Aklat ni at kay Lualhati Bautista

AKLAT NI AT KAY LUALHATI BAUTISTA

Maikling sanaysay at tula ni Gregorio V. Bituin Jr.

Kilala natin si Lualhati Bautista bilang manunulat ng nobela, tulad ng Gapo, Desaparesidos, Bata, Bata, Paano Ka Ginawa, at Dekada '70. Subalit hindi bilang makata. Kaya nang makita ko ang aklat niyang Alitaptap sa Gabing Madilim (Koleksyon ng mga tula) ay hindi na ako nagdalawang isip na bilhin, kahit pa iyon ay singhalaga ng siyam na kilong bigas na P50 kada kilo. Ang mahalaga'y magkaroon ako ng kanyang aklat, dahil baka di ako mapakali pag hindi iyon nabili.

May aklat din ng pagtalakay sa pagiging nobelista ni Lualhati Bautista ang magaling na awtor na si E. San Juan Jr., kung saan tinalakay niya ang 'mapagpalayang sining ng kababaihan sa Pilipinas'.

Nabili ko ang aklat ng mga tula ni Lualhati Bautista sa booth ng Anvil Publishing sa ikalawang araw ng Philippine Book Festival 2025 sa halagang P450.00. At nabili ko naman sa booth ng UST Publishing House sa ikaapat at huling araw ng nasabing festival ang aklat na Lualhati Bautista Nobelista sa halagang P260.00.

Laking kagalakan para sa akin ang magkaroon ng dalawang aklat pagkat bihira ang ganitong aklat sa maraming book store sa Kalakhang Maynila. Kailangan pa talagang sadyain ang mga ito sa tagapaglathala kung alam mong meron nito. Subalit ako'y walang alam na may ganitong aklat, kaya buti't nakapunta sa nasabing Book Festival.

Ang aklat na Alitaptap sa Gabing Madilim (koleksyon ng mga tula) ni Lualhati Bautista ay naglalaman ng labing-apat na katipunan (hindi kabanata) ng mga tula. May sukat itong 5.5" x 7.5", may kapal na 3/4", at binubuo ng 258 pahina (kung saan 18 pahina ang nasa Roman numeral).

Ayon sa Paunang Salita ni Bautista, noong panahon ng lockdown nang naisipan niyang tipunin ang kanyang mga naipong tula. At ang kinalabasan nga ay ang nasabing aklat. Hindi lamang nasa wikang Filipino ang kanyang tula, marami rin siyang tulang sinulat sa wikang Ingles. Oo, marami.

Ang aklat namang Lualhati Bautista Nobelista ay naglalaman ng pitong kabanata, bukod sa Pagkilala at Pasasalamat, Introduksyon at Pangwakas na Pananalita. May sukat itong 6" x 9", may kapal na 5/8", at binubuo ng 276 pahina (kung saan 14 na pahina ang nasa Roman numeral).

Ang pitong kabanata ay ang mga sumusunod.

I. 'Gapo

II. Dekada '70

III. Bata, Bata... Pa'no Ka Ginawa

IV. Desaparesidos

V. Bulaklak sa City Jail

VI. Sixty in the City

VII. In Sisterhood - Lea at Lualhati, at Sonata

Matagal ko ring babasahin ang dalawang aklat, subalit inuna ko munang basahin, na palagi kong ginagawa, ang Paunang Salita o Introduksyon, dahil mananamnam mo roon ang buod ng buong aklat.

Ang pagninilay ko'y idinaan ko sa munting tula:

LUALHATI 

kilalang nobelista si Lualhati Bautista

may libro nga sa kanya sa pagiging nobelista

ngayon ko lang nalaman na siya pala'y makatâ

nang koleksyon ng kanyang mga tula'y nalathalâ

siya nga'y muog na sa panitikang Pilipino

lalo't wikang ginamit niya'y wikang Filipino

kanyang mga nobela'y umugit sa kaisipan

ng mga henerasyong sa diktadura'y lumaban

naging tinig ng mga api, mga walang boses

naging behikulo ng pagtitimpi't pagtitiis

kaloob-looban ng bayan ay kanyang inalog

hanggang masa'y magising sa mahabang pagkatulog

daghang salamat, Lualhati Bautista, babae

taaskamaong pagpupugay, isa kang bayani

03.19.2025

Suhol

SUHOL

talamak na ang katiwalian

dito sa ating pamahalaan

mga nahahalal ba'y kawatan?

aba'y kawawa naman ang bayan!

under the table, tong, lagay, suhol, 

padulas, regalo, tongpats, kuhol

na trapong pera-pera, masahol

na sistemang tila walang tutol

kailan titigil ang tiwali

kailan itatama ang mali

hindi ba't bayan ang dito'y lugi

sa galawang talagang masidhi

bakit ang bayan ay nakakahon

sa mga tagong gawaing iyon

dapat wakasan na ang korapsyon!

paano? sinong may ganyang misyon?

- gregoriovbituinjr.

