Pananghalian sa opis

PANANGHALIAN SA OPIS

simpleng ulam na vegetarian sa opis kanina

pampahaba raw ng buhay ang talong, LONG talaga?

may sawsawang bagoong, gulay ang ulam tuwina

pati pampalusog ding sitaw, okra't kalabasa

marahil pampapayat din dahil wala nang karne

na pag nagkasakit, tititig na lang sa kisame

ang pasya kong maging vegetarian ay pasakalye

tungo sa kalusugan nang may mabuting diskarte

di naman ito salungat sa tutugpaing buhay

na malusog ang puso't diwa kahit nagninilay

habang ang diwa ng Kartilya'y isinasabuhay

at kasama ng obrerong nagkakaisang hanay

kumakain ng gulay at nakikibaka pa rin

vegetarian na'y budgetarian pa ang bulsa't turing

upang lumusog ang sinumang aktibistang gising

upang di sa sakit bumagsak, tuloy ang layunin

- gregoriovbituinjr.

08.23.2021

Paghihintay

PAGHIHINTAY

gutom ang inabot ko sa mahabang paghihintay

mahirap basta umalis sa pinuntahang hanay

at wala ring malapit na pagkakainang tunay

kahit sana may magbenta ng biskwit o tinapay

sa bawat paghihintay ay dapat magpakatatag

sikmura na'y humahapdi sa pilang di matinag

ang paisa-isang usad ng pila'y pampalubag

ngunit kagutuman ay sadyang nakapangangarag

kalahating oras, isang oras na nakapila

ang dalawang oras na pila'y kakayanin pa ba

di ko na kaya ang gutom, ako'y nakiusap na

sa katabi, ah, upang makalamon na talaga

naghanap ng makakainan sa dako pa roon

wala, hanggang ako'y lumabas sa pasilyong iyon

may vendor, walang kanin, ulam, biskwit ang mayroon

kaya biskwit ang inalmusal sa tanghaling iyon

aral: huwag kang aalis nang wala pang almusal

agahan ang gising, magluto, kumain, dumatal

nang maaga sa pupuntahan, huwag matigagal

kanina, nakuha rin ang hinintay kong matagal

- gregoriovbituinjr.

08.23.2021

Pighati

PIGHATI

di ko sukat akalain ang pighating nadama

ng inang lumuha dahil sa kawalang hustisya

aba'y paano pa kaya kung aktwal kong nakita

ang karumal-dumal na krimeng matutulala ka

pinupuntirya na ba nito'y ating katinuan

na maging katarungan ay di na pinapanigan

lalo't mga pagpaslang na'y dulot ng kabaliwan

pumapaslang alang-alang daw sa kapayapaan

imbes na sa katarungan at karapatang pantao

nakatutok ang rehimeng dapat nagseserbisyo

sa mga pagpaslang na umabot ng libu-libo

di na dumaan sa proseso o due process of law

hustisyang nakapiring kaya'y anong itutugon

sa nangyayaring karahasan sa ating panahon

katarungang hanap ay huwag sanang maibaon

sa limot o sa libingang nasa dako pa roon

- gregoriovbituinjr.

08.23.2021

Kerima

KERIMA

ipinangalan siya sa bantog na manunulat

at sa isang aktibistang nagsakripisyong sukat

isa rin siyang makatang tula'y dapat mabuklat

upang basahin paano namulat at nagmulat

ayon nga kay Robert Frost sa tulang The Road Not Taken

na kamakailan lamang ay aking isinalin

nilandas niya ang lansangang bihirang tahakin

upang paglingkuran ang masang dapat palayain

ang kanyang naging buhay ay kapara rin ng tula

minsan ay nakabartolina sa sukat at tugma

may malayang taludturan din tungo sa paglaya

habang tapat na naglilingkod sa bayang dalita

di man kilalang personal, nababasa ko siya

dahil kanyang mga akda'y kung saan naglipana

at nang nangyari sa kanya sa balita'y nabasa

ay tanging paghanga ang maiaalay sa kanya

bilang makata'y pagpupugay ang tanging paabot

sa kanyang pagkamatay na lipunan ang kasangkot

siyang hangad na ituwid ang sistemang baluktot

at palayain ang bayan mula sa mga buktot

- gregoriovbituinjr.

