Nang mauso ang pantry

NANG MAUSO ANG PANTRY

nauso ang mga pantry habang may kwarantina

ito'y anyo ng pagbibigayan ng isa't isa

kapwa'y nag-aambagan kahit di magkakilala

sa isang pwesto'y magbigay ng anuman sa masa

halimbawa'y gulay, delata o kaya'y kakanin

upang kapwa'y di magutom ang tanging adhikain

mag-ambag ka upang ibang pamilya'y makakain

o kumuha ka upang pamilya mo'y di gutumin

lalo na sa panahon ngayong kulang ang ayuda

o madalas pa'y wala, magugutom ang pamilya

lumitaw ang kaugaliang pakikipagkapwa

kung anumang meron sila'y inaambag sa masa

mga patunay itong laganap ang kagutuman

lalo't dalawang linggong lockdown ang pinagdaanan

mga patunay din itong palpak ang pamunuan

sa pagbibigay ng tulong sa kanyang mamamayan

ang pantri'y may nakakawangking kwento noong una

napadaan ang manlalakbay sa isang sabana

kung saan mga punongkahoy ay hitik sa bunga

kumuha lamang siya ng sapat para sa kanya

nang siya'y tinanong ay kayganda ng kanyang tugon

habang halatang pagod sa paglalakbay maghapon

anya, upang iba'y makakain din, magkaroon

para sa manlalakbay na magagawi din doon

ngunit kung siya'y isang kapitalista o sakim

baka walang matira, wala nang makakatikim

dahil lahat ng bunga, mabulok man, ay dadalhin

ibebenta sa kung sino't pagtutubuan man din

sa ngayon, pantri'y inisyatiba ng mamamayan

akto dahil sa pagkukulang ng pamahalaan

prinsipyo'y magbigay ayon sa iyong kakayahan

kumuha lang batay sa iyong pangangailangan

ang prinsipyo nila'y tunay na pagpapakatao

maraming salamat sa pagbabayanihang ito

pagbibigayan mula sa puso para sa tao

sa kanila'y nagpupugay ako ng taas-noo

- gregoriovbituinjr.

Pagbabasa ng mga di karaniwan

PAGBABASA NG MGA DI KARANIWAN

minsan, dapat magbasa ng mga di karaniwan

sulating di pinag-aaralan sa paaralan

upang munting kaalaman ay sadyang madagdagan

lalo't kapitalismo'y namamayani sa bayan

anong klaseng lipunan ang namamayani ngayon

bakit may alipin, wala bang karapatan noon

bakit may pinagsasamantalahan hanggang ngayon

bakit may mayaman at dukha ay isyu na noon

dahil itim ang kulay ay bakit inalipin na

bakit nakatali na sa lupa ang magsasaka

paano nga ba nambusabos ang kapitalista

bakit uring obrero ang babago sa sistema

anong kasaysayan ng pagkaroon ng estado

o bansa o lahi o teritoryo o gobyerno

bakit nahukay ay buto ng sinaunang tao

pag-aralan ang lipunan, kasaysayan ng mundo

dapat ding aralin ang sinaunang kasaysayan

at bakasakaling magamit sa kasalukuan

upang mawala ang pagsasamantala't kaapihan

o kaya'y maitayo ang makataong lipunan

- gregoriovbituinjr.

Pulang itlog at kamatis

PULANG ITLOG AT KAMATIS

pulang itlog at kamatis, ulam sa tanghalian

sinabay na ang almusal, ito rin ang hapunan

di magarbo, sa tahanan lang, wala sa pistahan

mahalaga'y di magutom, lamang tiyan din iyan

tawag pa sa pulang itlog ay itlog na maalat

binalatan ko ang itlog, kamatis ay ginayat

tinamad kasing magluto ng ulam, napulikat

dahil gutom na'y ito agad ang aking nasipat

wala nang luto-luto, basta ito'y pinaghalo

kaysa magutom, tugon na sa tiyang kumukulo

maraming salamat at nawala ang pagkahapo

nabusog din at binalita sa sinta't kasuyo

kumain kung mayroon nang di tayo magkasakit

maggatas din at katawan ay palakasing pilit

pampalakas man ang pulang itlog, huwag malimit

paminsan-minsan lang, baka maumay kung mapilit

- gregoriovbituinjr.

