Si Yolanda ang mukha ng nagbabagong klima

SI YOLANDA ANG MUKHA NG NAGBABAGONG KLIMA
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

si Yolanda ang mukha ng climate change, si Yolanda
oo, si Yolanda'y mukha ng nagbabagong klima
ipinakita niya bakit dapat kumilos na
ang mamamayan ng mundo upang pigilan sila

daigdig natin ngayo'y nagbabaga, nagbabago
may global warming, nagbabaga, tinunaw ang yelo
sala sa init, sala sa lamig na itong mundo
paano uunawain ang nangyayaring ito

wala, kundi si Yolanda pa ang nagpaliwanag
kung di tayo kikilos, lahat na'y ibabalibag
sa punong usok na atmospera'y sinong papalag
maliitang pagkilos ay tila ba pampalubag

mga bansang industriyalisado'y dapat pigilan
sa pagsusunog ng mga fossil fuels saanman
mga coal-fired power plants ay dapat na ring bawasan
ngunit teka, makikinig ba ang pamahalaan

dapat si Yolanda'y pakinggan ng buong daigdig
ang mensahe niya sa mundo'y nakapanlalamig
mga tulad ni Yolanda'y dapat nating malupig
mamamayan ng mundo, tayo nang magkapitbisig

ang climate change ay tila nakatarak na balaraw
sa ating likod, di ba't dapat nang tayo'y gumalaw?
di dapat ang ating mundo'y unti-unting magunaw
ating ipanawagan sa lahat: "Climate Justice Now!"

- sa kainan sa Brgy. Concepcion Grande, Lungsod ng Naga, tapat ng Viva Home Depot, Oktubre 18, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Ang batang babae at ang kurus-kurus

ANG BATANG BABAE AT ANG KURUS-KURUS
(The Girl and the Starfish)
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

minsan, isang matanda ang namamaybay sa aplaya
katatapos lang iyon ng unos na nanalanta
doon, isang batang babae ang kanyang nakita
sa ginagawa ng bata, matanda'y nagtataka

bakit binabalik isa-isa sa karagatan
ang mga kurus-kurus na nasa dalampasigan
gayong kayrami nito't animo'y libo ang bilang
kaya batang babae'y dagli niyang pinuntahan

natutuwa ang ibang nakakakita sa bata
ang akala'y naglalaro lamang ito sa tuwa
ngunit iba ang palagay ng nasabing matanda
nagtataka man, bata'y kinausap niyang kusa

"Bakit mo iyan ginagawa, hoy, batang maliit?
Lahat ng iyan ay hindi mo naman masasagip?
Di mo mababago ang kalagayan nila, paslit!
Sa ginagawa mong iyan, di ka ba naiinip?"

napatungo ang bata, animo ito'y nakinig
maya-maya, isang kurus-kurus ang ibinalik
ng bata sa dagat, sa matanda'y di natigatig
ang bata'y nagsalita sa malumanay na tinig:

"sa isa pong iyon, kahit paano'y may nagawa
sa sariling bahay, di na siya mangungulila"
at ang matanda'y di nakahuma, biglang napatda
naisip niyang ito'y di kaya ng isang bata

kaya tinawag ng matanda ang kanyang kanayon
"magtulung-tulong tayong ibalik ang mga iyon"
lahat ng kurus-kurus na tangay ng bagyo't alon
sa aplaya ay naibalik sa dagat nang lumaon

"sa sama-samang pagkilos natin, may magagawa
maraming salamat sa inumpisahan ng bata"
aral iyong nagbigay ng inspirasyon sa madla
upang kapwa'y magtulungan, harapin man ay sigwa

* Ang bituing-dagat, isdang-bituin, at kurus-kurus ang salin ng starfish ayon sa UP Diksyonaryong Filipino (Ikalawang Edisyon, 2010) at sa Tagalog-English Dictionary (Talahulugang Tagalog-Ingles, 1990) ni Fr. Leo James English.

* Maraming salamat kay Ginoong Naderev "Yeb" Saño, commissioner ng Climate Change Commission, sa kanyang palagiang pagkukwento nito sa mga Climate Fair, at nakakadaupang palad sa Climate Walk

- Libmanan covered court, Libmanan, Camarines Sur, Oktubre 17, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda.