03.19.2025

* larawan mula sa pahayagang Pilipino Star Ngayon, Marso 12, 2025, p.5

Antok na rin ako tulad ni alaga

ANTOK NA RIN AKO TULAD NI ALAGA

antok na rin ako / tulad ni alaga

gabi na't pikit na / itong iwing diwa

naghihikab kaya / sa katre'y humiga

katawang pagod ko'y / ipahingang sadya

habang si alaga / ay pabiling-biling

sa higaan niya'y / doon na humimbing

ako'y antok ngunit / narito pang gising

nag-aalagata / ng mga pasaring

ako'y bagong kain / mahirap matulog

baka bangungutin, / utak ay maalog

habang nangangarap / pa rin ng kaytayog

buti si alaga't / agad nakatulog

mata ko'y pinikit / upang makaidlip

panay ang hikab ko't / di makapag-isip

marami mang isyu / yaong nalilirip

habang si alaga / ay nananaginip

- gregoriovbituinjr.

03.18.2025

* mapapanood ang bidyo sa kawing na: https://www.facebook.com/share/v/1KDw5Y3H4a/ 

Ang librong di ko nabili

ANG LIBRONG DI KO NABILI

may libro rin akong di nabili

doon sa Philippine Book Festival

subalit ako'y interesante

sa environmentalist na Rizal

anong mahal ng nasabing aklat

halaga'y eight hundred fifty pesos

ngunit nais ko iyong mabuklat

dagdag sa buhay niya'y matalos

baka mayroong bagong saliksik

na makakatulong sa kampanya

upang luntiang binhi'y ihasik

at pangalagaan ang planeta

wala raw sa ibang bookstore iyon

sa St. Bernadette Publishing House lang

na siyang tagalathala niyon

librong dapat ko lang pag-ipunan

nagkulang kasi ang aking badyet

upang bilhin ang nasabing libro

aral sa librong iyon ay target

nang makatulong pa sa bayan ko

- gregoriovbituinjr.

03.18.2025

* naganap ang Philippine Book Festival noong Marso 13-16, 2025 sa SM Megamall

Si Nadine Lustre para sa planeta

SI NADINE LUSTRE PARA SA PLANETA

ambassadress pala ang artistang si Nadine 

Lustre ng campaign na Save the Planet, Go Vegan

matibay na dedikasyong dapat purihin

nagpintura pa ng Mother Earth sa katawan

sa isang photoshoot noong Lunes sa Pasig 

na vegan lifestyle campaign ang isinusulong

di lang diet kundi sa produktong tangkilik

sa kampanyang ito'y kaylaki niyang tulong

nagbukas ng vegan restaurant sa Siargao

sapagkat nang minsang sa Palawan mapunta 

ay nasubukang kumain ng pulos gulay

kay Nadine nga ako'y nagpupugay talaga

kampanya niyang ito'y sa tulong ng grupong

People for the Ethical Treatment of Animals

o PETA kaya tayo'y nakakasigurong

gawaing ito'y kampanyang dapat itanghal

- gregoriovbituinjr.

03.18.2025

* tula ay batay sa ulat sa pahayagang Pang-Masa, Marso 18, 2025, p.5

Magsulat ng anuman

MAGSULAT NG ANUMAN

walong ulit na "Write something" ang nakatatak

sa telang bag mula Philippine Book Festival

ay, kayraming paksang naglalaro sa utak

na nais isulat, di man magbigay-aral

samutsaring tula, kwento't pala-palagay

hinggil sa pang-aapi't pagsasamantala

sa madla na kaban ng bayan pala'y pakay

ng bundat na dinastiya't oligarkiya

silang nagtatamasa sa lakas-paggawa

ng manggagawang hirap pa rin hanggang ngayon

silang dahilan ng demolisyon sa dukha

sanhi rin ng salot na kontraktwalisasyon

ay, kayrami kong talagang maisusulat

upang sa masang api ay makapagmulat

- gregoriovbituinjr.

03.18.2025

* naganap ang Philippines Book Festival mula Marso 13-16, 2025

Edad 7 at 10, ginahasa sa magkaibang lalawigan

EDAD 7 AT 10, GINAHASA SA MAGKAIBANG LALAWIGAN

pitong anyos na batang babae yaong hinalay

saka pinagsasaksak pa ng gwardyang desperado

na kinalasan daw ng kinakasama, kaylumbay!

ngunit bakit ang bata ang pinagbalingan nito?

sampung anyos namang batang babae'y ginahasa

ng isang suspek na pumalo sa ulo ng paslit

biktima'y natagpuang walang saplot sa ibaba

may mga sugat pa sa ulo, ay, nakagagalit!

una'y sa Butuan, Agusan del Norte naganap

isa'y sa Lupi, Camarines Sur naman nangyari

winalang halaga ang mga batang may pangarap

iyang mga suspek kaya ngayon ay nagsisisi?

nawa'y makamit ng mga bata ang katarungan!

sana mga suspek ay makalabosong tuluyan!

- gregoriovbituinjr.

