Sa dapithapon ng mga pangarap

SA DAPITHAPON NG MGA PANGARAP
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

mapulang araw ang dapithapon sa Casiguran
sa Climate Walk ay tumigil upang iyon ay masdan
lumubog ang araw at lilitaw kinabukasan
tandang may pag-asa pa, dapithapon ma'y magdaan.

tunay ngang dumaratal ang takipsilim sa buhay
ngunit bawat takipsilim ay may bukangliwayway
sa pagdatal ng unos, may pag-asang aagapay
sa bawat bagyo, tao'y nagbabayanihang tunay

sa mga takipsilim ng danas, siphayo't hirap
sumasapit ang dapithapon ng mga pangarap
ngunit sa pagkakaisa natin at pagsisikap
adhikai't minimithi'y atin ding malalasap

- sa bayan ng Casiguran, Sorsogon, Oktubre 24, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda.

Halaga ng magsasaka

HALAGA NG MAGSASAKA 

ni Gregorio V. Bituin Jr.

13 pantig bawat taludtod

sabi nila, araw-araw nating kasama

ang magsasaka, wala man sa ating tabi

pagkat kailangan natin ang tulad nila 

bawat araw, iba sa pulitikong bingi

ang doktor nga'y di natin laging kailangan 

maliban kung malimit tayong magkasakit

abogado'y ating kinakailangan lang 

pag sa anumang kaso tayo'y nadadawit

bawat araw kailangan ang magsasaka 

upang makakain, magpatuloy ang buhay

sa mundo, magsasaka'y napakahalaga 

kaya sila'y ating pangalagaang tunay

- sa pagdiriwang ng Kasanggayahan Festival 2014, kasama ang mga magsasaka, sa Sorsogon Provincial Gymnasium, Sorsogon, Sorsogon, Oktubre 23, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Sa mga Pharaoh Dancers ng Pilar, Sorsogon

SA MGA PHARAOH DANCERS NG PILAR, SORSOGON
ni Gregorio V. Bituin Jr.
13 pantig bawat taludtod

Isinalubong ninyo'y katutubong indak
Malumanay, masaya, sa puso'y may galak
Nagbigay-sigla sa mahabang paglalakad
Ng mga nasa Climate Walk na hinahangad
Ay pagkamulat ng nakararaming masa
Sa kinakaharap na nagbabagong klima
Nagsabit pa kayo ng kakaibang kwintas
Sa leeg ng Climate Walkers, ang saya'y bakas
Sa aming mukha, ligaya’y di madalumat
Tanging nasabi namin sa inyo’y salamat
Ang pag-indak ninyo sa puso'y nagpabilis
Inyong ngiti nga sa pagod nami'y nag-alis
Sa inyo, Pharaoh Dancers ng Pilar, Sorsogon
Maraming salamat sa bunying pagsalubong
Munting tulang ito nawa'y inyong mabatid
Pagkat sa Climate Walk, ligaya'y inyong hatid.

- sa aming pagdaan sa hangganan ng Albay at Sorsogon, Oktubre 23, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda.

Personal at pulitikal ang isyu ng climate change

PERSONAL AT PULITIKAL ANG ISYU NG CLIMATE CHANGE
ni Gregorio V. Bituin Jr.
13 pantig bawat taludtod

climate justice ay di lang krusadang personal
higit sa lahat, ito'y isyung pulitikal
kailangang may gawin ang mga nahalal
kailangang kumilos ang ating hinalal

personal dahil nais nating makatulong
kung paano malutas ang kayraming tanong
hinggil sa epekto ng unos at daluyong
na idinulot na problema'y patung-patong

ngunit pag hiwa-hiwalay tayo'y paano
climate change ay isang pulitikal na isyu
mag-usap na ang mga pinuno ng mundo
magkaisa sa solusyong para sa tao

dapat ang mga pinuno'y ating hamunin
kabutihan ng masa'y kanilang tungkulin
sanhi ng climate change, paano lulutasin
dulot ng climate change, paano pipigilin

ito'y di malulutas ng isa-isa lang
mayorya ng bayan ay dapat magtulungan
milyun-milyon kung di man bilyong mamamayan
ay magsama-sama para sa katarungan

at baka huli na ang lahat, lumalala
ating mundo'y unti-unti nang nasisira
kalutasan nito'y tayo rin ang gagawa
halina't kumilos upang tao'y may mapala