08.22.2021

* litrato mula sa google

Kamulatan

KAMULATAN

kung kumportable lang sa buhay, di makasusulat

ano pang dahilan ng pagkathang walang katulad

ano pang rason ng manunulat upang manumbat

at mga kabulukan ng lipunan ay ilahad

kung kumportable lang sa buhay ay di na kakatha

dahil nasa toreng garing na ako't pinagpala

ano pang makikita ko roong dapat itula

kundi purihin lang ang yaman at mga kuhila

di man kumportable, manggagawa't dukha'y karamay

kaya sa paligid ko'y laksang paksa'y nahalukay

naisusulat ang dusa't lungkod sa simpleng bagay

tulad ng mga sugat na sa puso nakaratay

nararamdaman ng makata ang hikbi't hilakbot

sa bulok na sistemang ngitngit ang idinudulot

paraan niya'y ilantad ang sistema ng buktot

linisin ang dumi't ituwid ang mga baluktot

humihikbi ang loob, sa labas ay nakangiti

ganyan ang makatang nakatawa ngunit may muhi

sa sistemang bulok na ayaw niyang manatili

lalo't pagsasamantala ng tusong naghahari

mahirap pa sa daga ang kalagayan sa lungga

at sa mundong iyon ay nalilikha ang paglaya

na sa lipunang pangarap ay mulatin ang dukha

at panlipunang hustisya'y itaguyod sa madla

- gregoriovbituinjr.

08.23.2021

Kape tayo

KAPE TAYO

aba'y tara, tayo muna'y magkape

habang nagpapahinga ngayong gabi

at mag-usap anong tamang diskarte

sa pagtapal ng butas sa kisame

sapagkat nagbaha na naman dine

magkape habang pinagninilayan

ang mga nakaraang karanasan

pag-usapan ang mga tunggalian

sa pagitan ng unyon at kawatan

at nangyayari sa pamahalaan

dapat na may kongkretong pagsusuri

sa mga usapin at katunggali

bakit sa lipunan, may naghahari

may nagsasamantala't mga uri

kahirapa'y paano mapapawi

salamat sa pagdamay mo sa akin

ngayong gabing utak ko'y pagod na rin

dahil sa kasawiang dapat dinggin

upang lumuwag ang nakahihirin

at malutas na ang alalahanin

- gregoriovbituinjr.

08.22.2021

Sahod-ulan

SAHOD-ULAN

umulan ng malakas kaninang bago maggabi

nagbaha na naman, may butas pa rin sa kisame

kahit inayos na ito ng isang anluwage

kailangan muling maglampaso sa tabi-tabi

subalit sa kusina'y nakapagsahod ng ulan;

anang isang manunulat na aking kaibigan

na namayapa na'y maling tawaging tubig-ulan

dahil tubig na ang ulan, siya'y naunawaan

heto, may naipong sahod-ulan sa palanggana

bagamat pag-ipon nito'y di ko sadyang talaga

naiwan lang ang palanggana matapos maglaba

napuno na pala ng tubig nang aking makita

salamat sa sahod-ulan, mayroong magagamit

di sa pagluto, kundi paglampaso't pagliligpit

ng maraming kasangkapang lilinisin kong saglit

tulad ng baso't pinggan, kubyertos, basahan, damit

ganyan na ang aking gagawin, akin nang sinadya

magsahod-ulan, mag-ipon na ng tubig sa timba

tulong na ito ng kalikasan sa manggagawa

kaya kalikasan ay alagaan nating pawa

- gregoriovbituinjr.

08.22.2021

Ermitanyo

ERMITANYO

kaytagal kong ermitanyo sa puso ko't hinagap

na tanging panitikan ang madalas na kausap

kahit matao sa rali'y bihirang pangungusap

ang sinasabi nitong bibig sa nakakaharap

para bang laging nangangarap sa harap ng masa

bagamat sumisigaw ng panlipunang hustisya

maging karapatang pantao'y inihihiyaw pa

subalit ermitanyong masaya sa pag-iisa

hanggang maging taong opisina, mag-isa pa rin

sa malaking lamesa'y nagsosolo kung kumain

kung anu-anong nasa paligid na'y papaksain

mag-isang lumilikha lalo't di mo kausapin

nasa daigdig ng panitikan ang puso't diwa 

ng ermitanyong itong nais maging manunula

ngunit sadyang makwento basahin mo lang ang katha

napakaraming sinasabi, lagi mang tulala

ganyan ang buhay ng ermitanyo sa opisina

mukhang kuntento't masaya, mukhang walang problema

bagamat may mga nakatagong sugat at dusa

na hanging amihan lang ang madalas makakita

- gregoriovbituinjr.

