Bukangliwayway ng Paglaya

BUKANGLIWAYWAY NG PAGLAYA
ni Gregorio V. Bituin Jr.
13 pantig bawat taludtod

bukangliwayway ng paglaya'y darating din
balang araw, makakamit din ang layunin
na minamahal na bansa'y palalayain
mula sa sistemang sadyang mapang-alipin

Pilipinas at Burma'y parehong nalagay
sa ilalim ng diktadurang mapanluray
ng dangal ng bayan, kayraming humandusay
pinahirapan ng rehimen at namatay

ang paglaya'y nagsisimula sa pangarap
anumang suliranin ay kinakaharap
maaalpasan natin ang pighati't hirap
balang araw, paglaya'y ating malalasap

ngunit malalasap ito kung may kikilos
panahon nang wakasan ang pagkabusabos
diktadura’y gawing bangkay, lagyan ng tulos
na kandilang tandang buhay nito’y natapos

daratal din yaong bagong bukang-liwayway
at ang sambayanan ay magsasamang tunay
upang bagong sistema sa lupa’y ialay
hanggang makamit yaong asam na tagumpay

- sa isang kainan at inuman kung saan nakakita kami ng maliit na elepante, gabi, Setyembre 22, 2012

Mga Kukong Mararahas

MGA KUKONG MARARAHAS
ni Gregorio V. Bituin Jr.
13 pantig bawat taludtod

ang masang api'y kailan makakaalpas
sa pagkakasaklot sa kukong mararahas
sinong pipigil sa sistemang mapang-utas
ng pagkatao't karapatang dapat patas

diktaduryang marahas sa Burma'y sumaklot
lagim sa buong bayan ang duo'y bumalot
kayraming aktibistang pinaslang, dinukot
parang Pilipinas noong balot ng takot

sa sitwasyong ito, ako'y nananawagan
ang taga-Burma't Pilipino'y magtulungan
mag-organisa, organisahin ang bayan
ibagsak ang gahaman tungong kalayaan

kukong mararahas, di dapat manatili
tumitindi na ang tunggalian ng uri
dapat iwaksi ang pribadong pag-aari
na pribilehiyo ng mga naghahari

wakasan ang pandarahas sa taumbayan
ipaglaban natin ang ating karapatan
kunin natin ang marapat na katarungan
at ipagtagumpay ang ating kalayaan

- Setyembre 22, 2012, bandang hapon, sa DPNS School, doon muna kami bago maghapunan, matapos ang paglalakbay sa hangganan ng Burma’t Thailand; sa balkonahe ng DPNS School ay may isang makapal na aklat doong pinamagatang “Dying Alive: A Legal Assessment of Human Rights Violations in Burma” na sinulat ng isang Guy Burton; binasa ko ito’t ng kasama kong Pinay at marami kaming natutunan dito

Pagpapakain ng mga Isda

PAGPAPAKAIN NG MGA ISDA

ni Gregorio V. Bituin Jr.

15 pantig bawat taludtod

i

malapit iyon sa pagodang tila nabagsakan

kayraming malalaking isda ang naglalanguyan

tila kaydaling mahuli basta't iyong painan

kaysarap ihawin nitong isdang nagtatabaan

babatuhan ng pagkain, ulo'y maglilitawan

mga matatabang isda'y sadyang nag-uunahan

sa pagpapakain, kami nga'y nagkakatuwaan

at nagsitigil lang ng pagkain na'y maubusan

ii

mabuti pa ang isda't di tulad ng pulitiko

nahuli na sa bibig, di pa aaming totoo

kaytatabang isda ngunit pawang mga bolero

nais laging iboto kahit na di nagseserbisyo

pinatataba ng masa ang mga isdang ito

habang laspag yaong lakas-paggawa ng obrero

tuwang-tuwa naman ang mga tarantadong trapo

lalo yaong kaytatabang kapitalistang tuso

- matapos pumasok sa ikalawang pagoda ng araw na iyon, katabi ang parihabang palaisdaan, Setyembre 22, 2012

Pagodang Tila Nabagsakan

PAGODANG TILA NABAGSAKAN

ni Gregorio V. Bituin Jr.

