Soneto sa Diksyunaryo

Ang diksyunaryo'y isang librong kaysarap namnamin
Na reperensya ng katutubong salita natin
Gamiting pantulong sa paglabas ng saloobin
Di kaya'y sa pakikipag-usap o sa sulatin.
Ito'y talasalitaang sadyang maaasahan
Kung kailangan sa pag-uulat at panitikan
Saliksikin ang mga salitang magkahulugan
Yaman nga ng ating wika'y doon matatagpuan.
Unabin muna ang bigas bago ito isaing
Naku, kaysarap madama ng iyong paglalambing
Alas-kwatro ng madaling araw, ako na'y gising
Ramdam ko'y saya pagkat nakatulog ng mahimbing.
Yumayabong ang wika, patunay ang diksyunaryo
Oo, kasabay nito'y dapat umunlad din tayo.
- gregbituinjr.

Pagpupugay sa kababaihan

ngayong Pandaigdigang Araw ng Kababaihan
salamat, lola, inay, ate, tita, at katipan
pagkat kayo ang kalahati ng sandaigdigan
taas-kamaong pagsaludo sa kababaihan!

karapatan ng mga babae'y tinataguyod
ng KPML at ZOTO, sadyang nakalulugod
sa pakikibaka'y di tayo basta mapapagod
sa pagtaguyod sa karapatan at paglilingkod

mga mangggawang kababaihan, magkaisa!
mga kababaihang maralita, magkaisa!
at sama-samang baguhin ang bulok na sistema
itaguyod ang lipunang walang pagsasamantala

- gregbituinjr.,03.08.2020

Kayabangan

KAYABANGAN

mayabang, mayaman, likas na ugali'y lumitaw
para siyang langaw na nakatungtong sa kalabaw
kung matahin ang dukha, animo'y isang halimaw
huwag daw hihipuin ang kotse't magagasgas daw

mapagmalaki, palalo, tila baga kayumad
o anak ng kutong sa ulo ng tao bumabad
matapobre ang dating kahit maningalang pugad
ang tingin sa sarili'y pogi kahit mukha'y askad

kung tutuusin, sa kanya'y di dapat makialam
kahit nakikita mong kung umasta'y mapang-uyam
hayaan na lang siya upang ngitngit mo'y maparam
alagaan ang sarili't di ka dapat magdamdam

marami ngang mayayabang, pasikat sa dalaga
aba'y kaya nilang gumastos kaya mapoporma
kaya pasensya ka, pagkat tulad mo'y walang pera
sagutin man sila ng dilag, anong paki mo ba

huwag kang manibugho sa dilag mong minamahal
basta't naririyan kang namumuhay ng marangal
may iba pang nararapat sa iyong pagpapagal
na pag nakasama mo'y ginhawa ang iluluwal

- gregbituinjr.

Dalit at Gansal sa Dukha

DALIT SA DUKHA

pag gutom na ang sikmura

paano ka papayapa

mga dukha'y ipaglaban

ang burgesya'y paglamayan

ang mang-iwan ng kasama

ay higit pa sa basura

maralita’y ipagtanggol

labanan ang mga ulol

wala mang sandaang piso

basta’t nagpapakatao

* DALIT - uri ng katutubong tulang may walong pantig bawat taludtod

GANSAL SA DUKHA

tinagurian mang iskwater

kaharap ma’y malaking pader

itaboy man ng mga Hitler

lalabanan ang nasa poder

tahanan ba ang relokasyon

ng biktima ng demolisyon?

doon ba ay may malalamon?

gutom ba’y magigisnan doon?

mga berdugo’y anong lupit

gayong kung ngumiti’y kaybait

karapata’y pinagkakait

sa maralitang nagigipit

ang tahanan ko man ay dampa

ay nagpapakataong pawa

di baleng ako’y isang dukha

basta’t mabuti’y ginagawa

* GANSAL - uri ng katutubong tulang may siyam na pantig bawat taludtod

* Unang nalathala ang mga tulang ito sa pahayagang Taliba ng Maralita, ang opisyal na publikasyon ng Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML), isyu ng Marso 1-15, 2020, p. 20