Ayusin ang sistemang pangkalusugan

AYUSIN ANG SISTEMANG PANGKALUSUGAN

libu-libo na'y tinamaan ng coronavirus

ano nang tugon sa kalagayang kalunos-lunos

wala nang pwesto sa ospital, mga kama'y kapos

sa ganyang sistema, bayan pa ba'y makakaraos

anong tugon ng pamahalaan sa panawagang

dapat nang ayusin ang sistema ng kalusugan

na di sisisihin ang pasaway na mamamayan

na di karibal sa pulitika ang tututukan

kundi pag-isipang mabuti anong dapat gawin

kundi pag-usapang mabuti't pagkaisahan din

sistemang pagkalusuga'y paano paunlarin

kongkretong kalagayan ng bansa'y pakasuriin

"kalusugan ay serbisyo, huwag gawing negosyo"

ito'y sigaw ng maraming mamamayan sa mundo

ito'y dapat maging paninindigan ng gobyerno

upang di masalaula nitong kapitalismo

tiyakin ding walang tanggalan sa mga pabrika

kahit may pandemya't sunud-sunod na kwarantina

itigil na gawing kontraktwal ng kapitalista

ang manggagawang regular sa kanilang kumpanya

pagbabakuna lang ba ang nakikitang solusyon?

face shield, face mask at alkohol lang ba dapat mayroon?

paglutas sa problema'y tunay na malaking hamon

sa buong mundong COVID-19 na ang lumalamon

ang mga sangguniang kabataang inihalal

ay patulungin, sanayin sa gawaing medikal

bakuna'y dalhin sa pabrika, di lang sa ospital

upang obrero'y mabakunahan din, di magtagal

sa pagsusuri'y anong aral yaong mapupulot

upang mga kapalpakan ng sistema'y malagot

sa maramihang pagkamatay, sinong mananagot

ang COVID-19 ba o ang namumunong baluktot

- gregoriovbituinjr.

Pagkatha hanggang sa huli

tula ng tula bago mapatay ng COVID-19

katha ng katha bago kamatayan ay sapitin

akda ng akda kahit coronavirus ay kamtin

sulat ng sulat pa rin kahit pa maging sakitin

tila naghahabol dahil mamamatay na bukas

tumitindi ang pagdaluyong ng sakit na hudas

isinasatinig pati pag-ibig niyang wagas

isulat ang tula bago pa mawalan ng oras

tumula ng tumula't baka bukas na mamatay

habang alaga pa rin ang katawang nananamlay

sabihin na sa tula ang bawat pala-palagay

sa nangyayari sa lipunang kanyang naninilay

inihahanda na ang sarili kahit di handa

kayraming pinaslang ng COVID, nakakatulala

kaya prinsipyong tangan ay dinadaan sa tula

upang maitayo ang lipunan ng manggagawa

hanggang sa huli, matematika't pagtula'y misyon

magsalin, magsaliksik, iba't ibang isyu'y hamon

kung mamatay man sa COVID, di hihinto sa layon

na kahit sa lapida'y may tulang naukit doon

- gregoriovbituinjr.

Katibok sa pakay

KATIBOK SA PAKAY

narito ang liyag kong sadyang katibok sa pakay

na dalawang puso'y magkatiyap at magkaugnay

at nagkakaisang diwa sa adhika't palagay

tulad ng kalikasang dapat alagaang tunay

magkasama sa araling paggawa ng ekobrik

na kahit nangangalay ay naggugupit ng plastik

pag-ambag sa kalikasan ay walang tumpik-tumpik

idagdag pa ang proyektong paggawa ng yosibrik

ayaw din sa paglabag sa pantaong karapatan

at di ipipikit ang mata sa katiwalian

kahit patula, isasatinig ang katarungan

asam na lipunang makatao'y pinaglalaban

iba't ibang gulay ay sinimulan ding itanim

kahit ang pagiging vegetarian ay niyakap din

pagtulong sa magsasaka'y kanilang adhikain

pagtulong sa obrero't dukha'y kanilang layunin

pag sinasambit-sambit ng diwata ang pag-ibig

dali-dali ang makatang kukulungin sa bisig

ang kanyang katibok sa pangarap, layon, at tindig

tila ulan ang pagsintang kanilang dinidilig

- gregoriovbituinjr.

Di ko madalumat ang talinghaga

di ko madalumat ang talinghaga

narinig ngunit di ko maunawa

kaya naroong napapatunganga

tila may panganib na nakaamba

may malaking unos bang paparating

bakit gitara'y di tumataginting

barya sa tibuyo'y kumakalansing

bakit nauso muli ang balimbing

maraming haka-hakang malalabnaw

mag-ingat sa dengge't maraming langaw

nagdidilim kahit araw na araw

titigan daw ang buwan, may lilitaw

may sinabi ang matandang makata

nang makahuntahan niya ang mada

bakit mga bulok ay nanariwa

bakit walang muwang ang bumulagta

isang balimbing ang nagtalumpati

partido raw nila ang magwawagi

ngingiti-ngiti lang ang mga pari

tila mga prayleng handang maghari

naglabasan muli ang mga ahas

tanda na bang uulan ng malakas

o muling maghahari ang marahas

na turing sa mamamayan ay ungas

ang talinghaga'y di ko maunawa

subalit sugat ay nananariwa

ngunit maghanda't parating ang sigwa

may pag-asa, huhupa rin ang baha

- gregoriovbituinjr.

