Tulaan sa tubaan

TULAAN SA TUBAAN

ni Gregorio V. Bituin Jr.

11 pantig bawat taludtod

gabi, pahinga na sa Veriato 

inihanda'y tuba, nagkwento-kwento

di naman kami uminom ng todo 

inihanda ko'y tula, napakwento

sagutan kami ng makatang Waray 

sa pagtula ko, siya'y magsisiday

siday ay nakahahalinang tunay

pagkat kapwa makata ang katagay 

siday ang kanilang tawag sa tula

sari-sari ang kanyang mga paksa

habang patuloy kami sa pagtungga

ng dala nilang kaysarap na tuba

magandang karanasan sa Climate Walk

na may iba pang makatang kalahok

ika niya, climate change ay pagsubok 

na dapat pati makata'y tumutok

salamat sa makatang kaibigan 

sa ibinahagi mong kaisipan

salamat sa tulaan sa tubaan 

na sa gabi'y nagbigay kasiyahan

* siday - tula sa Waray

* salamat kay Kuya Hermie Sanchez ng Foundation for Philippine Environment 

- Veriato National High School, Brgy. Veriato, San Isidro, Northern Samar, Oktubre 29, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda.

Salamat sa mga handog na awit ng mga tagabayan ng San Isidro, Northern Samar

SALAMAT SA MGA HANDOG NA AWIT NG MGA TAGABAYAN NG SAN ISIDRO, NORTHERN SAMAR
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

maraming salamat sa inihandog ninyong awit
nakatatanggal ng aming pagod at pangangawit
maraming salamat sa pagtanggap ninyong kay-init
sa puso't diwa namin, kayo'y di na mawawaglit

sa inyo, taga-San Isidro, kapitbisig tayo
patuloy kitang kumilos para sa pagbabago
sa ating pagtutulungan, may magagawa tayo
para sa kinabukasan ng mundo't kapwa tao

- Oktubre 29, 2014, tanghali, sa basketball court ng Poblacion, San Isidro, Northern Samar, kung saan nagkaroon dito ng munting programa

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Binagong klima

BINAGONG KLIMA
ni Gregorio V. Bituin Jr.
13 pantig bawat taludtod

Annex I countries ba ang nagbago ng klima
kung sila, aba'y dapat pagbayarin sila
pinuno nila ng usok ang atmospera
pinuno ng mga bansa'y nag-uusap ba

- umaga, sa pagsalubong ng LGU San Isidro, Northern Samar, sa boundary ng Victoria at San Isidro, Oktubre 29, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Nagbagong klima

NAGBAGONG KLIMA
ni Gregorio V. Bituin Jr.
13 pantig bawat taludtod

nagbago na ang klima ng ating daigdig
aba'y kumilos na, tayo'y magkapitbisig
danas na'y sala sa init, sala sa lamig
ang tao'y unti-unti nitong nilulupig
hihintayin pa ba nating kayraming bibig
ang tuluyang magutom, di dapat padaig
halina't pagkaisahin ang ating tinig
nang makasabay sa nagbabagong daigdig

- umaga, sa sandaling pahinga sa basketball gym sa Victoria, northern Samar, pagkalampas ng tulay na animo'y Quiapo Bridge, Oktubre 29, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Pinta sa dingding ng Allen National High School

PINTA SA DINGDING NG ALLEN NATIONAL HIGH SCHOOL
ni Gregorio V. Bituin Jr.
13 pantig bawat taludtod

hustisyang pangklima ang mensahe ng pinta
sa dingding ng paaralan, at kakaiba
pagkat sa lahat ipinababatid nila
na kapaligiran ay napakahalaga

pintang paalala sa guro't estudyante
huwag hayaan ang kalikasang may silbi
sa bawat nilalang, pagkat ang pagsisisi
ay wala sa una pagkat lagi sa huli

pangalagaan ang dagat, isda, butanding
lahat ng may buhay sa karagatan natin
huwag hayaang dumuming lalo ang hangin
di dapat polusyon patuloy na langhapin

masdan, pagnilayan yaong pinta sa pader
bilin ito sa magiging mabuting lider
na ang kalikasan, di dapat minamarder
pagkat minamahal ito tulad ni Mother

* sa Allen National High School, Allen, Northern Samar, Oktubre 29, 2014

* Maraming salamat kay Kuya AG Saño na nanguna sa pagpipintang ito

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda.