- sa Climate Change Academy, Bicol University, Lungsod ng Legaspi, sa lalawigan ng Albay, dito na kami nagpalipas ng magdamag, Oktubre 22, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Kariktan ng Mayon

KARIKTAN NG MAYON
ni Gregorio V. Bituin Jr.
13 pantig bawat taludtod

kitang-kita ang kariktan ng bulkang Mayon
na tila sa puso't diwa ko'y nanghahamon
habang tinatahak ang landas ng kahapon
upang sumamang magbuo ng bagong ngayon
marapat lang tayong magkaisa't bumangon

- habang nilalakbay ang Albay patungong Legaspi City, Oktubre 22, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Ang Climate Song ni Nityalila

ANG CLIMATE SONG NI NITYALILA
ni Gregorio V. Bituin Jr.
13 pantig bawat taludtod

si Alpha Walker Nityalila ang kumatha
ng Climate Song na sadyang nagbibigay-sigla
pinamagatang “Tayo Tayo” ay nilikha
para sa Climate Walk, isang kantang pangmadla

awit niyang itinuro sa naglalakad
sa mga programa’y aming ibinubungad
mensahe’y para sa hustisyang hinahangad
climate justice para sa bayang sawimpalad

inawit na namin mula pa sa Luneta
“tanaw na pag-asa’t hustisya’y hintay ka na”
taos na inaawit ng mga kasama
taimtim na inaawit para sa masa

habang inaawit, madarama mo’y galak
at sasabayan pa nila ito ng indak
masaya man, nasa isip ang napahamak
sa bagyong Yolandang sadyang nagbigay-sindak

maraming salamat, Nityalila, sa awit
mensahe nito, nawa’y abot hanggang langit
upang Yolanda, saanma’y di na maulit
nawa mensahe ng kanta’y laging mabitbit

- Travesia Elementary School, Travesia, Guinobatan, Albay, Oktubre 22, 2014, kaarawan ni Nityalila

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Adbokasya

ADBOKASYA

ni Gregorio V. Bituin Jr.

11 pantig bawat taludtod

paano kaya nila natatalos 

ang pagkiwal ng madulas na palos

bakit ba ang sugat ay nagnanaknak

bakit dukha'y gumagapang sa lusak

bakit sa dagat ay naglulutangan 

ang mga basurang pinabayaan

kailangan pa ba ng isang pantas 

upang payak na problema'y malutas

climate justice ba'y dapat kamting ganap

para sa lipunang pinapangarap

may mga tanong na dapat sagutin 

may mga adbokasyang dapat tupdin

- Daraga, Albay, Oktubre 22, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Ang solar suitcase ni kasamang Albert

ANG SOLAR SUITCASE NI KASAMANG ALBERT

ni Gregorio V. Bituin Jr.

15 pantig bawat taludtod

ang solar suitcase ni kasamang Albert ay atraksyon 

na kanyang hila-hila sa paglalakad maghapon

minsan ang humihila niyon ay si kasamang Ron

minsan din ay pinahila niya sa akin iyon

ramdam ko'y lumakas, tila ni-recharge ako niyon

mabuti't yaong solar suitcase ay kanyang dinala

pagkat natataguyod ang solar na enerhiya

alternatibong kuryenteng sa araw kinukuha

renewable energy itong di usok ang dala

na kung gagamitin ng marami'y tulong sa masa

hila'y solar suitcase sa kilo-kilometrong lakad

kasabay ng Climate Walk na climate justice ang hangad

kung buti ng enerhiyang solar ay malalantad

enerhiya itong sa buong bansa'y mapapadpad

asahang kuryente'y mura kundi man walang bayad

paggamit ng solar na enerhiya'y ating gawin

saanman tayo tumungo, ito'y palaganapin

saanmang bayan, malinis na enerhiya'y kamtin

wala nang fossil fuels na kailangang sunugin

wala nang polusyon, madarama'y sariwang hangin

- Polangui, Albay, Oktubre 21, 2014

- maraming salamat kay kasamang Albert Lozada ng Greenpeace

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda.

