat raw sa agraryo'y magkaroon ng reporma

isang grupo roon ay inihandog ngang totoo
ang pagkaing laan sa kanilang anibersaryo
ngunit sabi ng pari, may laan naman sa dayo
na dumaan sa parokya nila't nagsimba rito

sa inyo pong pakikiisa'y maraming salamat
tunay nga pong layunin ng magsasaka'y kaybigat
naglalakad ng kaylayo upang madala ngang sukat
ang daing nila sa gobyernong dapat kabalikat

salamat po sa pakikiisa ng kaparian
nang hinaing nila'y magkaroon ng kalutasan

- kinatha matapos ang misa sa Immaculate Concepcion Parish ng Los Baños, Laguna, Abril 14, 2016
- kasama ang makata sa Martsa ng Magsasaka mula Sariaya, Quezon hanggang Maynila, Abril 12-21, 2016

Coco Levy Fund, ibalik sa magsasaka

COCO LEVY FUND, IBALIK SA MAGSASAKA
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

coco levy fund ay pondo para sa magsasaka
may karapatan sila sa pinaghirapan nila
ngunit ito'y inagaw sa kanila ng burgesya
lalo't ng panginoong maylupa't kapitalista
aba'y tama ba naman ito, nahan ang hustisya

ating dinggin ang magsasaka sa kanilang hibik
silang sa lupa'y dugo't pawis na ang inihasik
halina't ipakitang tayo'y hindi tatahimik
dapat coco levy fund sa magsasaka'y ibalik
at panginoong maylupa'y ibiting patiwarik

* binasa sa Calamba Crossing habang nagpoprograma roon ang mga nagmamartsang magsasaka, Abril 14, 2016, bandang ikatlo ng hapon
- kinatha ang tulang ito ng umaga ng araw ding iyon sa San Isidro Labrador Parish na aming pinagpahingahan at pinagtanghalian
- kasama ang makata sa Martsa ng Magsasaka mula Sariaya, Quezon hanggang Maynila, Abril 12-21, 2016

Sa mga kabataang bulag na nagpasaya sa magsasaka

SA MGA KABATAANG BULAG NA NAGPASAYA SA MAGSASAKA
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

nasa dilim man ang buhay sila'y nasa liwanag
sa magsasaka'y awit ang kanilang pagpahayag
tumugtog ng piyano, gitara't tambol, kaytatag
ngalang Babylyn Palma ang guro ng mga bulag

salamat po sa inyo, kahit kayo'y nasa dilim
ay pinasaya kami sa kabila ng panimdim
pag-asa ang sa puso nami'y inyong itinanim
anumang tindi ng init ay daratal ang lilim

sa pag-awit nila'y dama mo sa puso ang init
makahulugan at kaygaganda ng mga hirit
dalawang kasamang magsasaka ang nakiawit
na lalo namang nagpasaya sa gabing pusikit

- kinatha sa gymnasium ng Our Lady of the Divine Mercy Parish sa San Pablo, Laguna, Abril 13, 2016
- kasama ang makata sa Martsa ng Magsasaka mula Sariaya, Quezon hanggang Maynila, Abril 12-21, 2016

At nadaanan namin ang Kampo Heneral Macario Sakay

AT NADAANAN NAMIN ANG KAMPO HENERAL MACARIO SAKAY
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

martsang sinalihan ay tunay ngang makasaysayan
habang tinatahak ang Los Baños ay namataan
Kampo Heneral Macario Sakay ang nadaanan
gunita'y aklat, naalalang may dapat gampanan

ilang taon nang nakalilipas nang malathala
ang aklat na "Sakay: Bayani" na aking ginawa
sentenaryo ng kamatayan, nilunsad sa madla
buong buhay niya'y tigib ng sakripisyo't luha

habang naglalakad kami'y aking napagninilay
na buong bayan na ang kumikilala kay Sakay
sila man ng kasamang Lucio De Vega'y binitay
ang kanilang sakripisyo'y di nawalan ng saysay

di pinayagan ng kasaysayang siya'y mabaon
sa limot at siya'y kinikilala na ng nasyon
malaking patunay ang nakatayong kampong iyon
si Sakay ay bayani't di iniwan ng panahon

Kampo Heneral Macario Sakay, kampong totoo
paalalang ang heneral ay di isang bandido
si Sakay ay tunay na kawal-rebolusyonaryo
bayaning nakipaglaban upang lumaya tayo