Sa mga mangingisda ng Mondragon na nasa Climate Walk

SA MGA MANGINGISDA NG MONDRAGON NA NASA CLIMATE WALK
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

maraming salamat, kapatid, tayo'y nagkasama
sa Climate Walk na ang adhika'y hustisyang pangklima
ang nangyayari sa pangisdaan ay di kaiba
ito'y tiyak may ugnayan sa nagbabagong klima

ang inyong pakikiisa ay napakahalaga
magtulong tayo sa isyu ninyo't usaping klima
nawa pagkakaisang ito'y tuluyang magbunga
ng pag-asa para sa bayang maunlad, sagana

- Oktubre 28, 2014, sa Balicuatro College of Arts and Trades Multipurpose Gymnasium, Allen, Northern Samar. Ang mga mangingisda ay mula sa bayan ng Mondragon, Eastern Samar.

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Sa mga estudyante at guro ng Allen National High School

SA MGA ESTUDYANTE AT GURO NG ALLEN NATIONAL HIGH SCHOOL
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

mga guro at estudyante, pagbati sa inyo
alam kong saksi rin kayo sa klimang nagbabago
araw na araw, biglang uulan, biglang babagyo
bahay ay nangasira, sinalanta, dinelubyo

sadyang mahalaga ang papel ninyo, mga guro
ikalawang magulang, mahusay sa pagtuturo
matematika, pisika, pagtatanim ng puno
sadyang napakahalaga ng inyong turo't payo

sa inyo naman, mga estudyante't kabataan
nasa inyong kamay ang kinabukasan ng bayan
dinggin ang guro, edukasyon ay pahalagahan
lalo na ang pinaghirapan ng inyong magulang

sa nagbabagong klima, tayo'y di dapat magtiiis
bawasan ang usok, paligid ay dapat luminis
lupa, kabundukan, dagat, hangin, ilog at batis
sabay-sabay nating unawain ang climate justice

maraming salamat, estudyante't guro ng Allen
kayo po'y nakaukit na sa puso't diwa namin
halina't magkaisa sa layon at adhikain
para sa bukas ng nag-iisang daigdig natin

- Oktubre 28, 2014, sa Balicuatro College of Arts and Trades Multipurpose Gymnasium, Allen, Northern Samar

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Sa pagkikita ng mga magniniyog at Climate Walkers

SA PAGKIKITA NG MGA MAGNINIYOG AT CLIMATE WALKERS
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

sa pitumpu't isang magniniyog nanagmamartsa
kaming nasa Climate Walk sa inyo'y nakikiisa

nawa ating paglalakad ay tuluyang magbunga
at makamit natin ang inaasam na hustisya

sa bawat hakbang, sa bawat laban ay may pag-asa
huwag tumigil, magpatuloy sa pakikibaka

mahigpit na pagkakaisa'y sadyang mahalaga
para sa pagbabago sa bansa, mundo, sistema

- Oktubre 27, 2014, Kulod Farm, Allen, Northern Samar.

* Pitumpu't isang magsasaka ang naglalakad ng 71 araw mula Davao hanggang sa Malakanyang sa Maynila upang mapasakanila na ang P71B ng coco levy fund na naipanalo nila sa Korte Suprema. Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Sa mga kasapi ng Bugko Women's Association (BWA)

SA MGA KASAPI NG BUGKO WOMEN'S ASSOCIATION (BWA)
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

maraming salamat, kayo'y nakadaupang-palad
sa ilang araw, tayo'y sabay-sabay na lalakad
tayong sa bukangliwayway magkasamang uusad
pagkat nagkakaisa para sa hustisyang hangad

ang adhika ninyong dynamite fishing ay matigil
pati ang troller na sa yamangdagat ay hilahil
ay dinig namin, isisiwalat, di mapipigil
lalaban para sa katarungan, di pasusupil

isa, dalawa, tatlo, lakas ng kababaihan
apat, lima, anim, sabay-sabay tayong humakbang
pito, walo, siyam, lakad tayo hanggang Tacloban
at sama-samang hustisyang pangklima'y ipaglaban!