Bakit kami naglalakad

BAKIT KAMI NAGLALAKAD

ni Gregorio V. Bituin Jr.

15 pantig bawat taludtod

bakit nilalakad ang Luneta tungong Tacloban

nagugulumihanan ang mga bata't matanda 

malimit ding tanong ng nagtatakang mamamayan

may sasakyan naman, pinagod pa ang paa't diwa

madalas may tipid sa ngiting kami'y sumasagot 

siyang tunay, ngunit kaysaya naming naglalakad

kayraming nakilala saanmang lugar umabot

sa Climate Walk, kayo'y aming nakadaupangpalad

kung nagbus o kotse kami, di kayo nakilala

kung sumakay kami, kayo'y amin lang dinaanan

di tayo nagkahuntahan sa paksang iba't iba

tambak pala ang mga isyung dapat paglimian

mga paksa't dalumat, pagnilayan, ibahagi 

lalo na ang dapat gawin pag dumatal ang sigwa

ipaalam bakit climate justice ang minimithi

at sa pagharap sa anumang sigwa'y maging handa

sumama rin upang bisitahin ang mga guho 

masidhi ang kasabikang dalawin din ang masa 

at makikinig sa karaingan nila't siphayo

damhin ang panawagan nilang hustisya, pag-asa

ramdam nami'y kaysaya, pagtanggap ninyo'y kay-init

punung-puno man ng sakripisyo itong Climate Walk

pakiramdam namin, lahat tayo'y magkakapatid

na kapitbisig sa harap ng anumang pagsubok

- Libmanan Operations Center, Libod I, Libmanan, Camarines Sur, Oktubre 17, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Si Malaya

SI MALAYA
ni Gregorio V. Bituin Jr.
10 pantig bawat taludtod

Malaya yaong kanyang pangalan
Freedom, independence, kalayaan
Siya'y nakasama sa lakaran
Nakasama ng tatlong araw lang
Umuwi nang kanyang kaarawan.

Siyang may pangalang kakaiba
Na sa Climate Walk nga'y nakiisa
Munting ambag niya'y mahalaga
Kahit nagpaltos ang kanyang paa
Masaya kaming siya'y sumama

Maraming salamat, O, Malaya
Ngalan mo'y tumatak na sa diwa
Ngalang iyan ang aming adhika
Sa mapagsamantala'y lumaya
Para sa klima, kapwa at bansa

- Sipocot, Camarines Sur, Oktubre 16, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Paglagda sa Commitment

PAGLAGDA SA COMMITMENT 

ni Gregorio V. Bituin Jr.

15 pantig bawat taludtod

mga pinuno ng baya't lungsod na nakilala 

na sa Climate Walk ay buong puso ngang sumuporta

sa commitment signing ay ipinakitang kaisa

may Climate and Disaster Resilience Toolkit pa sila

sa commitment sa Climate Justice, sila'y nagsilagda 

sa unang gabi pa lamang doon sa Muntinlupa

at sa ibang lugar na nilakbay ng paa't diwa

kaisa sa mithing kalikasan na'y makalinga

paglagda nila sa commitment ay isang patunay

na kayraming taong may diwa't pusong nagtataglay

ng pagmamahal sa daigdig, kaya lagda'y alay

upang ipaalam sa mundong sila'y nagsisikhay

at sa maraming lugar pa'y magsilbing halimbawa

na sa Climate Justice, kumilos na sila ng kusa

- Activity Center, Municipal Compound, Sipocot, Camarines Sur, Oktubre 16, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Basang-basa sa ulan

BASANG-BASA SA ULAN

ni Gregorio V. Bituin Jr.

11 pantig bawat taludtod 

heto kami, basang-basa sa ulan

naglalakad, walang masisilungan

patuloy na tinatahak ang daan 

kahit ang nilalandas na'y putikan

pag-ulan bang ito'y masalimuot?

at tilamsik nito'y nakatatakot?

daan ay maputik, saan susuot?

nasa diwa'y paano na lulusot?

di inalala ang patak ng tubig

nasa gunita'y naiwang pag-ibig

maigi pang pagsinta ang idilig 

sa mga layuning nakaaantig

nakakapote kami't nakapayong

habang ulan naman ay sinusuong

at sa taumbayan ay sinusulong 

ang misyong sa balikat nakapatong

ipaglaban ang pangklimang hustisya 

dito'y pakilusin natin ang masa

pagkakaisa nati'y mahalaga

sa pagharap sa nagbabagong klima 

- Ragay National Agricultural and Fisheries School, Liboro, Ragay, Camarines Sur, Oktubre 15, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda.