03.17.2025

* ulat ng Marso 17, 2025 sa pahayagang Pilipino Star Ngayon at Bulgar

Kaygandang musika sa kampanya

KAYGANDANG MUSIKA SA KAMPANYA

habang sakay ng trak sa kampanya

dinig ko ang kaygandang musika

nag-aalab ang pakikibaka

upang hustisya'y kamtin ng masa

laban sa kuhila't mapang-api

laban sa oligarkiyang imbi

dinggin ang musika't sinasabi

sa Senado'y mayroong kakampi

sina Ka Leody't Attorney Luke

mga lider-manggagawang subok

sa Senado ay ating iluklok

upang palitan ang trapong bugok

Ka Leody at Luke Espiritu

magagaling na lider-obrero

kakampi ng masa sa Senado

kaya sila ay ating iboto

- gregoriovbituinjr.

03.17.2025

* mapapanood ang bidyo sa kawing na: https://web.facebook.com/share/v/19PFaTv1s4/ 

#21 Leody de Guzman

#25 Luke Espiritu

Dalawang libreng libro mula National Museum of the Philippines

DALAWANG LIBRENG LIBRO MULA NATIONAL MUSEUM OF THE PHILIPPINES

Maikling sanaysay at tula ni Gregorio V. Bituin Jr.

Sa unang araw pa lang ng Philippine Book Festival ay napagawi na ako sa booth ng National Museum of the Philippines. Tiningnan ko ang limang aklat na naroroon. Nakita ko ang hinggil sa Baybayin, na antigong panulat ng ating mga ninuno. Nais ko iyong bilhin.

Subalit sinabi sa akin ng babaeng naroon na libre lang nilang ibibigay ang dalawang aklat na magustuhan ko basta ipakita ko lang na nag-like ako sa facebook page ng National Museum of the Philippines. Ni-like ko naman at ipinakita sa kanila, at naglista ako ng pangalan at tsinekan ang mga nakuha kong libro. Kaya pala libre, nakalimbag sa kanang ibaba ng pabalat ang mga katagang "Not for Sale."

Ang dalawang aklat ay ang Baybayin: Mga Sinauna at Tradisyunal na Panulat sa Pilipinas (Ancient and Traditional Scripts in the Philippines), at ang Breaking Barriers ni Virginia Ty-Navarro. Talagang pinili ko ang Baybayin dahil iyon sana ang aking bibilhin, subalit libre pala. Ang kapartner na Baybayin, ayon sa staff ng museo, ay ang Breaking Barriers, kaya tanggapin na lang, kahit may isa pang aklat na mas gusto ko sanang makuha at mabasa, ang The Basi Revolt. Marahil dahil di pa ako gaanong interesado sa biswal kundi sa mga teksto, tulad ng mga tula, kwento, at sanaysay hinggil sa pulitika at kasaysayan.

Dalawang historical na babasahin sana, ang una'y Baybayin, at ikalawa'y The Basi Revolt. Ang Breaking Barriers naman ay pawang mga painting ni Navarro. Mga pamagat na pulos titik B - Baybayin, Breaking Barriers, at Basi.

Ang aklat na Baybayin ay may sukat na 8" x 11.5" at naglalaman ng 100 pahina (kung saan 8 pahina ang naka-Roman numeral), habang ang Breaking Barriers ay may sukat na  8 1/4" x 7 1/2" at 80 pahina (na 3 pahina ang walang nakalagay na bilang, at nagsimula ang pahina 1 sa kaliwa imbes na sa nakagawiang kanan).

Isa kong proyekto ang pagsusulat ng mga tulang nasa Baybayin, kaya interesado ako sa nasabing aklat.

Nakapaglibot pa ako sa mga sumunod na araw nang magbukas ako ng aking tibuyo o alkansya upang makabili ng mga gusto kong basahing aklat. Ang apat na araw ng Philippine Book Festival ay naganap noong Marso 13-16, 2025 sa Megatrade Hall, SM Megamall sa Lungsod ng Mandaluyong.

SALAMAT SA PAMBANSANG MUSEO

salamat sa dalawang libreng aklat na binigay

sa may booth ng National Museum of the Philippines

mga libro'y may 'Not for Sale' pang istiker na taglay

talagang pinili ko roon ang librong Baybayin

tungkol naman sa painting ang Breaking Barriers na aklat

na kapartner ng Baybayin, ayon sa istaf doon

nais ko sana'y ang The Basi Revolt ang mabuklat

subalit di ako nabigyan ng pagkakataon

maraming salamat pa rin sa Pambansang Museo

buti't natsambahan kong magtungo sa kanilang booth

sa Philippine Book Festival, kaygaganda ng libro

upang mga katanungan sa isip ko'y masagot

sa Pambansang Museo, taos kong pasasalamat

mabuti na lamang, kayo'y nakadaupang palad

asahan n'yo pong suporta ko'y aking isusulat

para sa kasaysayan, sa kapwa, at sa pag-unlad

03.17.2025

Ang aklat na Insurgent Communities ni Sharon M. Quinsaat

ANG AKLAT NA INSURGENT COMMUNITIES NI SHARON M. QUINSAAT

Maikling sanaysay at tula ni Gregorio V. Bituin Jr.