Palikerong palaboy

palikerong palaboy ako noong kabataan
matipuno ang katawan ngunit di katabaan
ligaw pa rin ng ligaw kahit maliit ang kuwan
ngunit malaki ang pag-ibig sa nililigawan

maliit ang alawans kaya sa dilag ay pipi
ligaw pa rin ako ng ligaw kahit ako'y torpe
pag kaharap siya'y tulala na't walang masabi
kaya dinaan sa tula ang sintang binibini

nanliligaw, walang pera, mahirap pa sa daga
ngunit kaysipag kumilos para sa manggagawa
kaya nga sa dalaga'y may diskarte't matiyaga
at bakasakaling mapasagot ang minumutya

di naman ako ang tipo ng palikerong playboy
mahilig sa tsiks subalit palikerong palaboy
minsan nga, nakatitig na lang sa mata ng apoy
pagkat binasted ng dalaga kaya nagngunguyngoy

minsan masarap balik-balikan ang kwentong iyon
sa sampung niligawan, isa'y sinyota maghapon
habang isa'y inasawa ko't kasama na ngayon
at iyan ang kwento ng maligaya kong kahapon

- gregbituinjr.

Bakit nasa blog ang aking mga tula

alam mo ba kung bakit agad kong inilalagay
sa blog ang aking mga tula? upang di mawala!
nasa mundo na ng internet, di na mawawalay
ang mga pinaghirapan kong tula't ibang akda

dahil pag namatay ako, baka maibasura
lamang ni misis ang mga tulang aking tinipon
dahil ayaw niyang ibahagi ko lang sa masa
ang aking kinatha kundi itago ko't maipon

kung kailangang may isumite sa patimpalak
may mahuhugot daw akong piyesang nakatago
subalit ayoko namang tula ko'y nakaimbak
walang mag-asikaso't baka tuluyang maglaho

kinakatha ko na'y pamana ng henerasyon ko
para sa mga henerasyong di na magigisnan
ano bang paninindigan ng tulad kong blogero
anong nangyayari ngayon, anong ipinaglaban

ano ang kamatis at mga karaniwang bagay
nangyari sa sinalanta ni Ondoy at Yolanda
kinakatha ko'y sa blog na agad kong nilalagay
nang tula'y di na mawala, lalo't ako'y patay na

- gregbituinjr.

Ang Diwata ng Gubat

napakaganda ng kanyang mukhang di masilayan
sabik nang makita ang diwata ng kagubatan
nawa'y makaharap ang pangarap kong paraluman
tulad ni Maryang Makiling o Maryang Sinukuan

diwata ng kagubatan ay makikita ko rin
pangako sa sarili, mutya'y dapat kong maangkin
dapat na akong magtungo sa puno ng mulawin
o sa apitong na pitong ulit kong aakyatin

ako'y isang makatang nahirati na sa lumbay
nais ko ring lumigaya't puso naman ang pakay
pagkat diwata ng gubat ang laging naninilay
lalo na't adhikain niring puso'y gintong lantay

ayoko nang mabusog sa awit na malulungkot
nagsisikap akong lumbay ay tuluyang malagot
nawa diwata ng gubat ay aking mapasagot
at dadalhin siya sa kaharian ko sa laot

- gregbituinjr.

Soneto XIII. Mula kay Petrarch

Soneto XIII. Mula kay Petrarch
Malayang salin ni Gregorio V. Bituin Jr.
16 pantig bawat taludtod

O, ilagay mo ako sa naglalagablab na buwan
Na pinagbawal humihip ang nalalantang bulaklak;
O ilagay mo ako sa napakalamig na lunan
Sa mga kabundukan ng nyebeng walang katapusan:
Hayaan mong hanapin ko'y hakbang tungong katanyagan,
O ang mas mahirap tahaking landas ng Kahirapan;
Paagusin ang pagkabatang kay-init sa'king ugat,
O animnapung taglamig sa dugo ko'y kumaligkig:
Kahit ang diwang ginigiliw sa Langit ay lumipad,
O kahit mawalan na ng saysay dito sa daigdig,
Bilangguan o kalayaan - di kilala o sikat,
Ang iwi kong puso, O, Laura! ay nasa iyo pa rin.
Kung saanman ang patutunguhan niring kapalaran
Patuloy pang mag-aalab ang pusong tapat sa iyo!