08.22.2021

Itigil ang demolisyon

ITIGIL ANG DEMOLISYON

nginig na pag narinig ang salitang "demolisyon"

nakakakilabot pag nawalan ng bahay ngayon

ang demolisyon ay giyera, digmaan paglaon

sa maralita, demolisyon ay matinding hamon

sadyang nakakataranta sa aba nilang buhay

pagkat sa demolisyon, isang paa'y nasa hukay

kaya pinaghahandaan ang sagupaang tunay

upang tuluyang ipagtanggol ang kanilang bahay

ngunit daanin muna sa maayos na usapan

dapat makipag-negosasyon sa pamahalaan

upang di matuloy ang demolisyon at digmaan

sa pagitan ng maralita't maykapangyarihan

dahil lalaban bawat maralitang may dignidad

pagkakaisa sa pagkilos ang dapat matupad

sana'y di na humantong pa sa demolisyong hangad

ng nagpapagibang sa dahas ay walang katulad

"Itigil ang demolisyon!" sigaw ng maralita

"Ang tanging nais namin ay buhay na mapayapa!

Ayaw naming maghanda sa pakikipagsagupa! 

Subalit di kami aatras kung hangad n'yo'y digma!"

- gregoriovbituinjr.

08.22.2021

* litratong kuha ng makatang gala noong SONA 2021

Kung may dinaramdam

KUNG MAY DINARAMDAM

di ko mabigkas yaong muhing sukat ipagdamdam

di masabi ang mga sugat na dapat maparam

torpe, kimi, mahiyain, aba'y kanilang alam

subalit minsan, pananahimik pa'y mainam

pagkat ayoko ring makasakit ng saloobin

ng aking kapwa, kaaway man siya kung ituring 

ah, mabuti pang sinumang maysala'y patawarin

kung wala namang krimen, nasaktan lang ang damdamin

sakaling dinanas mo'y pagkabigo sa pag-ibig

di mo pa lang nakita ang kahalikan ng bibig

balang araw, si Kupido'y sa iyo rin papanig

makikita mo rin siya't kukulungin sa bisig

kung sinuntok ka ng kaaway mo dahil sa utang

aba'y may utang siya sa iyong pagbabayaran

pag katipan mo'y sinalisihan ng kaibigan

aba'y tiyak na kandila ninyo'y magsosolian

kung sakaling may dinaramdam, subukang magsuri

kung may dinaramdam, paghilumin muna ang muhi

bawat kalutasan kasi'y pagbabakasakali

baka magpahilom lang ay panahon, di madali

kung gaganti'y pag-isipan nang apatnapu't apat

di rin naman madaling magpatawad kung mabigat

yaong pagkakasalang di mo akalaing sukat

isiping may solusyon at katapat din ang lahat

- gregoriovbituinjr.

08.22.2021

Kwentong gasul

KWENTONG GASUL

mula Nobyembre hanggang Hulyo ang itinagal din

ng pininturahan kong gasul dahil kalawangin

pina-refill ko, di pwedeng ipagpalit ang gasul

walang tatak, refill nga lang, di na ako tumutol

kinabukasan pa nang pina-refill ko'y nakuha

limangdaan dalawampu't limang piso'y halaga

sa opis ginamit, walong buwan bago naubos

kaytagal ding nagsilbi sa kagaya kong hikahos

nang naubos na ang pulang gasul, ginamit naman

ang reserbang asul na gasul na pinatago lang

ng isa pang samahang sa inupahan umalis

na gamit ko ngayon, kaysa sa gutom ay magtiis

paumanhin sa samahang iyon at nagamit ko

magkagayunpaman, isang ito'y utang sa inyo

na babayaran din pagdating ng tamang panahon

tanging pasalamat ang paabot sa inyo ngayon

datapwat mauubos na rin ang asul na gasul

may tatak, maipagpapalit ang gasul na asul

ang problema na lang, ang pambili'y saan kukunin

di ko pa nakuha ang salapi sa pagsasalin

di ako nag-aalala, tulad nami'y matatag

nakararaos, anumang problemang nakalatag

pagkat kami'y aktibistang Spartan, mandirigma

nagpapatuloy sa pagkilos, gasul man ang paksa

- gregoriovbituinjr.

08.22.2021

Lipunang pangarap

LIPUNANG PANGARAP

isang sistemang parehas, lipunang manggagawa

ang pangarap naming itayo, kasama ng dukha

kami'y kumikilos tungo sa lipunang malaya

at walang kaapihan, lipunang mapagkalinga

kaya ngayon ay nakikibaka kaming totoo

upang itayo'y asam na lipunang makatao

na walang pagsasamantala ng tao sa tao

kalagayan ng tao sa mundo'y sosyalisado

ang kapitalistang sistema'y tuluyang palitan

nang mas abante't patas na sistema ng lipunan

anupaman ang tawag, kung sosyalismo man iyan

mahalaga'y pantay at parehas ang kalakaran

papalit sa uring kapitalista'y ang obrero

na siyang mamumuno sa lipunang makatao

walang maiiwan, pulubi man, sa pagbabago

lahat ay nakikipagkapwa't nagpapakatao

kung ugat ng kahirapa'y pribadong pag-aari

di na iyan dapat pang umiral ni manatili

pagsulpot ng iba't ibang uri'y dapat mapawi

pakikibaka mang ito'y pagbabakasakali

iyan ang pangarap ko't pangarap din ng marami

kaya sa pakikibaka'y nagpapatuloy kami

upang sa kahirapan, ang tao'y di na sakbibi

may paggalang sa dignidad, bawat isa'y kasali

- gregoriovbituinjr.