- Oktubre 28, 2014, sa Balicuatro College of Arts and Trades Multipurpose Gymnasium, Allen, Northern Samar. Ang mga kasapi ng BWA ay mula sa Brgy. Bugko, Mondragon, Eastern Samar

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Pagmumuni sa barko

PAGMUMUNI SA BARKO

ni Gregorio V. Bituin Jr.

15 pantig bawat taludtod

nakatitig sa laot nang umalis na ng Luzon

sa ilalim ng laot anong hiwaga mayroon

may pamayanan ba't anong nilalang ang naroon

ah, patuloy pa rin ang diwa sa paglilimayon

marahil, may hukbo-hukbo roon ng mandirigma

may kinalaman ba sila sa daluyong at sigwa

tao ba'y iginagalang nila't nauunawa

o may himagsik sila pagkat tao'y masasama

di ba't karapatan din naman nilang maghimagsik

bahay nila'y tinapunan ng laksa-laksang plastik

basura na ang laot, paano sila iimik

sigwa't daluyong ba'y paraan nila ng himagsik

sa kawalan, nakatitig pa rin sa karagatan

hanggang ang pagmumuni'y ginambala ng awitan

may bidyoke sa barko, kasama'y nagkakantahan

awit ay "Walk On" na mataman naming pinakinggan

- kinatha sa barko mula Matnog patungong Allen, sakay ng Penafrancia Shipping Lines, Oktubre 27, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Paglisan sa Luzon

PAGLISAN SA LUZON 

ni Gregorio V. Bituin Jr.

11 pantig bawat taludtod

"You are now leaving the island of Luzon"

sa arko ng Matnog naukit iyon

tarangkahan na iyon ng pantalan 

malapit lang sa aming tinuluyan 

sabik ang lahat marating ang Samar 

sabik nang marating ang bagong lugar

tawid-barko ang pupuntahan namin

daratal na rin sa bayan ng Allen

kayhaba pa ng aming lalakbayin

kaylayo pa ng aming lalakarin

"You are now leaving the island of Luzon"

You're now leaving the province of Sorsogon

but please, don't leave any footprints of carbon 

take care, continue fulfilling your mission

maglakad, mag-ambag sa mitigasyon

at isagawa rin ang adaptasyon

iwan munang sandali ang kahapon

upang salubungin ang bagong ngayon

- Matnog, Sorsogon, Oktubre 27, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Inspiradong mensahe ni Meyor Ubaldo ng Matnog

INSPIRADONG MENSAHE NI MEYOR UBALDO NG MATNOG

ni Gregorio V. Bituin Jr.

15 pantig bawat taludtod

hapon noon, mainit kaming tinanggap sa Matnog

kami'y sinalubong nilang tila artistang bantog

sa liwasang harap ng munisipyo nagprograma

kayraming tao, Climate Walkers ay pinakilala

nagsalita si Yeb, umawit din ng 'Tayo Tayo'

makahulugan ang mensahe ni Meyor Ubaldo

aniya, political career niya'y itataya

upang tiyaking kalikasan ay mapangalaga

at ang illegal fishing ay tuluyan nang matigil

lalo na ang dinamitang sa dagat kumikitil

ng mga isang maliit pa't ibang lamandagat

huhulihin ang mga mapanira't nagkakalat

mga tinuran niya'y nagbigay ng inspirasyon

at sa bawat naroroon, nagsilbi itong hamon

tiyak, binigyang-sigla nito ang nakararami

upang bawat isa'y tumulong, gawin ang mabuti

sa inyong mensahe, Meyor, maraming salamat po

asahan nyong dala namin ito sa aming puso

- Km 646, bayan ng Matnog, lalawigan ng Sorsogon, Oktubre 26, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Mga handog ng taumbayan sa Brgy. Pawa, Matnog, Sorsogon