Ang makatang Italyanong si Petrarch (Hulyo 20, 1304 - Hulyo 19, 1374)

Sonnet XIII. From Petrarch

OH! place me where the burning moon
Forbids the wither'd flower to blow;
Or place me in the frigid zone,
On mountains of eternal snow:
Let me pursue the steps of Fame,
Or Poverty's more tranquil road;
Let youth's warm tide my veins inflame,
Or sixty winters chill my blood:
Though my fond soul to Heaven were flown,
Or though on earth 'tis doom'd to pine,
Prisoner or free--obscure or known,
My heart, oh Laura! still is thine.
Whate'er my destiny may be,
That faithful heart still burns for thee!

* Ang tula ay mula sa: https://allpoetry.com/Sonnet-XIII.-From-Petrarch

Ang mga palabusakit

ANG MGA PALABUSAKIT

sakit yata ng Pinoy ang maging palabusakit
layuning di ginawa'y nakapaghihinanakit
pinag-isipan, pinaghirapan, ginawang pilit
tinamad na ba o pagkakataon ang nagkait?

bakit ningas-kugon ang nangyari sa sinimulan?
bakit masiglang-masigla'y biglang mananamlay lang?
plano ng plano, hangarin ba'y di pangkaraniwan?
maghihintay lang bang biglang sumarap ang sinigang?

wala sa una ang pagsisisi kundi sa huli
kapag naging palabusakit sa dighay ng muni
baka di na pagtiwalaan sa mga sinabi
tititig na lang sa bituin sa lalim ng gabi

halina't nasimulan ay pagsikapang tapusin
halina't ipagwagi ang ating bawat layunin
huwag palabusakit sa prinsipyo't adhikain
pagkat matamis kamtin ang pinaghirapan natin

- gregbituinjr.

* palabusakit - paggawa sa simula lamang; ningas-kugon, mula sa UP Diksiyonaryong Filipino (UPDF), p. 889

Soneto sa mamamaslang

SONETO SA MAMAMASLANG

(tulang akrostika)

May araw din kayong pumapaslang ng inosente

Ang tulad nyo'y berdugong sayang-saya sa punebre

Yumurak sa buhay ng kapwa't nangamoy asupre

Ang ginawa ninyong sindak ay higit pa sa aswang

Rimarim ang idinulot sa laksang mamamayan

Astang sumisingasing na halimaw at tikbalang

Walang budhi't ang ginawa'y walang kapatawaran

Diyata't kayo'y uhaw sa dugo, uhaw sa dugo!

Iyang pinaggagawa'y kawalan ng budhi't puso

Na wala nang katarungan ay basag pa ang bungo

Karapatan at buhay ay sinabuyan ng putik

Ah, balang araw, babagsak din kayong mga lintik

Yayanigin din kayo ng budhing di matahimik

O dapat lang kaming sa poon ninyo'y maghimagsik!

- gregbituinjr.

* soneto - tulang may tugma't sukat, at binubuo ng labing-apat na taludtod
* tulang akrostika - basahin ninyo ang unang letra ng bawat linya at may mababasa kayong pangungusap

Mabuti pang tumula kaysa uminom sa labas

mabuti pang tumula kaysa uminom sa labas
o tumutula habang umiinom pa sa labas
masarap ang serbesa o alak galing sa ubas
o kaya'y sa diwang kumakatha'y nagpapalakas

ayokong matulad sa ibang araw-gabi'y tagay
pagkat di ako lasenggo o lasenggerong sablay
mas nais kong kumatha habang ako'y nagninilay
kaysa ngala-ngala't panga, kamay na ang mangalay

kung sakaling ikaw ang sigang sa akin sisira
o ikaw ang mutyang sa akin nagpapatulala
nais mo bang tumagay tayo habang tumutula
o mas nais mong tumula habang tagay pa'y wala

nakakagawa ba ng saknong ang bawat serbesa
mga likhang taludtod ba'y nagsisilbi sa masa
sa bawat pantig ba'y may pintig ng pakikibaka
tula ko ba'y ambag upang mabago ang sistema

mabuti pang tumula kahit na nakatunganga
at naglalaro ang isip habang nakatingala
minsan hawak ang serbesang nagpaikot ng diwa
habang tanaw yaong along nagpalikot ng sigwa

- gregbituinjr.

