Miyerkules, Setyembre 1, 2021

SUOB pala ay steam inhalation



SUOB PALA AY STEAM INHALATION

SUOB, bagong salitang natutuhan ko lang ngayon
ngunit salitang lalawiganin marahil iyon
sagot nina Pinsan at Utol: steam inhalation
upang mag-ingat ang lahat at naiwan pa roon 

lalo't tatlong kamag-anak ang agarang namatay
dahil sa COVID ay di napapanahong nahimlay
nagbuo ng grupo sa fb doon nagtalakay
nag-usap-usap, anong gagawin, maging matibay

magpipinsan ay nag-usap at nagtutulong-tulong
binabasa anumang napag-uusapan doon
at magSUOB daw upang katawan ay may proteksyon
laban sa virus na di makitang kalaban ngayon

bilin sa mga kaanak, mag-ingat-ingat pa rin
bilin ay SUOB, magmumog ng tubig na may asin
magpainit ng tubig, usok niyon ay langhapin
dapat may twalya upang usok sa'yo papuntahin

salamat, SUOB pala'y termino sa kalusugan
salin ng steam inhalation sa wika ng bayan
lokal mang salita sa pinagmulang lalawigan
ni ama, ay gagamitin ko na sa panulaan

- gregoriovbituinjr.
09.01.2021

* ayon sa UP Diksiyonaryong Filipino, ang suob sa ikatlong depinisyon ay "pagkulob at pagpapausok sa maysakit, p. 1186

Balantukan

BALANTUKAN

nakangiti ngunit naghihirap ang kalooban
pilit tinatago ang sugat na nararamdaman
kunwari'y masaya pag siya'y kaharap mo naman
minsan, makwento, madalas tahimik, siya'y ganyan

nang masawi sa pag-ibig, kunwa'y di apektado
dinadaan lang sa tawa ang pagkabigong ito
subalit tuwing gabi'y inom doon, toma dito
animo ang nalasap na pagkabigo'y seryoso

tila sugat na balantukan ang kanyang kapara
akala'y naghilom sa labas ngunit sariwa pa
ang sugat sa loob kahit kita mong nagpilat na
sa kabila ng lahat, nakangiti pa rin siya

ilan sa atin ang ganyan, tinatago ang hapdi
o sakit na nararamdaman at nakakangiti
pagkabigo ba'y tanggap na't magbabakasakali
sa ibang kandungan, dama pa man ang pagkasawi

payo sa kanya'y marami pa namang babae
baka makahanap ng bago't muling dumiskarte
sinunod niya ang payo kaysa siya'y magbigti
at mahahanap din ang iibig na binibini

- gregoriovbituinjr.
09.01.2021

Panapin-sa-init

PANAPIN-SA-INIT

kabibili ko lang ng tatlong pot holder kahapon
nabili ko'y tatlo bente singko, mura na iyon
matagal ko ring planong pot holder ay magkaroon 
nang makita lang sa bangketa'y napabili doon

tatlong pot holder, panapin sa kalderong mainit
maprotektahan ang kamay, iwas-paso ang hirit
kaysa basahan o rug ang gamit laban sa init
basahan na, pamunas pa, nakakalitong gamit

ang mga Asyano'y mahilig kumain ng kanin
bakit ba pot holder ay walang katumbas sa atin
bagamat may mungkahi ang mga kapatid natin
ang tawag nila sa pot holder nang aking tanungin

tungkulin ng makatang kilanlin ang tawag dito
sa ating wika kaya dapat magkaisa tayo
sossopot sa Kalinga, apuro sa Ilokano
iba naman ang gikin na patungan ng kaldero

panapyo, pansapyo, panaklot o kaya'y pangsikwat
salitang ugat ng panaklot ay daklot, pangsunggab
ang kahulugan naman ng sikwat ay pag-aangat
ano sa panapyo, sapyo, dapyo, hanapin lahat

kaldero'y wikang Espanyol nang aking saliksikin
subalit sariling wika ang kanin at sinaing
Ingles ang pot holder na sa mainit ay panapin
anong katutubong tawag ay magkaisa man din

- gregoriovbituinjr.
09.01.2021

Tapos na ang Agosto

TAPOS NA ANG AGOSTO

tapos na ang Agosto, ang Buwan ng Kasaysayan
at Buwan ng Wika, ngunit patuloy pa rin naman
kaming tagapagtaguyod ng wika't kasaysayan
sa aming layon at tungkuling magsilbi sa bayan

upang paunlarin pa ang ating sariling wika
at sa tula'y ihayag ang katutubong salita
maging ito man ay lalawiganin o kaya'y luma
kaya patuloy sa pagkatha ang mga makata

binabasa't inaaral ang talahuluganan
o mga diksiyonaryong kayraming malalaman
baka may salitang sa diwa'y manggigising naman
o salitang di pa batid ng mga kabataan

tapos na ang Agosto, ngunit kayraming gagawin
magsaliksik, magsuri, magbasa, magsulat pa rin
upang ating wika't kalinangan ay paunlarin
habang sa kalye'y nakikibaka pa ring taimtim

iyan ang tungkuling tangan ng tulad kong makata
sa wika, kasaysayan at kalinangan ng bansa
habang nakikibaka kasama ng mga dukha't
maitayo paglaon ang lipunang manggagawa