Anong klaseng daigdig ang ating iiwan sa kanila?

ANONG KLASENG DAIGDIG ANG ATING IIWAN SA KANILA?

ni Gregorio V Bituin Jr.

14 pantig bawat taludtod

natutunaw na yelo, nasirang kalupaan

anong klaseng daigdig ang ating maiiwan

sa henerasyon ngayon, wasak na kagubatan

patay na karagatan, mininang kabundukan

paano ssasabihin sa ating mga apo

wala kaming ginawa noong bata pa ako

pulos kasiyahan lang nang magbinata ako

di kami nakialam sa nangyari sa mundo

mahalaga'y kumita ng malaking salapi

mga puno sa gubat ang siyang naging susi

pagmimina sa bundok ay malaking bahagi

sa pangangailangan ng malalaking suki

nang delubyo'y dumating, lahat ay nagpulasan

kanya-kanyang hanap na'y sariling kaligtasan

iba'y pinabayaan, di na nila malaman

paano lulutasin ang abang kalagayan

ganti ng kalikasan, patuloy ang emisyon

ng mga industriya't ang hangin ay nilason

animo ang daigdig ay napuno ng karbon

ang mga magaganda'y agad nitong nilamon

mag-isip-isip tayo, maruming daigdig ba?
sa ating mga apo'y marapat ipamana?
nagugulumihanan, tutunganga ka lang ba?
aba'y kaibigan ko, mag-isip-isip ka na!

- sa Joemalyn Bakeshop and Minimart, Brgy. Agos, Polangui, Albay, Oktubre 21, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Ang huling tao

ANG HULING TAO 

ni Gregorio V. Bituin Jr.

13 pantig bawat taludtod

paano kung ikaw na lang ang huling tao

di dahil sa bomba nukleyar kundi unos 

na higit pa kay Yolanda ang dumelubyo

at sa buhay ng maraming tao'y tumapos 

minasdan mo ang mundo, iiling-iling ka

at sinabi mo, "Bakit di ako nakinig?"

sa makapangyarihang bansa'y pangulo ka,

sa United Nations, sila'y nagkapitbisig, 

nagkaisa silang bawasan ang emisyon

ng karbon nang di lumala ang kalagayan

bawat bansa'y magsagawa ng mitigasyon 

at adaptasyon yaong napagkasunduan

baka mapigil pa ang tuluyang pag-init

ng mundo ng ilang degri, at pagkatunaw

ng malalaking tipak ng yelo, subalit 

pangulo kang di nakinig, hanggang malusaw 

na ang mga yelo't tumaas na ang lebel

ng dagat, maraming isla ang nagsilubog

dumating ang unos, nagdulot ng hilahil

kayraming namatay, lugar ay nangadurog

ngayon, ikaw na lang ang nalalabing tao 

iniisip mo, saan ka na patutungo

habang naglulutangan ang maraming labi

ng mga nangalunod, di na nakaligtas

noon, itinanggi mong climate change ang sanhi

wala kang ginawa upang ito'y malutas

di mo namalayang ikaw na'y humihikbi

hintay mo na lang ang sariling pagkaagnas

- kinatha sa St. Bartholomew of the Apostle Parish, Baao, Camarines Sur, Oktubre 20, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Pagninilay sa 'Reverse Creation'

PAGNINILAY SA 'REVERSE CREATION'
ni Gregorio V. Bituin Jr.
11 pantig bawat taludtod

naging tampok ang mga kontrabida
o kaya'y naging bida ang di bida
sino ba ang lumikha ng daigdig
Bathala o Tao, O anong lamig
ng dula, tila bumulwak sa diwa
ang kalansing ng mayamang kuhila
sa mundo'y tila sila ang lumalang
at tayo'y kanilang pinaglalangan
kapitalismo't burgesya'y niyapos
habang mga dukha'y binubusabos
sinamba nila ang Bathala dati
ngayon, pera na ang makabubuti
elitista'y kanilang iniluklok
habang masa'y hinayaang malugmok
sila ang lumalang sa naghahari
sinamba ito't ginawang kauri.