Hindi ko pa personal na nakadaupang palad si Ms. Sharon M. Quinsaat, ang awtor ng aklat na Insurgent Communities: How Protests Create a Filipino Diaspora. Subalit nagkausap na kami sa pamamagitan ng gmail dahil inirekomenda ako sa kanya upang i-transcribe ang dalawang casette tape hinggil sa kanyang panayam sa mga OFW. Panahon iyon bago magkapandemya. Bilang pultaym na aktibista, nabayaran naman ako sa gawaing ito na nakatulong sa aking pagkilos at matupad ang iba pang gawain.

Kaya nang makita ko ang kanyang aklat sa booth ng Ateneo de Manila University Press sa Philippine Book Festival 2025 sa SM Megamall ay naisipan ko agad iyong bilhin. Subalit kulang ang aking salapi sa unang araw na pagtungo sa nasabing festival. Nagkakahalaga iyon ng P490.00.

Pagbalik ko sa ikatlong araw, aba'y bumaba na ang presyo, at nabili ko iyon sa halagang P360.00 mula sa orihinal na P490.00. Kaya nakatipid din ako ng P130.00 kung saan ang isandaang piso roon ay naibili ko ng tigsisingkwenta pesos na aklat pampanitikan sa booth naman ng UST Publishing House. Maraming salamat.

Ang nasabing aklat ay may sukat na 6" x 9" at kapal na 5/8" ay naglalaman ng 246 pahina (20 dito ang naka-Roman numeral). Binili ko iyon upang mabasa, at higit pa, bilang pakikiisa at pagsuporta sa awtor sa kanyang inilathalang aklat. Bukod sa Introduksyon at Konklusyon, ang aklat na ito'y binubuo ng mahahalagang paksa sa limang kabanata:

1. Movement(s) ang Identities: Toward a Theory of Diaspora Construction through Contention;

2. Roots and Routes: Global Migration of Filipinos;

3. Patriots and Revolutionaries: Anti-Dictatorship Movement and Loyalty to the Homeland;

4. Workers and Minorities: Mobilization for Migrants' Rights and Ethnic/National Solidarity; at

5. Storytellers and Interlocutors: Collective Memory Activism and Shared History

Ano nga ba ang diaspora na nabanggit sa pamagat ng aklat? Ayon sa Merriam-Webster Dictionary, ang diaspora ay a: people settled far from their ancestral homelands; b: the places where people settled and established communities far from their ancestral homelands; at c: the movement, migration, or scattering of a people away from an established or ancestral homeland. O sa wikang Filipino ay a: mga taong nanirahan malayo sa kanilang lupang ninuno o tinubuang bayan; b: mga lugar na tinahanan ng mga tao at nagtatag ng mga pamayanang malayo sa kanilang lupang ninuno o tinubuang lupa; sa c: ang kilusan, migrasyon, o paglikas ng isang tao nang malayo sa isang itinatag o lupang ninuno o tinbubuang bayan.

Sa likod na pabalat ng aklat ay mababasa ang hinggil sa diaspora na aking sinipi para sa mambabasa:

"When people migrate and settle in other countries, do they automatically form a diaspora? In Insurgent Communities, Sharon M. Quinsaat explains the dynamic process through which a diaspora is strategically constructed. Quinsaat looks to Filipinos in the United States and the Netherlands - examining their resistance against the dictatorship of Ferdinand Marcos, their mobilization for migrants' rights, and the construction of a collective memory of the Marcos regime - to argue that diasporas emerge through political activism. Social movements provide an essential space for addressing migrants' diverse experiences and relationships with their homeland and its history. A significant contribution to the interdisciplinary field of migration and social movements studies, Insurgent Communities illuminates how people develop collective identities in times of social upheaval."

Isinalin ko ito sa wikang Filipino: "Kapag lumikas at nanirahan na sa ibang bansa ang mga tao, awtomatiko na ba silang bumubuo ng diaspora? Sa Insurgent Communities, ipinaliwanag ni Sharon M. Quinsaat ang dinamikong proseso kung saan ang isang diaspora ay estratehikong nabuo. Tiningnan ni Quinsaat ang mga Pilipino sa Estados Unidos at Netherlands - sinuri ang pagtutol nila sa diktadura ni Ferdinand Marcos, ang sama-sama nilang pagkilos para sa karapatan ng migrante, at ang pagbubuo ng kolektibong memorya ng rehimeng Marcos - upang ikatwirang lumitaw ang mga diaspora sa pamamagitan ng pulitikal na aktibismo. Naglaan ng mahahalagang espasyo ang mga panlipunang kilusan sa pagtugon sa samutsaring karanasan at ugnayan ng mga migrante sa kanilang tinubuang bayan at sa kasaysayan nito. Isang makabuluhang ambag sa interdisiplinaryong larangan ng migrasyon at pag-aaral ng mga panlipunang kilusan, naipaliwanag sa Insurgent Communities kung paano umuusbong ang mga kolektibong pagkakakilanlan ng mga tao sa panahon ng agarang pagbabagong panlipunan."