- gregoriovbituinjr.
09.01.2021

Martes, Agosto 31, 2021

Pabahay

PABAHAY

kayraming nakatenggang tahanan
habang kayraming walang tirahan
bakit ba ganyan? anong dahilan?
karapatan ba'y pinabayaan?

mga tanong ng dukha'y ganito:
kung pabahay ay karapatan mo, 
karapatan ko't ng bawat tao
ay bakit ito ninenegosyo?

kayraming bahay ang nakatengga
upang pagtubuan at ibenta
sa mga nagtatrabahong masa
di sa walang bahay, walang pera

kung ganyan pala, sistema'y bulok
dahil mga dukha'y di kalahok
negosyo'y tuso, tubo ang tarok
karapatan na ang inuuk-ok

masdan ang mga dukha sa atin
pera'y di sapat kung iisipin
kung magkapera, una'y pagkain
nang pamilya nila'y di gutumin

karapatan natin sa pabahay
ay naukit na sa U.D.H.R.
pati na sa I.C.E.S.C.R.
pagkat bahay ay buhay at dangal

karapatang balot ng prinsipyo't
tinataguyod nating totoo
ika nga: "Pabahay ay serbisyo!"
dagdag pa: "Huwag gawing negosyo!"

patuloy na ipaglaban natin
ang karapatang dapat angkinin
makataong pabahay ay kamtin
dignidad itong dapat kilanlin

- gregoriovbituinjr.
08.31.2021

- litratong kuha ng makatang gala sa tapat ng opisina ng paggawa
* U.D.H.R. - Universal Declaration of Human Rights
* I.C.E.S.C.R. - International Covenant on Economic, Social, and Cultural Rights

Ang pusa

ANG PUSA

kumusta ka na, Pusa, anong iyong kailangan?
tila baga muli kang kumakatok sa pintuan
marahil ay naamoy mong pritong isda ang ulam
sandali, hintay lang, at ikaw ay aking bibigyan

siya ang pusang madalas makitulog sa gabi
sa tabi ng bintana, taas ng eskaparate
minsan sa ginagawa ko'y tahimik siyang saksi
habang naglalamay ng kung anong akda't diskarte

madalas akong maunang gumising sa umaga
maya-maya, tanaw ko nang nag-iinat na siya
ah, mabuti nang may pusa dito sa opisina
may panakot sa malalaking daga sa kusina

minsan sa ilalim ng sasakyan siya tatambay
tila baga doon ang palaruan niyang tunay
minsan pag nananghalian ako, siya'y kasabay
at pag nagsusulat ay nakakawala ng lumbay

- gregoriovbituinjr.
08.31.2021

COVID

Dalawang pinsang buo ko at tiyahin ko (nanay nila) ang sabay-sabay na namatay sa COVID sa probinsya: sina Kuya Esmer Bituin, Ate Evelyn Bituin-Alipio, at Inay Charing Bituin.

Kumatha ako ng soneto (tulang may labing-apat na taludtod) bilang alay at pagninilay:
COVID

nakabibigla, dalawang pinsang buo't tiyahin
ang sabay na nangawala dahil sa COVID-19
noon, kapag nauwi ng probinsya'y dadalawin
silang kamag-anak kong sadyang malapit sa akin

si Kuya Esmer sa pabrikang PECCO'y nakasama
ko ng tatlong taon bilang regular sa pabrika
si Ate Evelyn nama'y palakwento't masaya
maalalahanin si Inay Charing, aking tiya

wala na sila, wala na, nahawaan ng COVID
tinamaan ang nanay at dalawang magkapatid
mag-ingat tayong lahat sa nananalasang sakit
tunay ngang virus na ito'y sadyang napakalupit

pagpupugay sa mga kamag-anak na nawala
salamat sa buti ninyo't masasayang gunita

- gregoriovbituinjr.
08.31.2021

Lunes, Agosto 30, 2021

Nawa'y makita pa sila


NAWA'Y MAKITA PA SILA
(August 30 is International Day of Disappeared)

kanina sa webinar ng FIND ay dumalo ako
dahil daigdigang araw ng desaparesido
ngayon, kaya pinakinggan ko ang naritong isyu
nakinig ng pananalita sa usaping ito

makabagbag-damdamin ang bidyong ipinalabas
tungkol sa masayang pamilya subalit dinahas
nang kuya'y dinukot, winala ng kung sinong hudas
pangyayaring ang kawalang hustisya'y mababakas

ako'y nakikiisa sa paglaban nilang tunay
habang akin ding nadarama ang sakit at lumbay
ako'y kaisa upang makita ang mga bangkay
ng mga desaparesidong dinukot, pinatay

kaya naging adhika ko nang kumatha ng tula
sa usaping desaparesido o iwinala
ilang taon na ring commitment na ito'y ginawa
bilang bahagi ng pagsisilbing tapat sa madla