MGA HANDOG NG TAUMBAYAN SA BRGY. PAWA, MATNOG, SORSOGON
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

kaysarap maramdamang sa inyo'y may sumalubong
na taumbayang kanilang ani'y pinasalubong
rambutan, upo, sitaw, sari-saring bigay iyon
ng taumbayang may pagsintang pitak ng panahon

habang naglalakad, sila'y sumalubong sa amin
pinitak ng pagsinta't pag-asa'y inihandog man din
inalay katiting man ng pag-ibig nilang angkin
taos-pusong pasasalamat nama'y alay namin

mga inaning prutas nila't iba'tibang gulay
sa mga nasa Climate Walk ay taos-pusong alay
kasiyahan sa aming puso'y umapaw na tunay
karaniwang tao, magsasaka yaong nagbigay

- Oktubre 26, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda.

Irosin laban sa geothermal

IROSIN LABAN SA GEOTHERMAL 

ni Gregorio V. Bituin Jr.

13 pantig bawat taludtod

ayaw nila sa enerhiyang geothermal 

pagkat lokasyon nila'y walang karagatan

ayaw nilang sirain na lang ng kemikal

yaong kanilang tubig at mga palayan

para sa kanila'y perwisyo't suliranin 

kaysa serbisyo sa mamamayan and dulot

pag nagkaplantang geothermal sa Irosin 

para sa kanila ito'y isang bamgungot

at malapit pa roon ang bulkang Bulusan

na sadyang mapanganib sakaling pumutok

sa dalawang kakaharapin, anong laban

ng taumbayan, dapat na silang lumahok 

sa pakikibaka, at huwag hahayaang 

maitayo ang banta sa buhay ng bayan

- Irosin, Sorsogon, Oktubre 25, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

"Ang Climate Walk ay lakad ng bawat Pilipino" - Comm. Yeb

"ANG CLIMATE WALK AY LAKAD NG BAWAT PILIPINO" - COMM. YEB

ni Gregorio V. Bituin Jr.

11 pantig bawat taludtod

nagpapatuloy pa rin ang Climate Walk

at sa adhikain ay nakatutok

patuloy ang pagdami ng kalahok

lahat ay nais marating ang rurok

walang isang organisasyon dito 

yaong magsasabing nanguna rito

di lang ito lakad namin o ninyo

ito'y lakad ng bawat Pilipino

- sa konsyerto, gabi, sa church compound, Irosin, Sorsogon, Oktubre 25, 2014

- Comm. Yeb = si Commissioner Naderev "Yeb" Saño ng Climate Change Commission ng Pilipinas, at punong negosyador ng Pilipinas sa United Nations

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Malinis pa ang batis sa Barangay Bolos

MALINIS PA ANG BATIS SA BARANGAY BOLOS
ni Gregorio V. Bituin Jr.
13 pantig bawat taludtod

sa Barangay Bolos, kaylinaw pa ng batis
kaysarap maligo sa batis na kaylinis
kaya mga kasama'y di na nakatiis
at pinaliguan ang nangitim na kutis

sa Climate Walk, doon kami nananghalian
habang batis naman ay aking pinagmasdan
malinaw pa ang tubig, huwag pabayaan
ito'y tubig ng buhay nitong sambayanan

malinis pa ang ilog sa Barangay Bolos
tila puso't diwang sa pag-ibig ay taos
kaylinaw, makapananalamin kang lubos
at ang mga kasama sa ligaya'y lipos

tila ba dinadalisay ang ating tindig
at ang pagkakaisa nitong ating tinig
sa Climate Justice, patuloy magkapitbisig
at ang daigdig ay punuin ng pag-ibig

- sa Barangay Bolos, Irosin, Sorsogon, Oktubre 25, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Sa dapithapon ng mga pangarap

SA DAPITHAPON NG MGA PANGARAP
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

mapulang araw ang dapithapon sa Casiguran
sa Climate Walk ay tumigil upang iyon ay masdan
lumubog ang araw at lilitaw kinabukasan
tandang may pag-asa pa, dapithapon ma'y magdaan.