Pagtahak sa pagkatha

PAGTAHAK SA PAGKATHA

musmos pa lang, tinahak na ang landas ng pagkatha
pagkat noon, ako'y torpe't di mabigkas ang diwa
sa magagandang dilag nga'y nag-aalay ng tula
subalit pag kaharap na sila'y natutulala

buti't ako'y naging isang mapagpunyaging tibak
at nabibigkas ko sa rali ang talim ng tabak
iyon pa'y landas na pinili ko't sadyang tinahak
kwento ng pakikibaka'y sa isip ko'y inimbak

kaya sinulat ko na ang pinasya kong landasin
at ang dating torpe'y naging mandirigma ng talim
unti-unti'y nasasabi ang di kayang bigkasin
nagagamit na ang bibig, di lang ang plumang angkin

napagninilayan ang sa mundo'y lumiligalig
nabibigkas ko na sa wakas ano ang pag-ibig
natuto sa manggagawa ano ang kapitbisig
at bakit dapat alagaan ang ating daigdig

patuloy kong kinakatha ang tinahak kong landas
kinakatha ang paglaban at pag-ibig na wagas
nawiwika ang noong bata pa'y di ko mabigkas
tiyak di na ako torpe hanggang ako'y mautas

- gregbituinjr.

Mahirap ang may utang lalo't di kayang bayaran

mahirap ang may utang lalo't di kayang bayaran
para kang kriminal na nanloloko ng gahaman
nangutang ka, babayaran mo, kayo'y may usapan
may takdang panahon upang mabayaran ang utang

nang dahil sa utang kaya trabaho ng trabaho
may pambayad sa utang kung mayroong sinusweldo
binubuhay na lang ang iba, di ang pamilya mo
ganito ang may utang, para kang kinalaboso

ayokong may utang kahit magdildil man ng asin
ayokong nagtatrabaho lang dahil sa bayarin
ayokong mga inutangan lang ang bubuhayin
ayoko rin namang sila lang ang pabubundatin

kung kakayod ako'y upang pamilya ko'y sumaya
di nababaon sa utang at bulok na sistema
kung di mo kayang magbayad, mangungutang ka pa ba
kahit na sa harap ng hirap at emerhensiya

bayarin sa ospital kaya ka lang mangungutang
upang magamot ang mahal, bituka'y naging halang
dahil sa kakapusan, kahit ano'y dinudukwang
uutang ng uutang sarili na'y pinapaslang

- gregbituinjr.

Magpapaalipin na ba ako sa kapitalista?

MAGPAPAALIPIN NA BA AKO SA KAPITALISTA?

magpapaalipin na ba ako sa kapitalista?
magpapakain na ba ako sa bulok na sistema?
ito'y upang kumita lang ng kapiranggot na pera
upang may pambili lang ng bigas para sa pamilya

ang pagpapaalipin sa sistema'y kasumpa-sumpa
marahil ay mawawala na rin ang aking pagtula
pagkat pulos trabaho na lang ang aking magagawa
upang lumigaya ang pamilya'y magpapaalila

sa pera lang kasi umiinog ang ating daigdig
kung wala kang pera'y wala kang pambili ng pag-ibig
dahil sa sistema, tao'y sa pera na nakasandig
kaya yaong mga walang salapi'y laging ligalig

di ko alam kung makatarungan pang magpaalipin
upang pamilya'y di magutom at tiyan ay busugin
walang kalayaan basta't sumunod sa among turing
silang sa lakas-paggawa mo'y tiyak na mag-aangkin

- gregbituinjr.

Mas nais kong kainin ng pating ang katawan ko

mas nais kong kainin ng pating ang katawan ko
kaysa kabaong na makintab ay isilid ako
pagkat may pakinabang pa ako kahit paano
at wala nang babayarang libing ang pamilya ko

mabuti na iyon kaysa magbayad ng kabaong
na libu-libong piso na ang presyong nakapatong
nang malugi sa akin ang negosyanteng ulupong
iyan lang ang hiling ko sa kamatayang hahantong

sakaling mamatay ako dahil sa katandaan
at tulad ko'y di na mapakinabangan ng bayan
mabuti nang sumakay ng barko't itapon na lang
sa laot o sa kailaliman ng karagatan

ako lang ang tanging makatang kinain ng pating
o ngasabin ng buwayang may pangil na matalim
huwag lang mahirapan ang pamilya sa bayarin
na pinagtubuan ka'y patuloy pang papatayin

- gregbituinjr.