- sabayang bigkas at sayaw ng Baao Community College Speech Choir sa pagsalubong sa Climate Walk, Oktubre 20, 2014, Baao, Camarines Sur

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda.

May rematch ba sa climate change?

MAY REMATCH BA SA CLIMATE CHANGE?

ni Gregorio V. Bituin Jr

11 pantig bawat taludtod

tinalo ni Nicolas si Nonito

sa nakaraan nilang kampyonato 

sa ikaanim na round, bagsak ito

napuruhan na ang ating pambato

ngunit kung rematch ay kanyang hilingin 

ang tumalo'y muling kakalabanin

ganyan nga pagkat may rematch sa boksing

makakabawi sinumang magiting

ngunit kung sa boksing ay may rematch pa

sa climate change, walang rematch, wala na

kaya pagkilos ay paigtingin na

walang rematch, isang laban lang, isa

katotohanang nakakatulala

marapat natin itong maunawa

wala nang rematch sa climate change, wala

ang magapi ito'y ating adhika

- nang bumagsak Si Filipino Flash Nonito Donaire sa laban nila ni Nicolas Walters ng Jamaica para sa featherweight championship sa StubHub Center, Carson, California, USA, Oktubre 18, 2014

- kinatha sa Lungsod ng Naga, Oktubre 19, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Teamwork at ang Climate Walk

TEAMWORK AT ANG CLIMATE WALK
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

matapos ang lakad, naglaro kami ng basketbol
tila di kami pagod, sa bola'y panay ang habol

kita ang saya't pagkakaisa sa bawat isa
mahusay ang teamwork, pati bola'y nakikisama

animo'y sinasabing kung tayo'y magtutulungan
maraming magagawa't problema'y malulunasan

tulad din ng ipinakitang teamwork sa Climate Walk
sa laro nga'y nakita ang tamang labas at pasok

paano ang teamwork sa pandaigdigang usapin
lalo't climate change na itong kinakaharap natin

sapat ba ang paglinang at pagtatanim ng puno
sapat din ba ang ginagawa ng mga pinuno

ng bawat bansa upang Yolanda'y di na maulit
upang mapigilan ang gayong bagyong sakdal-lupit

kailangan ng teamwork sa paghanap ng solusyon
kung paanong may teamwork din ang pagrerebolusyon

- sa Jesse Robledo Coliseum sa Naga City, Oktubre 18, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Si Yolanda ang mukha ng nagbabagong klima

SI YOLANDA ANG MUKHA NG NAGBABAGONG KLIMA
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

si Yolanda ang mukha ng climate change, si Yolanda
oo, si Yolanda'y mukha ng nagbabagong klima
ipinakita niya bakit dapat kumilos na
ang mamamayan ng mundo upang pigilan sila

daigdig natin ngayo'y nagbabaga, nagbabago
may global warming, nagbabaga, tinunaw ang yelo
sala sa init, sala sa lamig na itong mundo
paano uunawain ang nangyayaring ito

wala, kundi si Yolanda pa ang nagpaliwanag
kung di tayo kikilos, lahat na'y ibabalibag
sa punong usok na atmospera'y sinong papalag
maliitang pagkilos ay tila ba pampalubag

mga bansang industriyalisado'y dapat pigilan
sa pagsusunog ng mga fossil fuels saanman
mga coal-fired power plants ay dapat na ring bawasan
ngunit teka, makikinig ba ang pamahalaan

dapat si Yolanda'y pakinggan ng buong daigdig
ang mensahe niya sa mundo'y nakapanlalamig
mga tulad ni Yolanda'y dapat nating malupig
mamamayan ng mundo, tayo nang magkapitbisig

ang climate change ay tila nakatarak na balaraw
sa ating likod, di ba't dapat nang tayo'y gumalaw?
di dapat ang ating mundo'y unti-unting magunaw
ating ipanawagan sa lahat: "Climate Justice Now!"