Agosto Trenta, International Day of Disappeared
at Araw din ng mga Bayani, ito'y di lingid
taunang gunitang araw na sa puso'y naukit
sa paghanap ng mahal sa buhay, mga kapatid

seryoso akong nakinig sa mga inilahad
sadyang dama kong krimeng ginawa sa buto'y sagad
sana, bangkay ng mga iwinala'y mailantad
pagpupugay sa mga kasama sa FIND at AFAD

- gregoriovbituinjr.
08.30.2021

* litrato mula sa dinaluhang webinar hinggil sa mga desaparesido
* FIND - Families of Victims of Involuntary Disappearance
* AFAD - Asian Federation Against Involuntary Disappearances

Pitong tanaga sa Pagkasilang ng Bansa

PITONG TANAGA SA PAGKASILANG NG BANSA

1
sinilang ng Agosto
ang bayang Pilipino
noong Katipunero
ay nag-alsa ng todo
2
pagkasilang ng bansa't
tandaan nating pawa
nang kababayan, madla'y
naghimagsik ngang sadya
3
ang sedula'y pinunit
dayuhang panggigipit
ay tinapos nang pilit
paglaya'y iginiit
4
eighteen ninety six iyon
at Agosto pa noon
nang isilang ang nasyon
Pinoy ay nagkatipon
5
ang buong Katipunan
na nag-alsang tuluyan
ay mula sa samahan
naging pamahalaan
6
mabuhay ang pagsilang
nitong Lupang Hinirang
mananakop na halang
ay ipinagtabuyan
7
ito'y gintong historya
na bansa'y malaya na
ituro sa eskwela
ang tagumpay ng masa

- gregoriovbituinjr.
08.30.2021

* litrato mula sa pampletong "Andres Bonifacio: Buhay at Pakikibaka" na inilathala ng LKP, PAIS at EILER, pahina 28

Pagkain ng sala sa oras

PAGKAIN NG SALA SA ORAS

di ako ang taong pagdating
ng alas-dose ng tanghali
ay titigil upang kumain

ngayon ka lang kakain, tanong
nila sa akin noong minsan
nang kumain ako ng hapon

ay, ngayon lang ako nagutom
tinapos muna ang gawain
kaya kakain naman ngayon

di ako eyt-to-payb na tao
minsan, kakain ng alas-dos
ng alas tres o alas-kwatro

tuloy lang ako sa paggawa
pagkat alam naman ng tiyan
kung titigil na sa pagkatha

upang kumain, di sa oras
kundi pag wala nang mapiga
sa utak saka lang lalabas

upang kumain sa kantina
lalo na't di nakapagluto
o bumili sa karinderya

ganyan ang karaniwang buhay
ng tulad kong sulat ng sulat
gutom na'y patuloy sa nilay

ngunit dapat pa ring kumain
upang lumakas ang katawan
at upang makakatha pa rin

bagamat kahit ako'y gutom
minsan pagkatha'y uunahin
habang kamao'y nakakuyom

patuloy pa ring nag-iisip
kumakatha't sulat ng sulat
ng anumang paksang mahagip

di ako eyt-to-payb na tao
ngunit huwag magpakagutom
payo sa sarili'y totoo

- gregoriovbituinjr.
08.30.2021

Linggo, Agosto 29, 2021

Pakikiisa sa laban ng health workers

PAKIKIISA SA LABAN NG HEALTH WORKERS

sa mga health workers kami'y sadyang nakikiisa
sa isyu nila, sampu ng aking mga kasama
upang itaguyod ang mga kapakanan nila
at kami'y sasama sa kanilang kilos-protesta

ipakita ang matagal na nilang mga hinaing
na ibigay na ang benepisyo nila, gayundin
ang hazard pay nila, allowance para sa pagkain
tirahan, transportasyon, special risk allowance din

anang ulat, nakaraang taon pa hinihintay
ng kanilang benepisyo't allowance na'y ibigay
labing-isang bilyong piso ang kabayarang pakay
sa mga health workers na di pa nabayarang tunay

sobra-sobrang trabaho, kayliit naman ng sweldo
at ngayon, di pa naibibigay ang benepisyo
at allowance kaya protesta na ang mga ito
kinauukulan sana'y tugunan na ang isyu

bagamat di man health workers, nakikiisa kami
sa kanilang kilos-protesta't sasama sa rali
kanilang laban ay aming laban, kami'y kasali
upang laban nila'y ipagwagi hanggang sa huli