tunay ngang dumaratal ang takipsilim sa buhay
ngunit bawat takipsilim ay may bukangliwayway
sa pagdatal ng unos, may pag-asang aagapay
sa bawat bagyo, tao'y nagbabayanihang tunay

sa mga takipsilim ng danas, siphayo't hirap
sumasapit ang dapithapon ng mga pangarap
ngunit sa pagkakaisa natin at pagsisikap
adhikai't minimithi'y atin ding malalasap

- sa bayan ng Casiguran, Sorsogon, Oktubre 24, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda.

Halaga ng magsasaka

HALAGA NG MAGSASAKA 

ni Gregorio V. Bituin Jr.

13 pantig bawat taludtod

sabi nila, araw-araw nating kasama

ang magsasaka, wala man sa ating tabi

pagkat kailangan natin ang tulad nila 

bawat araw, iba sa pulitikong bingi

ang doktor nga'y di natin laging kailangan 

maliban kung malimit tayong magkasakit

abogado'y ating kinakailangan lang 

pag sa anumang kaso tayo'y nadadawit

bawat araw kailangan ang magsasaka 

upang makakain, magpatuloy ang buhay

sa mundo, magsasaka'y napakahalaga 

kaya sila'y ating pangalagaang tunay

- sa pagdiriwang ng Kasanggayahan Festival 2014, kasama ang mga magsasaka, sa Sorsogon Provincial Gymnasium, Sorsogon, Sorsogon, Oktubre 23, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Sa mga Pharaoh Dancers ng Pilar, Sorsogon

SA MGA PHARAOH DANCERS NG PILAR, SORSOGON
ni Gregorio V. Bituin Jr.
13 pantig bawat taludtod

Isinalubong ninyo'y katutubong indak
Malumanay, masaya, sa puso'y may galak
Nagbigay-sigla sa mahabang paglalakad
Ng mga nasa Climate Walk na hinahangad
Ay pagkamulat ng nakararaming masa
Sa kinakaharap na nagbabagong klima
Nagsabit pa kayo ng kakaibang kwintas
Sa leeg ng Climate Walkers, ang saya'y bakas
Sa aming mukha, ligaya’y di madalumat
Tanging nasabi namin sa inyo’y salamat
Ang pag-indak ninyo sa puso'y nagpabilis
Inyong ngiti nga sa pagod nami'y nag-alis
Sa inyo, Pharaoh Dancers ng Pilar, Sorsogon
Maraming salamat sa bunying pagsalubong
Munting tulang ito nawa'y inyong mabatid
Pagkat sa Climate Walk, ligaya'y inyong hatid.

- sa aming pagdaan sa hangganan ng Albay at Sorsogon, Oktubre 23, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda.

Personal at pulitikal ang isyu ng climate change

PERSONAL AT PULITIKAL ANG ISYU NG CLIMATE CHANGE
ni Gregorio V. Bituin Jr.
13 pantig bawat taludtod

climate justice ay di lang krusadang personal
higit sa lahat, ito'y isyung pulitikal
kailangang may gawin ang mga nahalal
kailangang kumilos ang ating hinalal

personal dahil nais nating makatulong
kung paano malutas ang kayraming tanong
hinggil sa epekto ng unos at daluyong
na idinulot na problema'y patung-patong

ngunit pag hiwa-hiwalay tayo'y paano
climate change ay isang pulitikal na isyu
mag-usap na ang mga pinuno ng mundo
magkaisa sa solusyong para sa tao

dapat ang mga pinuno'y ating hamunin
kabutihan ng masa'y kanilang tungkulin
sanhi ng climate change, paano lulutasin
dulot ng climate change, paano pipigilin

ito'y di malulutas ng isa-isa lang
mayorya ng bayan ay dapat magtulungan
milyun-milyon kung di man bilyong mamamayan
ay magsama-sama para sa katarungan

at baka huli na ang lahat, lumalala
ating mundo'y unti-unti nang nasisira
kalutasan nito'y tayo rin ang gagawa
halina't kumilos upang tao'y may mapala