08.21.2021

Sa gitna ng pandemya

SA GITNA NG PANDEMYA

patuloy pa rin ang makauring pakikibaka

ng manggagawa kahit nasa gitna ng pandemya

paano na ang bukas at kalusugan ng masa

ang mamamayan ba'y may nakukuha pang ayuda

gayunpaman, bilin pa rin sa atin ay pakinggan

alagaan ang pamilya't ang ating kalusugan

kumain ng gulay at magpalakas ng katawan

magbitamina, magpakatatag, magbayanihan

mag-face mask, mag-alkohol, laging mag-social distancing

mag-face shield tuwina't sa labas ay huwag alisin

pag-uwi, damit at sapatos ay agad hubarin

maghilamos, magbanlaw, bagong damit ay suutin

kung walang pupuntahan, huwag lumabas ng bahay

ibang-iba na ngayon ang kalakaran ng buhay

dahil sa pandemya'y nag-iingat na tayong tunay

sana lang, tama ang palakad nila't walang sablay

dahil pag walang trabaho'y tiyak na walang kita

dahil pag walang kita'y magugutom ang pamilya

dahil inaabot ng walang pera'y pagdurusa

dahil gutom ang dinaranas pag walang ayuda

ganyan dito sa lungsod, di tulad sa lalawigan

masikip, dikit-dikit sa lungsod at pamayanan

kaya kung di mag-iingat, baka magkahawaan

habang mayorya'y sakbibi pa rin ng kahirapan

- gregoriovbituinjr.

08.21.2021

* litratong kuha ng makatang gala mula sa mga nasaliksik na babasahin sa aklatan ng opisina ng paggawa

Babasahin sa paggawa

BABASAHIN SA PAGGAWA

kung mababasa lang ang lathalaing paggawa

baka naghimagsik na ang nagtatrabahong madla

laban sa sistemang pinaiiral ng kuhila

o mga taksil na tubo lang ang inaadhika

samahan sa paggawa'y patuloy na umiiral

habang lipunang pangarap nila'y pinangangaral

mula sa primitibo komunal, alipin, pyudal

at paano palitan ang sistema ng kapital

mayroong hanggang reporma lang ang inaadhika

animo'y pinakikintab ang gintong tanikala

nais ng marami'y rebolusyon ng manggagawa

at itayo ang isang lipunang mapagkalinga

ang mga araling ito'y dapat nating basahin

mga babasahin itong dapat nating aralin

at kung kaya, bawat manggagawa'y pagkaisahin

patungo sa lipunang makatao'y pakilusin

- gregoriovbituinjr.

08.21.2021

* litratong kuha ng makatang gala mula sa mga nasaliksik na babasahin sa aklatan ng opisina ng paggawa

Ang buwan ko'y Agosto

ANG BUWAN KO'Y AGOSTO

sinilang man akong Oktubre, buwan ko'y Agosto

pagkat Buwan ng Wika kaya ito'y pinili ko

di lang malapit sa puso't diwa ang paksang ito

kundi paksang tagos na tagos sa kalooban ko

ang buwan ng Agosto'y buwan din ng Kasaysayan

tinataguyod ko ang Kartilya ng Katipunan

aktibo ring kasapi ng grupong Kamalaysayan

o Kaisahan sa Kamalayan sa Kasaysayan

pagpapayabong ng wika'y tungkulin ng makata

kaya pag Agosto'y aktibo sa Buwan ng Wika

di man makadalo sa programa'y katha ng katha

nag-aambag ng katutubong salita sa tula

isinilang ang bansa nitong buwan ng Agosto

nang sedula'y pinunit ng mga Katipunero

hudyat ng pakikibaka ng karaniwang tao

upang kalayaan ng bayan ay kamting totoo

dalawang paksa, Buwan ng Wika at Kasaysayan

mahahalagang isyu sa tulad kong mamamayan

na kahit di Agosto'y sadya kong tinututukan

na bigyang halaga ang historya't wika ng bayan

sariling wika't kasaysayang tagos sa puso ko

bilang mangangatha ng tula, sanaysay at kwento

sa nakakakilala, ito ang masasabi ko:

ako man ay Pulang Oktubre, buwan ko'y Agosto

- gregoriovbituinjr.