Muntikang disgrasya

MUNTIKANG DISGRASYA

ni Gregorio V. Bituin Jr.

11 pantig bawat taludtod

muntikan na kami, oo, muntikan

ragasa, bigla-bigla, sa harapan

biglang nag-overtake ang malaking van

sa bus sa madulas, kurbadang daan

sa kaganapan, kami'y natigilan

agad inapuhap ang kaligtasan

mabuti na lamang, walang nasaktan

dalawang babae'y nasa harapan

pati na ang sa bandila'y may tangan

at sa streamer kami'y apat naman

yaong iba'y nasa aming likuran

nasa likuran din ang kapulisan

sumadsad ang van sa aming kanan

mabuti na lang, di kami nasaktan

ang dalawang babae'y nagyakapan

kami'y kanya-kanya namang takbuhan

saan susuling, kaliwa o kanan

saan tatakbo, di agad malaman

di nakahuma sa kabiglaanan

o, disgrasya, kami'y iyong layuan

maraming salamat, walang nasaktan

yaong van ay agad sinaklolohan

agad na tumulong ang kapulisan

sa kanila'y wala namang nasaktan

at nagpatuloy kami sa lakaran

nawa'y wala nang disgrasyang magdaan

disgrasya nawa'y hindi na dumaan

- nangyari iyon pagkalampas ng Km290, nang ang isang 10-wheeler na van na may plakang UVJ 401 ay mawalan ng preno, bandang 10:20 am, sakop iyon ng Brgy. Comadaycaday, Del Gallego, Camarines Sur, Oktubre 15, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda.

Paano ang bukas?

PAANO ANG BUKAS? 

ni Gregorio V. Bituin Jr 

10 pantig bawat taludtod

ambon, ambon, lansangan ay butas

ulan, ulan, panganib ay bakas

bagyo, bagyo, paano ang bukas

kung buhay naman ay malalagas

kalsadang butas ay binabaha 

kaunting ambon, animo'y sigwa

problema itong kasumpa-sumpa

ngunit tayo pa'y may magagawa 

butas sa daan, lagyan ng tagpi

ngunit bayan ay walang salapi

problema pa itong anong sidhi

pagkat kinurakot ng tiwali

klima'y patuloy na nagbabago

kalsada'y butas pa ring totoo

nakatanghod lang ang mga trapo 

kakamot-kamot pag may delubyo

- sa Parokya ng Mahal na Birhen ng Lourdes, Tagkawayan, Quezon, Oktubre 14, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda.

Pahinga din, paminsan-minsan

PAHINGA DIN, PAMINSAN-MINSAN
ni Gregorio V. Bituin Jr.
9 pantig bawat taludtod

kailangan ding magpahinga
para sa ating resistensya
kalusugan at mga paa
ay dapat ding inaalala

katawan man ay patang-pata
at sa pawis ay basang-basa
ang mga ito'y balewala
para sa layuning dakila

naglakad mula sa Luneta
tungong Taclobang na-Yolanda
adhika'y pangklimang hustisya
sigaw ay hustisyang pangklima

- Brgy. Doña Aurora, Calauag, Quezon, Oktubre 13, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Bingkaka

BINGKAKA
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

tangan niyang bingkaka'y pinatutugtog sa palad
animo'y walang kapaguran habang naglalakad
malayo pa'y dinig na, tila ba ibinubungad
sa buong bayan ang Climate Justice na hinahangad

payak na tugtog, tila may diwatang sasalubong
pare-parehong tunog sa iba't ibang pagsuong
di nakauumay, sari-saring interpretasyon
may diwatang di nakikita ngunit naroroon

ang tangan niyang bingkaka'y kawayang kapiraso
ngunit nagpapatiwasay sa isipang magulo
inuudyukan kang suriin kung ano ang wasto
at di basta gawin na lamang kung ano ang gusto

maraming salamat, kasamang Joemar, sa pagtugtog
ng bingkaka pagkat nanggigising ng diwang tulog
hawak mula umaga hanggang araw ay lumubog
himig na malamyos, kaygaang timpla ng indayog

marahang ipinapalo sa palad ang bingkaka
di mo pansin ang hapo, masarap sa puso't diwa
sana'y masalubong namin ang magandang diwata
habang marubdob na nililinang ang isang katha