Malayo man ay malapit din

malayo man ay malapit din

nalilipad pa rin ng lawin

ang malalayong papawirin

habang masid ang panginorin

O, kaytamis ng kanyang ngiti

kaya lagi kong binabati

at dapat pinapanatili

ang komunikasyong palagi

nakatingala sa kawalan

ang makatang gala ng bayan

paano kaya kung umulan

aba'y sumilong sa tahanan

sa ngayon, bawal magkasakit

mahirap bumabad sa init

tatadtarin ka na ng anghit

mangingitim ka pa't papangit

aniya, laging may pag-asa

habang may buhay sumisinta

matamis ang bawat panlasa

kung walang pait sa bituka

malayo man ay mararating

basta walang sakit, magaling

upang ialay yaring sining

at siya'y muling makapiling

- gregoriovbituinjr.

Tula sa diksyunaryo

TULA SA DIKSYUNARYO

sa panahon ng lockdown ay kaytagal kong kasangga

dahil maraming salita roong aking nabasa

at nagamit sa pagkatha ng mga alaala

kaya saknong at taludtod ay inalay sa masa

maraming di ko alam subalit sinasalita

na nang aking mabasa'y isinama ko sa tula

mga kahulugan ay akin nang sinasadiwa,

sinasapuso, sinasabuhay, para sa madla

salamat, Diksyunaryong Filipino-Filipino

nariyan ka sa panahong tila mabaliw ako

pagkat kwarantina'y nakakawala ngang totoo

ng katinuan ng laksa-laksang tao, tulad ko

dahil sa iyo'y nakatula ako ng matagal

sa panahong kayraming ulat ng nagpatiwakal

salamat sa iyo't di naging manunulang hangal

kundi napagtanto kong pagtula'y gawaing banal

diyata't napasok ko maging gubat na mapanglaw

at nakasagupa rin ang sangkaterbang halimaw

tusong prayle'y nailagan nang latigo'y hinataw

salamat sa diksyunaryo, ikaw ang aking tanglaw

- gregoriovbituinjr.

Sagipin si Inang Kalikasan

naaalala ko ang tamis ng pag-iibigan

ng kabalyero at ng diwata ng kagandahan

animo'y asukal ang kanilang pagtitinginan

lalo't kanilang puso'y tigib ng kabayanihan

nais nilang si Inang Kalikasan ay masagip

mula sa kagagawan ng tao, di na malirip

pulos plastik at upos ang basurang halukipkip

tila magandang daigdig ay isang panaginip

kaya nagpasya ang dalawa, mula sa pag-ibig

tungo sa pangangalaga ng nagisnang daigdig

bawat isa'y dapat magtulungan at kapitbisig

mga nagdumi sa paligid ay dapat mausig

magandang daigdig ay kanilang tinataguyod

habang basura't upos sa aplaya'y inaanod

dapat kumilos, baguhin ang sistemang pilantod

bago pa sa laksang basura tao'y mangalunod

- gregoriovbituinjr.

Nakatulala sa kawalan

NAKATULALA SA KAWALAN

nakatulala sa kawalan

at naglalakbay ang isipan

lumilipad sa kalawakan

sinisisid ang karagatan

nakatalungko ang makata

doon sa tinahanang lungga

karanasa'y sinasariwa

at kanyang inaalagata

iwasan ang coronavirus

ang naiisip niyang lubos

huwag maospital, magastos

sa bahay lang nakakaraos

di makalabas ng tahanan

ang palengke'y di mapuntahan

walang mabilhan ng agahan

o kahit ng pananghalian

bumili muna ng delata

buti't mayroon pa ring pera

katulad din siya ng iba

walang natanggap na ayuda

huwag lang salsalin ng gutom

kahit kaunting maiinom

ang bibig ay naroong tikom

habang kamao'y nakakuyom

pulos tanggalan sa trabaho

naging kontraktwal ang obrero

ah, pakana ng kapitalismo

sa panahong ni-lockdown tayo

naroroong nakatunganga

lilikha na naman ng tula

wala na bang kayang magawa

habang manggagawa'y kawawa

di makatao ang sistema

pulos tubo ang nagdidikta

walang panlipunang hustisya

sistemang ito'y palitan na

- gregoriovbituinjr.

Ayuda sa mga drayber, ayudahan ang lahat

AYUDA SA MGA DRAYBER, AYUDAHAN ANG LAHAT

dapat walang maiiwan, ayudahan sinuman

ganito nga dapat ang yakaping paninindigan

dapat lahat maayudahan, walang maiiwan

maging drayber sila o karaniwang mamamayan

ulat sa telebisyon, epekto sa ekonomya

ng pandemya dahil nagpatupad ng kwarantina

patuloy pa rin daw naghihirap ang ilang masa

ang tanong nga'y ilan nga lang ba o marami sila

ilan lang o marami, ulat ba'y katanggap-tanggap

kinukundisyon bang kaunti lang ang naghihirap

o dahil kapitalismo'y talagang mapagpanggap

ilan o marami ba, ang sa hirap nakalasap 

kung di man kulang ay walang natanggap na ayuda

milyun-milyon ito, di lang taga-Metro Manila

sa Lungsod Quezon pa lang, botante'y higit milyon na

paano kung buong N.C.R. ang bigyang ayuda

kaya di ilan, maraming Pinoy ang naghihirap

marahil nga'y kulang o walang ayudang natanggap

sa karatig-probinsya'y ganyan din ang nalalasap

na wala pang pandemya, buhay na'y aandap-andap

- gregoriovbituinjr.