08.21.2021

Simpleng bagay

SIMPLENG BAGAY

kayrami nang paksa sa simpleng bagay, alam mo ba

na pag sinuri mo ang bagay, mapapahanga ka

tulad na lang ng bigote mong dapat ahitan na

may masabi ka kaya sa pang-ahit o labaha

sa face shield at face mask ay may paksang mahahalukay

hanger man o pentel pen ay iyong matatalakay

subukan mo lang suriin ang mga bagay-bagay

matapos mo mang kumain ay bigla kang madighay

di lang pulos teorya o mabibigat na paksa

ang maaaring talakayin ng mga makata

di lang pagbaka laban sa karahasan sa madla

kundi simpleng bagay sa paligid mo'y maitula

suriin mo lamang ang pinta ni Salvador Dali

pinipinta'y simpleng bagay, di ka ba mapakali?

suriin mo ang bigay mong rosas sa binibini

siya ba'y napasagot mo, o di ka napakali

kahit nga nadarama ko'y sakit ng kalooban

nilalabas ko ang niloloob sa bayabasan

paksa'y di lang problema ng bayan, simpleng bagay lang

tulad ng bigote't balbas kong inahit ko naman 

- gregoriovbituinjr.

08.20.2021

Alkohol

ALKOHOL

mag-alkohol ka, laging bilin ni misis sa akin

pagdating sa bahay, mag-alkohol agad-agad din

bago pumasok, damit at sapatos ay hubarin

at kung kailangan, maghilamos, mukha'y sabunin

iyan ang kalakaran sa bahay lalo't pandemya

kalusuga'y huwag balewalain, bilin niya

mahirap nang magkasakit sinuman sa pamilya

sa bahay, ang bilin ni misis ay batas talaga

kanyang paalala'y huwag ipagwalang bahala

alagaan ang kalusugan nang di mabahala

at magbaon ng alkokol sa bulsa o bag kaya

upang kahit papaano'y maprotektahang sadya

personal hygiene, isopropyl at ethyl alcohol

huwag lang gin at serbesang ibang klaseng alkohol

di nagbibiro si misis, baka siya'y magmaktol

at baka di ako makahalik, siya'y tututol

- gregoriovbituinjr.

08.20.2021

Bolpen

BOLPEN

pag nawalan ng bolpen at papel, natataranta

madali lang hanapin ang papel sa bag at bulsa

subalit ang bolpen, ang bolpen, nahan na, nahan na

kayhirap nitong may bolpen ka'y di naman makita

biglang lumitaw sa diwa'y kaygandang pangungusap

dahil di nasulat, nawala lang sa isang iglap 

nang bolpen na'y makita, pilit na hinahagilap

ang talata, parirala't kataga sa hinagap

kung saan-saan kasi nailalagay ang bolpen

napapatong kung saan kaya laging hahanapin

nasasadiwa'y baka mawala't hipan ng hangin

ah, dapat may reserbang bolpeng mabilis bunutin

diwa't bolpen ay susulpot nang di inaasahan

kaygandang pagkakataong dapat pinaghandaan

laki kong pasasalamat pagkat nagbalik naman

ang nawalang bolpen at pangungusap sa isipan

upang maisulat na ang magagandang kataga

upang ayusin ang naghambalang na parirala

upang kamadahin ang nagrarambulang salita

upang maihilerang tama ang talata't tula

- gregoriovbituinjr.

08.20.2021

Suliranin

SULIRANIN

kayrami kong suliraning dinadaan ko na lang

sa pagtula habang hinahanap ang kalutasan

ayoko itong pagtuunang pansin kadalasan

at masisira ang daigdig kong pampanitikan

dahil manunula, problema'y nakikitang paksa

kaya marahil di natataranta't napapatda

nakikita ang solusyon sa pagkatha ng tula

nakakapagsuri na sa proseso ng pagkatha

ngingiti'y tila walang problema ngunit mayroon

mistulang ipinagwawalangbahala lang iyon

habang nagsusuri'y may bumubungad na solusyon

sa laksa kong suliraning animo'y walang tugon

di lang pagtula, mahalaga ring may makausap

baka may katugunan sila't mungkahi, paglingap

suliranin ay parang manggang hilaw pag nalasap

ilang araw lang ay manibalang na't anong sarap

- gregoriovbituinjr.