13 pantig bawat taludtod

tila kaybigat ng dumagan sa pagoda

na nagpagandang lalo sa arkitektura

imbis na tuwid ay baliko ang itsura

pagoda itong dinalaw na pangalawa

ng Sabadong inilaan sa pagbisita

may  mongheng tila tanod sa unang palapag

tila sa manggugulo, siya ang uumbag

ngunit payapa doon, dambana’y kayrilag

lalo na roon sa ikalawang palapag

ang kalooban mo’y tiyak mapapanatag

- ikalawang pagodang aming dinalaw, Setyembre 22, 2012, bandang hapon

Pagodang Tinatanuran ng Manok

PAGODANG TINATANURAN NG MANOK

ni Gregorio V. Bituin Jr.

14 pantig bawat taludtod

kaylalaki ng mga manok na nagtatanod

istatwa lamang ngunit sa amin nakatanghod

tila nagbibigay-pugay, sila’y nalulugod

na sa pagodang iyon kami’y maninikluhod

sapatos ay kailangang hubarin at iwan

ito’y kultura’t tanda ng pagbibigay-galang

sa Buddha’t sa taga-Burmang aming kasamahan

nakiluhod din habang iba’y nagkokodakan

- unang pagodang aming dinalaw noong Setyembre 22, 2012, bandang hapon; iba ito sa napuntahan ko ng nakaraang araw

Sa Pamilihan

SA PAMILIHAN

ni Gregorio V. Bituin Jr.

15 pantig bawat taludto

matapos ang isang oras sa Burma’y nagpahinga

sa Mae Sot, naupo muna sa bangkô sa hangganan

mga kasamang Burmes at kami’y muling nagkita

at doo’y pinasok namin ang isang pamilihan

namili na ng pasalubong ang mga kasama

para sa pamilya, katrabaho, at kaibigan

malong, pulseras, bag, t-shirt, souvenir, at iba pa

tandang minsan man, dumatal kami sa Burma’t Thailand

- sa pamilihan sa Westernmost Point, Setyembre 22, 2012

Makasaysayang Tulay sa Pagitan ng Burma't Thailand

MAKASAYSAYANG TULAY SA PAGITAN NG BURMA'T THAILAND

ni Gregorio V. Bituin Jr.

15 pantig bawat taludtod

maikli lang yaong tulay na aming nilakaran

tila tulay ng Quiapo, ito’y makasaysayan

maliit na ilog ang pagitan ng Burma’t Thailand

may Imigrasyon sa pagbaba nito, sa hangganan

pag galing ka sa Mae Sot, nasa bandang kaliwa ka

at sa kalagitnaan ng tulay, kakanan ka na

dahil kanan na ang linya ng kalsada sa Burma

di tulad ng Thailand, kaliwa ang pagpapasada

ang tulay daw na iyon ay sadyang makasaysayan

simbolo na ang dalawang bansa’y magkaibigan

nang wala pang tulay, daang yao’y pinagtakasan

ng mga lumalaban sa diktadurang gahaman

tinayo iyon para sa karapatang pantao

tandang dangal ng bawat isa’y dapat irespeto

- pagtahak sa Thai-Myanmar Friendship Bridge, sa hangganan ng Mae Sot sa Thailand at sa Myawaddi sa Burma, Setyembre 22, 2012

Isang Oras sa Burma

ISANG ORAS SA BURMA
ni Gregorio V. Bituin Jr.
13 pantig bawat taludtod

sa hangganan ng Thailand at Burma sa Mae Sot
umaga pa lang doon kami pumalaot
sa Imigrasyon, pasaporte'y iniabot
nang tinanong, turista kaming maglilibot

hanggang ikalima ng hapon lang daw kami
at naglibot na kami doon sa Myawaddi
nabili ng kasama'y isang kahang yosi
habang kami nama'y di na nakapamili

nasok kami ng ikasampu ng umaga
di matao roon, tila kayhirap sa Burma
patay na oras, may tambay, pulos kalsada
pamiliha'y tila kaylayo, saan ka pa

saan kami patutungo, di namin alam
basta lakad, lakad, lakad, nag-aalangan
init ng araw ay sadyang di na mainam
at nagpasya kaming magsibalik na lamang

sa unang impresyon, tila walang pag-unlad
maraming tambay, sa kalsada'y nakababad
pinapatay ang oras, mukha'y maaaskad
tila kayrami nilang mga sawimpalad

ngunit teka, di pa iyon ang buong Burma
sa laylayan pa lang niyon kami napunta
baka sa sentro, may kaunlaran na sila
kahit pinamumunuan ng diktadura

alas-onse sa Mae Sot agad nang bumalik
nilakad ang tulay habang araw ay tirik
isang oras lang, namatay ang pananabik
di pa iyon ang Burma, sa isip sumiksik

- Setyembre 22, 2012, Myawaddi, sa loob ng Burma

Kultyural na Pagtatanghal

KULTYURAL NA PAGTATANGHAL

ni Gregorio V. Bituin Jr.