Ginawan ko ng munting tula ang usaping ito.

DIASPORA

kaytalim sa diwa ng nabili kong aklat

pag-iisipin ka ng mga nakasulat

sa kahulugan ng diaspora'y namulat

mula sa panulat ni Sharon M. Quinsaat

sa Philippine Book Festival ay nabili ko 

sa panahong pawang mura ang mga libro

sa animo'y pistang pinuntahan ng tao

di pinalampas ang pagkakataong ito

magkaroon ng librong ito'y pagsuporta

sa awtor na sa email lamang nakilala

at may ginawa akong trabaho sa kanya

noong panahon bago pa magkapandemya

salamat, ako'y taasnoong nagpupugay

sa awtor sa kanyang sinulat na kayhusay

malaking ambag sa makababasang tunay

uukit sa diwa't mga pala-palagay

03.16.2025

Babae, hinoldap na, ginahasa pa ng habal-habal rider

BABAE, HINOLDAP NA, GINAHASA PA NG HABAL-HABAL RIDER

aba'y naku, ingat, mga kababaihan

lalo na't dalaga pa, puri'y pag-ingatan

mula sa masamang loob, pusong kawatan

lalo't madaling araw na't tungo'y tahanan

may ulat ngang hinoldap ang isang babae

at ginahasa pa sa madilim na parte

ng lugar sa Cebu, talagang sinalbahe

ng suspek na tsuper ng motorcycle taxi

mabuti't nakapagsumbong pa ang biktima

kaya suspek ay nasakote kapagdaka

tiyak suspek ay sa kulungan magdurusa

dahil sa krimeng nagawa't inamin niya

sa pag-uwi po ng madaling araw, INGAT!

at maraming mapagsamantalang nagkalat

- gregoriovbituinjr.

03.16.2025

* ulat ng petsang Marso 16, 2025 mula sa pahayagang Bulgar, Pang-Masa, at Pilipino Star Ngayon

Ayaw magplato, tinangay ang pagkain

AYAW MAGPLATO, TINANGAY ANG PAGKAIN

di sanay magplato si alaga

tinanggal pa niya sa lagayan

ang binigay kong ulo ng bangus

at kinain doon sa ilalim

ng traysikel ang handa sa kanya

buti naman, kahit papaano

ay nakakain siya't nabusog

pag siya'y lumapit na sa akin

ngumingiyaw habang nakatingin

at ikikiskis pa ang katawan

niya sa aking tuhod at hita

alam ko na ang aking gagawin

batid niyang may inihanda na

akong makabubusog sa kanya

- gregoriovbituinjr.

03.16.2025

* mapapanood ang bidyo sa kawing na: https://www.facebook.com/share/v/1BbSygCVfE/ 

Maralita para kina Ka Leody at Atty. Luke sa Senado

MARALITA PARA KINA KA LEODY AT ATTY. LUKE SA SENADO

kaming mga maralita'y para kina Ka Leody

de Guzman at Attorney Luke Espiritu sa Senado

sila ang totoo nating mga kasangga't kakampi

tungong kapakana't kagalingan ng dukha 't obrero

lalabanan nila ang salot na kontraktwalisasyon

lalo ang mga walang kabusugang kapitalista 

sila ang kasangga ng dukha laban sa demolisyon

silang kalaban ng mapang-api't mapagsamantala

lalo't nangingibabaw batas ng naghaharing uri

upang magkamal pa ng tubo 't manatili sa poder

hindi nila hahayaang maralita'y maduhagi

at titiyaking madurog ang oligarkiyang pader

babaguhin din nila ang patakarang mapang-api

na nakikinabang ay burgesya't elitistang bundat

didistrungkahin ang batas na dahilang masasabi

hinggil sa malayong agwat ng mayaman at mahirap

maipanalo sila sa Senado ang unang hakbang 

upang magkaroon ng kinatawan ang maralita

ang maipagwagi sila'y tagumpay ng sambayanan 

upang mga batas na pangmasa'y kanilang malikha 

- gregoriovbituinjr.

03.16.2025

Nang mapadaan sa booth ng Bulgar

NANG MAPADAAN SA BOOTH NG BULGAR

dumaan ako sa booth ng Bulgar

doon sa Philippine Book Festival

may pinamigay na libreng dyaryo

at nagpakuha rin ng litrato

isa ako sa tagatangkilik

nitong pahayagan at panitik

pag may balita ritong seryoso

ay gagawan ko ng tula ito

palaisipan pa'y sasagutin

kolum, showbiz at isports basahin

salamat pagkat may Bulgar tayo

pangunahing balita'y narito

sa Bulgar po, ako'y nagpupugay

nahugisan ang aking palagay

magpatuloy lang sa ambag ninyo

iulat ang samutsaring isyu

- gregoriovbituinjr.