- Luna's Eatery and Sari-sari Store, Brgy. Canda Ibaba, Lopez, Quezon, Oktubre 12, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Kailangan ng klima ng pagbabago

KAILANGAN NG KLIMA NG PAGBABAGO
ni Gregorio V. Bituin Jr.
7 pantig bawat taludtod

nagbago na ang klima
kayrami nang disgrasya
kaytindi ni Yolanda
nanalasa si Glenda
nakawawa ang masa

ulan ay labis-labis
mga bagyo'y kaybangis
ito ba'y matitiis
kayraming tumatangis
lalo ang anakpawis

mga bata't matanda
ay apektadong sadya
mukha'y natutulala
ang puso'y di payapa
meron bang magagawa?

may magagawa tayo
sa klimang nagbabago
kung sa puso ng tao
klima ng pagbabago
ay gagawing totoo

sarili'y pagnilayan
aralin ang lipunan
at ang kapaligiran
hanggang ating malaman
ang tamang kasagutan

- Parokya ng Mahal na Birhen ng Santo Rosario, Lopez, Quezon, Oktubre 11, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Climate Justice Now! - Climate Walk sa ika-10 araw

CLIMATE JUSTICE NOW!
ni Gregorio V. Bituin Jr.
7 pantig bawat taludtod

marami mang tinawid
na lansangang makitid
nasa'y maipabatid
ang Climate Walk, kapatid

adhika'y magkaisa
ang bawat bayan, masa
tayo'y magsama-sama
sa adhikang hustisya

- sinulat sa San Vicente Multipurpose Hall, Brgy. San Vicente, Gumaca, Quezon, Oktubre 11, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda.

Kapitalismo ang ugat

KAPITALISMO ANG UGAT
ni Gregorio V. Bituin Jr.
13 pantig bawat taludtod

kapitalismo ang ugat ng pagkasira
ng kalikasan, ng pamayanan, ng bansa

nang dahil sa tubo, minina ang lupa
naging sakim, mabait ay naging kuhila

kapitalistang sistemang dapat mawala
upang daigdig ay di tuluyang masira

halina't kumilos, magkaisang gumawa
lipunan ay baguhin at gawing payapa

- Km200, Brgy. Villapadua, Gumaca, Quezon, Oktubre 11, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Pagdatal sa Plaridel

PAGDATAL SA PLARIDEL
ni Gregorio V. Bituin Jr.
9 pantig bawat taludtod

dumaan kami sa Plaridel
kasama'y tila mga anghel
adhika'y di mapigil-pigil
kahit tamaan ng hilahil

- Plaridel, Quezon, Oktubre 10, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Sa Dalampasigan ng Plaridel

SA DALAMPASIGAN NG PLARIDEL
ni Gregorio V. Bituin Jr.

1

habang sila'y naliligo sa dagat
at araw doo'y mataas ang sikat
ako muna'y nagnilay at nagsulat
habang nasa katanghaliang tapat

2

naglalakad sa buhangin
tubig-alat ay languyin
dagat ay ating arukin
malalim ang adhikain

- Tagayan Beach Resort, Plaridel, Quezon, Oktubre 10, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Pagtahak sa Bitukang Manok

PAGTAHAK SA BITUKANG MANOK
ni Gregorio V. Bituin Jr.
11 pantig bawat taludtod

Tinahak namin ang Bitukang Manok
Na bahagi ng mahabang Climate Walk
Kaysasaya naming mga kalahok
Nag-aawitan, di nakakaantok

Napakahaba man nitong lakaran
Ay makararating din sa Tacloban
Lalo't kaysaya ng pagsasamahan
Ang pagod ay tila 'di namin ramdam

Sariwang hangin, walang mga usok
Dito'y gubat na gubat pa ang bundok
Kay sarap dito sa Bitukang Manok
Kahit 'di namin narating ang tuktok.