Paslangin ang mga dambuhala

mga dambuhalang iyon ang sumungkit ng lakas
kaya sumingkit ang mata ng mga talipandas
tatlumpung pilak man ay di mabayaran ni hudas
kaya walang maibili ng isang basong gatas
iyon ang napagnilayan ko sa isang palabas

naglulutangan sa dagat ang sangkaterbang plastik
mga dambuhala iyong lumululon ng putik
di mo man nadarama, sakit ang inihahasik
habang sila'y sumisingasing, mata'y nanlilisik
nilalayon ba nilang ating mata'y magsitirik

marami nang dambuhalang sumisira sa atin
animo'y dinosawrong bawat lupa'y inaangkin
at naglalaway na sa dugo ang mga salarin
sinira ang kalikasan, kapaligiran natin
upang tumubo ng limpak, tayo na'y papaslangin

dambuhalang ngasab ng ngasab na di mo mawari
mga halang ang bituka't sadyang nakadidiri
inaangkin ang lahat ng pribadong pag-aari
halina't kumilos at pagkaisahin ang uri
nang mapaslang ang mga dambuhalang naghahari

- gregbituinjr.

Tula ko'y mas mahal kaysa anumang aking yaman

tula ko'y mas mahal kaysa anumang aking yaman
pagkat iyon ay lakang-akda nitong kaisipan
mga salita'y pinaghabi-habi kong mataman
nang maging taludtod at saknong na nakasalansan

di mo ba nahalatang ako'y makatang sanggano
na nilalabanan ang sangkaterbang tuso't gago
minsan mahirap din ang maging makatang guwapo
lalo't isinusuka nila ang mga obra ko

kunin mo na ang aking sangdaang piso sa bulsa
kahit na kunin mo pa ang aking buong pitaka
aba'y ibibigay ko pa sa iyong nakatawa
huwag lang agawin ang pinaghirapan kong obra

tula ko'y mas mahal kaysa sinumang walang budhi
pagkat mga ito'y hinabi ng luha't pighati
magkakamatayan tayo upang di ka magwagi
sa pag-agaw ng mga tulang katha kong masidhi

- gregbituinjr.

Ano ang resibo?

ano ang resibo? ito'y pases mo sa paglabas
upang di ka pagkamalang magnanakaw o hudas
guwardya sa botika, groseri't mall ay matatalas
pag inakalang di ka nagbayad, madama'y dahas

kaya sa paglabas, ipakita mo ang resibo
tanda ng katapatan sa binili mong serbisyo
tandaang sila'y naroroon upang magnegosyo
kaya ayaw nilang mawalan, tubo'y apektado

bawat sentimo'y mahalaga sa negosyong yaon
kinwenta, sinuma, mahirap sa daya mabaon
may produkto sila at binili mo, may transaksyon
kaya may resibo ka sa pinamili mong iyon

O, resibo, ganyan ka kahalaga sa kanila
upang di mawalan ng sampung piso o singkwenta
sakto ang debit at kredit pag tinuos ang kwenta
habang binili mo'y mapapakinabangan mo na

- gregbituinjr.

Palayain ang mga maninindang ipiniit

PALAYAIN ANG MGA MANININDANG IPINIIT!

(tula sa World Day of Social Justice)

palayain ang mga maninindang ipiniit

na dahil sa kagutuma'y nagtinda silang pilit

upang makakain ang pamilya, sila'y sumaglit

naglatag ng paninda ngunit mayroong nagalit

ang mga dukhang manininda'y nanggagalaiti

pagkat karapatan nila'y tuluyang iwinaksi

silang mga nais makabenta'y pinaghuhuli

habang negosyanteng pinagpala'y ngingisi-ngisi

hindi naman krimen ang ginawa nilang magtinda

marangal naman ang gawain nilang pagtitinda

anong kasalanan nila't bakit hinuli sila

gayong nais lang nilang makakain ang pamilya

ikinulong na manininda'y dapat palayain

hindi krimen ang magtinda, huwag silang gipitin

sa mga nanghuling palalo, ito'y inyong dinggin:

nakakulong na manininda'y inyong palayain!