- gregoriovbituinjr.
08.29.2021

* litrato mula sa editoryal ng pahayagang PangMasa, Agosto 29, 2021, pahina 3

Sa ika-91 anibersaryo ng Bantayog ni Bonifacio sa Caloocan


SA IKA-91 ANIBERSARYO NG BANTAYOG NI BONIFACIO SA CALOOCAN

taos-pagpupugay ngayong Buwan ng Kasaysayan
na Bantayog ni Bonifacio'y ipagparangalan
inspirasyon ng pakikibaka't paninindigan
upang mapalaya ang bayan sa mga dayuhan

nagpasa ng batas noon itong Lehislatura
na isang pambansang bantayog ay maitayo na
sa kabayanihan ni Bonifacio'y paalala
hinggil dito'y maitayo ang isang istruktura

isang lupon ang tinayo para sa paligsahan
upang bantayog ni Bonifacio'y mapasimulan
magandang disenyo't simbolo ng kabayanihan
ni Gat Andres na namuno noon sa himagsikan

Mil Nwebe Syentos Trenta, Bente-Nwebe ng Agosto
nang mapili'y disenyo ni Guillermo Tolentino
upang maitayo ang Bantayog ni Bonifacio
sa Caloocan na kilala ngayong Monumento

abot apatnapu't limang talampakan ang pilon
limang parte'y limang aspekto ng K.K.K. noon
ang base'y mga pigura hinggil sa rebolusyon
walong probinsyang bumaka'y simbolo ng oktagon

ngayong Agosto Bente Nwebe'y nagpupugay sadya
kay Guillermo Tolentino sa monumentong likha
inspirasyon at kasaysayan sa madla'y nagawa
bilang paalaala kay Bonifaciong dakila

- gregoriovbituinjr.
08.29.2021

Mga Pinaghalawan:
Pampletong "Andres Bonifacio: Buhay at Pakikibaka" na inilathala ng LKP, PAIS at EILER, pahina 47
https://www.pressreader.com/philippines/manila-bulletin/20151130/281779923044961
https://web.facebook.com/pinoyhistory/photos/the-bonifacio-monument-or-monumento-is-a-memorial-monument-designed-by-national-/395411887336520/?_rdc=1&_rdr

Walis

WALIS

walis tambo't walis tingting ay ating nakagisnan
ginagamit upang linisan ang kapaligiran
walis tambo'y ginagamit sa loob ng tahanan
habang walis tingting naman sa labas ng bakuran

parehong walis, magkaiba ng gawa't disenyo
kapwa panlinis ng dumi't alikabok sa inyo
maaari ring gamiting pamalo o pambambo
ni nanay sa mga makukulit na kagaya ko

tambo'y matigas na damo o Phragmites vulgaria
dahon ay tuwid at magaspang at tumataas pa
ng metrong tatlo't kalahati, nasaliksik ko pa
na tingting naman yaong tadyang ng dahon ng palma

mula sa kalikasan ang walis na nagagamit
upang luminis ang paligid natin kahit saglit
panlinis ng basura't tuyong dahon sa paligid
sa anumang agiw sa bahay at diwa'y panlinis

gamit ng ninuno't naukit na sa kasaysayan
nakapaloob din sa samutsaring panitikan
walis tingting sa kwento'y sasakyan ng mangkukulam
walis tambo'y pambambo sa kwentong katatawanan

walis tingting sa kasabihan ay pagkakaisa
walis na gumagawa'y katutubo't magsasaka
matiyagang nilikha upang kanilang ibenta
ng mura basta makakain lamang ang pamilya

- gregoriovbituinjr.
08.29.2021

Sabado, Agosto 28, 2021

Tarang magkape

TARANG MAGKAPE

tara, magkape muna tayo, amigo, amiga
lalo't kaysarap ng kapeng barako sa panlasa 
alam mo, kapeng barako'y may klaseng iba't iba:
Arabica, Robusta, Excelsa, at Liberica

tara, tayo muna'y magkape, mga kaibigan
panggising ng diwa, panggising ng mga kalamnan
lalo sa gabi, gising na diwa ang kailangan
naglalamay sa tinatrabaho't mapupuyatan

tara, tayo'y magkape muna, mga kasama ko
habang pinatitibay ang ating mga prinsipyo
tarang magkape habang patungo sa parlamento
ng lansangan at ipahayag ang tindig sa isyu

tara munang magkape dito, mga sanggang dikit
lagyan ng kaunting asukal kung lasa'y mapait
habang sa tinatahak nating landas, ating bitbit
ang pangarap na panlipunang hustisya'y makamit

tarang magkape pag napadaan kayo sa opis
kayo lamang ang magtimpla ng gusto ninyong tamis
habang mga dukha't obrero'y ating binibigkis
habang sa sistemang bulok ay nakikipagtagis