08.20.2021

Ginisang siling lara't santol

GINISANG SILING LARA'T SANTOL

kagabi, niluto ko'y ginisang siling lara't santol

iyon ang mayroon ako't diwa'y di na tumutol

nang makita ko agad ay walang kagatol-gatol

na hiniwang maninipis, tiyan na'y nagmamaktol

halos di kayanin ang anghang nang aking maluto

gayunman ay sarap pa rin ang aking nakatagpo

tama si misis, magluto ng may buong pagsuyo

kaya nabusog pa rin sa aking lutong pangako

pinaghalo ang siling larang kulay lunti't pula

green at red bell pepper ay maanghang man pag ginisa

sa kalaunan ay sumasarap din sa panlasa

lalo na't nagmamaktol ang bulate sa sikmura

maraming salamat dito't nabusog din kagabi

ngunit agad nagpuntang banyo, sinong masisisi

- gregoriovbituinjr.

08.20.21

Si Miss Gina Lopez, Environmentalist

SI MISS GINA LOPEZ, ENVIRONMENTALIST

dalawang beses ko lang siyang nakita ng personal

una'y sa loob ng bulwagan ng D.E.N.R.

kung saan niralihan namin ang kanyang tanggapan

pinapasok kami't mga isyu'y pinag-usapan

ikalawa'y sa labas ng D.E.N.R., nang dumamay

sa mga taga-Greenpeace na iginapos ang kamay

nang si Miss Gina Lopez ay di na pinasang tunay

ng Commission of Apointments sa pwesto niyang taglay

at ngayong araw, siya'y naalala ko't ng tao

sapagkat ngayon ang ikalawang anibersaryo

ng kanyang pagkamatay, isang dakilang totoo

siyang naglingkod ng mahusay bilang sekretaryo

taospuso akong nagpupugay, Miss Gina Lopez

kaygaling mong pinuno ngunit nawalang kaybilis

inspirasyon sa henerasyong parating, paalis

maraming salamat sa paglilingkod sa bayang hapis

- gregoriovbituinjr.

08.19.2021

* litrato mula sa Greenpeace

Ang estado

ANG ESTADO

napaka-teyoretikal ng mga pag-usisa

ano ba ang estado o yaong pamamahala

ng isang teritoryo, rehiyon, o kaya'y bansa

o pangkat ng mga taong nabuhay ng malaya

anong kasaysayan ng Atlantis, ayon kay Plato

bakit nga ba ito ang ideyal niyang estado

si Engels naman, sinuri'y pag-aaring pribado

pati na pinagmulan ng pamilya't ng estado

ang isa pa'y ang Estado't Rebolusyon ni Lenin

hinggil sa estadong dapat pag-aralang taimtim

anong kakapal ang mga librong dapat basahin

nakakatuwa kung buod nito'y malaman natin

anong mga nangyari sa primitibo komunal

bakit nawala't lipunang alipin ang umiral

bakit panginoong maylupa'y naghari sa pyudal

paanong lipuna'y binago ng mangangalakal

bakit ang aring pribado'y ugat ng kahirapan

bakit laksa'y mahihirap, mayaman ay iilan

bakit may inaapi't pinagsasamantalahan

paano itatayo ang makataong lipunan

paano sumulpot ang mga uri sa estado

bakit may watawat, pulis, teritoryo't husgado

paano sumulpot ang diktadura't ang gobyerno

anong halaga ng pakikibaka ng obrero

mga inaral na ito'y ibahagi sa masa

lalo't inaasam nila'y karapata't hustisya

paano kamtin ang lipunang para sa kanila

kung saan pantay, parehas at patas bawat isa

- gregoriovbituinjr.