- gregbituinjr.

02.20.2020

* mula sa ulat: 

A quiet night marred by the arrest and detention of 5 sidewalk vendors. Their offense - 'illegal vending'.

Sidewalk vendors have been harassed and displaced by LGUs in strict implementation of the DILG memo to clear the roads of any obstruction. Without decent work and alternative livelihood, many of our kababayans brave the streets and sidewalks to earn their daily keep. 

Four of the 5 sidewalk vendors were selling fruits and vegetables outside of the TUCP compound at the Elliptical Road of Quezon City. The remaining vendor was merely passing by with his kariton as he was already on his way home. 

Kailangan ba talagang arestuhin ang mga manininda na naghahanapbuhay para lang may makain ang mga pamilya nila?

The vendors are currently detained at the QCPD Station 9 along Anonas.

#Hindi krimen ang magtinda! 

#Palayain ang Elliptical 5, ngayon na!

Ibon mang may layang lumipad

IBON MANG MAY LAYANG LUMIPAD
(tula sa World Day of Social Justice)

"Ibon mang may layang lumipad", anang isang awit
"kulungin mo at umiiyak", ang tono'y may impit
paano pa kaya kung walang sala'y ipiniit
kundi marangal na magtinda pagkat nagigipit

makikita mo ang lungkot sa kanilang pamilya
na nananawagan din ng panlipunang hustisya
wala na bang karapatan ang mga manininda
na ang karapatang magtinda'y winalang-halaga

dapat kinikilala ang kanilang karapatan
dapat may proseso't di daanin sa karahasan
napakahalaga ng panlipunang katarungan
nang karapata't buhay ng tao'y maprotektahan

di naman krimen ang magtinda'y tila naging krimen
ipiniit dahil tinda'y sinturon at salamin
ikinulong dahil ang tinda'y gulay at kakanin
kaya ang sigaw namin: manininda'y palayain!

- gregbituinjr.
02.20.2020

Pagtambay sa Aking Lungga

PAGTAMBAY SA AKING LUNGGA

nais mo bang sumamang tumambay sa aking lungga
dito sa munti kong silid sa ilalim ng lupa
magnilay-nilay ka't papagpahingahin ang diwa
o kaya'y magkapeng barako habang kumakatha

huwag mong isiping sa aking lungga'y buhay-daga
kahit na ako'y isa lang manunulat na dukha
kinakatha ko roon ang nobelang salimpusa
na di mo mawari'y inaakda ng hampaslupa

habang naroo'y huwag sanang daanan ng sigwa
upang di tayo lumubog at kainin ng isda
mahirap mapagkamalang tayo'y mga tilapya
ng manonokhang na walang puso at walang awa

paano ba dapat ipagtanggol ang mga bata
at karapatan nilang dapat mabatid ng madla
paano maiiwasang dalaga'y magahasa
at paano dapat respetuhin ang matatanda

layunin kong kumatha ng mapagpalayang diwa
habang nakatambay sa maaliwalas kong lungga
pangarap kong balang araw tula'y mailathala
bago pa man ako tuluyang kainin ng lupa

- gregbituinjr.
02.20.2020

Uhaw ay tinitighaw ng tubig na maligamgam

uhaw ay tinitighaw ng tubig na maligamgam
habang nagtutubig yaong mata niyang malamlam
makakakamtan kaya ang tagumpay na inaasam
habang kayod ng kayod sa hirap na di maparam

namumutiktik ang tinik sa rosas na marikit
na di maibigay sa dalagang tila masungit
ngiti'y anong tamis ngunit ugali'y anong pangit
mapangmata sa dukha, sa mayaman ay kaybait

kung kakamtin ko ang langit sa matamis na ngiti
ang anumang pagkasiphayo'y agad mapapawi
tiyak magsisikap, pawis man sa noo'y gumiti
mamasdan lang ang ngiti, dama ko na'y nakabawi

katawan ko't mga kalamnan ay muling lalakas
habang hahawiin natin ang panibagong landas
mahalaga'y magpakatao't iwanan ang dahas
kahit mga dahon sa puno'y tuluyang malagas

- gregbituinjr.