03.15.2025

* ang Philippines Book Festival ay mula Marso 13-16, 2025

Nagkita kami ng makatang Glen Sales sa Philippine Book Festival 2025

NAGKITA KAMI NG MAKATANG GLEN SALES SA PHILIPPINE BOOK FESTIVAL 2025

nagkita rin kami ng makatang Glen Sales

sa SM Megamall, Philippine Book Festival

habang bumibili doon sa UST Press

ng tiglilimampung pisong presyo ng aklat 

at nagkumustahan ang mahilig sa tulâ

kararating ko lang, nagbabayad na siya

ng mga nagustuhang librong nanunudlâ

sa diwà, sa sahig ako'y lumupagi na

tiningnan ang mga aklat pampanitikan

mumurahin man ngunit pawang malalalim

habang siya naman ay agad nagpaalam

habang ako'y kayraming librong pipiliin

ang pananaludtod niya'y sadyang kayhusay

siya'y makatang talaga namang kaygaling

mabuhay ka, Glen Sales, ako'y nagpupugay

sa mga tula mong sa diwa'y nanggigising

- gregoriovbituinjr.

03.15.2025

* ang Philippines Book Festival ay mula Marso 13-16, 2025

alay, malay, malaya

ALAY, MALAY, MALAYA

inalay ko na yaring buhay

sa pagkilos para sa masa

at misyon ay ipagtagumpay

upang mabago ang sistema

inalay na ang buong galing

laban sa mapagsamantala

nang masa'y tuluyang magising

laban sa kuhila't burgesya

ang paglaya sa pang-aapi't

anumang pagsasamantala

ay prinsipyo naming sakbibi't

sa puso't diwa'y laging dala

mahalaga ngang maging malay

sa nangyayari sa paligid

kaya aming adhikang taglay

sa inyo'y dapat ipabatid

maging malaya sa kapital

malaya sa kapitalismo

itatayo, di magtatagal

yaong lipunang makatao

- gregoriovbituinjr.

03.15.2025

Dalawang abusadong ama

DALAWANG ABUSADONG AMA

bumungad ay dalawang kaytinding balita

ng dalawang amang umabuso ng anak

dahil sa kanilang mga krimeng ginawa

imbes protektor, anak sa dusa'y sinadlak

dalawa't limang anyos na bata'y ginamit

sa cybersex ng tatay nila sa Zambales

edad lima, siyam, labing-isa'y nire-reyp

ng mismong tatay nila nang paulit-ulit

isa'y nadakip sa Baclaran, Parañaque

kahiya-hiyang gawain ng mga tatay

sariling mga anak pa ang sinalbahe

isa'y sa cybersex, isa'y sa panghahalay

bakit sariling anak pa'y pinapahamak

baka rason pa rin nila'y dahil sa hirap

may problema ba ang mga ama sa utak

may mental health problem ba silang nalalasap

- gregoriovbituinjr.

03.15.2025

* ulat ng Marso 15, 2025 mula sa pahayagang Bulgar, tampok na balita (headline) at pahina 2, at sa pahayagang Abante Tonite, pahina 2

Ang aklat ni Ka Dodong

ANG AKLAT NI KA DODONG

ang Notes from the Philippine Underground
tatlong daang higit ang pahina
na aklat ni Ka Dodong Nemenzo
ay nasa Philippine Book Festival

nagbutas pa ako ng tibuyô
nang mabili ang nasabing libro
ganyan ang aktibistang Spartan
kung gustong bumili, may paraan

presyo'y higit limang daang piso
sa booth ng UP Press puntahan n'yo
collector's item ko na ang libro
sa libreng oras babasahin ko

sa Philippine Book Festival, tara
maraming aklat kang makikita
basahin ang aklat ni Ka Dodong
may ningas kang matatanaw doon

- gregoriovbituinjr.
03.14.2025

* Ang Philippine Book Festival sa 4th Flr. ng SM Megamall ay mula Marso 13 hanggang 16, 2025.

Nakapapasong init sa Pangasinan

NAKAPAPASONG INIT SA PANGASINAN

klase'y sinuspinde sa Pangasinan
dahil sa grabeng init ng panahon
nauna na ang Lungsod ng Dagupan
at mga katabing bayan pa roon