13 pantig bawat taludtod

nagpasya kanina ang guro't mag-aaral

na sila'y magdaos ng isang pagtatanghal

at mga kinatawan ng dalawang bansa

ang magtitiyak na ito'y maisagawa

nagkaroon kami ng kaunting programa

at ngayong gabi'y magtatanghal bawat isa

taga-Burma'y sumayaw ng pagliligawan

Pinoy ay tumula hinggil sa kabataan

taga-Burma'y naggitara't sila'y umawit

isang Pinoy ang nagtalumpating kay-init

ang Pinoy ay nagpalabas ng isang bidyo

na taga-Burma't Pinoy, nagkasama dito

hinggil sa nakaraan nilang aktibidad

kaninang umaga't sa seminar ay babad

ngunit syempre'y di mawawala ang pagkain

biskwit at inumi'y pinagsaluhan namin

anupa'y gabing ito'y tunay na kaysaya

na sadyang nagpahigpit ng pagkakaisa

yaong kultura nati'y magkakaiba man

mahalaga tayo'y nagkakaunawaan

- sa bulwagan ng DPNS School, Setyembre 21, 2012, gabi

Hinggil sa Gawaing Propaganda

HINGGIL SA GAWAING PROPAGANDA

ni Gregorio V. Bituin Jr.

14 pantig bawat taludtod

kahulugan ng propaganda'y pagbabahagi

ng paninindigan sa mga isyu ng uri

nang makaimpluwensya laban sa naghahari

at maipagtanggol ang mga naduduhagi

isyu ng laksang migrante'y paano malaman

ng mamamayan, isyu ba'y itatago lamang?

hindi! ito'y dapat ilantad sa buong bayan

di lang sa isang lunan, kundi sa daigdigan

nagkakatugma kaming aming nasa'y hustisya

mapawi ang pang-aapi't pagsasamantala

kaya kailangan natin ang magpropaganda

nang maipagtanggol at mapakilos ang masa

tayo na'y gagawa ng iba't ibang disenyo

ng ating kampanya't kakatha rin ng polyeto

ang ating batayan ay karapatang pantao

hustisyang panlipunan, matatag na prinsipyo

makibaka, manindigan tungong kalayaan

nasa bawat propaganda ang paninindigan

polyeto, pagpinta sa pader, pagdidikitan

ng mga papel na may sulat na panawagan

manggagawa, halina't maging propagandista

kaalamang ito'y gamitin para sa Burma

ipatagos yaong pagbabago ng sistema

at ng pangangailangan ng pagkakaisa

Pagtanaw sa Bundok at Maisan

PAGTANAW SA BUNDOK AT MAISAN

ni Gregorio V. Bituin Jr.

15 pantig bawat taludtod

paglampas ng dike, tabi ng pagoda'y maisan

kaylawak ng tanim ng mga obrerong dayuhan

at habang tinatanaw ang katabing kabundukan

lagay ng manggagawa't migrante'y napag-usapan

nabuo sa bukiring yao'y kayraming pangarap

bagamat manggagawa'y patuloy sa dusa't hirap

dinadalaw ng paglaya ang kanilang hinagap

pinaghahandaan ang bukas nila't hinaharap

sa kabila ng bundok, magsasaka'y mula Burma

nagtatrabaho na roon ng maagang-maaga

kayod kalabaw, ang tapos ng trabaho'y gabi na

tulad din ng mga manggagawang nasa pabrika

nababalot ng lungkot ang kanilang kasaysayan

lumayong pilit, nilisan ang bayang kinagisnan

nandarayuhan sa bundok na yaon at maisan

nagtiis upang gutom sa pamilya'y maiwasan

masdan mo ang bundok, dinggin ang lagaslas ng dahon

may pag-asa pa upang sa dusa tayo'y bumangon

sisilang ang bagong umaga sa dako pa roon

at manggagawa'y magtatagumpay sa rebolusyon

- Setyembre 21, 2012, hapon, habang nagpapahinga at nakikipagkwentuhan sa isang kagawad ng YCOWA sa isang bukid katabi ang isang pagoda