- gregoriovbituinjr.
08.28.2021

Mutyang diwata

MUTYANG DIWATA

tulad ng pangarap ko't adhikain
na bituin sa langit ay sungkitin
Ikukwintas sa diwatang malambing
na nais kong makasama't angkinin

masdan mo ang diwatang sakdal rikit
na hinarana ko sa gawang awit
bituin man ay di ko pa masungkit
ay nagsisikap akong mapalapit

lumipas ang taon, nakamtang sadya
kaytamis na OO ng minumutya
parang matamis na bao sa tuwa
hanggang ikinasal ang puso't diwa

muli akong tumingala sa langit
ah, salamat sa bituing marikit
sa leeg man ng mutya'y di nasabit
labis-labis naman ang pagkalapit

- gregoriovbituinjr.
08.28.2021

Nagdidilim ang langit

NAGDIDILIM ANG LANGIT

wala ang haring araw ngayong kinaumagahan
sapagkat nagbabadya ang malakas na pag-ulan
tingni ang langit, maulap, di lamang ambon iyan
magsahod ng timba't may tubig na maipon naman

atip ay tingnan, ang yerong bubong, baka may butas
tapalan agad kung mayroon man hangga't may oras
itaas ang dapat itaas, ang sako ng bigas
tiyaking maghanda sa loob, maghanda sa labas

tanggalin ang plastik sa kanal sakaling magbaha
aba'y kayraming basurang lululunin ng sigwa
upos ng yosi, plastik, basahan, lalong malubha
kung babara lang ito, sapagkat tao'y kawawa

dapat paghandaan ang pagsusungit ng panahon
upang di magbalik ang alaala ng kahapon
Ondoy, Peping, Yolanda, Milenyo, ang mga iyon
matitinding bagyong kayraming buhay na nilamon

- gregoriovbituinjr.
08.28.2021

Saksakan

SAKSAKAN

matalim ang pagkatitig sa naroong saksakan
upang kuryente'y dumaloy sa tanang kasangkapan
kanina'y kumislap, ito kaya'y overload naman?
kuryente'y namatay at sumindi, anong dahilan?

ah, dapat suriin ang saksakan, dapat ayusin
baka pumutok at magkasunog, tayo'y lamunin
anumang pagkakamali'y di tayo sasantuhin
dapat pag-ingatan ang disgrasyang baka abutin

may saksakan sa kanto, aba'y huwag kang magalit
may saksakan ng ganda, may saksakan din ng pangit
masisikmura mo kaya kung pangit ang lalapit
okey lang, basta di saksakang dugo'y pupulandit

namamatay ang mga gamugamo sa kandila
may namatay din sa mga nasa parang ng digma
makata'y di dapat laging lumulutang ang diwa
tingnan ang saksakan, magsuri, huwag matulala

sa mga ganitong eksena'y magpakahinahon
kaya iyang saksakan ay ayusin mo na ngayon
huwag balewalain, gawan agad ng solusyon
agapan ang disgrasya habang may pagkakataon

- gregoriovbituinjr.
08.28.2021

Daing

DAING

kay-aga-aga'y ano na namang idinadaing?
na ulam na naman ngayong umaga'y pritong daing?
reklamo ng reklamo, aba'y diyan ka magaling!
pulos ka angal, eh, di ka pa nga nakakasaing

tara, inin na ang kanin, masarap pa't malambot
daing talaga ang ulam, huwag nang sumimangot
minsan, nakakatuwa ang sentimyentong pururot
mamaya naman, pag nabusog, ito na'y nalimot

basta ako, isda't gulay lang ang nais almusal
dahil pag karne, yaring bituka ko'y naduduwal
vegetarian na sa katawan ko'y atas at asal
upang makakain ng husay nang di nangangatal

ayos lang kumain ng daing, huwag lang dadaing
ito ang naabutang ulam kaninang magising
kung madaling araw bumangon sa pagkagupiling
sana'y nakabili ng pambulanglang, pandiningding

- gregoriovbituinjr.
08.28.2021

Diwang mapagpalaya

DIWANG MAPAGPALAYA

simpleng pamumuhay at puspusang pakikibaka
ang isinasabuhay ng tulad kong aktibista
patuloy na kumikilos at nag-oorganisa
tungo sa pagtatayo ng lipunang ninanasa

binabasa ang akda't kasaysayan ng paggawa
upang tuluyang tagpasin ang gintong tanikala
tungo sa adhikang pagbabagong mapagpalaya
tungo sa lipunang ang bawat isa'y maginhawa

tungo sa asam na lipunang walang mga uri
lipunang hindi hinahati, walang naghahari
ugat ng kahirapan ay pribadong pag-aari
nitong kasangkapan sa produksyon, dapat mapawi

lipunang bibigkis sa matinding pagkakaisa
ng sangkatauhan laban sa pagsasamantala
lipunang nakatindig sa panlipunang hustisya
at karapatang pantao, na pantay bawat isa

tara't magbasa ng mga mapagpalayang akda
tungo sa pagkakaisa ng uring manggagawa
upang lipunang hangad nila'y maitayong sadya
at lahat ay makinabang sa bunga ng paggawa