Karangalan ko ang ma-redtag

karangalan ko ang ma-redtag, oo, karangalan

dahil kinalaban ang pamahalaang haragan

na nag-atas ng tokhang, pagpaslang sa mamamayan

sa ngalan ng War on Drugs, pulos dugo't karahasan

isang karangalang ma-redtag ang tulad kong tibak

pagkat isang lipunang malaya ang tinatahak

pagkat bulok na sistema'y dapat nang binabakbak

at bigyang lunas ang kanser ng bayang nagnanaknak

dahil pangarap itayo'y lipunang makatao

dahil nais na bawat isa'y nagpapakatao

walang mapang-api't mapagsamantala sa mundo

di kontraktwal kundi regular ang bawat obrero

ipinaglalaban ang dignidad ng bawat isa

nakikibaka para sa panlipunang hustisya,

karapatang pantao at kapakanan ng masa

pinagkakaisa ang manggagawa't magsasaka

sa Kartilya ng Katipunan ay may sinasabi

ang payo sa bayan: Ipagtanggol ang mga api

na sinundan pa ng: Kabakahin ang mang-aapi

pawang mga alituntunin ng bawat bayani

di ako gayon katapang, bagamat di rin duwag

natatakot din ako, subalit dapat pumalag

lalo na't hustisya'y binababoy ng salanggapang

at wastong proseso ng batas ay di na ginalang

sa sarili na'y magsimulang labanan ang takot

upang maipakitang maysala'y dapat managot

kung pulos takot, walang titindig laban sa buktot

hinahayaan nating mamayani ang baluktot

ang ganyang pagre-redtag ay pamamaraan nila

upang takutin ang masang nagnanais mag-alsa

dahil palpak ang pamumuno ng tuso't burgesya

dapat lang patalsikin ang bu-ang na lider nila

dinadaan ko lang sa tula ang panunuligsa

di pa makalabas, may pandemyang kasumpa-sumpa

kayrami pang tokhang na nangyari't di nabalita

sa midya't takot ang pamilya't baka balikan nga

hanap ng masa'y hustisya, samutsari ang isyu

pawang pagpaslang ang meryenda ng mga berdugo

na binaboy ang batas, wala nang wastong proseso

dahil atas din iyon ng bu-ang na liderato

nagpasa pa ng Anti-Terror Law ngunit ang target

ay di lang terorista kundi aktibistang galit

sa maling sistema ng elitista't mapanglait

na pinagsasamantalahan yaong maliliit

karangalan na ang ma-redtag, isang karangalan

pagkat aking tula'y binabasa pala ng bayan

kung ako'y dakpin dahil sa pinaniniwalaan

di ako yuyuko ikulong man o mamatay man

- gregoriovbituinjr.

Sa dibdib ng kagubatan

nasa dibdib ng kagubatan ang kapayapaan

at ginhawang hinahanap-hanap ng mamamayan

subalit di ka magugutom, magsipag ka lamang

matatalisod mo lamang ang laksang gugulayin

sa mga puno'y may mga bunga pang makakain

subalit mag-ingat sa kumunoy na tatahakin

nagkalat din sa kagubatan ang mga ilahas

na hayop na binebenta ng mga talipandas

subalit kung magpabaya tayo, di sila ligtas

gubat para kay Florante'y madawag at mapanglaw

nang makatakas sa nambihag at doon naligaw

subalit nasagip ni Laura mula sa halimaw

tangi mong ambag ay alagaan ang kalikasan

ang mamumutol ng puno'y huwag mong hahayaan

subalit mag-ingat ka't baka ikaw ang balikan

halina't magtanim ng puno, mag-reporestasyon

upang may mapupugaran ang laksa-laksang ibon

subalit isabuhay kung ito na'y iyong misyon

- gregoriovbituinjr.