Pagdalaw sa Dalawang Pagoda

PAGDALAW SA DALAWANG PAGODA
ni Gregorio V. Bituin Jr.
14 pantig bawat taludtod

matapos ipaliwanag ang mga layunin
magpalitan ng kuro-kuro't mga sulatin
napagpasyahang sa hapon matapos kumain
ilang mga pagoda ang aming lilibutin

ang napuntahan namin ay dalawang pagoda
isang kaibigang Burmes yaong nakasama
una kaming dumako sa pagodang Aung Sia
na may kasaysayan ng digmaang Thai at Burma

ikalawa'y pagodang Mepa ang ngalang turing
minsan pagodang iyon ay Hunu kung tawagin
na sa dating pangulo ipinangalan mandin
ang bawat pagoda'y may kasaysayang malalim

pagkat minsan lang dumako sa lugar na ito
nanghiram na ng kamera't nang magkalitrato
katibayan na itong minsan man sa buhay ko
sa mga pagodang ito'y napadako ako

- Setyembre 21, 2012, paglalakbay sa Mae Sot

Karapatan ang Maghimagsik

KARAPATAN ANG MAGHIMAGSIK

ni Gregorio V. Bituin Jr.

13 pantig bawat taludtod

sa buhay na ito'y di dapat maging dungo

pinahihirapan na'y tango pa ng tango

ang diwa ng paglaya'y atin nang ihango

at durugin yaong mga berdugong lango

yaong mga lango na sa kapangyarihan

yaong mapang-api sa kanyang mamamayan

dapat lamang silang ibagsak ng tuluyan

pagkat maghimagsik ay ating karapatan

- Setyembre 21, 2012, sa tanggapan ng Yaung Chi Oo

Uso ang A4 sa Mae Sot

USO ANG A4 SA MAE SOT

ni Gregorio V. Bituin Jr.

13 pantig bawat taludtod

mula roon sa tanggapan hanggang seroksan

tila isang sukat ang kanilang coupon bond

di kasi nagtanong sa mga kasamahan

akala ko'y tulad ng sa sariling bayan

kaiba sa kanila ang coupon bond natin

A4 yaong uso't mas mahaba sa atin

nagpapatunay itong magkakaiba rin

yaong kultura kahit sa bagay na angkin

simpleng bagay man, ito'y napakahalaga

magkakaibang sadya ang ating kultura

mahalaga'y pang-unawa sa bawat isa

bakit tayo'y ganito at ganoon sila

bawat pagkakaiba'y ating kilalanin

nang pagkakatulad ay maunawa natin

- Setyembre 21, 2012, nang magpa-xerox ng baligtaran matapos i-print ang isang sulating may dalawang pahina; kinakailangan pang gupitin ang papel upang magpantay

Talakayang Edsa Uno sa Mae Sot

TALAKAYANG EDSA UNO SA MAE SOT

ni Gregorio V. Bituin Jr.

13 pantig bawat taludtod

tinalakay ko sa mga kasamang Burmes

sa Mae Sot yaong naganap na Edsa Uno

inspirasyon daw ito na kanilang nais

na balang araw ay magawa nila ito

mangyayari iyon kung lahat ay kikilos

di ito makukuha sa pagtutunganga

kailangang wakasan ang pagkabusabos

ang pakikibaka'y daanin sa tiyaga

tatlong Edsa nga'y naganap sa Pilipinas

ang naunang dalawa'y malaking tagumpay

na inagaw nitong elitistang pangahas

ang huli'y bigo, nanguna'y ang masang tunay

ang bawat rebolusyon ng masa'y aralin

mahalagang balikan yaong kasaysayan

iwaksi yaong mali, ang maganda'y kunin

at subukan mong gawin sa sariling bayan

magkakaiba rin ang bawat rebolusyon

Edsa Uno'y iba sa Rebolusyong Saffron

bawat rebolusyon ay may tamang panahon

huwag padalus-dalos, magpakahinahon

wala ring rebolusyong sadyang kopyang-kopya

pagkat bawat sitwasyon ay magkakaiba

mahalaga'y ipanalo ito ng masa

at huwag ibigay sa mga elitista

- napag-usapan ang Edsa Uno sa pulong ng mga kagawad ng Yaung Chi Oo, Setyembre 21, 2012