- gregoriovbituinjr.
08.28.2021

Biyernes, Agosto 27, 2021

Hanág

HANÁG

isa na namang salita ang nakita ko ngayon
lalo't kayganda ng mensahe't kahulugan niyon
na "dignidad at karangalan sa isang posisyon"
kaygandang salita sa kasalukuyang panahon

ano ba ang dignidad sa mga may katungkulan
upang di sila magmalabis sa kapangyarihan
at maiwasan ang paggawa ng katiwalian
bakit ba karangalan ay di dapat madungisan

HANÁG ang isa nating sukatan ng pulitiko
at sa susunod na halalan ay kakandidato
di walanghiya, talagang magsisilbi sa tao
oo, HANÁG ay isang sukatan ng pagkatao

ay, siyang tunay, ganyan kahalaga ang dignidad
upang mga kawatan sa gobyerno'y di mamugad
kung sira ang HANÁG nila, sila'y dapat ilantad
upang sa pamahalaan sila'y di magbumabad.

- gregoriovbituinjr.
08.27.2021

hanág - [sinaunang Tagalog]: dignidad o karangalan sa isang posisyon, mula sa UP Diksiyonaryong Filipino, pahina 431
* pansining sa pagbigkas, ito'y mabilis pagkat may tuldik na pahilis sa ikalawang pantig, sa tapat ng titik a, na kaiba sa hánag na iba naman ang kahulugan

Ingat

INGAT

paskil na istiker sa motor ng isang kasama
ay talagang tagos sa puso't diwa pag nabasa
bagamat mararamdaman mo yaong pambubuska
gintong paalala iyon sa paraang makwela

nakasulat doon: "Ingat ka! Tanga ka pa naman!"
nakakatawa, pang-iinis o may kabastuhan
bagamat pabiro, mahalaga'y iyong ingatan
ang pagmomotor upang aksidente'y maiwasan

sa paalalang ito tayo'y nagpapasalamat
nang sa araw-araw na pagmomotor ay mag-ingat
pang-aasar man, ang mensahe nito'y anong bigat
minsanang sakuna'y baka habambuhay kang warat

sundin na lang ang mensaheng nakapaloob doon
estilo ng pagkasabi'y pagpasensyahan ngayon
ang mahalaga'y mag-ingat saan man naroroon
na anuman ang mangyari'y pag-iingat ang tugon

- gregoriovbituinjr.
08.27.2021

Panawagan ng maralita

PANAWAGAN NG MARALITA

tingni ang tarpolin nila't kaytinding panawagan
na talagang ikaw mismo'y mapapaisip naman
krisis daw sa pagkain, trabaho at kabuhayan
ay marapat daw lutasin para sa mamamayan

ipaglaban din ang karapatan sa makatao
at abot kayang pabahay, panawagang totoo
pahayag nilang ito'y tumitimo sa puso ko
na di sila dapat maapi sa panahong ito

kahilingan nila'y dapat lang ipaglabang tunay
lalo't panawagan nila'y di kusang ibibigay
tanging sama-samang pagkilos ang kanilang taglay
upang kamtin ang adhikang di basta nahihintay

magpatuloy kayo, maralita, sa inyong misyon
sabihin ang inyong hangad kung may pagkakataon
baka hiling n'yo'y ibigay agad pag nagkataon
tara't magbakasakali upang kamtin ang layon

- gregoriovbituinjr.
08.27.2021

* litratong kuha ng makatang gala noong SONA 2021

Ligtas na bakuna para sa lahat

LIGTAS NA BAKUNA PARA SA LAHAT

sinuman ay nagnanais ng ligtas na bakuna
tulad kong unang naturukan ng Aztrazeneca
kahapon lang, upang sa sakit ay makaiwas na
kaysa sa COVID-19 ay laging nag-aalala

kahit may nababalitang may namatay raw noon
matapos mabakunahan, iba'y may eksplanasyon
di kaya sa sakit niya'y mayroong kumplikasyon
kaya bago bakunahan, kayraming mga tanong

tungkol sa kalusugan mo't nararamdamang sakit
pinababasa ang papel, dito'y di pinipilit
kung sang-ayon ka sa bakuna'y pipirma kang saglit
at kung ayaw mo, karapatan mo'y maigigiit

"ligtas na bakuna para sa lahat" yaong hiyaw
ng maralita, panawagang di dapat maligaw
kundi sa awtoridad iparinig nang malinaw
upang pumanatag ang kanilang puso't pananaw

pasasalamat sa natanggap kong libreng bakuna
ngunit sana'y ligtas nga ang mga ito sa masa
malaman lang ng taong ligtas ito'y anong saya
nang COVID-19 ay ating malabanang talaga