Gaano kapait ang minsan

gaano nga ba kapait ang dinanas mong hirap

ito'y mga pangyayaring sa diwa'y inapuhap

at sa minsang pag-iisa'y napagnilayang ganap

sa buhay ay may tamis at pait na malalasap

nalasap mo ba ang pait ng ampalaya't apdo

na kahit nais mong kainin ay parang ayaw mo

lasang di kanais-nais, isusukang totoo

tulad ng pagkawala ng pagsuyo ng sinta mo

ah, di lamang pulos tamis at ginhawa ang buhay

kayrami ng salungatang di matingkalang tunay

akala mo'y kayo na kaya laging nagsisikhay

ngunit hindi pala kaya napuno ka ng lumbay

tinokhang ang iyong mahal ng mga kapulisan

pagkat nagmistulang halimaw na sila't haragan

kaypait mawalan ng mahal lalo na't pinaslang

kaya tanong mo'y "Nahan ang hustisyang panlipunan?"

nilisan ka ng sinta, nakipagtanan sa iba

tinamaan ng COVID ang minamahal mong ina

ama'y naipit ng makina noong bata ka pa

karukhaan yaong dinanas ng buong pamilya

pait ng karanasan ay paano tatanganan

iba'y nagpatiwakal pagkat di na nakayanan

ganyan nga ba ang buhay, pagnilayan mo ring minsan

baka masabi sa kaibigan: "Kaya mo iyan!"

- gregoriovbituinjr.

Kahit walang makain, ako pa rin ay tutula

kahit walang makain, ako pa rin ay tutula

pagkat ito na ang buhay ko kahit walang-wala

magsusulat kahit sa tiket ng bus o palara

kahit sa lumang kwaderno't coupon bond ay kakatha

ako'y ganyan kadedikado sa napiling sining

paksa'y naglalaro sa diwa kahit nahihimbing

subalit minsan, tula'y almusal na pagkagising

laging kasama ang masa, wala sa toreng garing

itutula pati danas kong hirap, hikbi't gutom

tinig man ng masa'y di hahayaang nakatikom

kinakatha kahit halimuyak ng alimuom

mga isyung panlipunang sa tula nilalagom

tangan pa rin ang pluma kahit na pinupulikat

may katha sa diwa kahit may pasan sa balikat

nais kong ipakita sa sariling ako'y tapat

sa sining na ito, paumanhin kung bumabanat

wala mang laman ang tiyan, may nasasabi pa rin

bakit walang laman ang tiyan, wala bang makain

bakit di lamnan ang tiyan, bakit mo titiisin

ang gutom kung may paraan ka upang makakain

ah, sa kabila ng gutom, napakaraming paksa

bakit ba kadalasan ay tulala't namumutla

damhin mo ang sarili, tanungin ang manggagawa

magmatyag sa kapaligiran, kumusta ang madla

maraming salamat sa mga nagbabasa sa akin

seryoso ba ako, patawarin o patawa rin?

salamat sa tula't isipan ay malinaw pa rin

tula, tupa, tuka, toma, salita'y pagsalitin

- gregoriovbituinjr.

Ayokong matulad kay Sigesmundo

makata'y mayroong babalang mahigpit

na sa kanyang obra'y kanyang iginiit

ngalang Sigesmundo ay kanyang nabanggit

sino kaya iyong animo'y kaylupit

nakilala natin, ngalang Sigesmundo

sa obrang Florante at Laura, bayan ko,

na akda ng ating makatang totoo

"Sa Babasa Nito" ay sinulat ito:

"Hanggang dito ako, O nanasang pantas,

sa kay Sigesmundo'y huwag ding matulad;

Sa gayong katamis wikang masasarap

ay sa kababago ng tula'y umalat."

marami rin akong tulang ineedit

may ilang salitang babaguhing pilit

dapat lang mag-ingat baka tula'y umid

pumakla ang himig, umalat ang tinig

at kay Sigesmundo'y ayokong matulad

saknong na mapakla'y isusukang sukat

baka maalat pa sa tabsing sa dagat

kung sa pagtula ko'y hindi mag-iingat

- gregoriovbituinjr.

Tula sa kamatis

TULA SA KAMATIS

maraming salamat sa kamatis

bukod sa pampakinis ng kutis

at pantanggal ng umay at inis

panagip din sa gutom at amis

lalo't lockdown dahil sa pandemya

kaya sa opis lang nakatengga

paano lalamnan ang sikmura

kung sa palengke'y di makapunta

tatlong linggong lockdown ay kaybilis

mabuti na lang at may kamatis

na pinadala noon ni misis

ito'y tatlong linggong pagtitiis

nilagay sa ref kaya meron pa

sa araw-gabi'y ulam talaga

buti na lang at di nasusuka

o naumay, paulit-ulit na

minsan nga'y hilaw kong kakainin

o may kasamang toyo sa kanin

o di kaya'y bagoong o asin

o ito'y igigisa ko na rin

kaya salamat po sa kamatis

kasanggang tunay, walang kaparis

sa tatlong linggo kong pagtitiis

nasagip sa gutom, walang mintis

- gregoriovbituinjr.

Mga isla ng Pinas, sinasakop ng Intsik?