08.19.2021

Sa muling paghahanap sa salita

SA MULING PAGHAHANAP SA SALITA

buwan ng Agosto'y tinuring na Buwan ng Wika

at napakahalagang buwan sa aming makata

lalo na't binibigyang pansin ang wikang pambansa

na anuman ang programa'y inaabangang sadya

nais naming manood at makinig ng anuman

tungkol sa pagpapahalaga sa wika ng bayan

iyon man ay tungkol sa mga isyung panlipunan

dili kaya'y sa pagpaunlad ng panitikan

ngayong Buwan ng Wika, muli akong tumataya

bilang mahilig sa panitikan ay mag-usisa

at makapag-ambag sa pagpapaunlad ng wika

patuloy akong naghahanap ng mga salita

katutubong salitang kaiba sa wikang dayo

na magagamit sa aming pagtula't pagkukwento

di lang mula Tagalog kundi Bisaya't Iloko

at di rin Tagalog-Maynila kundi Batanggenyo

magamit ang ilang salita mula Hiligaynon

Kinaray-a, Kapampangan, Ivatan, Higaonon

Ilongot, Igorot, Ifugao, Apayaw, Aklanon

Bikol, Samarnon, Jama-Mapun, Ayta-Magbubukun

nang may paggalang pa rin sa paggamit ng salita

di maging tsapsuy o mestisong halu-halong sadya

kundi unti-unting ipinaaalam sa madla

na wikang dayo'y may katumbas sa ating salita

siklat pala'y toothpick, ang kapisanan nama'y gunglo

kapilya'y tuklong, ang fake news pala'y halibyong dito

mayroong inimbento, email ay sulatroniko 

charger ay pantablay, website ay pook-sapot dito

at muli, ako'y tumataya sa salita natin

sa sariling paraan, mag-aambag, pauunlarin

sa pamamagitan ng tula't pagkuwento na rin

ang wika'y payabungin, at katutubo'y gamitin

- gregoriovbituinjr.

08.19.2021

Timba't tubig

TIMBA'T TUBIG

dapat mag-ipon, nawawalan ng tubig sa gabi

upang may maipambuhos sakaling mapatae

at may maibanlaw sa sinabunang kilikili

ma-ipon din ng tubig sakaling nais magkape

may ilang timba naman tayong mapapag-ipunan

kaya sa araw pa lang, punuin na ang lalagyan

at pag nagutom sa gabi'y magluluto sa kalan

dapat may tubig sa pagluluto't paghuhugasan

anupa't tubig ay buhay na kailangan natin

sa araw-araw nating pamumuhay at gawain

maliligo, maglalaba, magluluto, kakain

kaya gamitin ng husay at huwag aksayahin

mumunting timbang sana'y di butas, ating kasama

upang maging maalwan ang buhay, di man sagana

maraming salamat sa tubig, ang buhay ng masa

ang mawalan ka ng tubig ay tunay na disgrasya

- gregoriovbituinjr.

08.19.2021

Kapanatagan

KAPANATAGAN

kapanatagan sa puso't diwa'y ramdam mong sukat

di sa pananahimik kundi sa pagiging mulat

panlipunang hustisya'y nakamit na ng kabalat

karapatang pantao'y pinaglalaban ng lahat

kaya naririto akong nagpapatuloy pa rin

sa niyakap na prinsipyo, mithiin, adhikain

pagtatayo ng lipunang makatao'y layunin

at sa puso't diwa ang kapanatagan ay kamtin

di ako tumatambay sa probinsya't nakatanghod

wala roon ang laban kundi narito sa lungsod

ayokong sayangin ang panahon kong nanonood

kung may isyung dapat ipaglaban ako'y susugod

di rin tatambay sa bakasyunan sa lalawigan

kung wala namang mga sakit na nararamdaman

di rin naman nagreretiro sa anumang laban

dapat lang ituloy ang nasimulan, mamatay man

bagkus sa pakikibaka'y walang pagreretiro

hangga't di maitayo ang lipunang makatao

wala pa ngayon ang kapanatagang pangarap ko

hangga't di maitayo ang lipunang makatao

- gregoriovbituinjr.

08.18.2021

Gawain ng panitikero sa kasaysayan

GAWAIN NG PANITIKERO SA KASAYSAYAN

pulos mga kathang isip lang ba ang binabasa

ng ating panitikero, makata't nobelista

di ba't bilang manunulat, alam din ang historya

ng bayan, magsulat man ng tula, nobela't drama

kasaysayan ng bansa't ng mundo'y dapat mabatid

sa bawat panitikerong di dapat nalilingid

paanong pang-aalipin ay tuluyang napatid

paanong mga bansa'y lumaya sa tuso't ganid

paano nasuri ang nakitang sistemang bulok

bakit sa diktadura, mga bayan ay nalugmok

bakit nahalal ang pinunong palamura't ugok

ang Boxer's Rebellion ba sa Tsina'y panay ba suntok

panitikero'y may gawain din sa kasaysayan

dapat inaral din ang Kartilya ng Katipunan

ang Liwanag at Dilim ni Jacinto'y natunghayan

pati kwento ng mga hari't sistemang gahaman

nakitang mali sa kasaysayan ay tinatama

sa paraang batid nila, nobela man o tula

kasaysaya'y sinapelikula o sinadula

o sa mga sanaysay man na kanilang inakda

kaya ako bilang makata at panitikero

pagbabasa ng historya'y ginagawang totoo

nakatagong lihim ay maipabatid sa tao

itula ang kasaysayan sa paraang alam ko

- gregoriovbituinjr.