Pagtuturo sa Iba ng Lakas ng Bayan

PAGTUTURO SA IBA NG LAKAS NG BAYAN
ni Gregorio V. Bituin Jr.
13 pantig bawat taludtod

I

"People Power" ay kinilala ng marami
nang ibinagsak ng Pinoy ang diktadura
sa diktador ang bayan na'y nanggalaiti
kaya buong sambayanan ang nagkaisa

makasaysayan itong "People Power" natin
kinikilalang rebolusyong di madugo
ibinagsak yaong mapang-aping rehimen
nang pagsasamantala'y tuluyang maglaho

II

inspirasyong sa marami'y nagbigay-sigla
at dapat nating ituro sa ibang bansa

i-eksport natin ang "People Power" na ito
para sa pagpapalaya ng masa dito

ituro sa iba itong lakas ng bayan
saanmang panig na wala pang kalayaan

kung maari'y sumama tayo sa kanila
at tumulong sa kanilang pakikibaka

tulad ni Che Guevara, tayo'y makilahok
palayain ang mga bayang nakalugmok

masa'y pakilusin hanggang sila'y lumaya
sa kuko ng ganid na sistemang kuhila

Setyembre 21: Batas Militar at Kapayapaan

SETYEMBRE 21: BATAS MILITAR AT KAPAYAPAAN
ni Gregorio V. Bituin Jr.
13 pantig bawat taludtod

(para sa ika-40 anibersaryo ng batas militar sa Pilipinas, at ika-30 anibersaryo ng International Day of Peace)

ang Setyembre Bente Uno'y makasaysayan
sadyang kayrami na nitong pinagdaanan
martial law, apatnapung taon ang nagdaan
daigdigang araw din ng kapayapaan

sadyang kayraming natutulirong anino
bumabagabag sa kalooban ng tao
diktadurya'y yumanig sa puso ni lolo
at kayrami niya noon sa aking kwento

mag-ingat at huwag basta magsasalita
baka gobyerno'y magalit ikaw'y mawala
paglaki ko, kayrami ngang nawalang mukha
na nagbigay-takot sa puso nitong madla

sa buong mundo'y may bago nang kaganapan
Nagkakaisang Bansa'y pinasinayaan
Setyembre Bente Uno na'y kapayapaan
na kinikilala na ng sandaigdigan

iisang petsa'y may historyang nakatago
dinarang sa apoy bago pa naging ginto
unang petsa'y ligalig, may bahid ng dugo
sunod ay payapa, sa pag-ibig hinango

- sinulat sa tanggapan ng mga migranteng manggagawa sa Mae Sot

Sa ika-40 anibersaryo ng batas-militar

SA IKA-40 ANIBERSARYO NG BATAS-MILITAR 

ni Gregorio V. Bituin Jr.

14 pantig bawat taludtod

usapin ba ng karapatan o ekonomya

kung bakit batas-militar ay inaalala

ekonomya'y lumago kay Marcos, anang iba

kaya maganda raw ito't isang demokrasya

ngunit kayraming tutol sa ganyang panukala

sa batas-militar, kayraming taong nawala

diktadurya'y isang pamahalaang kuhila

kayraming pamilya ang talagang pinaluha

kaya sa ikaapatnapung anibersaryo

ng batas-militar, sa panahon ng berdugo

karapata'y wasak, kayraming sinakripisyo

kasaysayan nito'y madugo't di makatao

di na dapat maulit ang ganitong rehimen

di na dapat buhay ay basta na lang kikitlin

bagamat istorya nito'y dapat gunitain

kunin natin yaong aral at sa puso'y damhin

- Setyembre 21, 2012
sa tanggapan ng mga migranteng manggagawa sa Mae Sot

Gapiin ang Bundat na Lobo

GAPIIN ANG BUNDAT NA LOBO
ni Gregorio V. Bituin Jr.
13 pantig bawat taludtod

migranteng obrero'y tinanggal sa trabaho
inalis ng walang dahilan o abiso
sila'y manggagawang kaybaba ng pagtrato
dahil ba dayuhan sila sa bansang ito?

manggagawa sila sa pabrika ng damit
nagtitiyaga silang mabuhay ng pilit
nang tinanggal sila, ang tanong nila'y bakit
karapatan nila'y bakit pinagkakait?