- Bitukang Manok, Atimonan, Quezon, Octubre 9, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Bagabag sa magdamag

BAGABAG SA MAGDAMAG
ni Gregorio V. Bituin Jr.
13 pantig bawat taludtod

I

ang daang tinahak ay tila ba kaylungkot
animo'y may haharaping masalimuot
may unos kayang parating nakatatakot
salubong ay dilim, may dala bang hilakbot

ano ang gagawin sa unos na parating
kung ito'y kasinlakas ng Yolandang praning
mabuti pang magandang dalaga'y maglambing
nang pumayapa, makatulog ng mahimbing

II

patuloy sa paglalakad kinabukasan
alay para sa bukas ng kapwa't ng bayan
subalit di naman magbabagong agaran
sa isang gabi o iglap ang kaganapan

ang daigdig na'y nagbabago, nagbabaga
kaiba na ito sa dati, kaiba na
ang gubat, ang ilog, ang dagat, kayrumi na
panay polusyon na ang hanging hinihinga

- sa St. Anne Parish, Silangang Malicboy, Pagbilao, Quezon, Oktubre 8, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Ang Climate Walk ay isang pahinga

ANG CLIMATE WALK AY ISANG PAHINGA
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

nakapapagal nga ang napakalayong lakarin
siyang tunay, lalo na't kung ang iyong lalandasin
ay mahigit isanlibong kilometrong hakbangin
ngunit kung may adhikain kang nasa mong abutin
balewala anumang layo yaong tatahakin

bibihira ang nabibigyan ng pagkakataong
makasama sa Climate Walk, subalit ito'y tugon
sa mga pangyayaring sanlaksa ang ibinaon
sa putik at limot dahil sa unos na lumulon
sa mga kapatid, manggagawa, babae, maton

paglalakad ay nakapapagal ngunit pahinga
higit isang buwang pahinga sa mga problema
sa ating bansa, sa ekonomya't sa pulitika
pahinga sa trabaho sa opisina't kalsada
pahinga ang maglakad pagkat yugtong naiiba

kung uulitin ang Climate Walk, muling maglalakad
upang hustisyang pangklima sa bayan ay ilahad
upang magkaisa sa kabutihang hinahangad
kalikasan ay magamot, sistema'y mabaligtad
halina't tayo'y maglakad, anumang ating edad

- Oktubre 7, 2014, gabi, Casa Pastoral de San Isidro, Parokya ni San Isidro Labrador, Ibabang Dupay, Lungsod ng Lucena

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Sugat pa'y balantukan

SUGAT PA'Y BALANTUKAN
ni Gregorio V. Bituin Jr.
13 pantig bawat taludtod

marami silang paltos na inaalala
dahil mahaba pa ang lakad, mahaba pa
mas kayhirap kung sa loob na nasugatan
maghilom man, nananatiling balantukan

sa paa'y paltos, damang-dama yaong sakit
ngunit kailangan itong ilakad ng pilit
ngunit ang kaloobang naroon ang sugat
nananatling masakit di man ilakad

paltos ay balewala pag nasasaisip
matindi pa ang mga paltos ng nasagip
doon sa unos, paltos na tunay ngang lumbay
balantukan sa damdaming di mahingalay

naghilom sa labas, balantukan sa loob
naroon, sa puso't diwa'y nakakubakob

- matapos mananghalian sa St, Martha Room sa loob ng simbahan ng Sariaya, Quezon, Oktubre 7, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Ambag na kape ni Aling Rhodora

AMBAG NA KAPE NI ALING RHODORA

ni Gregorio V. Bituin Jr.