- sa Climate Change Academy, Bicol University, Lungsod ng Legaspi, sa lalawigan ng Albay, dito na kami nagpalipas ng magdamag, Oktubre 22, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Kariktan ng Mayon

KARIKTAN NG MAYON
ni Gregorio V. Bituin Jr.
13 pantig bawat taludtod

kitang-kita ang kariktan ng bulkang Mayon
na tila sa puso't diwa ko'y nanghahamon
habang tinatahak ang landas ng kahapon
upang sumamang magbuo ng bagong ngayon
marapat lang tayong magkaisa't bumangon

- habang nilalakbay ang Albay patungong Legaspi City, Oktubre 22, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Ang Climate Song ni Nityalila

ANG CLIMATE SONG NI NITYALILA
ni Gregorio V. Bituin Jr.
13 pantig bawat taludtod

si Alpha Walker Nityalila ang kumatha
ng Climate Song na sadyang nagbibigay-sigla
pinamagatang “Tayo Tayo” ay nilikha
para sa Climate Walk, isang kantang pangmadla

awit niyang itinuro sa naglalakad
sa mga programa’y aming ibinubungad
mensahe’y para sa hustisyang hinahangad
climate justice para sa bayang sawimpalad

inawit na namin mula pa sa Luneta
“tanaw na pag-asa’t hustisya’y hintay ka na”
taos na inaawit ng mga kasama
taimtim na inaawit para sa masa

habang inaawit, madarama mo’y galak
at sasabayan pa nila ito ng indak
masaya man, nasa isip ang napahamak
sa bagyong Yolandang sadyang nagbigay-sindak

maraming salamat, Nityalila, sa awit
mensahe nito, nawa’y abot hanggang langit
upang Yolanda, saanma’y di na maulit
nawa mensahe ng kanta’y laging mabitbit

- Travesia Elementary School, Travesia, Guinobatan, Albay, Oktubre 22, 2014, kaarawan ni Nityalila

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Adbokasya

ADBOKASYA

ni Gregorio V. Bituin Jr.

11 pantig bawat taludtod

paano kaya nila natatalos 

ang pagkiwal ng madulas na palos

bakit ba ang sugat ay nagnanaknak

bakit dukha'y gumagapang sa lusak

bakit sa dagat ay naglulutangan 

ang mga basurang pinabayaan

kailangan pa ba ng isang pantas 

upang payak na problema'y malutas

climate justice ba'y dapat kamting ganap

para sa lipunang pinapangarap

may mga tanong na dapat sagutin 

may mga adbokasyang dapat tupdin

- Daraga, Albay, Oktubre 22, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Ang solar suitcase ni kasamang Albert

ANG SOLAR SUITCASE NI KASAMANG ALBERT

ni Gregorio V. Bituin Jr.

15 pantig bawat taludtod

ang solar suitcase ni kasamang Albert ay atraksyon 

na kanyang hila-hila sa paglalakad maghapon

minsan ang humihila niyon ay si kasamang Ron

minsan din ay pinahila niya sa akin iyon

ramdam ko'y lumakas, tila ni-recharge ako niyon

mabuti't yaong solar suitcase ay kanyang dinala

pagkat natataguyod ang solar na enerhiya

alternatibong kuryenteng sa araw kinukuha

renewable energy itong di usok ang dala

na kung gagamitin ng marami'y tulong sa masa

hila'y solar suitcase sa kilo-kilometrong lakad

kasabay ng Climate Walk na climate justice ang hangad

kung buti ng enerhiyang solar ay malalantad

enerhiya itong sa buong bansa'y mapapadpad

asahang kuryente'y mura kundi man walang bayad

paggamit ng solar na enerhiya'y ating gawin

saanman tayo tumungo, ito'y palaganapin

saanmang bayan, malinis na enerhiya'y kamtin

wala nang fossil fuels na kailangang sunugin

wala nang polusyon, madarama'y sariwang hangin

- Polangui, Albay, Oktubre 21, 2014

- maraming salamat kay kasamang Albert Lozada ng Greenpeace

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda.