- sa kainan sa Brgy. Concepcion Grande, Lungsod ng Naga, tapat ng Viva Home Depot, Oktubre 18, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Ang batang babae at ang kurus-kurus

ANG BATANG BABAE AT ANG KURUS-KURUS
(The Girl and the Starfish)
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

minsan, isang matanda ang namamaybay sa aplaya
katatapos lang iyon ng unos na nanalanta
doon, isang batang babae ang kanyang nakita
sa ginagawa ng bata, matanda'y nagtataka

bakit binabalik isa-isa sa karagatan
ang mga kurus-kurus na nasa dalampasigan
gayong kayrami nito't animo'y libo ang bilang
kaya batang babae'y dagli niyang pinuntahan

natutuwa ang ibang nakakakita sa bata
ang akala'y naglalaro lamang ito sa tuwa
ngunit iba ang palagay ng nasabing matanda
nagtataka man, bata'y kinausap niyang kusa

"Bakit mo iyan ginagawa, hoy, batang maliit?
Lahat ng iyan ay hindi mo naman masasagip?
Di mo mababago ang kalagayan nila, paslit!
Sa ginagawa mong iyan, di ka ba naiinip?"

napatungo ang bata, animo ito'y nakinig
maya-maya, isang kurus-kurus ang ibinalik
ng bata sa dagat, sa matanda'y di natigatig
ang bata'y nagsalita sa malumanay na tinig:

"sa isa pong iyon, kahit paano'y may nagawa
sa sariling bahay, di na siya mangungulila"
at ang matanda'y di nakahuma, biglang napatda
naisip niyang ito'y di kaya ng isang bata

kaya tinawag ng matanda ang kanyang kanayon
"magtulung-tulong tayong ibalik ang mga iyon"
lahat ng kurus-kurus na tangay ng bagyo't alon
sa aplaya ay naibalik sa dagat nang lumaon

"sa sama-samang pagkilos natin, may magagawa
maraming salamat sa inumpisahan ng bata"
aral iyong nagbigay ng inspirasyon sa madla
upang kapwa'y magtulungan, harapin man ay sigwa

* Ang bituing-dagat, isdang-bituin, at kurus-kurus ang salin ng starfish ayon sa UP Diksyonaryong Filipino (Ikalawang Edisyon, 2010) at sa Tagalog-English Dictionary (Talahulugang Tagalog-Ingles, 1990) ni Fr. Leo James English.

* Maraming salamat kay Ginoong Naderev "Yeb" Saño, commissioner ng Climate Change Commission, sa kanyang palagiang pagkukwento nito sa mga Climate Fair, at nakakadaupang palad sa Climate Walk

- Libmanan covered court, Libmanan, Camarines Sur, Oktubre 17, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda.

Bakit kami naglalakad

BAKIT KAMI NAGLALAKAD

ni Gregorio V. Bituin Jr.

15 pantig bawat taludtod

bakit nilalakad ang Luneta tungong Tacloban

nagugulumihanan ang mga bata't matanda 

malimit ding tanong ng nagtatakang mamamayan

may sasakyan naman, pinagod pa ang paa't diwa

madalas may tipid sa ngiting kami'y sumasagot 

siyang tunay, ngunit kaysaya naming naglalakad

kayraming nakilala saanmang lugar umabot

sa Climate Walk, kayo'y aming nakadaupangpalad

kung nagbus o kotse kami, di kayo nakilala

kung sumakay kami, kayo'y amin lang dinaanan

di tayo nagkahuntahan sa paksang iba't iba

tambak pala ang mga isyung dapat paglimian

mga paksa't dalumat, pagnilayan, ibahagi 

lalo na ang dapat gawin pag dumatal ang sigwa

ipaalam bakit climate justice ang minimithi

at sa pagharap sa anumang sigwa'y maging handa

sumama rin upang bisitahin ang mga guho 

masidhi ang kasabikang dalawin din ang masa 

at makikinig sa karaingan nila't siphayo

damhin ang panawagan nilang hustisya, pag-asa

ramdam nami'y kaysaya, pagtanggap ninyo'y kay-init

punung-puno man ng sakripisyo itong Climate Walk

pakiramdam namin, lahat tayo'y magkakapatid

na kapitbisig sa harap ng anumang pagsubok

- Libmanan Operations Center, Libod I, Libmanan, Camarines Sur, Oktubre 17, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Si Malaya

SI MALAYA
ni Gregorio V. Bituin Jr.
10 pantig bawat taludtod

Malaya yaong kanyang pangalan
Freedom, independence, kalayaan
Siya'y nakasama sa lakaran
Nakasama ng tatlong araw lang
Umuwi nang kanyang kaarawan.