13 pantig bawat taludtod

kaunti lang kami, wala pang dalawampu 

tinatahak ang kahabaan ng Tayabas

nang kami'y mapatapat sa isang tindahan

"Sadya bang lakad lang kayo?" tanong ng ginang

"Opo, lakad po kami papuntang Tacloban"

"Kaylayo naman, kayo'y nakakaawa, eh!

saglit muna, bibigyan ko kayo ng kape!"

tumakbo sa loob ang ginang at kinuha

ang pakete ng kapeng dalawang dosena

nagpiktyuran pa at kami'y nagpasalamat

sadyang may mga mabubuting kalooban

tunay na iaambag ang makakayanan

ambag niya sa Climate Walk di malilimot

maliit man ay malaki na ang inabot

- maraming salamat kay Aling Rhodora Valencia ng Beverly Store, Brgy. Isabang, Tayabas, Quezon, Oktubre 7, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Mga paang nanlilimahid

MGA PAANG NANLILIMAHID
ni Gregorio V. Bituin Jr.
13 pantig bawat taludtod

nanlilimahid sa dumi ang mga paa
kilo-kilometrong hakbang ang pinuntirya
tila kilo-kilong libag ang nanalasa
anaki'y nasa paglulupa ang pag-asa

ang mga paang sa dumi nanlilimahid
sa iba't ibang bayan kami'y inihatid
upang hustisyang pangklima'y maipabatid
sa masa upang sa dilim ay di mabulid

ang mga paa'y nanlilimahid sa dumi
mitsa ang Climate Walk na kanilang sinindi
upang tao't gobyerno sa kapwa'y magsilbi
ng taos-puso sa araw man at sa gabi

nanlilimahid man ang mga paa namin
ito'y para sa isang magandang layunin
upang sa climate change itong mundo'y sagipin
at Climate Justice Now! ang sigaw na mariin

- Oktubre 7, 2014, Our Lady of the Candle, Candelaria, Quezon

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Iba na ang klima ngayon

IBA NA ANG KLIMA NGAYON

ni Gregorio V. Bituin Jr.

10 pantig bawat taludtod

bumaha doon, bumaha dito

tunay ngang kayrami nilang kwento

gayong di naman dating ganito

ngayon, tinamaan ng delubyo

sadyang iba na ang klima ngayon

nagbagong klima'y ano ang rason

araw na araw, naglilimayon

ngunit bigla na lamang aambon

bakit ba klima'y biglang nagbago

di ito likas sda kanyang siklo

may dahilan, gawa ba ng tao't

ng bansang industriyalisado?

pag-aralan ang klima't lipunan

mga ito'y tiyak may ugnayan

sino nga ba ang may kasalanan

sa pagkasira ng kalikasan?

kung problemang ito'y ating batid

kumilos tayo, mga kapatid

bagong pag-asa'y ating ihatid

nang buhay ay di basta mapatid

- Tiaong, Quezon, Okt. 6, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Pagtahak sa Lungsod ng Pitong Lawa

PAGTAHAK SA LUNGSOD NG PITONG LAWA
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

patuloy kaming naglakad, walang makasawata
napapagod na hindi, marating lang ang adhika
tahak ang tinaguriang lungsod ng pitong lawa
isang lawa ang narating sa lakad na mahaba

mga lawang Bunot, Muhikap, Pandin, Kalibato
nariyan din ang Palakpakin, Sampaloc, at Yambo
sinisimbolo ng mabunying lungsod ng San Pablo
nawa'y alagaan, di hayaang dumumi ito

tila may natatagong alamat ang pitong lawa
itanong kay Dian Masalanta, isang diwata
bakit pito ang lawa, ito ba'y sadyang nilikha
pagkat tao rito'y kaybuti at di isinumpa

mga paa'y ipinadpad sa lungsod ng San Pablo
at sinalubong kaming may ngiti ng mga tao
may sumabay pa sa aming tagaroon at dayo
at nagpahayag ding sawa na sila sa delubyo

ang San Pablo'y aming tinahak sa kaibuturan
upang ihatid ang Climate Justice na panawagan
nawa pitong lawa ng lungsod ay di simbolo lang
pagkat tumugon na rito ang buong mamamayan

- MSC Institute of Technology, Brgy. San Gabriel, San Pablo City, Laguna, Oktubre 5, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda.

Sa bawat hakbang

SA BAWAT HAKBANG
ni Gregorio V. Bituin Jr.
13 pantig bawat taludtod

Sa bawat hakbang, nasa isip ang sinapit
Ng mga taong kamatayan ang nakamit
Dahil sa bagyong Yolandang sadyang kaylupit
Silang sinalanta't ang buhay ay dinagit.