Susuka ka ng dugo sa pagbabayad ng utang

susuka ka ng dugo sa pagbabayad ng utang
para kang robot o kaya'y makina sa ilang
walang direksyon sa buhay, ang kapara'y tikbalang
tila baga ako'y araw-araw na pinapaslang
kumakayod lang upang makapagbayad ng utang

kumakayod ako upang may pambili ng bigas
upang makakain ang pamilyang mahal kong wagas
upang may pambili ng kahit lata ng sardinas
upang makabayad sa mga inutang kong prutas
kayod ng kayod hanggang sa hininga ko'y mautas

ako'y manunulang wala nang nalilikhang tula
kayod ng kayod kahit ang katawan ay magiba
upang makapagbayad ng utang, lagi nang patda
trabaho ng trabaho sabay sa alon at sigwa
dahil sa utang, buong pagkatao'y masisira

paano babayaran ang utang na tila salot
na nagdulot ng pagkabalisa't pagkabantulot
na pag di agad nabayaran ay saan aabot
laging pagkakayod-kalabaw ba ang tanging sagot
upang mabayaran ang utang na katakut-takot

- gregbituinjr.

Propagandista lamang ako

propagandista lamang ako, propagandista lang
mga tulad namin ay di mo dapat tinotokhang
kahit sinusulat ay tungkol sa may pusong halang
nang karapatan ng tao'y di agad pinapaslang

propagandista akong may mga tulang pampiging
di man binabasa'y may mga tula ring panggising
marami rin akong obrang nais nilang ilibing
sa limot nang diwa ng masa'y tuluyang humimbing

propagandista akong sulat ng sulat ng sulat
o kaya'y nagsasalita sa rali kahit malat
upang mga naapi sa lipunan ay mamulat
na kumilos at sa rebolusyon ay mahikayat

ugat ng kahirapan ay pribadong pag-aari
na siyang pribilehiyo ng naghaharing uri
manggagawa'y dapat meron ng diwang makauri
upang maibagsak ang elitistang paghahari

iyan ang aking tungkulin bilang propagandista
ang mapakilos ka laban sa bulok na sistema
mga aping manggagawa't dukha'y maorganisa
nang magkapitbisig sila't tuluyang magkaisa

- gregbituinjr.

Natanaw ko ang buwan sa hugis na balinugnog

natanaw ko ang buwan sa hugis na balinugnog
na tila may pangitaing di maarok sa tayog
maghihirap bang lalo ang mga bayang kanugnog
o may mamamalas na swerteng pumapaimbulog

patuloy pa tayong sa karukhaan nagtitiis
animo'y pinagmamasdan tayo ng balantikis
tila libong bathala ang sa atin tumitikis
anaki'y serpyente ng luha't dusa'y lumilingkis

karukhaan ay dapat suriin, saan nagbuhat
bakit may mga taong ang buhay ay inaalat
bakit sa kawalan ng yaman at hustisya'y batbat
bakt sagana sa kahirapan at nagsasalat

sanlaksa'y naghihirap, yumayaman ang iilan
pribadong pag-aari ba'y ugat ng kahirapan?
kongkretong pagsusuri sa kongkretong kalagayan
upang tuluyan nang malutas itong kahirapan

- gregbituinjr.

* balantikis - ibong isinumpa, UP Diksiyonaryong Filipino, p. 115
* balinugnog - semicircle sa Ingles, UPDF, p. 124

May pag-asa hangga't may buhay

MAY PAG-ASA HANGGA’T MAY BUHAY

mahirap pala

kung walang pera'y

walang karamay

maysakit ka na'y 

balewala pa, 

iyong nanilay

tila ba pera'y

magandang lunas

sa iyong lumbay

ganyan madalas

nararanasan

natin sa buhay

kasi'y mahirap

walang salapi

lugmok na tunay

at sabi nila

nagtaka ka pa't

di na nasanay

saan patungo

sa bansang itong

pangit ang lagay

kaya dapat lang

kumilos tayo

nang di mangisay

dapat mag-isip

at tumingala't

magbulay-bulay

bakasakaling

kakaharapin

ay bagong buhay

laging isipin

na may pag-asa

hangga't may buhay

- gregbituinjr.