MGA ISLA NG PINAS, SINASAKOP NG INTSIK?

mga isla ng Pilipinas ay sinasakop daw

ng mga Tsino, bansang dragon laban sa kalabaw

tila ba sa likod ay tinarahan ng balaraw

ang bayan nang sinaklot ng dambuhalang halimaw

kahit di makabayan, alam na ganito'y mali

na para sa Tsina, kanila itong pag-aari

inaangkin din ng Pilipinas, di ko mawari

kung ganitong mga akto'y pananakop ang sanhi

may nagsabi pa, tayo'y David at sila'y Goliath

anong laban daw natin kung sila na ang katapat

sa mga bakuna'y dapat daw tayong pasalamat

sa Tsina't huwag na raw umangal, isa pang banat

madadaan ba sa usapang pangkapayapaan

ang nakikita nating pananakop ng dayuhan

dapat pa ring maghanda sakaling magkadigmaan

upang tuluyang mapalayas ang bansang haragan

kanila raw kasi ang dagat kaya South China Sea

aba, huwag kasi itong tawaging South China Sea

sa atin namang bansa'y hindi na West Philippine Sea

mas maganda pang tawagin itong Southeast Asian Sea

dapat walang mag-aangkin ditong isa mang bansa

kundi pakinabangan ng mga kalapit-bansa

kolektibong paunlarin ang dapat na adhika

upang lahat ng naroroon ay maging payapa

- gregoriovbituinjr.

Mga lumang pampleto sa baul

MGA LUMANG PAMPLETO SA BAUL

iba't ibang isyu ng paggawa

ang nariritong nalalathala

nakita sa baul, lumang-luma

at naaalikabukan pa nga

pawang natatagong dokumento

hinggil sa mahahalagang isyu

na talagang kung babasahin mo

sadyang mapupukaw kang totoo

bakit A.J. ay dapat tanggalin

minimum na sweldo'y pataasin

anong mga karapatan natin

kalusugan sa trabaho'y kamtin

"Tao'y Di Kalakal!" sabi roon

paglaban sa trafficking ang layon

may pang-obrerong organisasyon

may hinggil naman sa transportasyon

mga pampletong mahahalaga

na dapat ibahagi sa masa

bakasakaling matuto sila

na labanan ang kapitalita

pagkat sistemang kapitalismo

ay mapagsamantalang totoo

sistemang bulok ng tuso't trapo

na dapat baguhin ng obrero

- gregoriovbituinjr.

Ang makatang walang tigil

basta sulat na lamang ng sulat, katha ng katha

walang tigil na sa papel laging nakatunganga

animo'y kayraming paksang nakaimbak sa diwa

lakad ng lakad, panhik manaog, gala ng gala

at sa napiling tungkulin ay nanatiling tapat

kahit tulog, naglalakbay pa rin ang diwang salat

upang mahanap ang paksang di pa alam ng lahat

wala pa ring pahinga, tila ba di mo maawat

himbing na tinatahi-tahi ng diwang malaya

ang samutsaring isyu't paksang pupukaw sa madla

madaling araw pa lamang ay gising na ang diwa

almusal na sa umaga ang pagkatha ng tula

bili ng aklat, basa, aral, nilay, pagsusuri

sa lipunan ng elitista't naghaharing uri

ang pagsasamantala sa masa'y di na mawari

kaya sa tula'y binibira ang makitang mali

paumanhin kung nakilalang ganyan na sa buhay

araw-gabi'y laksa ang mga paksang naninilay

kayraming talakay ng dati'y makata ng lumbay

na pangarap maitayo'y isang lipunang pantay

ngayon, isang makatang sa pagkatha'y walang tigil

na tanging kamatayan lamang ang makapipigil

para sa hustisyang panlipunan, laban sa taksil

para sa karapatan, kalaban ng maniniil

- gregoriovbituinjr.

Pag-iipon ng plastik upang gawing ekobrik

PAG-IIPON NG PLASTIK UPANG GAWING EKOBRIK

patuloy akong nag-iipon ng basurang plastik

di dahil ang mga binibili ko'y nakaplastik

hangga't maiiwasan, di magpapatumpik-tumpik

ngunit kayraming produktong sa plastik isiniksik

single-use plastic nga'y aking sinubukang iwasan

kaya may dalang ecobag pagpuntang pamilihan

mayroon ding bag na tela na isa ring lalagyan

ng bibilhin tulad ng gulay, tuyo't delata man

kaya hangga't kayang iwasan, iwasan ang plastik

subalit kung may plastik diyan, tayo na'y umimik

manita ng magalang, subalit di mabalasik

habang pinaplano rin ang paggawa ng ekobrik

ito'y gawaing pagbabakasakaling totoo

isiksik ang plastik sa maluluwag na espasyo

tulad ng boteng plastik kung wala nang laman ito

kung saan ginupit na plastik ay ipasok dito

isiksik ng todo rito't patigasing parang brick

huwag haluan ng anuman kundi purong plastik

maaaring gawing lamesa't silya ang ekobrik

pinagdikit na boteng plastik na talagang siksik

- gregoriovbituinjr.