San Fabian, Rosales, Santa Barbara
Manaoag, Bautista, San Carlos City
pati Jacinto, Labrador, Basista
ang Bayambang pa't Urdaneta City

nakapapasong init tumatagos
magklaseng face-to-face na'y walang silbi
abot kwarenta'y singko degrees Celsius
baka magkasakit ang estudyante

sa matinding init, ingat po tayo
ang klima na'y talagang nagbabago

- gregoriovbituinjr.
03.14.2025

* ulat mula sa pahayagang Abante Tonite, Marso 14, 2025, p.2

Buhay-pultaym

BUHAY-PULTAYM

oo, prinsipyo ang bumubuhay sa akin

di salapi, di datung, di pera, di atik

aktibistang Spartan pa rin hanggang ngayon

na kumikilos upang tuparin ang misyon

di ako nabubuhay upang kumain lang

kumakain ako upang mabuhay lamang

nakatuon pa ring tuparin ang adhikà

para sa maralita't uring manggagawà

di natapos ang B.S.Math sa kolehiyo

upang magpultaym at kumilos sa obrero

pasya'y pinag-isipan hanggang sa lumisan

doon sa apat na sulok ng paaralan

naglalakad upang sa pulong makarating

nag-ipon sa tibuyô upang may gastusin

binubuhay ng masang pinaglilingkuran

pamilya na'y bayan, ganyan ang buhay-pultaym

- gregoriovbituinjr.

03.14.2025

Ang editorial cartoon ng The Manila Times

ANG EDITORIAL CARTOON NG THE MANILA TIMES

tingni yaong editorial cartoon

ng The Manila Times, anong nar'on

nag-apiran pa at nalulugod

ang narco-politician at drug lord

subalit wala na sa palasyo

ang nadakip na dating pangulo

anong kanilang ikinatuwa?

tila sa kural ba'y nakawala?

editoryal ay parang sinabi

tama ang ginawa ni Duterte

sa kanyang gera laban sa droga

wastong pinaslang ang durugista

subalit kayrami nang nautas

kahit walang proseso ng batas

kayraming mga inang lumuha

at buhay na kay-agang nawala

may warrant of arrest ang ICC

sa kasong crime against humanity

buti si Duterte, may due process

ang dukha'y pinaslang nang kaybilis

- gregoriovbituinjr.

03.13.2025

* litrato mula sa The Manila Times, Marso 13, 2023, p.A4

* ICC - International Criminal Court

Mona Lisa at Marian Rivera

MONA LISA AT MARIAN RIVERA

nasa Megamall ako'y nakita

ang painting na ala-Mona Lisa

o kaya nama'y litrato pala

ng animo'y naka-Maria Clara

iyon pala'y si Marian Rivera

teka muna, ano ba ang meron

at puso ko'y tila umaalon

kunwari artista'y naroroon

wala lang, at walang ibang layon

kundi masaya't nag-selfie roon

ako sana'y patawarin ninyo

kung sa diyosa'y nag-selfie ako

minsan lang namang mangyari ito

at sumaya naman ang araw ko

- gregoriovbituinjr.

03.13.2025

Payo sa tulad kong Libra

PAYO SA TULAD KONG LIBRA

horoscope nga'y bihira kong basahin

subalit ngayon, ako'y napatingin

aba, ang payo sa tulad kong Libra

tila payo sa mga aktibista

na "Talasan ang pakiramdam lalo

sa mga mapang-abuso." ay, opo!

dinagdag pa, "Huwag kang tatahimik

kapag may nakita kang mali." korek!

ganyan nga ako kaya isang tibak

ayaw kong masa'y gumapang sa lusak

dapat lahat, kasama sa pag-unlad

at pinunong bugok, dapat ilantad

sistemang bulok ay dapat palitan

at itayo'y makataong lipunan

- gregoriovbituinjr.

03.13.2025

* mula sa pahayagang Abante Tonite, Marso 13, 2025, p.7

Almusal

ALMUSAL

nakakagutom sa madaling araw

kaya bumili muna ng pandesal

mamaya lang, puputok na ang araw

habang nariritong nag-aalmusal

nalilirip ay samutsaring paksâ

hinggil sa buhay at isyu ng masa

bakit naghihirap pa rin ang dukhâ?

bakit ba nagdidilim ang umaga?

bakit salot ang kontraktwalisasyon?

bakit manggagawa'y di maregular?

tibak na Spartan ba'y anong misyon

bakit ba trapo'y pulos lang paandar?

maraming napagninilayang kwento,

tula't sanaysay habang kumakain

ng pandesal, anong linamnam nito

ang tibak nga'y nagiging malikhain

- gregoriovbituinjr.

03.12.2025

Palawan pala'y inaangkin na ng Tsina?

PALAWAN PALA'Y INAANGKIN NA NG TSINA?

nabasa ko lang sa pahayagan kanina

Palawan pala'y inaangkin na ng Tsina?

akala ko ang Tsina'y Oso, iba pala

tulad na ba sila ng bundat na buwaya?

dahil ba may langis sa isla ng Palawan?

sinong magtatanggol sa islang anong yaman?

ang mga dukha? Pilipinong makabayan?

o kapitalistang limpak ang pakinabang?

sinong nasa Palawan? anong mga tribu?

may Intsik ba roong gubat na'y kinakalbo?

nagprotesta'y may panawagang nabasa ko:

igalang ang international maritime law!

marahil nga't wasto lamang ang maghimagsik

kung sariling lupa'y inaagaw ng Intsik

laban sa pananakop nila't paghahasik

upang kunin ang lupa ng bayang tahimik

- gregoriovbituinjr.