limpak na yaong tubo't bundat na ang lobo
nilalaro sa palad ang mga obrero
magkaisa lang ang mga obrerong ito
ang bundat na lobo'y kanilang matatalo

pag nabutas ang tiyan ng lobong gahaman
yaman kaya nito'y sa puwet maglabasan
magkaroon na kaya ng katiwasayan
tanaw na ba ng obrero ang katarungan

manggagawa silang walang gatas sa labi
kayang kuyugin ang kapitalistang imbi
pag sila na'y nagkaisa'y di magagapi
madudurog nila ang mapang-aping uri

- Setyembre 20, 2012, matapos kapanayamin ang dalawang manggagawang Burmes na natanggal sa trabaho, at tinutulungan ng isang organisasyon sa Mae Sot

Sa Kabukiran

SA KABUKIRAN

ni Gregorio V. Bituin Jr.

13 pantig bawat taludtod

tanaw ko ang hirap sa kabukirang yaon

tubo, mais, palay, kayraming tanim doon

kubo'y giray-giray, kay-init ng maghapon

manggagawang migrante ang mga naroon

tulad sa Pilipinas, kayraming mahirap

migranteng taga-Burma'y naroo't nag-usap

munting ginhawa lang yaong kanilang lasap

gayunman, naroon sila dahil nangarap

maghirap man sila roon sa bansang Thailand

iyon sa kanila'y pansamantala lamang

kumpara sa Burma, buhay doo'y maalwan

pagkat walang rehimeng kinatatakutan

kabukirang ito'y iiwan balang araw

pag paglaya ng Burma'y kanilang natanaw

nangangarap sila't sa laya'y nauuhaw

sisikat din sa kanila ang bagong araw

kaysarap ng hangin sa kabukirang yaon

kaytaba ng lupa sa pagrerebolusyon

balang araw, taga-Burma'y muling babangon

at itatayo ang isang payapang nasyon

- malapit ang bukirin sa Yaung Chi Oo Day Care Center, na may anim na kilometro ang layo sa tanggapan ng Yaung Chi Oo Workers Association (YCOWA), Setyembre 20, 2012, umaga

Mga Anak ng Migrante

MGA ANAK NG MIGRANTE

ni Gregorio V. Bituin Jr.

13 pantig bawat taludtod

bata pa sila’t walang muwang sa daigdig

nakaaaliw pa ang tawa nila’t tinig

di pa nila danas ang sa bansa’y yumanig

ang pagyurak sa laya’t dugo ang dumilig

kanilang bansa’y tinarakan ng balaraw

diktadurya’y gumapos, sa laya’y lumusaw

mga batang ito kaya’y may matatanaw

na kinabukasang di sila maliligaw

habang nagtatrabaho ang mga magulang

mga bata’y pansamantalang iniiwan

sa Day Care Center upang mapangalagaan

ng dalawang guro, at sila’y maturuan

balang araw, may tatanghalin ding bayani

sa isa man sa mga anak ng migrante

na sa bansa nila’y tapat na magsisilbi

at lalabanan yaong diktaduryang imbi

bata pa sila’t walang muwang sa daigdig

habang bansa sa diktadurya’y nanginginig

nawa paglaki nila’y iba na ang himig

wala nang takot kundi laya ang marinig

- sa Yaung Chi Oo Day Care Center, mga anim na kilometro mula sa mismong tanggapan ng YCOWA, Setyembre 20, 2012

Pulong Tuwing Ikasiyam ng Umaga

PULONG TUWING IKASIYAM NG UMAGA

ni Gregorio V. Bituin Jr.

13 pantig bawat taludtod

tuwing ikasiyam ng umaga'y may pulong

anong gagawin nila sa buong maghapon

naroon pa ba sila sa tamang direksyon

sa paraang ito'y walang naglilimayon

laging may pagtatasa't anong tinatakbo

lahat ba'y nakakasunod sa takdang plano

ang bawat isa'y palitan ng kuro-kuro

pag may suliranin inaayos ng husto

magandang patakaran, mabisang pinuno

magandang halimbawang ang kapara'y ginto

upang tinakdang layunin ay di gumuho

upang sa mga gawain ay di mabigo

- Setyembre 20, 2012, sa tanggapan ng Yaung Chi Oo

Menggalaba

MENGGALABA

ni Gregorio V. Bituin Jr.