Sa bawat hakbang, nasa puso ang adhika
Na katarungang pangklima'y ating mapala
Na wala na sanang buhay pang mawawala
Na pagsapit ng unos, bawat isa'y handa.

Sa bawat hakbang, katawan ay natatagtag
Ngunit patuloy tayong magpapakatatag
Sa nangyayari'y hindi dapat maging bulag
Bawat inhustisya'y dapat lamang mabunyag.

Sa bawat hakbang, dapat lang nating singilin
Ang mga sumira ng dagat, lupa, hangin
Ng bayan, ng kultura, ng daigdig natin
Sino't ano ang ugat ay ating alamin.

Sa bawat hakbang, hangad natin ay pag-asa
Ngunit pag-asang may kalakip na hustisya
Hustisya sa bulnerableng bansa at masa
Mula sa epekto ng nagbabagong klima.

Sa bawat hakbang ay ating palaganapin
Ang hustisyang pangklimang ating adhikain
Ang panawagang ito'y dapat lamang dinggin
Para sa kinabukasang kakaharapin.

Ang bawat bukas ay mula sa unang hakbang
Bawat hakbang nating walang makahahadlang
Lalo't adhika'y para sa kinabukasan
Ng ating kapwa, ng daigdig, ng lipunan.

- Sto. Tomas, Batangas, Oktubre 4, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Salamat sa inyong mainit na pagtanggap

Salamat sa inyong mainit na pagtanggap
Sa aming naritong sa inyo'y nangungusap
Halina't magkaisa sa isang pangarap
Na hustisyang pangklima'y maipalaganap.
- gregbituinjr

- tula para sa mga lugar na tinigilan ng mga kalahok sa Climate Walk
- Sto. Tomas, Batangas, Oktubre 4, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Walang puknat na lakad

WALANG PUKNAT NA LAKAD
ni Gregorio V. Bituin Jr.
13 pantig bawat taludtod

patuloy ang aming paglalakad, patuloy
tila di kami nakararamdam ng kapoy

nasa gitna man ng araw, ngunit kaysaya
pagkat nag-aawitan ang magkakasama

kami'y naglakad mula Kilometer Zero
ang aming adhika'y dumatal sa Ground Zero

sa mismong unang anibersaryo ng unos
na sa buong Tacloban ay halos umubos

bakit kami naglalakad? tanong malimit
punta'y sa dinelubyo ng bagyong kaylupit

walang apuhap na sagot, kundi pag-asa
paglalakad ay simbolong may pag-asa pa

hustisyang pangklima, tanong pa'y ano iyon?
may hustisya pa ba sa mga nangabaon?

nabaon sa lupa, sa limot, at nalibing!
sapat bang magbigay ng sandosenang kusing?

di man nila unawa ang aming adhika
ngunit adhika itong pagmulat sa madla

hustisyang pangklimang sa madla'y ihahatid
hustisyang pangklimang dapat nilang mabatid

- Lina, Lajara, Chipeco (LLC) Auditorium, Calamba Elementary School, Calamba, Laguna, Oktubre 3, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda.

Bilang kinatawan sa Climate Walk

BILANG KINATAWAN SA CLIMATE WALK

ni Gregorio V. Bituin Jr.

15 pantig bawat taludtod

di basta maging kinatawan ng organisasyon

sapagkat ang kaakibat nito'y pananagutan

dapat magawa ko't matupad ang anumang layon

sa mga aktibidad na kasama ang samahan

ngayong kinatawan sa isang mahabang lakarin

ito'y hindi dahil napili lamang sa gawain

ito'y dahil naniniwala akong kayang gawin

yaong ang tingin ng iba'y mahihirapang tupdin

bihirang pagkakataon sa akin ibinigay

kaya buong panahon ko'y dito na inialay

at di na pinakawalan ang pambihirang bagay

na itong sa makataong prinsipyo nakabatay

siyang tunay, pagkakataong ganito'y bihira

kaya puso't isipan ko'y sadya kong inihanda

napakasaya, kaya't ako'y di magpapabaya

ibinigay sa akin, di ito dapat mawala

gagawin ang lahat ng makakaya, bigay-todo

pagkat ako ang kinatawan ng samahan dito

marami pong salamat sa pagtitiwala ninyo

asahan po nyong nasimulan ay tatapusin ko

- Lina, Lajara, Chipeco (LLC) Auditorium, Calamba Elementary School, Calamba, Laguna, Oktubre 3, 2014