08.18.2021

ATM - Automatic To Misis

ATM - Automatic To Misis

may A.T.M. na rin ako, Automatic To Misis

ibigay kay misis ang kinita ng walang mintis

ang mga kaperahang walang kulang, walang labis

daraan lang sa palad, mawawalang anong bilis

kaya pasasalamat sa pinasok na kampanya

ng aming samahang may kakulangan sa pinansya

ngayon dapat kumilos sa tinanggap na programa

at paghusaying epektibo ang kampanyang masa 

ganyan naman ang buhay-mag-asawa, may bigayan

lalo't marapat lang na si misis ang ingat-yaman

dahil kung ako lang, sa libro'y ubos agad iyan

na nasa isip lagi'y saliksik sa panitikan

pag may pera'y di ginagastos sa anumang bisyo

anong bait naman, aba'y di naninigarilyo

bihira ring mag-inom, pulos bili lang ng libro

tanging bisyo'y kumatha lang ng tula isa singko

kaya A.T.M. ko'y parang tibuyô o alkansya

doon ilagak ang anumang matanggap na kwarta

na ibig sabihin, kay misis agad iintrega

kaysa pera sa kamay ko'y parang bula't wala na

- gregoriovbituinjr.

08.18.2021

Tulang salin: Ang landas na di tinahak

ANG LANDAS NA DI TINAHAK

Klasikong tula ni Robert Frost, makatang Amerikano

Malayang salin ni Gregorio V. Bituin Jr.

16 pantig bawat taludtod

Dalawang lansangan ang lumihis sa dilaw na kahoy,

At paumanhin kung  di ko ito kapwa matatahak 

At maging isang manlalakbay, kaytagal kong tumayo

At tumingin nang pababa hanggang sa makakaya ko

Kung saan ito yumuko sa mga halamang ligaw

Ipinasya kong tahakin ang daang tingin ko’y patas,

At dahil na rin marahil sa mas mahusay na pasya,

Lalo na't madamo roon at kaysarap na suutin

Bagamat tinitingnang ang pagtahak sa dakong iyon

Ay nakakapagod din bagamat sila’y pareho lang

At kapwa sa umagang iyon, pantay na nakalatag

Yaong mga dahong walang hakbang na naiitiman.

Ay, akin muna itong ilalaan sa ibang araw!

Batid man kung paanong daan ay gigiya sa landas

Ay nagdududa ako kung ako’y makababalik pa.

Masasabi ko lamang ito nang may buntong hininga

Saanman maging noong una hanggang panahon ngayon

Dalawang lansangan ang lumihis sa kahoy, at ako’y—

Tinahak ko ang landasing di gaanong nalalakbay

At ito lang ay nagpakita na ng pagkakaiba.

- Salin ng tulang The Road Not Taken, na nakasulat sa Ingles, na nasaliksik ng tagasalin sa aklat na The Mentor Book of Major American Poets, pahina 250. Ang nasabing aklat ay nabili ng makatang gala sa Book Sale sa Farmers Plaza, sa Cubao, QC, sa halagang P125.00 noong Nobyembre 20, 2020.

- Natapos isalin ngayong 08.18.2021

Sa bawat butil

SA BAWAT BUTIL

ang butil ay di dapat maaksaya't maging mumo

na baka sa bawat hapag-kainan ay magtampo

bahala na ba ang mga langgam sa mumong ito

na sa kanila'y alay mo na sa labas ng plato

mula palay tungong bigas hanggang sa maging kanin

ang nilalandas ng munting butil na kinakain

gintong butil na inaalagaan nang magaling

kung iluto'y in-inin nang maganda ang sinaing

mula sa butil ng pawis ng mga magsasaka

na madaling araw pa lamang ay nasa bukid na

kaya makikita mo kung gaano kahalaga

ang bawat butil na bumubuhay nga sa pamilya

kahit bahaw ay kainin, sa umaga'y isangag

huwag hayaang mapanis sakaling maglagalag

kasangga ang butil upang prinsipyo'y di matinag

at buhay ng ating buhay upang maging matatag

- gregoriovbituinjr.

08.18.2021

Ang papepi

ANG PAPEPI

wala nang toyo kaya nagtungong tindahan

nang madapa kaya ngayong nag-aalangan

pumuntang banyo't sugat muna'y hinugasan

paika-ika't sinisisi'y katangahan

pinanonood kasi'y langgam na nagbuno

gayong tuliro sa gutom na di maglaho

ah, dapat nang labhan ang medyas na mabaho

saka na atupagin ang dinidibuho

tingin na sa sarili'y papepi o lampa

na kamay ay laging nasa loob ng bulsa

katawang payat, mahina't namumutla pa

di kasi kumakain sa oras tuwina

kanyang hinimas-himas ang duguang tuhod

kung di agad tumayo'y baka napilantod

aral sa kanya: huwag laging nakatanghod

o lumilipad ang isip na parang tuod

- gregoriovbituinjr.

08.18.2021