* nalathala sa pahayagang Taliba ng Maralita, publikasyon ng KPML (Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod), isyu ng Pebrero 16-29, 2020, p. 20

Bakit may bangketa?

bakit sa haba ng lansangan dapat may bangketa
aba'y upang malakaran ng tao sa tuwina
nang di masagasaan ng sasakyan sa kalsada
at kampante tayong maglakad ng walang disgrasya

kaya may bangketa'y upang may malakaran tayo
mas mataas sa daan ng sasakyang tumatakbo
tanging tao lang, di sasakyan, ang pumaparito
kaya sa bangketa ka lagi maglakad, pare ko

bangketa'y di palengke, talipapa't pamilihan
ito'y ginawa upang mga tao'y may daanan
ang kalsada'y di karerahan ng mga sasakyan
ngunit dapat pa ring mag-ingat sa mga tawiran

minsan mabibilis ang takbo ng awto, bus o dyip
kaya may bangketa upang di ka nila mahagip
pahalagahan ang bangketang sa iyo'y sasagip
mula sa anumang disgrasyang di basta malirip

- gregbituinjr.

Mabuti na ang nanggagamot kaysa nagdodroga

mabuti pa ang nanggagamot kaysa nagdodroga
upang malunasan ang karamdaman sa tuwina
isa kang manggagamot at di isang durugista
kahit na ipinapayo mo'y droga sa botika

kahit paano'y di ka matotokhang ng buwitre
sapagkat ikaw ay nanggagamot lamang ng pobre
kahit paano'y di ka matotokhang ng salbahe
kahit na ikaw ay walang natatanggap na sobre

sa iba'y nakakatulong ka pa sa panggagamot
di ka nagdodroga tulad ng karamihang senglot
kabutihan sa kapwa ang iyong idinudulot
kabuti man ang tumutubo sa bundok na panot

ituloy mo ang panggagamot kung iyan ang misyon
tupdin mo ang iyong inaadhika't nilalayon
ingatan mo ang kalusugan ng iyong kanayon
at kung makakaya'y ingatan mo ang buong nasyon

- gregbituinjr.

Nagmumukhang pera, nawawala ang pagkatao

nagmumukhang pera, nawawala ang pagkatao
ganyan pala ang asal ng isang kakilala ko
"perahin mo na lang iyan" ang bukambibig nito
gayong inalok ng pagkain ng kanyang amigo

pabiro mang sambit, tila walang delikadesa
"perahin mo na lang" ang laging sinasambit niya
pabiro man, nakakasira rin ng araw siya
gayong seryoso ang alok ng pagkain sa kanya

ang kakilala ko bang ito'y isang pataygutom
na kahit pabiro, ang pagkatao'y nilululon
tila sa salapi'y naglalaway animo'y leyon
na agad sasagpangin sinumang kaharap niyon

"perahin mo na lang" kahit gaano ka kahirap
ay huwag mong sasambitin sa sinumang kaharap
maliban kung bato ang sa iyo'y pinatatanggap
tama lang kaysa perang naging bato ang malasap

- gregbituinjr.

May itsura nga iyang kaldero, ikaw pa kaya

ang sarili mo'y huwag mong ituring na kawawa
dahil tingin mo'y wala kang itsura lalo't dukha
dahil turing mo sa sarili'y isang hampaslupa
may itsura nga iyang kaldero, ikaw pa kaya

sabi ng nanay mo, guwapo ka kahit maitim
aniya, para kang rosas na kaysarap masimsim
sabi pa, ikaw ang liwanag sa gabing kaydilim
ganyan ka ipagtanggol ng nanay mong naninimdim

may itsura ka, lalo na't puso mo'y anong ganda
mag-ayos ka't magsuklay ng buhok, magsipilyo ka
maligo ka, magdamit ka, at magpabango ka pa
at gupitin mo rin ang kuko sa kamay mo't paa

labhan mong maigi ang damit mo nang di bumantot
kusuting maigi ang pantalon mong isusuot
ang polo o blusa mo'y plantsahin upang di gusot
ang kutis mo'y alagaan nang di kamot ng kamot

kaya huwag mong kaawaan ang iyong sarili
magtiyaga ka lamang, magsipag at magpursigi
baka sa pagsisikap mo'y may isang mabighani
ang sipag mo't tiyaga ang sa kanya'y bumalani

- gregbituinjr.