- gregoriovbituinjr.
08.27.2021

* kuha sa sabay-sabay na pagkilos ng maralita nang magsimula ang lockdown sa NCR noong Agosto 5, 2021

Huwebes, Agosto 26, 2021

Tula sa International Dog Day

TULA SA INTERNATIONAL DOG DAY

mabuhay ang asong alaga sa kinikilusan
matapang na bantay at tunay na maaasahan
saludo sa kanyang pagtitiyaga't katapatan
upang opisina'y talaga namang mabantayan

matalinong aso, minsang ako'y tulog sa opis
tahol ng tahol, ginising ako't akto'y kaybilis
pinapunta ako sa kusina't aba'y putragis
inaamoy niya ang gasul, naamoy ko'y labis

nakasindi pala't bukas ang gasul, ay nakupo
buti't alisto ang aso't ginising akong buo
isinara ko ang asul, tahol niya'y naglaho
kumawag-kawag ang buntot ng may buong pagsuyo

isa lamang iyan sa marami kong naranasan
na dinala niya ang tanggapan sa kaligtasan
ngayong International Dog Day, siya'y pagpugayan
tulad niya'y aktibistang nagsisilbi sa bayan

- gregoriovbituinjr.
08.26.2021

* litratong kuha ng makatang gala sa dating opisina ng manggagawa sa Lungsod Quezon

Pinagsanggunian:
https://www.thequint.com/lifestyle/international-dog-day-2021-history-significance-and-quotes
https://www.firstpost.com/world/international-dog-day-2021-history-and-amazing-facts-about-mans-best-friend-9914071.html

History of International Dog Day

In the year 2004, the day was founded by animal welfare advocate and pet lifestyle expert, Collen Paige. He is also a conservationist, dog trainer, and author. The date 26 August was selected for International Dog Day because it was the first time when Paige's family adopted Sheltie; he was 10-years-old.

Along with International Dog Day, Paige also founded and observed many such days including National Cat Day, National Puppy Day, National Wildlife Day, and National Mutt Day.

Talahuluganan

TALAHULUGANAN

talahuluganan itong kayamanan kong sadya
pinag-ipunang bilhin at iniingatang kusa
nakalagak sa munting aklatan, nakakahanga
malaking tulong sa pagsasalin at pagmakata

di lamang simpleng sanggunian ng salita ito
kundi binubuklat ko ri't binabasang totoo
upang mapahusay pa ang mga bokabularyo
at magamit sa mga tula, sanaysay at kwento

lalo ngayong Buwan ng Wika, napakadakila
ng papel ng talahuluganan sa pagkakatha
lalo na sa paggamit ng katutubong salita
totoong kahulugan ay mabatid ng makata

samutsari ang paggamit sa wikang Filipino
tulad ng talahuluganan ay diksiyonaryo
ang talasalitaan naman ay bokabularyo
habang yaong talatinigan naman ay glosaryo

kayamanang talaga ang mga nasabing aklat
na sa tuwina'y sinasangguni ko't binubuklat
mapangmulat, ingatang mabuti't huwag malingat
at baka may magkainteres ay mawalang sukat

- gregoriovbituinjr.
08.26.2021

Una kong turok ng bakuna



UNA KONG TUROK NG BAKUNA

kahapon ay nag-text sa akin ang PasigBakuna
iskedyul ko'y kahapon ngunit kanina nagpunta
akala'y kaylayo ng Sagad ng tingnan sa mapa
tinanong ko sa kapitbahay, traysikel lang pala

alam ko, isang araw akong huli sa iskedyul
nagpunta na agad, kahit isang araw nang gahol
pamasaheng kwarenta sa traysikel ay ginugol
at masigla ko namang narating ang Sagad Hayskul

isang araw mang huli, ako'y inestima pa rin
binigyan ako ng papel upang aking sagutin
ilang tanong sa kalusugan at tungkol sa akin
walang pila, organisado, at mabilis lang din

ayon kay Doktora, ang bakuna'y AztraZeneca
kalooban ko'y handa na, sa papel ay pumirma
tinurukan ako ng maliit na heringgelya
na animo'y kasingliit lang ng bolpen kong Panda

matapos iturok, nilagay sa kahong maliit
ang mga heringgelyang pinanturok at ginamit
palagay ko, heringgelya'y di nila inuulit
isang heringgelya bawat tao, aking naisip

mabuti ang ganito't walang magkakahawahan
tanging pasasalamat ang nasa puso't isipan
sa susunod na iskedyul, sila'y magte-text na lang
para sa ikalawang bakuna'y maghintay lamang