- kinatha sa gymnasium ng Our Lady of the Divine Mercy Parish sa San Pablo, Laguna, Abril 13, 2016
- kasama ang makata sa Martsa ng Magsasaka mula Sariaya, Quezon hanggang Maynila, Abril 12-21, 2016

Paglalakad sa gabok

PAGLALAKAD SA GABOK
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

pumapaspas yaong mga paa doon sa gabok
sanlaksang magsasaka sa lakbayan ay kalahok
paang tila pakpak sa bawat bayan kumakatok
na may kawalang hustisya sa sakahan, sa bundok

pumapaspas yaong paa ng mga magsasaka
damhin mo't tila may poot ang bawat yabag nila
nananaghoy, nananangis, hibik nila'y hustisya
mga lupa nila'y di dapat maangkin ng iba

tingni ang sipag sa kalamnan ng kanilang bisig
mga karapatan nila'y tingni sa bawat tindig
sa kanilang lupa'y dugo't pawis na ang nadilig
silang nagsaka nang tayo'y may isubo sa bibig

pumapaspas ang paa nilang mga magbubukid
silang hindi man kilala'y ating mga kapatid
sa lakbaying ito nawa'y walang mga balakid
at mga usaping dulog nila'y dapat mabatid

- kinatha sa gymnasium ng Our Lady of the Divine Mercy Parish sa San Pablo, Laguna, Abril 13, 2016
- kasama ang makata sa Martsa ng Magsasaka mula Sariaya, Quezon hanggang Maynila, Abril 12-21, 2016

Paraan ng pamumuhay ang pagsasaka

PARAAN NG PAMUMUHAY ANG PAGSASAKA
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

pagsasaka'y hindi lamang isang simpleng trabaho
kundi paraan ng pamumuhay ng magbubukid
ang kinakain ng pamilya'y kinukuha dito
basta't masipag, sariwang gulay sa iyo'y hatid

buhay nila'y lupa, nasa lupa ang buhay nila
hahawanin, lilinangin nila ang lupang tigang
lupa'y pinagpapala ng kamay ng magsasaka
sasakahin, tatamnan ng gulayin, nililinang

ang paglilinang ng lupa'y may sambot na pag-ibig
sa pagsasaka natagpuan ang buhay na iwi
naroroong gulayin at pagsinta'y dinidilig
at sa dulo ng buhay ay sa lupa din uuwi

pinakakain nila ang lipunan kahit dukha
ngunit silang bumubuhay ang laging walang-wala

- kinatha sa basketball court na nagsilbi naming tulugan sa Brgy. Lusacan, sa Tiaong, Quezon, Abril 12, 2016
- kasama ang makata sa Martsa ng Magsasaka mula Sariaya, Quezon hanggang Maynila, Abril 12-21, 2016

Sinaing na Tulingan

SINAING NA TULINGAN
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

kaysarap na pasalubong iyon sa aming martsa
sinaing na tulingang malinamnam sa panlasa
tamang-tama sa pagal naming katawan at paa
lalo sa gutom na't nakikibakang magsasaka
na layon sa martsa'y kamtin ang asam na hustisya

higit isangdaang magsasaka ang nagsikain
mayroong tuyong kalamyas na kaysarap papakin
kaylinamnam din ng patis ng tulingan sa kanin
nakabubusog sa bawat isa't walang nabitin
tiyak ang dalagang nagluto'y iyong iibigin

iyon ang sa martsa'y una naming pananghalian
na pinasasarap pang lalo ng aming kwentuhan
sadyang inihandog ng dinaanan naming bayan
tunay na pasasalamatan sa aming paglisan
upang maglakad muli sa gitna ng kainitan

- kinatha habang nagpapahinga sa isang open-air auditorium sa Candelaria, Quezon, Abril 12, 2016
- kasama ang makata sa Martsa ng Magsasaka mula Sariaya, Quezon hanggang Maynila, Abril 12-21, 2016

Paglalakad sa katanghaliang tapat

PAGLALAKAD SA KATANGHALIANG TAPAT
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

ang saya sa mukha ng magsasaka'y mababakas
tila natagpuan nila ang panibagong lakas
sa nagkakaisang adhikaing handog sa bukas
ng pamilya nila't bayang naghahanap ng lunas
sa tambak na mga suliraning dapat malutas

nagkakaisang lakas ang baon sa mga bisig
sa puso't diwa nila, bawat isa'y nananalig
na katuparan ng pangarap nila'y mananaig
di sila papayag na pawang luha ang dumilig
sa lupang kinalakhan nila, oh, nakaaantig

patuloy ang aming lakad, katanghaliang tapat
dama mong nanunuot ang init sa iyong balat
di kaya sa init ay may mawalan ng ulirat
mabuti nama't wala, habang ako'y nagsusulat
ang masasabi ko lang ngayon sa kanila: INGAT!