13 pantig bawat taludtod

Menggalaba ang bati sa mga kasama

Katumbas sa Burma ng "Magandang umaga"

Pagbati rin, tanghali, hapon o gabi pa

Magandang loob na bati mula sa Burma

Nang may ngiting binibigkas sa bawat isa

Nagdudulot ng isang araw na kayganda

Ngayong nasa harapan ko kayo, kasama

Simpleng pagbati ko sa inyo’y “Menggalaba!”

- Setyembre 20, 2012, sa tanggapan ng Yaung Chi Oo

Ang Aking Tulugan

ANG AKING TULUGAN
ni Gregorio V. Bituin Jr.
14 pantig bawat taludtod

nasa ikatlong palapag ang aking tulugan
malawak ang silid, tambakan ng kagamitan
nasa dulo ang tulugan, kumot ang pagitan
gabi'y kaylamig, maaanggihan pag umulan
tala'y tanaw, hanging sariwa'y mararamdaman

gayunman pagtulog ko rito’y sadyang kaysarap
solo sa buong palapag, di naman mahirap
kaygandang tanawin yaong mapuputing ulap
para ba akong hinehele sa alapaap
ng mga gunitang sa puso't diwa'y kalingap

sayang, sanlinggo lang ako sa tulugang ito
sa opisina ng mga migranteng obrero
makunan lang ako rito ng isang litrato
sa tulugang ito'y kasaysayan nang totoo
kahit sanlinggo lang, naging tahanan ko ito

- sa tanggapan ng Yaung Chi Oo Workers Association sa Mae Sot, Setyembre 19, 2012

Salu-salo sa Bahay Kubo

SALU-SALO SA BAHAY KUBO

ni Gregorio V. Bituin Jr.

14 pantig bawat taludtod

matapos ang maghapong pakikisalamuha

dapat lang magpahinga yaong katawang pata

ngunit hindi pahingang magpahila-hilata

kundi ang mag-inuman matapos ang paggawa

habang nag-iinuman, makata’y kumakatha

mga magkakasama’y agad nagkayayaan

at doon nga sa isang munting kubong inuman

ay aming pinahinga ang pagod na katawan

umorder ng serbesa’t masarap na pulutan

sari-saring kwento’t kuro-kuro’y nagpalitan

nagpaliwanagan sa kanya-kanyang ideya

patungkol sa aming pakikibaka’t taktika

sa paglaya ng bayan ba’y may istratehiya

kung paano lulumpuhin yaong diktadura

kung paano maipagwagi ang demokrasya

may pagkakahawig ba ang Burma’t Pilipinas

dalawang bansa ba’y magkatulad ng dinanas

sa bawat gatla ng noo’y aming mababakas

na pawang pagbabago ang aming nilalandas

kailangang wakasan ang sistemang marahas

kaysarap ng aming tagayan sa kubong iyon

sa kalasingan, kayraming mga deklarasyon

magkaisa ang manggagawa’t magrebolusyon

mamamayan ng Burma’y magsikilos na ngayon

tumulong ang Pinoy sa Burma’t kamtin ang layon

- sa isang bahay kubong inuman sa Mae Sot, 

Setyembre 19, 2012

Muling Pagtatasa

MULING PAGTATASA

ni Gregorio V. Bituin Jr.

15 pantig bawat taludtod

kailangang magtasa, mga Pinoy ay mag-usap

anong tingin o kaya’y puna sa mga naganap

anong naaamoy o nalalasahang masarap

anong nakikita o naramdamang mga hirap

anong aral yaong magagamit sa hinaharap

sumalampak na kami sa sahig upang magtasa

pata ang katawang nais na naming magpahinga

nakakapagod maglibot ng mga opisina

nagsasalimbayan sa utak ang sinabi nila

na dapat itala sa kwaderno't laptop na dala

bawat pagtatasa'y pagbabahaginan ng aral

bawat pagbabahagi'y may aral na kumikintal

anumang nakintal sa isip yaong inuusal

inuusal ang pinagdaanang nakapapagal

at sa dulo'y binubuod lahat - ang sumatotal

- sa tanggapan ng BWU (Burmese Women's Union), Mae Sot, Setyembre 19, 2012

Lumaban, Huwag Matakot!

LUMABAN, HUWAG MATAKOT!

ni Gregorio V. Bituin Jr.