- gregoriovbituinjr.
08.26.2021

Ang koleksyon ko ng Reader's Digest 2018

ANG KOLEKSYON KO NG READER'S DIGEST 2018

mahal ang Reader's Digest na bago, alam ko ito
presyo'y isangdaan siyamnapu't siyam na piso
subalit luma man nito, ang turing na'y klasiko
kaya mga lumang Reader's Digest ang binili ko

nang minsang dumalaw sa Book Sale, ito na'y nagmura
nabili kong tatlumpu't limang piso bawat isa
pautay-utay lang ang bili, una'y apat muna
sunod ay tatlo, sunod ay isa, muli isa pa

mula Enero hanggang Setyembre ang mga isyu
na pawang tatlong taon nang nakararaan ito
subalit di naluluma ang sanaysay at kwento
nananatiling napapanahon ang mga ito

siyam na isyu ang binabasa't nababalikan
samutsaring klasikong sanaysay ang nilalaman
kalusugan, karanasang personal, kasabihan
humour, kwentong trabaho, travel, trivia, puzzle, liham

kung siyam na isyung ito'y binili ko na noon
nasa isang libo't walong daang piso rin iyon
ngunit tatlong daan labinglimang piso lang ngayon
nakamura na rin ako kung suriin paglaon

lalo't Reader's Digest na'y kayamanang matuturing 
nitong tulad kong makatang wala sa toreng garing
malaman sa impormasyon, sa diwa pa'y panggising
salamat, Reader's Digest, babasahin kang kaygaling

- gregoriovbituinjr.
08.26.2021

Miyerkules, Agosto 25, 2021

Ang kalabasa

ANG KALABASA

iyang kalabasa raw ay pampalinaw ng mata
bakasakaling nanlalabong mata'y makakita
pampalinaw din kaya ng budhi ang kalabasa
lilinaw din kaya ang paghahanap sa hustisya

kalabasa, anang iba, sa mata'y pampatalas
upang makita ang mga pandaraya't padulas
ng mga trapong ang ugali'y kapara ng hudas
dinaan na sa lakas, dinadaan pa sa dahas

aba'y pag ginulay ang kalabasa'y anong sarap
bakit ba ito'y naging simbolo ng mapagpanggap
kalabasa'y dala sa pagkilos ng mahihirap
sa rali't sagisag na pinuno'y sero, kaysaklap

bakaw sa kapangyarihan kaya sero, butata
kayrami pang napaslang sa hanay ng maralita
walang due process of law, rule of law ay balewala
gayong dapat may konsensyang naglilingkod sa madla

ay, kalabasa, ikaw nga ba ang tamang simbolo
ng mga trapong sero sa karapatang pantao
kalabasang lunti, dilawang kalabasa'y ano
kalabasa'y pampalinaw ng mata ang totoo

- gregoriovbituinjr.
08.25.2021

* litratong kuha ng makatang gala noong SONA 2021

Ulam ko'y kamatis

ULAM KO'Y KAMATIS

ulam ko ngayon ay kamatis
na pampaganda raw ng kutis
kaya pala mukha'y makinis
walang tagyawat na matiris

sa tulong pala ng kamatis
ay napaibig ko si misis
mga tula ko'y walang mintis
kaya panay siya bungisngis

salamat sa iyo, kamatis
ang mukha ko'y naging malinis
lumakas pa ako't bumilis
sa hirap man ay nagtitiis

kumikilos tungo sa nais
na lipunang walang kaparis
lipunang walang bahid dungis
lipunang papawi sa burgis

bagamat bulok na kamatis
sa mukha ng trapo'y ihagis
tuloy sa pakikipagtagis
kahit na ulam ko'y kamatis

- gregoriovbituinjr.
08.25.2021

Pagiging patas

PAGIGING PATAS

nakikiisa ako sa bawat pakikibaka
ng mga maliliit, manggagawa't magsasaka
upang kanilang kamtin ang panlipunang hustisya
patungo sa lipunang walang pagsasamantala

pinapangarap ko'y isang lipunang makatao
kaya ko niyakap ang mapagpalayang prinsipyo
sinusuri't ipinaglalaban ang bawat isyu
upang tiyaking patas ang kahihinatnan nito

parehas at makatarungan ang nasang magawa
pangarap na maitayo'y lipunang manggagawa
kung saan pakikipagkapwa ang nasa't adhika
walang pang-aapi't pagsasamantala sa dukha

pagkat aktibista akong nangangarap ng patas
na lipunang walang kaapihan at pandarahas
kaya sa gatla ng noo ko'y iyong mababakas
ang pilat sa mga danas ng digmang di parehas

kawalang hustisya ba'y dapat hugasan ng dugo
upang pang-aapi't pagsasamantala'y maglaho
o sa anumang laban ay patas ding makitungo
kahit kaharapin pa'y burgesyang tuso't hunyango

- gregoriovbituinjr.
08.25.2021