Anong klaseng daigdig ang ating iiwan sa kanila?

ANONG KLASENG DAIGDIG ANG ATING IIWAN SA KANILA?

ni Gregorio V Bituin Jr.

14 pantig bawat taludtod

natutunaw na yelo, nasirang kalupaan

anong klaseng daigdig ang ating maiiwan

sa henerasyon ngayon, wasak na kagubatan

patay na karagatan, mininang kabundukan

paano ssasabihin sa ating mga apo

wala kaming ginawa noong bata pa ako

pulos kasiyahan lang nang magbinata ako

di kami nakialam sa nangyari sa mundo

mahalaga'y kumita ng malaking salapi

mga puno sa gubat ang siyang naging susi

pagmimina sa bundok ay malaking bahagi

sa pangangailangan ng malalaking suki

nang delubyo'y dumating, lahat ay nagpulasan

kanya-kanyang hanap na'y sariling kaligtasan

iba'y pinabayaan, di na nila malaman

paano lulutasin ang abang kalagayan

ganti ng kalikasan, patuloy ang emisyon

ng mga industriya't ang hangin ay nilason

animo ang daigdig ay napuno ng karbon

ang mga magaganda'y agad nitong nilamon

mag-isip-isip tayo, maruming daigdig ba?
sa ating mga apo'y marapat ipamana?
nagugulumihanan, tutunganga ka lang ba?
aba'y kaibigan ko, mag-isip-isip ka na!

- sa Joemalyn Bakeshop and Minimart, Brgy. Agos, Polangui, Albay, Oktubre 21, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Ang huling tao

ANG HULING TAO 

ni Gregorio V. Bituin Jr.

13 pantig bawat taludtod

paano kung ikaw na lang ang huling tao

di dahil sa bomba nukleyar kundi unos 

na higit pa kay Yolanda ang dumelubyo

at sa buhay ng maraming tao'y tumapos 

minasdan mo ang mundo, iiling-iling ka

at sinabi mo, "Bakit di ako nakinig?"

sa makapangyarihang bansa'y pangulo ka,

sa United Nations, sila'y nagkapitbisig, 

nagkaisa silang bawasan ang emisyon

ng karbon nang di lumala ang kalagayan

bawat bansa'y magsagawa ng mitigasyon 

at adaptasyon yaong napagkasunduan

baka mapigil pa ang tuluyang pag-init

ng mundo ng ilang degri, at pagkatunaw

ng malalaking tipak ng yelo, subalit 

pangulo kang di nakinig, hanggang malusaw 

na ang mga yelo't tumaas na ang lebel

ng dagat, maraming isla ang nagsilubog

dumating ang unos, nagdulot ng hilahil

kayraming namatay, lugar ay nangadurog

ngayon, ikaw na lang ang nalalabing tao 

iniisip mo, saan ka na patutungo

habang naglulutangan ang maraming labi

ng mga nangalunod, di na nakaligtas

noon, itinanggi mong climate change ang sanhi

wala kang ginawa upang ito'y malutas

di mo namalayang ikaw na'y humihikbi

hintay mo na lang ang sariling pagkaagnas

- kinatha sa St. Bartholomew of the Apostle Parish, Baao, Camarines Sur, Oktubre 20, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Pagninilay sa 'Reverse Creation'

PAGNINILAY SA 'REVERSE CREATION'
ni Gregorio V. Bituin Jr.
11 pantig bawat taludtod

naging tampok ang mga kontrabida
o kaya'y naging bida ang di bida
sino ba ang lumikha ng daigdig
Bathala o Tao, O anong lamig
ng dula, tila bumulwak sa diwa
ang kalansing ng mayamang kuhila
sa mundo'y tila sila ang lumalang
at tayo'y kanilang pinaglalangan
kapitalismo't burgesya'y niyapos
habang mga dukha'y binubusabos
sinamba nila ang Bathala dati
ngayon, pera na ang makabubuti
elitista'y kanilang iniluklok
habang masa'y hinayaang malugmok
sila ang lumalang sa naghahari
sinamba ito't ginawang kauri.