13 pantig bawat taludtod

ang pakikibaka ay isang pagpapasya

di ba makikialam o makikisangkot?

nais mo'y magpaalipin o lumaya ka?

kung nasa'y laya, lumaban, huwag matakot!

kayraming mamamayang sakbibi ng lumbay

dahil mahal nila'y nangawalang tuluyan

kayraming nasaktan, napiit, nangamatay

dahil lumaban, nangarap ng kalayaan

ang Pilipinas noo'y dinaklot ng pangil

ng diktaduryang sa pagkatao'y yumurak

ang Burma ngayo'y patuloy na sinisiil

ng diktaduryang ang bayan mismo'y sinindak

pakiramdaman mo ang bayang inaapi

masdan mo ang nangangatal nilang katawan

sa masang naghihirap, piliting magsilbi

huwag matakot, magsikilos at lumaban

- sa tanggapan ng FDB (Forum for Democracy in Burma) sa Mae Sot, Setyembre 19, 2012

Ang Samahan at Museyo ng mga Bilanggong Pulitikal

ANG SAMAHAN AT MUSEYO NG MGA BILANGGONG PULITIKAL

n Gregorio V. BituinJr.

15 pantig bawat taludtod

mga dating bilanggong pulitikal ang nagtayo

ng samahan at ng museyo ng mga gunita

sa loob ng museyo, balahibo mo'y tatayo

pagkat nangaroo'y alaala ng dusa't luha

ikadalawampu't tatlo ng Marso itinatag

yaon labingdalawang taon nang nakararaan

upang tulungan yaong ang karapata'y nilabag

hinuli, kinulong, pinahirapan sa piitan

sinong nabilanggo, anong kalagayan sa loob

alam ba ng pamilya nilang sila'y nakapiit

mga tibak ba silang sa gobyerno'y nagsilusob

at sa bilangguan ay patuloy na ginigipit

may replika ng kulungan sa loob ng museyo

naroon ang litrato't ngalan ng mga kinulong

pati ng mga lumayang nakibakang totoo

na tila sumumpang tuloy ang laban, di uurong

masdan ang museyo, isiping nabilanggo ka rin

bukas mo'y nawala, tulala ka't di makausap

pagkat ang bawat bakal na rehas pag iyong damhin

ay saksi sa mga panaghoy nila’t paghihirap

mga saksing ang hiyaw: karapata'y ipaglaban!

bayang tuluyang inanod ng dusa'y palayain!

yaong sapilitang piniit at pinahirapan

may bagong bukas pa kaya silang kakaharapin?

- sa tanggapan ng AAPP (Assistance Association for Political Prisoners), Setyembre 19,  2012

Bilanggong Pulitikal sa Burma'y Palayain

BILANGGONG PULITIKAL SA BURMA'Y PALAYAIN
ni Gregorio V. Bituin Jr.
14 pantig bawat taludtod

bilanggong pulitikal ba'y anong kahulugan
tila sa mundo ito pa'y pinagtatalunan
ngunit para sa nabiktima ng karahasan
ito'y maliwanag, may kahuluga't batayan

pagkat anuman ang ikinaso sa kanila
ang motibo ng pagkapiit ang ebidensya
kung yaong ikinulong ay isang aktibista
bilanggong pulitikal ang tawag sa kanila

ipiniit ng walang sala noong rehimen
karapatan ng bilanggo'y sinong nakapansin
hustisya sa ipiniit ay dapat lang dinggin
bilanggong pulitikal sa Burma'y palayain

- Setyembre 18, 2012, sinulat habang binibisita ang tanggapan at museyo ng AAPP (Assistance Association for Political Prisoners) - Burma

Bawat Bata'y Hubugin para sa Bagong Bukas

BAWAT BATA’Y HUBUGIN PARA SA BAGONG BUKAS
ni Gregorio V. Bituin Jr.

kung kabataan nga ang pag-asa ng bayan
ayon kay Jose Rizal
aba'y hubugin sila sa kinabukasan
ng may magandang asal
upang taglayin nila ang paninindigang
kaakibat ay dangal

hubugin ang bata para sa bagong bukas
na kanilang pangarap
sa gayon tahakin nila ang tamang landas
para sa hinaharap
sa bawat layon at pasya'y maging parehas
maging mapagpalingap

si Aung San Suu Kyi at iba pang taga-Burma
tiyak na nanaising
sa bansa nila ang mga bata'y pag-asa
malakas at magiting
upang tuluyang ibagsak ang diktadura
hanggang paglaya'y kamtin

- sa New Society Learning Center (NSLC), kung saan maraming mga batang mag-aaral, pawang nasa kinder, Setyembre 19, 2012, Mae Sot