- kinatha sa isang open air auditorium sa Candelaria, Quezon na aming pinagpahingahan, katabi ng isang simbahan, Abril 12, 2016 makapananghali
- kasama ang makata sa Martsa ng Magsasaka mula Sariaya, Quezon hanggang Maynila, Abril 12-21, 2016

Martsa ng magsasaka mula Sariaya

MARTSA NG MAGSASAKA MULA SARIAYA
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

sasama ako sa higit sandaang kilometro
mula bayan ng Sariaya patungong Maynila
upang makiisa't magsasaka'y damayang todo
sa kanilang paglaban para sa hustisya't lupa

di ako magsasaka, di ako laki sa bukid
ngunit ang aking lolo't lola'y sa bukid nabuhay
lumaki sa sementado't aspaltadong paligid
ngunit sa laban ng magsasaka'y kaisang tunay

sasama ako sa kanila tangan ang adhika
na maiparating sa kalunsuran ang hinaing
ng mga magsasakang ang puso'y tigib ng luha
dahil sa kaharap nilang malalang suliranin

nawa sa lakbaying ito'y magkakaisang lahat
upang layunin at tagumpay ay makamtang sukat

- sinulat sa tapat ng simbahan ng Sariaya, Quezon, umaga ng Abril 12, 2016 bago magsimula ang martsa
- kasama ang makata sa Martsa ng Magsasaka mula Sariaya, Quezon hanggang Maynila, Abril 12-21, 2016

Ang mga trapo't basahan

ANG MGA TRAPO'T BASAHAN
ni Gregorio V. Bituin Jr.
11 pantig bawat taludtod

ang mga trapo't basahan
ay pareho rin lang naman
panlinis sa karumihan
marumi pag hinawakan

iyang elitistang trapo
nag-aral ay walang modo
tingin nila mundong ito
ay kanilang paraiso

habang mga dukha naman
itinuring na basahan
etsapuwera, kung di man
salingpusa sa lipunan

trapo't basahan, tunggali
ng magkaiba ng uri
ang isa'y nais maghari
isa'y lumaya't magwagi

Kayhirap dibdibin ang paglisan

KAYHIRAP DIBDIBIN NG PAGLISAN
ni Gregorio V. Bituin Jr.
11 pantig bawat taludtod

ah, kayhirap dibdibin ang paglisan
ng minumutya, aalis, biglaan
sadya bang di siya mapipigilan
sa tuluyang paglayo at pag-iwan

sadya bang ang paglisan ay paglaya
sa marupok na relasyon at diwa
ang pagsinta ba'y tuluyang nawala
ang lahat na ba'y mababalewala

nasa isip ang bukas ng pamilya
di ang pag-ibig o tagong pagsinta
daratnan ba sa paglayo ay ay dusa
o nasa paglisan ba ang ligaya

marahil, paglisan ay paghagilap
sa bangin ng dinuduyang pangarap
ng bagong puso, landasin at kislap
bagong karanasang maaapuhap

Pangangalampag laban sa gutom

PANGANGALAMPAG LABAN SA GUTOM
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

kalampagin iyang mga bingi sa kalagayan
ng mga magsasaka nating bayani ng bayan
halina't mangalampag na laban sa kagutuman
dahil sa epekto ng El Niño sa kalikasan

ngunit bakit nila pinaslang yaong magsasaka
na dahil sa gutom ay kumilos at nagprotesta
hingi nito'y bigas, bigay sa mga ito'y bala
ganito ba'y makatao, nasaan ang hustisya?

kagutuman ay masalimuot, sala-salabid
ngunit dapat unawain ang gutom na kapatid
dapat nang lutasin ang problema't mga balakid
katarungan nawa'y kamtin ng mga magbubukid