- sabayang bigkas at sayaw ng Baao Community College Speech Choir sa pagsalubong sa Climate Walk, Oktubre 20, 2014, Baao, Camarines Sur

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda.

May rematch ba sa climate change?

MAY REMATCH BA SA CLIMATE CHANGE?

ni Gregorio V. Bituin Jr

11 pantig bawat taludtod

tinalo ni Nicolas si Nonito

sa nakaraan nilang kampyonato 

sa ikaanim na round, bagsak ito

napuruhan na ang ating pambato

ngunit kung rematch ay kanyang hilingin 

ang tumalo'y muling kakalabanin

ganyan nga pagkat may rematch sa boksing

makakabawi sinumang magiting

ngunit kung sa boksing ay may rematch pa

sa climate change, walang rematch, wala na

kaya pagkilos ay paigtingin na

walang rematch, isang laban lang, isa

katotohanang nakakatulala

marapat natin itong maunawa

wala nang rematch sa climate change, wala

ang magapi ito'y ating adhika

- nang bumagsak Si Filipino Flash Nonito Donaire sa laban nila ni Nicolas Walters ng Jamaica para sa featherweight championship sa StubHub Center, Carson, California, USA, Oktubre 18, 2014

- kinatha sa Lungsod ng Naga, Oktubre 19, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Teamwork at ang Climate Walk

TEAMWORK AT ANG CLIMATE WALK
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

matapos ang lakad, naglaro kami ng basketbol
tila di kami pagod, sa bola'y panay ang habol

kita ang saya't pagkakaisa sa bawat isa
mahusay ang teamwork, pati bola'y nakikisama

animo'y sinasabing kung tayo'y magtutulungan
maraming magagawa't problema'y malulunasan

tulad din ng ipinakitang teamwork sa Climate Walk
sa laro nga'y nakita ang tamang labas at pasok

paano ang teamwork sa pandaigdigang usapin
lalo't climate change na itong kinakaharap natin

sapat ba ang paglinang at pagtatanim ng puno
sapat din ba ang ginagawa ng mga pinuno

ng bawat bansa upang Yolanda'y di na maulit
upang mapigilan ang gayong bagyong sakdal-lupit

kailangan ng teamwork sa paghanap ng solusyon
kung paanong may teamwork din ang pagrerebolusyon

- sa Jesse Robledo Coliseum sa Naga City, Oktubre 18, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Si Yolanda ang mukha ng nagbabagong klima

SI YOLANDA ANG MUKHA NG NAGBABAGONG KLIMA
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

si Yolanda ang mukha ng climate change, si Yolanda
oo, si Yolanda'y mukha ng nagbabagong klima
ipinakita niya bakit dapat kumilos na
ang mamamayan ng mundo upang pigilan sila

daigdig natin ngayo'y nagbabaga, nagbabago
may global warming, nagbabaga, tinunaw ang yelo
sala sa init, sala sa lamig na itong mundo
paano uunawain ang nangyayaring ito

wala, kundi si Yolanda pa ang nagpaliwanag
kung di tayo kikilos, lahat na'y ibabalibag
sa punong usok na atmospera'y sinong papalag
maliitang pagkilos ay tila ba pampalubag

mga bansang industriyalisado'y dapat pigilan
sa pagsusunog ng mga fossil fuels saanman
mga coal-fired power plants ay dapat na ring bawasan
ngunit teka, makikinig ba ang pamahalaan

dapat si Yolanda'y pakinggan ng buong daigdig
ang mensahe niya sa mundo'y nakapanlalamig
mga tulad ni Yolanda'y dapat nating malupig
mamamayan ng mundo, tayo nang magkapitbisig

ang climate change ay tila nakatarak na balaraw
sa ating likod, di ba't dapat nang tayo'y gumalaw?
di dapat ang ating mundo'y unti-unting magunaw
ating ipanawagan sa lahat: "Climate Justice Now!"

- sa kainan sa Brgy. Concepcion Grande, Lungsod ng Naga, tapat ng Viva Home Depot, Oktubre 18, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda