Nagkataon lang itim ang kulay ng pusa

NAGKATAON LANG ITIM ANG KULAY NG PUSA
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

paano naging malas ang pusang itim na iyan?
gayong siya'y isinilang na ang kulay na'y ganyan
hindi ba't kaitiman niya'y nagkataon lamang?
oo nga't itim siya, dapat na bang katakutan?

marami namang pusang naaalagaang tunay
ngunit kaibahan niya'y itim ang kanyang kulay
kulay lang ito, paano naging nakamamatay?
paano kung itim ay tao, ah, tayo'y magnilay

pusang itim ba sa kapalaran mo'y mapagpasya?
o siya'y tandang mag-ingat ka't baka masakuna?
na para bang kung saan ay biglang lilitaw siya?
at sa bantang panganib ay paalalahanan ka?

pinalaki ba tayong masama ang kulay itim?
ang maputi'y maganda na't ang itim na'y malagim?
bakit kayraming mapuputing sa yaman ay sakim?
bakit may tisay na ugali'y nakaririmarim?

hindi porke't kulay itim, sa sama na ang tungo
dahil maraming maitim na busilak ang puso
maganda rin ang itim lalo't buhok mo'y ginugo
huwag lang sanang itim ang mga buto mo't dugo

pusang itim nga ba o pusong itim yaong malas
pusong itim na taksil sa kapwa, tulad ni Hudas
ang pusong sa karapatan ng kapwa'y umuutas
sakim, sukab, lilo, tiwali, mga talipandas

Pakikipagtalastasan kay Kasamang Lenin - salin ng tula ni V. Mayakovsky

PAKIKIPAGTALASTASAN KAY KASAMANG LENIN (1929)

Tula ni Vladimir Mayakovsky

Malayang salin ni Gregorio V. Bituin Jr.

Pinaghalawan: Panitikang Ruso ng ika-20 Siglo

Sa pag-inog ng mga pangyayari,

                  na tambak ng sangkaterbang gawain,

unti-unting lumulubog ang araw

                    habang palubog na rin ang anino ng gabi.

May dalawang tao sa silid:

                          ako

                          at si Lenin -

isang larawan

            sa kaputian ng dingding.

Sumirit pataas ang pinaggapasan

                        sa ibabaw ng kanyang labì

habang namutawi ang talumpati

            sa kanyang bibig.

                                Ang malalang

gatla sa kanilang noo

              ay may diwang

                          mahigpit nilang tangan,

ang noo nilang napakalapad

             ay tinutumbasan ng napakalawak nilang diwa.

Isang gubat ng mga bandila,

               singkapal ng damo ang nakataas nilang kamay...

Libu-libo ang nagmamartsa

                      sa ilalim niya...

                                   Nakalulan,

nag-aalab sa ligaya,

                bumangon ako mula sa aking kinalalagyan,

upang makita lamang siya,

               papurihan siya,

                       mag-ulat sa kanya!

“Kasamang Lenin,

               ako'y nag-uulat sa iyo -

(di dahil dikta ng opisina,

                     ang puso’y nadidiktahang mag-isa)

Ang napakatinding gawaing itong

               dapat nating gampanan

ay dapat magawa

           at ginagawa na.

Pinakakain namin at dinadamitan

                      at binibigyang-liwanag ang nangangailangan,

ang mga kota

         para sa uling

                 at para sa bakal

                            ay nagampanan,

ngunit mayroong itong

           di madalumat

                     na pagdurugo

marumi

    at walang saysay

                pa rin sa ating paligid.

Kung wala ka,

           napakarami

                      ang hindi na napanghawakan,

ang isa’y natulak

              ng mga pag-aaway

                                 at pagbabangayan.

Maraming mga

           taong hamak

                    na nasa ating mga lupain,

nasa labas ng hangganan

                  at narito rin

                          sa loob.

Subukan mong

     bilangin sila

              at

                 italâ sila -

                          wala yaong paroroonan,

naroon ang lahat ng tipo,

                at sila’y

                            singkapal ng kulitis:

ang mga panggitnang magsasaka,

      ang mga may disiplinang bakal,

                at,

                    sa baba ng hanay,

ang mga lasenggo,

         ang mga sektaryan,

                   ang mga sipsip.

Gumigiri-giri sila sa paligid

                 nagmamalaking

                        tulad ng pabo,

ang mga tsapa at pluma’y

                        nagkalat sa kanilang dibdib.

Gagapiin natin ang karamihan sa kanila -

                         ngunit

                            ang sila’y gapiin

ay di madaling gawin

             sa pinakainaman nito.

Sa mga lupaing nagyeyelo

                     at sa mga pinaggapasang palayan,

sa mga plantang mauusok

              at sa mga pabrika,

narito ka sa aming puso,

                     Kasamang  Lenin,

                                    kami'y nagtatatag,

kami'y nag-iisip,

          kami'y humihinga,

                  kami'y nabubuhay,

                          at kami'y lumalaban!”

Sa pag-inog ng mga pangyayari,

                  na tambak ng sangkaterbang gawain,

unti-unting lumulubog ang araw

                    habang palubog na rin ang anino ng gabi.

May dalawang tao sa silid:

                          ako

                          at si Lenin -

isang larawan

            sa kaputian ng dingding.

-

-

-

-

Conversation with Comrade Lenin (1929)

Poem by Vladimir Mayakovsky

Source: 20th Century Russian Literature.

Awhirl with events,

                  packed with jobs one too many,

the day slowly sinks

                   as the night shadows fall.

There are two in the room:

                          I

                           and Lenin-

a photograph

            on the whiteness of wall.

The stubble slides upward

                        above his lip

as his mouth

            jerks open in speech.

                                The  tense

creases of brow

              hold thought

                          in their grip,

immense brow

             matched by thought immense.

A forest of flags,

               raised-up hands thick as grass...

Thousands are marching

                      beneath him...

                                   Transported,

alight with joy,

                I rise from my place,

eager to see him,

               hail him,

                       report to him!

“Comrade  Lenin,

               I report to you -

(not a dictate of office,

                     the heart’s prompting alone)

This hellish work

                that we’re out to do

will be done

           and  is already being done.

We  feed and we clothe

                      and give light to the needy,

the quotas

         for coal

                 and for iron

                            fulfill,

but there is

           any amount

                     of bleeding

muck

    and  rubbish

                around  us still.

Without you,

           there’s many

                      have got out of hand,

all the sparring

             and  squabbling

                                 does one in.

There’s scum

           in plenty

                    hounding our land,

outside the borders

                  and  also

                          within.

Try to

     count ’em

              and

                 tab ’em -

                          it’s no go,

there’s all kinds,

                and  they’re

                            thick as nettles:

kulaks,

      red tapists,

                and,

                    down the row,

drunkards,

         sectarians,

                   lickspittles.

They strut around

                 proudly

                        as peacocks,

badges and fountain pens

                        studding their chests.

We’ll lick the lot of ’em-

                         but

                            to lick ’em

is no easy job

             at the very best.

On snow-covered lands

                     and on stubbly fields,

in smoky plants

              and on factory sites,

with you in our hearts,

                     Comrade  Lenin,

                                    we  build,

we  think,

          we breathe,

                  we  live,

                          and we fight!”

Awhirl with events,

                  packed with jobs one too many,

the day slowly sinks

                    as the night shadows fall.

There are two in the room:

                          I

                          and Lenin -

a photograph

            on the whiteness of wall.

Ang Kaibigang Liha

ANG KAIBIGANG LIHA

ni Gregorio V. Bituin Jr.

10 pantig bawat taludtod

kung lagi ka nang sinisiraan

ng itinuring mong kaibigan

isipin mong siya'y liha lamang

sinasaktan ka't sinusugatan

bandang huli'y kaykinis mo naman

niliha kang kakintab-kintaban

habang sila'y itatapon na lang

diretso nila'y sa basurahan

Dumi ba ang mapagpasya?

DUMI BA ANG MAPAGPASYA?
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

bawal daw magwalis sa gabi, anang isang lola
swerte'y tatanggalin mo raw kaya mamalasin ka
iyan ang pamahiin ng matatanda noon pa
ganoon lang, walang paliwanag, sundin lang sila

sadyang nakapagtataka, matatanggal ang swerte?
gayong nais mo lang linisan ang kwarto sa gabi
mapagpasya na ba sa kapalaran mo ang dumi?
kung suswertehin ka'y dumi na ba ang magsasabi?

halina't mag-ipon ng dumi, ito'y kayamanan
alikabok at agiw pala'y pagkakaperahan
dumi na ang mapagpasya sa ating kapalaran
magwalis sa gabi't swerte'y mawawalang tuluyan

ops, huwag iasa sa dumi ang kapalaran mo
kundi sa sipag sa buhay at maganda mong plano
di dumi ang mapagpasya sa atin kundi tayo
magwalis sa gabi kung nais luminis ang kwarto

KPML, Sosyalista

KPML, SOSYALISTA

(Para sa Ika-4 na Pambansang Kongreso ng KPML, Hulyo 16, 2011)

ni Gregorio V. Bituin Jr.

16 pantig bawat taludtod

Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod

Sosyalismo'y patuloy n'yong ipaglaban, itaguyod

Maralita'y kayrami kaya magpatuloy maglingkod

Sa sistemang bulok di tayo dapat magpatianod

Magpatuloy sa pakikibaka hanggang magtagumpay

Ipaglaban ang karapatan sa pagkain, pabahay,

Panlipunang serbisyo't ibagsak ang sistemang sinsay

Habang tangan ang diwang bawat isa'y magkaagapay

Di tayo titigil hangga't sistema'y di nagbabago

Di tayo titiklop sinuman ang makabangga dito

Wala sa bukabularyo natin ang salitang "lie-low"

Pgkat inukit na sa bungo natin ang "sosyalismo"

Paglingkuran ang Uri

PAGLINGKURAN ANG URI

ni Gregorio V. Bituin Jr.

13 pantig bawat taludtod

mapapaglingkuran natin ang ating uri

kung mawawasak ang pribadong pag-aari

nitong gamit sa produksyong mapang-aglahi

sa kapwa, manggagawa, maralita't lipi

pribadong pag-aari'y dahilan ng hirap

ng sambayanang ginhawa ang hinahanap

na di masumpungan kahit man sa hinagap

aring pribadong kinamkam ng mga "corrupt"

kaya halina't wasakin nating tuluyan

ang dahilan ng ating mga kahirapan

paraiso'y itayo sa sandaigdigan

kung saan walang pag-aari ang gahaman

mga obrero't dukha'y iisa ang uri

magkaisang labanan ang mapang-aglahi

nang sa gayon, maitaas natin ang puri

dangal at pagkatao niring kapwa't lipi

Ang Madasaling Bise

ANG MADASALING BISE

ni Gregorio V. Bituin Jr.

11 pantig bawat taludtod

nagdarasal nga bang lagi ang bise

na pangulo niya'y maaksidente?

na sana ito'y tuluyang madale

nang mapalitan na ang presidente?

ano nga ba yaong papel ng bise?

maghintay mamatay ng presidente?

wala na ba siyang ibang diskarte?

kaysa hintaying pangulo'y madale?

dapat palawakin pa ang tungkulin

ng bise nang di maging madalasin

na pagkawala ng puno'y asamin

na siya ang tiyak na bubungahin

tungkulin ng biseng siya'y papalit

pag pangulo niya'y nawalang pilit

ngunit kung dasal niya'y hanggang langit

ang asal na ito'y sadyang kaypangit

kung bise'y nagbi-busy-busy-han lang

at wala namang pinamumunuan

walang kwenta ang kanyang katungkulang

tagahintay na pangulo'y palitan

ang tungkulin ng bise'y palaparin

mga gawain niya'y palawakin

sa masa siya muna'y paglingkurin

kung pamumuno'y kanyang kakayanin

Sa Tanggapan nina Ka Enteng

SA TANGGAPAN NINA KA ENTENG

(sa pagdalaw sa Brgy. Hall ng Bagong Silang sa Caloocan, 070911)

ni Gregorio V. Bituin Jr.

15 pantig bawat taludtod

minsan ako'y naligaw sa tanggapan ni Ka Enteng

kasama niya si Cynthia sa tanggapang kaylamig

napakasisipag nilang gampanan ang tungkulin

kaya masa'y natuwa't sila'y naging kapanalig

ang karaingan ng masa'y pinakikinggan nila

kahit sila'y naroon sa kanilang opisina

buhay na buhay ang diwang paglingkuran ang masa

sila'y totoong prinsipyado dahil aktibista

pakamot-kamot, pasulat-sulat, papirma-pirma

sadyang mahirap din yaong buhay sa opisina

tali sa walong oras, Sabado man may pasok pa

nasa opisina man, nakakapag-organisa

dalawang kasama namin ay ganyan kagigiting

ito lang ang sa kanila'y paalala ko't bilin

panghawakan nang mahigpit ang prinsipyo't tungkulin

upang di kainin ng sistema sina Ka Enteng

Mabuhay ka, Ka Romy!

MABUHAY KA, KA ROMY!

(sa paglaya ni Ka Romy Castillo, bise-presidente

ng Partido Lakas ng Masa, sa kulungan ng Malaysia)

15 pantig bawat taludtod

sa iyong paglaya mula sa piitang dayuhan

taas-noo kaming bumabati ng kalayaan

ang karanasan mo doon ay di matatawaran

sa harap ng suliranin, ikaw ay nanindigan

mabuting halimbawa ang iyong ipinakita

ang tatag mo'y inspirasyon sa mga aktibista

ehemplo ka mula sa Partido Lakas ng Masa

pagkat pinakita mo'y matatag ang sosyalista

sa loob ng piitan, prinsipyo'y di tinalikdan

sa harap ng problema, pinakita'y katatagan

di nagpasindak, sangkaterba man ang katanungan

di sinagilahan ng takot sa harap ninuman

kahit may panganib, prinsipyo'y di isinantabi

pinakitang sosyalista'y totoong nagsisilbi

mga tulad mong prinsipyado'y dapat pang dumami

kaya mabuhay ka! ituloy ang laban, Ka Romy!

Ang CSC (Criticism and Self-Criticism)

ANG CSC (Criticism and Self-Criticism)

ni Gregorio V. Bituin Jr.

15 pantig bawat taludtod

minsan ay nagkausap ang mga magkakasama

hinggil sa mga tungkuling naatang sa kanila

sa isang pulong ang paksa'y puna sa bawat isa

nagawa ba ang plano't masa ba'y naorganisa?

ang mga tungkuling yaon ba'y kanilang nagawa?

ang mga tungkulin ba nila'y kanilang ginawa?

mga nagawa ba nila'y tagumpay o masama?

problema ba'y natasa, o bakit kaya lumala?

sa pagpuna sa kasama't sa kanilang sarili

sa asal ng bawat isa, sila'y nakaintindi

may seryoso, merong sa trabaho'y paisi-isi

at sa diwang kolektibismo sila'y nabighani

silang mga magkakasama'y nagkaunawaan

kaya panata ng kolektibo'y walang iwanan

Simbigat ng Bundok, Singgaan ng Balahibo

SIMBIGAT NG BUNDOK

SINGGAAN NG BALAHIBO

ni Gregorio V. Bituin Jr.

14 pantig bawat taludtod

buhay ng isang aktibista'y may kabuluhan

kaysa isang pulos tubo ang nasa isipan

mabuting totoong maglingkod sa sambayanan

kaysa burgis, pasista't elitistang gahaman

ang maglingkod sa bayan ay simbigat ng bundok

pagkat ang binabago'y isang lipunang bulok

ibagsak ang mga nagpapasasa sa tuktok

at tanggalin ang mga nasa gobyerno'y bulok

yaong naglilingkod para sa kapitalismo

naglilingkod sa mapang-api't mga dorobo

kabuluhan nila'y singgaan ng balahibo

pagkat sa puso'y tubo, di pagkamakatao

pag-aralan natin at suriin ang lipunan

kongkretong suriin ang kongretong kalagayan

alamin kung bakit masa'y dapat paglingkuran

at dalhin sa katubusan nila't kalayaan

kaya pag ating kasama'y biglaang mamatay

sa laban o sakit, parangal yaong ibigay

pagkat sa pakikibaka'y kanya nang inalay

ang buong panahon, pawis, dugo niya't buhay

simbigat ng bundok, singgaan ng balahibo

magkaibang kamatayan ng dukha't dorobo

saludo tayo sa nagsakripisyong obrero

ngunit kapitalista'y dinuduraang todo

Ang Mapagtanim

ANG MAPAGTANIM

ni Gregorio V. Bituin Jr.

11 pantig bawat taludtod

ang pagtatanim ay sadyang di biro

ngunit mapagtanim ay iba na po

pagkat pagkatao mo'y lumalabo

lalo ang kabutihang nakatago

ang mapagtanim ng sama ng loob

at sa kapwa niya'y laging may kutob

problema'y tila sa tiyan nakulob

pagkat ibang diwa ang nakalukob

kaya huwag kang basta magtatanim

sa loob mo ng nakaririmarim

pag-isipan mo't magsuring malalim

ang tamang gawin upang di manimdim

samang tinanim ay nakabubutas

ng sikmura't butong kakalas-kalas

paglago nito sa sikmura'y dahas

kaya sama ng loob mo'y ilabas

Iwasan ang Atakeng Personal

IWASAN ANG ATAKENG PERSONAL

ni Gregorio V. Bituin Jr.