Kaytinding bilang ng nako-COVID

KAYTINDING BILANG NG NAKO-COVID

nakabibigla ang bilang ng mga nako-COVID

habang nanonood ay dama ko ang pagkaumid

kayrami nang tinamaan ang ipinababatid

nagpapaalalang huwag lumabas sa paligid

at nariritong napapatunganga sa kawalan

subalit dapat pag-isipan anong kakulangan

upang ganitong pangyayari'y bigyang kalutasan

kongkretong pagsusuri sa kongkretong kalagayan

nakaliligalig ang datos ng nagkakasakit

di na maaaring magwalang bahala't pumikit

sa katanghaliang tapat man o gabing pusikit

dapat problema'y malutas, datos na'y sumisirit

dapat dalawang metro ang layo sa isa't isa

dapat lagi nang naka-face mask at naka-face shield ka

dapat may sanitizer o alkohol ka sa bulsa

sundin ang health protocol, alagaan ang masa

ngunit sapat ba iyan, sapat ba ang stay-at-home

kung ikaw at pamilya mo naman ay magugutom

lalo't kapitalista'y nagsasamantala ngayon

at mga manggagawa'y sa hirap ibinabaon

sa malaking bilang ng na-COVID, anong problema?

ang liderato o ang COVID na nananalasa?

tumitindi ang COVID, dumarami ang biktima

kung palpak nga ang namumuno'y papalitan na ba?

- gregoriovbituinjr.

Paglilinis ng bentilador

PAGLILINIS NG BENTILADOR

bentilador ay isang de-kuryenteng pampahangin

umiikot dahil sa elise o banoglawin

na sa katagalan na rin, nagiging marumihin

na kung di malinisan ay manggigitata ka rin

napakarami nang mga agiw sa bentilador

na nakapatong lamang sa ibabaw ng tokador

kaya akin nang nilinisan, pwera lang ang motor

unang tinanggal ang takip na animo'y andador

ang buong bentilador nga'y maingat kong binaklas

pinunasan ang katawan, ang elise'y kinalas

sinabunan, binanlawan, tubig ang pinanghugas

tinanggal ang agiw, basahang retaso'y pampunas

maiging linisin ng lingguhan, di kada buwan

ang dekuryenteng abanikong ang dulot ay alwan

tandaang elise't katawan lamang ang hugasan

di ang makina o motor, baka masira iyan

sa maruming bentilador, manlalagkit kang labis

lalo na't mabanas ang panahon, nakaiinis

abala sa gawain, tulo ng tulo ang pawis

ah, ginhawa'y dulot ng bentilador na malinis 

- gregoriovbituinjr.

Chili sauce at bagoong lang, ulam na

CHILI SAUCE AT BAGOONG LANG, ULAM NA

marami ang dumidiskarte upang di magutom

tulad ko, pinaghalo ang chili sauce at bagoong

di makalabas, di makabili kahit panggatong

na-lockdown man, nakakatula pa't di nabuburyong

anong tinding salot ang sa bansa'y naninibasib

di maapuhap ang liwanag sa malayong liblib

subalit maghanda pa rin sa anumang panganib

sa panahong itong dapat patibayin ang dibdib

para raw noong panahon ng Hapon, ng Kempei-tai

buti't may mga tanim, mamimitas lang ng gulay

kaysa mamatay sa gutom ay piliting mabuhay

lakasan ang loob, kumilos, tumula, magnilay

upang kasalukuyang sitwasyon ay maikwento

maitula, maisulat, ang sitwasyon ng mundo

manood din ng balita, makinig din ng radyo

bagamat di malaman paano maging kalmado

kahit chili sauce at bagoong lang, basta mabusog

habang mga balita sa puso'y nakadudurog

ano nang klaseng bukas ang ating maihahandog

tila pangarap na lang ang daigdig na malusog

- gregoriovbituinjr.

Mag-stay at home kung di magugutom ang pamilya

mag-stay at home muna ang kanilang paalala

maririnig mong sa telebisyon pa'y kinakanta

mag-stay at home muna ang kanilang propaganda

akala mo'y kaydaling sundin ng dukhang pamilya

mag-stay at home ay payo sa maykaya sa buhay

at hindi sa mga dukhang lagi nang nagsisikhay

kung di kakayod, pamilya'y magugutom na tunay

mag-stay at home ay para lang sa may perang taglay

mag-stay at home muna kung may pagkain sa mesa

at kung di nagsasamantala ang kapitalista

na bantang tanggalin ang manggagawa sa pabrika

o kaya'y gawing kontraktwal ang trabahador nila

mag-stay at home dahil sa lockdown o kwarantina

mag-stay at home muna kung may sapat na ayuda

paano kung wala, aba'y kawawa ang pamilya

kaya dapat tugunan ang problema sa pandemya

sa mga magsasaka, halina't magpasalamat

nang dahil sa kanila'y may mga pagkaing sapat

tatlong beses bawat araw ay naririyang sukat

pag-asa ng masa, tunay na bayani ng lahat

ngayon, dama nating pandaigdigan ang problema

may mga kapalpakan man ay malutas din sana

mga gobyerno nawa'y magtulong para sa masa

walang maiiwan, sana lahat ay may ayuda

- gregoriovbituinjr.