03.12.2025

* ulat mula sa pahayagang Bulgar, Marso 12, 2025, p.2

Dalawang balita sa aso

DALAWANG BALITA SA ASO

magkasabay na petsa ang balitang ito

magkaibang dyaryo sa wikang Filipino

nagkataon sa dalawang aso'y may kwento 

at pinagkaabalahang iulat ito

ang asong si Luna'y nakakain ng medyas

dalawampung piraso, tiyan ay nanigas

nagsusuka, buti't tiyan ay di nabutas

inoperahan siya't nabigyan ng lunas

sa pagi-skateboard si Chowder ay kayhusay

may 1.6 milyon follower na patunay

sa skateboarding nang walang umaalalay

isang English bulldog, sikat na siyang tunay

buti't ganitong balitang nabigyang pansin

na kahit pala aso'y may mga kwento rin

- gregoriovbituinjr.

03.12.2025

* ulat mula sa pahayagang Pilipino Star Ngayon, Marso 12, 2025, p.5 at pahayagang Pang-Masa, Marso 12, 2025, p.4

Mag-ingat sa 50℃ na init sa Abril

MAG-INGAT SA 50℃ NA INIT SA ABRIL

mag-ingat tayo, O, kababayan

sa Abril, kaytindi raw ng init

abot limampung degri ba naman

kahit klima na'y nagmamalupit

iyan ang prediksyon ng PAGASA

iyan ay paghandaan na natin

paalala saanman magpunta

payong at tubig ay laging dalhin

magsuot ng damit na maluwag

inom ng tubig bago mauhaw

panatilihing basa ang balat

lumabas pag di tirik ang araw

iwasan nating magka-heat istrok

magsuot ng sumbrero, magpayong

magpaalam, di muna papasok

kung palagay mo't tamang desisyon

- gregoriovbituinjr.

03.12.2025

* ulat mula sa pahayagang Abante, Marso 12, 2025, p.2

* PAGASA - Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration

Ang payo ng KWF

ANG PAYO NG KWF

sa inyo, Komisyon sa Wikang Filipino

agad akong sumang-ayon sa payo ninyo

na ating gamitin ang Wikang Filipino

sa paglilingkod sa taumbayan, saludo!

bilang makata at aktibistang Spartan

wikang Filipino'y tinataguyod naman

sa aming pananalita, sa pulong bayan

sa mga akda, sanaysay, kwento't tula man

mababasa sa Taliba ng Maralita

na aming pahayagan sa kilusang dukha

wikang Filipino ang gamit naming sadya

upang mapatagos sa masa ang adhika

sa wikang ito'y nag-uunawaan kami

sa ganitong paraan nakakapagsilbi

sa taumbayang higit na nakararami

salamat sa payo at kaygandang mensahe

- gregoriovbituinjr.

03.12.2025

* mapapanood ang bidyo ng KWF sa kawing na: https://www.facebook.com/share/v/16MZY1t1jc/ 

Nagpatiwakal nang dahil sa pag-ibig?

NAGPATIWAKAL NANG DAHIL SA PAG-IBIG?

O, pagsintang labis ng kapangyarihan

ang sabi nga noon ni Kiko Balagtas

sa panahong ito ay nabalitaan

dalawang binata, sarili'y inutas

nagpatiwakal nang dahil daw sa sinta

isa'y sa Lucena, at isa'y sa Romblon

nagkakalabuan, tila di kinaya

ang nasa damdamin, at nangyari iyon

bakit ba nangyari ang gayon, Kupido

sa puso ng dilag, may ibang kahati?

tadhana'y nagbiro, binata'y seryoso

may third party nga ba't may ibang nagwagi?

kayraming balitang pagpapatiwakal

ang pag-ibig nga ba'y sa hangal o banal?

- gregoriovbituinjr.

03.11.2025

* ulat mula sa pahayagang Pang-Masa, Marso 4, 2025, tampok na balita (headline) at pahina 2

Tanim-bala, ayon kay Lolit Solis

TANIM-BALA, AYON KAY LOLIT SOLIS

lumang drama na umano ang Tanim-Bala

sinulat ni Lolit Solis sa kolum niya

naulit na naman ba iyan sa NAIA?

kaytindi ng sabi niya: Nakakaloka!

paanong sa bagahe bala'y naisaksak

buti na lang, tatlong empleyado'y sinibak

sa modus nila'y kayraming mapapahamak

pawis ng biktima'y talagang tatagaktak

nakagagambala sa mga pasahero

iyang modus operandi ng mga loko

sana'y matigil na ang modus nilang ito

pigilan ang modus ng mga walang modo

mabibiktima nila'y talagang kawawa

tanim-bala sana'y tuluyan nang mawala

dapat nang matukoy sino ang may pakana

at mga suspek ay maparusahang sadya

- gregoriovbituinjr.

03.11.2025

* ulat mula sa pahayagang Pilipino Star Ngayon, Marso 11, 2025, p.6, at pahayagang Bulgar, Marso 11, 2025, p.1 at 2