Siyang may pangalang kakaiba
Na sa Climate Walk nga'y nakiisa
Munting ambag niya'y mahalaga
Kahit nagpaltos ang kanyang paa
Masaya kaming siya'y sumama

Maraming salamat, O, Malaya
Ngalan mo'y tumatak na sa diwa
Ngalang iyan ang aming adhika
Sa mapagsamantala'y lumaya
Para sa klima, kapwa at bansa

- Sipocot, Camarines Sur, Oktubre 16, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Paglagda sa Commitment

PAGLAGDA SA COMMITMENT 

ni Gregorio V. Bituin Jr.

15 pantig bawat taludtod

mga pinuno ng baya't lungsod na nakilala 

na sa Climate Walk ay buong puso ngang sumuporta

sa commitment signing ay ipinakitang kaisa

may Climate and Disaster Resilience Toolkit pa sila

sa commitment sa Climate Justice, sila'y nagsilagda 

sa unang gabi pa lamang doon sa Muntinlupa

at sa ibang lugar na nilakbay ng paa't diwa

kaisa sa mithing kalikasan na'y makalinga

paglagda nila sa commitment ay isang patunay

na kayraming taong may diwa't pusong nagtataglay

ng pagmamahal sa daigdig, kaya lagda'y alay

upang ipaalam sa mundong sila'y nagsisikhay

at sa maraming lugar pa'y magsilbing halimbawa

na sa Climate Justice, kumilos na sila ng kusa

- Activity Center, Municipal Compound, Sipocot, Camarines Sur, Oktubre 16, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Basang-basa sa ulan

BASANG-BASA SA ULAN

ni Gregorio V. Bituin Jr.

11 pantig bawat taludtod 

heto kami, basang-basa sa ulan

naglalakad, walang masisilungan

patuloy na tinatahak ang daan 

kahit ang nilalandas na'y putikan

pag-ulan bang ito'y masalimuot?

at tilamsik nito'y nakatatakot?

daan ay maputik, saan susuot?

nasa diwa'y paano na lulusot?

di inalala ang patak ng tubig

nasa gunita'y naiwang pag-ibig

maigi pang pagsinta ang idilig 

sa mga layuning nakaaantig

nakakapote kami't nakapayong

habang ulan naman ay sinusuong

at sa taumbayan ay sinusulong 

ang misyong sa balikat nakapatong

ipaglaban ang pangklimang hustisya 

dito'y pakilusin natin ang masa

pagkakaisa nati'y mahalaga

sa pagharap sa nagbabagong klima 

- Ragay National Agricultural and Fisheries School, Liboro, Ragay, Camarines Sur, Oktubre 15, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda.

Muntikang disgrasya

MUNTIKANG DISGRASYA

ni Gregorio V. Bituin Jr.

11 pantig bawat taludtod

muntikan na kami, oo, muntikan

ragasa, bigla-bigla, sa harapan

biglang nag-overtake ang malaking van

sa bus sa madulas, kurbadang daan

sa kaganapan, kami'y natigilan

agad inapuhap ang kaligtasan

mabuti na lamang, walang nasaktan

dalawang babae'y nasa harapan

pati na ang sa bandila'y may tangan

at sa streamer kami'y apat naman

yaong iba'y nasa aming likuran

nasa likuran din ang kapulisan

sumadsad ang van sa aming kanan

mabuti na lang, di kami nasaktan

ang dalawang babae'y nagyakapan

kami'y kanya-kanya namang takbuhan

saan susuling, kaliwa o kanan

saan tatakbo, di agad malaman

di nakahuma sa kabiglaanan

o, disgrasya, kami'y iyong layuan

maraming salamat, walang nasaktan

yaong van ay agad sinaklolohan

agad na tumulong ang kapulisan

sa kanila'y wala namang nasaktan

at nagpatuloy kami sa lakaran

nawa'y wala nang disgrasyang magdaan

disgrasya nawa'y hindi na dumaan

- nangyari iyon pagkalampas ng Km290, nang ang isang 10-wheeler na van na may plakang UVJ 401 ay mawalan ng preno, bandang 10:20 am, sakop iyon ng Brgy. Comadaycaday, Del Gallego, Camarines Sur, Oktubre 15, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda.