11 pantig bawat taludtod

ang atakeng personal sa kasama

ay pagsira sa pagkatao nila

"ang pangit mo" ay mababaw na puna,

ang malalim naman: "utak ipis ka!"

bakit kailangan kang mamersonal

umaatake kang tulad ng hangal

inis kang ang sinasabi'y garapal

kami sa iyo'y di na makatagal

anumang problema'y pag-usapan n'yo

magkakasama kayo sa trabaho

iisa lang ang inyong kolektibo

magtapatan nang maayos ang gulo

problema'y ayusin n'yo ng harapan

nang atakeng personal, maiwasan

at nang trabaho'y umayos din naman

nang sumigla muli yaong samahan

Si Eldon

SI ELDON
ni Gregorio V. Bituin Jr.
13 pantig bawat taludtod

i
si Eldon Maguan ay napaslang sa traffic
siya ay binaril, Rolito Go ang suspek
init ng ulo sa munting bagay ay lintik
lagim na sa puso ng madla'y inihasik

isang estudyanteng kayrami ng pangarap
ngunit buhay ay nawala sa isang iglap
hustisya nawa'y kanya pa ring mahagilap
upang naiwan niya, hustisya'y malasap

ii
minsan, ang init ng ulo'y lagim ang dulot
na kadalasang resulta'y nakakalungkot
sa puso ng madla'y nagbibigay ng takot
ang pisi ng pasensya'y di dapat malagot

o, Trapik, bakit ganito, dahil sa iyo
kayraming init ng ulo't gulo sa mundo
sana'y di maulit ang karanasang ito
nawa ang umiral ay pagpapakatao


The Maguan Case
Philippine Daily Inquirer
11/09/2008
http://showbizandstyle.inquirer.net/sim/sim/view/20081109-171121/The-Maguan-Case

MANILA, Philippines - It was a one-way street that, for 25-year-old Eldon Maguan, too quickly turned into a dead end.

On July 2, 1991, Maguan, a mechanical engineering graduate of De La Salle University, drove into Wilson Street in San Juan, Metro Manila. Earlier that evening, construction magnate Rolito Go had dined in a nearby bakeshop where, witnesses alleged, the businessman stormed out after a fight with his girlfriend, and threatened to shoot the first person who got in his way.

Isang Kahig, Isang Tula

ISANG KAHIG, ISANG TULA

(Ganyan Kaming Makatang Dukha)

ni Gregorio V. Bituin Jr.

10 pantig bawat taludtod

yaong makata'y nagdaralita

siya'y isang kahig, isang tula

ang pakiramdam nya'y isinumpa

kaya nanatili siyang dukha

pag naging bisyo mo ang pagtula

dapat lang na ikaw'y maging handa

alam mong walang pera sa tula

ngunit patuloy ka sa pagkatha

pagkat isang sining ang pagtula

na alay sa masa't manggagawa

kahit bawat kahig, isang tula

ang makatang sangkahig, santuka

patuloy ang buhay ng makata

sa maramdamin niyang pagkatha

sa matindi niyang pagtuligsa

sa pagsangkot sa isyu ng madla

tuloy ang paglikha ng makata

ng tulang larawan ng adhika

kahit bahagya nang makatuka

siya'y patuloy pa ring kakatha

Pinabili Lang ng Suka'y Nagmakata

PINABILI LANG NG SUKA'Y NAGMAKATA

ni Gregorio V. Bituin Jr.

8 pantig bawat taludtod

pinabili lang ng suka

ngayon na ay manunula

sari-saring mga paksa

ang nilapatan ng tula

nakita niya'y tindera

na pagkagandang dalaga

ngiti pa lang, pamatay na

kaya napatula siya

sa dalaga'y natulala

kaya biglang nagmakata

tinulaan na ang mutya

nakalimutan ang suka

hinanap ng kanyang ina

suka daw ay nasaan na

bakit daw tula ang dala

sa adobo'y isasama

pinabili lang ng suka

ngunit biglang nagmakata

nakatas na'y talinghaga

nang makita'y sintang mutya

ito ang kanyang istorya

inutusan lang ng ina

imbis na suka'y tula na

ang pinaggagawa niya

Sa Pagdatal ni Falcon

SA PAGDATAL NI FALCON

ni Gregorio V. Bituin Jr.

12 pantig bawat taludtod

lumuha ang langit doon sa España

dinalaw ni Falcon, Pasig, Marikina

pasahero'y walang masakyan sa Edsa

tila buong Metro Manila'y lubog na

sobrang naglalawa ang mga kalsada

sana'y hindi ito matulad kay Ondoy

na maraming tao'y agad naitaboy

mula sa tahanang mistulang binaboy

na tila kinain ng laksang kumunoy

ang mga binaha'y nagsisipaglangoy

kaya sa pagdatal ng bagyong si Falcon

huwag magpatulog-tulog, magsibangon

bago pa ang baha sa atin lumamon

sa kailaliman tayo'y maibaon

halina't maghanda tayong lahat ngayon

sa muling pagluha nitong kalangitan

basura'y lumutang, baha ang lansangan

baradong imburnal ay dapat matingnan

bagyong Falcon, kami na'y iyong tigilan

bago may buhay pang mawalang tuluyan