* salamat sa dalawang organisasyong ako ang pinagtiwalaan bilang kanilang kinatawan sa Climate Walk, a People's Walk for Climate Justice, ang Sanlakas at ang Philippine Movement for Climate Justice (PMCJ)

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Pagninilay sa Climate Walk

PAGNINILAY SA CLIMATE WALK
ni Gregorio V. Bituin Jr.
11 pantig bawat taludtod

kaming Climate Walkers ay naglalakad
hustisyang pangklima ang hinahangad
nakatindig man o kaya'y sumadsad
sa aming layunin, kami'y uusad
darating din, banayad man ang lakad

hanggang Tacloban magmula Luneta
lalakbayin ng aming mga paa
sanlibong kilometro, milya-milya
hanggang marating at aming makita
ang mga kapatid na nasalanta

ang dinanas nila'y sadyang kaylupit
sa bawat pamilya'y sadyang kaysakit
ang Yolanda'y di na dapat maulit
ang aming hangad habang papalapit
na katarungang pangklima'y makamit

- sinimulan sa Luneta, tinapos sa Muntinlupa, Okt. 2, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Ang Climate Walk bilang pasasalamat

ANG CLIMATE WALK BILANG PASASALAMAT
ni Gregorio V. Bituin Jr.
13 pantig bawat taludtod

di lang dahil sa samahan kaya naglakad
sa Climate Walk kundi dahil doon ay ipinadpad
upang ibahagi rin ang buhay ko't palad
at sa pamamagitan ng tula'y maglahad
ng nangyayari sa lipunan, komunidad

sa bahay, si Ondoy ay kaytinding nanalasa
si Pedring ay sinalanta ang opisina
baha sa Sampaloc ay kinalakihan na
bahagi ba ng buhay ang pananalanta
di ba dapat isiping "Tama na! Sobra na!"

sa usaping kalikasan, ina ko'y guro
nuong ako bata't madalas marahuyo
sa anumang kalikutan at paglalaro
magdilig ng halaman ang unang tinuro
kalikasan animo'y dapat sinusuyo

hanggang isang araw kapatid ko'y nanganib
tatlong taon siya noon, wala pang isip
nahulog mula sa taas, buti't nasagip
ng punong gumamelang palagi kong dilig
salamat po, ina, sa pag-ibig mong tigib

kaya sa usaping kalikasan, asahan nyo
di man kasama si ina, nariyan ako
kaya sa Climate Walk, nakiisang totoo
di lamang opisyal, personal ding lakad ito
bilang pasasalamat kay ina't sa mundo

- sinimulan sa liwasan ng St. Joseph Academy at Bamboo Organ Church sa Las Piñas, Oktubre 2, 2014, kaarawan ko ang umpisa ng lakad, tinapos sa Muntinlupa Sports Center

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Sa ika-68 kaarawan ni Inay

SA IKA-68 KAARAWAN NI INAY
Setyembre 6, 2014
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

maligayang kaarawan po, aking inang mahal
ikaw na di ko nakikita nang napakatagal
nawa'y lagi kang nasa mabuti, ang aking usal
pagkat ina kitang lagi kong ikinararangal

iba man sa iyo ang landas na tinatahak ko
tanda kong lagi ang mga bilin at pangaral mo
na mahalaga ang dangal at pagpapakatao
na mahalagang maging mabuti sa mundong ito

mabuti ang pakikipagkapwa't pakikisama
mabuting maging marangal at di magsamantala
mabuting laging nag-iingat nang di madisgrasya
tunay ngang sa gabay mo, napakabuti mong ina

sa pagdagdag ng taon, uban at gatla sa noo
ina kayong naging moog sa aming pagkatao
dahil sa iyo'y nakatindig kaming taas-noo
dahil pinalaki kaming ginabayang totoo

salamat po, inay, sa pagmamahal mo't pangaral
sakali mang dumako na ako sa aking pinal
dahil aktibista akong may adhikaing banal
tandaan mo, mahal kita, inay, mahal na mahal