Paano ang bukas?

PAANO ANG BUKAS? 

ni Gregorio V. Bituin Jr 

10 pantig bawat taludtod

ambon, ambon, lansangan ay butas

ulan, ulan, panganib ay bakas

bagyo, bagyo, paano ang bukas

kung buhay naman ay malalagas

kalsadang butas ay binabaha 

kaunting ambon, animo'y sigwa

problema itong kasumpa-sumpa

ngunit tayo pa'y may magagawa 

butas sa daan, lagyan ng tagpi

ngunit bayan ay walang salapi

problema pa itong anong sidhi

pagkat kinurakot ng tiwali

klima'y patuloy na nagbabago

kalsada'y butas pa ring totoo

nakatanghod lang ang mga trapo 

kakamot-kamot pag may delubyo

- sa Parokya ng Mahal na Birhen ng Lourdes, Tagkawayan, Quezon, Oktubre 14, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda.

Pahinga din, paminsan-minsan

PAHINGA DIN, PAMINSAN-MINSAN
ni Gregorio V. Bituin Jr.
9 pantig bawat taludtod

kailangan ding magpahinga
para sa ating resistensya
kalusugan at mga paa
ay dapat ding inaalala

katawan man ay patang-pata
at sa pawis ay basang-basa
ang mga ito'y balewala
para sa layuning dakila

naglakad mula sa Luneta
tungong Taclobang na-Yolanda
adhika'y pangklimang hustisya
sigaw ay hustisyang pangklima

- Brgy. Doña Aurora, Calauag, Quezon, Oktubre 13, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Bingkaka

BINGKAKA
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

tangan niyang bingkaka'y pinatutugtog sa palad
animo'y walang kapaguran habang naglalakad
malayo pa'y dinig na, tila ba ibinubungad
sa buong bayan ang Climate Justice na hinahangad

payak na tugtog, tila may diwatang sasalubong
pare-parehong tunog sa iba't ibang pagsuong
di nakauumay, sari-saring interpretasyon
may diwatang di nakikita ngunit naroroon

ang tangan niyang bingkaka'y kawayang kapiraso
ngunit nagpapatiwasay sa isipang magulo
inuudyukan kang suriin kung ano ang wasto
at di basta gawin na lamang kung ano ang gusto

maraming salamat, kasamang Joemar, sa pagtugtog
ng bingkaka pagkat nanggigising ng diwang tulog
hawak mula umaga hanggang araw ay lumubog
himig na malamyos, kaygaang timpla ng indayog

marahang ipinapalo sa palad ang bingkaka
di mo pansin ang hapo, masarap sa puso't diwa
sana'y masalubong namin ang magandang diwata
habang marubdob na nililinang ang isang katha

- Luna's Eatery and Sari-sari Store, Brgy. Canda Ibaba, Lopez, Quezon, Oktubre 12, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Kailangan ng klima ng pagbabago

KAILANGAN NG KLIMA NG PAGBABAGO
ni Gregorio V. Bituin Jr.
7 pantig bawat taludtod

nagbago na ang klima
kayrami nang disgrasya
kaytindi ni Yolanda
nanalasa si Glenda
nakawawa ang masa

ulan ay labis-labis
mga bagyo'y kaybangis
ito ba'y matitiis
kayraming tumatangis
lalo ang anakpawis

mga bata't matanda
ay apektadong sadya
mukha'y natutulala
ang puso'y di payapa
meron bang magagawa?

may magagawa tayo
sa klimang nagbabago
kung sa puso ng tao
klima ng pagbabago
ay gagawing totoo

sarili'y pagnilayan
aralin ang lipunan
at ang kapaligiran
hanggang ating malaman
ang tamang kasagutan

- Parokya ng Mahal na Birhen ng Santo Rosario, Lopez, Quezon, Oktubre 11, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Climate Justice Now! - Climate Walk sa ika-10 araw

CLIMATE JUSTICE NOW!
ni Gregorio V. Bituin Jr.
7 pantig bawat taludtod

marami mang tinawid
na lansangang makitid
nasa'y maipabatid
ang Climate Walk, kapatid

adhika'y magkaisa
ang bawat bayan, masa
tayo'y magsama-sama
sa adhikang hustisya

- sinulat sa San Vicente Multipurpose Hall, Brgy. San Vicente, Gumaca, Quezon, Oktubre 11, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda.