Ilang babasahing pangkalikasan

inipon ko ang ibinigay nilang babasahin

tungkol sa kalikasang dapat alagaan natin

sa mga tulad ko'y inspirasyon ito't aralin

kaya nais kong mag-ambag ng ganitong sulatin

bukod sa pagbabasa nitong mga nakasulat

ay isabuhay din natin ang anumang naungkat

at kung sang-ayon kayo sa nabasa't naurirat

halina't kumilos upang iba din ay mamulat

aralin anong dahilan ng nagbabagong klima

sa mga samahang pangkalikasa'y makiisa

kusang sumapi, kusang tumulong, kusang sumama

at itaguyod ang isang daigdig na maganda

pangarap na isang daigdig na walang polusyon

plantang coal at pagmimina'y isara na paglaon

bakit plastik at upos ay sa dagat tinatapon

bakit sa waste-to-energy ay di tayo sang-ayon

basahin ang Clean Air Act, ang Solid Waste Management Act, 

Toxic Substance, Hazardous and Nuclear Waste Control Act,

Anti-Littering, Pollution Control Law, Clear Water Act, 

bakit dapat nang tuluyang palitan ang Mining Act

inipon ko ang ibinigay nilang babasahin

tungkol sa kalikasang dapat alagaan natin

halina't ganitong sulatin ay ating namnamin

pagkat pawang may makabuluhang aral sa atin

- gregoriovbituinjr.

Tunggalian sa piketlayn

TUNGGALIAN SA PIKETLAYN

nakita ko lamang ang larawang iyon sa opis

anong ganda ng pagkakaguhit, napakakinis

tinanggalan ko ng alikabok hanggang luminis

larawan ng pag-alpas sa hirap at pagtitiis

may pamagat sa ilalim pag iyong tinitigan

nakasulat ng bolpen, "Tunggalian sa Piketlayn"

oo, pagkat iyon mismo ang inilalarawan

mga manggagawang kapitbisig na lumalaban

"Doloricon 87" nasusulat din doon

ibig sabihin, ipininta ni Neil Doloricon

aba'y higit nang tatlong dekada na pala iyon

na tunay na inspirasyon sa magpipinta ngayon

na tulad ko'y inspirasyon din ito sa pagkatha

na sama-samang nakikibaka ang manggagawa

na paabot sa atin ay mapagpalayang diwa

salamat sa larawan, sa laban ay maging handa

- gregoriovbituinjr.

Almusal ko'y pagkatha

pagkagising pa lang ay haharap na sa kwaderno

upang isulat agad ang anumang nasa ulo

upang di agad malimutan ang paksa sa kwento

kakathaing tula, sanaysay, mga kuro-kuro

bago mag-agahan, iyon na ang aking almusal

para bagang ang tula'y kape o kaya'y pandesal

habang natutulog, kung saan-saan namamasyal

ang diwa kaya pagkagising ay hihingal-hingal

kayrami kasing pinuntahan, mga nakausap

at nakikipagtalakayan habang nangangarap

madaling araw pa'y magigising, aandap-andap

ang ilawan, pupungas-pungas, mabuting maagap

kaya kwaderno'y ilalabas, magsusulat muli

ng mga danas at tahak, nagbabakasakali

malinaw pa sa diwa ang pakikipagtunggali

at ibaon sa kumunoy ang mga naghahari

- gregoriovbituinjr.

Patuloy ang paggawa ng ekobrik at yosibrik

PATULOY ANG PAGGAWA NG EKOBRIK AT YOSIBRIK

sa kabila ng lockdown ay patuloy ang paggawa

ng ekobrik at yosibrik kahit na walang-wala

makatulong sa kalikasan nga'y aking adhika

ito'y isa nang layuning nasa puso ko't diwa

nalulunod na sa upos ang ating karagatan

ikatlo sa pinakamarami'y upos na iyan

tambak na ang basurang tao ang may kagagawan

daigdig nating tahanan ay naging basurahan

kaya nagpasya akong huwag magpatumpik-tumpik

maggupit-gupit ng mga plastik at isisiksik

sa boteng plastik upang makagawa ng ekobrik

mga upos ng yosi naman para sa yosibrik

mga gawang sa kalikasan nakakatulong 

lalo na't nasa lockdown, panahong nakakaburyong

kung sakaling sa kolehiyo man ay nakatuntong

anong magagawa mo sa kalikasan, ang tanong

paano lulutasin ang basurang pulos upos

kabaliwan nga ba ang pageekobrik kong lubos

pagmasdan mo ang dalampasigan, kalunos-lunos

basura na'y naglulutangan, isda'y kinakapos 

mga ginagawang ito'y pagbabakasakali

na may magagawa pa upang basura'y mapawi

pagtataguyod din ng pagbabago ng ugali

upang ganda ng kalikasan ay mapanatili

- gregoriovbituinjr.