Kapitalismo ang ugat

KAPITALISMO ANG UGAT
ni Gregorio V. Bituin Jr.
13 pantig bawat taludtod

kapitalismo ang ugat ng pagkasira
ng kalikasan, ng pamayanan, ng bansa

nang dahil sa tubo, minina ang lupa
naging sakim, mabait ay naging kuhila

kapitalistang sistemang dapat mawala
upang daigdig ay di tuluyang masira

halina't kumilos, magkaisang gumawa
lipunan ay baguhin at gawing payapa

- Km200, Brgy. Villapadua, Gumaca, Quezon, Oktubre 11, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Pagdatal sa Plaridel

PAGDATAL SA PLARIDEL
ni Gregorio V. Bituin Jr.
9 pantig bawat taludtod

dumaan kami sa Plaridel
kasama'y tila mga anghel
adhika'y di mapigil-pigil
kahit tamaan ng hilahil

- Plaridel, Quezon, Oktubre 10, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Sa Dalampasigan ng Plaridel

SA DALAMPASIGAN NG PLARIDEL
ni Gregorio V. Bituin Jr.

1

habang sila'y naliligo sa dagat
at araw doo'y mataas ang sikat
ako muna'y nagnilay at nagsulat
habang nasa katanghaliang tapat

2

naglalakad sa buhangin
tubig-alat ay languyin
dagat ay ating arukin
malalim ang adhikain

- Tagayan Beach Resort, Plaridel, Quezon, Oktubre 10, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Pagtahak sa Bitukang Manok

PAGTAHAK SA BITUKANG MANOK
ni Gregorio V. Bituin Jr.
11 pantig bawat taludtod

Tinahak namin ang Bitukang Manok
Na bahagi ng mahabang Climate Walk
Kaysasaya naming mga kalahok
Nag-aawitan, di nakakaantok

Napakahaba man nitong lakaran
Ay makararating din sa Tacloban
Lalo't kaysaya ng pagsasamahan
Ang pagod ay tila 'di namin ramdam

Sariwang hangin, walang mga usok
Dito'y gubat na gubat pa ang bundok
Kay sarap dito sa Bitukang Manok
Kahit 'di namin narating ang tuktok.

- Bitukang Manok, Atimonan, Quezon, Octubre 9, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda

Bagabag sa magdamag

BAGABAG SA MAGDAMAG
ni Gregorio V. Bituin Jr.
13 pantig bawat taludtod

I

ang daang tinahak ay tila ba kaylungkot
animo'y may haharaping masalimuot
may unos kayang parating nakatatakot
salubong ay dilim, may dala bang hilakbot

ano ang gagawin sa unos na parating
kung ito'y kasinlakas ng Yolandang praning
mabuti pang magandang dalaga'y maglambing
nang pumayapa, makatulog ng mahimbing

II

patuloy sa paglalakad kinabukasan
alay para sa bukas ng kapwa't ng bayan
subalit di naman magbabagong agaran
sa isang gabi o iglap ang kaganapan

ang daigdig na'y nagbabago, nagbabaga
kaiba na ito sa dati, kaiba na
ang gubat, ang ilog, ang dagat, kayrumi na
panay polusyon na ang hanging hinihinga

- sa St. Anne Parish, Silangang Malicboy, Pagbilao, Quezon, Oktubre 8, 2014

* Ang tulang ito ay isa sa serye ng mga tulang sinulat ng makata sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na nagsimula ng Oktubre 2, 2014 at magtatapos sa Nobyembre 8, 2014, ang unang anibersaryo ng napakatinding bagyong Yolanda