Librong On Writing ni Stephen King, pa-bertdey ni misis

LIBRONG ON WRITING NI STEPHEN KING, PA-BERTDEY NI MISIS

ang regalo ni misis sa akin

ang pangarap kong librong On Writing 

ng nobelistang si Stephen King

upang pagsulat ko'y paghusayin

kaytagal ko iyong hinagilap

sa maraming tindahan ng aklat

subalit lagi nang walang stock

sa online lang ni misis nahanap

nagbabakasakaling matuto

at mapaunlad ang pagkukwento

lalo't ngayon aking napagtanto

maging nobelista'y pangarap ko

buti't nagkaroon nitong aklat

na sa akin makapagmumulat

upang sa pagsulat pa'y umunlad

upang humusay sa paglalahad

- gregoriovbituinjr.

10.02.2024

Pitong Southeast Asian Short Films sa UP Film Institute

PITONG SOUTHEAST ASIAN SHORT FILMS SA UP FILM INSTITUTE

Maikling sanaysay at tula ni Gregorio V. Bituin Jr.

Walang nadaluhang rali ngayong kaarawan ko. Kaya nagtungo na lang ako sa UP Film Institute upang manood ng Southeast Asian Short Films na handog ng Active Vista Human Rights Film Festival. Naroon din si kasamang Gani Abunda ng Institute for International Dialogue (IID). Bale pitong short film ang napanood namin sa loob ng dalawang oras, plus panayam sa mga direktor.

May ibinigay na screening ticket at pamphlet hinggil sa 12th Active Vista Human Rights Festival. At doon ko nabasa ang pitong maiikling pelikulang aming pinanood. Tatlo ang ginawa ng mga Pinoy, at tig-isa mula sa Myanmar, Thailand, Malaysia at Indonesia. Nais ko itong isa-isahin:

1. Bersama Membangun Negeri (Always Until Victory)

by Deo Mahameru (Indonesia)

- isang babaeng pulitiko ang nagpapagawa ng bidyo para sa kanyang kampanya, at nais niyang paluhain ang isang biyuda, subalit hindi makuha ng biyuda ang nais na pagluha ng pulitiko, maraming nag-aplay upang umiyak subalit hindi nakuha. Sa kalaunan, nagalit sa pulitiko ang biyuda at sinapok ito. Doon na natapos ang kwento. Mukhang hindi naman mananalo ang babaeng pulitiko dahil sa kanyang kagagawan.

2. Garek 

by Cech Adrea (Malaysia)

 - may babaeng naanakan at walang ama ang nakitang bagong gising, pinag-uusapan siya ng mga naroon, habang may isa pang batang babaeng ipapakasal nila sa iba dahil usapan ng mga magulang

3. Pomi Pothoe

by Chaweng Chaiyawan (Thailand)

- parang may seremonyas dito, na parang aswang, dahil ipinapakita ang isang lalaking payat na nagsasayaw sa kagubatan, habang may kalalakihan namang may riple ang gumagalugad sa kagubatan, may eksena pa ng taggutom ang mga taong nais lumikas

4. Guilt

by Na Gyi (Myanmar)

- may bilanggong tinotortyur habang may babaeng aktibistang tumakas ng bansa matapos ang kudeta ng Pebrero 2021, inihatid ng isang lalaki ang dalagang tibak upang makasakay ng awto paalis sa bansa. Pinakita rin ang interogasyon sa isang bilanggong putok ang kaliwang mata

5. The night is drunk when we suffer

by RS Magtaas (Pilipinas)

- ipinakitang lasing ang isang nanay kung saan buong gabi siyang nagtatatalak dahil sa kanyang mga naranasang pagdurusa tulad ng pag-iwan sa kanya ng kanyang asawa, mag pagkamakata ang tagapagsalaysay dahil sa kanyang mga talinghaga at paglalaro ng mga salita

6. Tingog sa Carbohanon

by Lance Christian Gabriel (Pilipinas)

- kwento ito ng mga manininda sa lugar ng Carbon sa Cebu, na sa kalaunan ay dinemolis upang pagtayuan ng malaking mall

7. Hito

by Stephen Lopez (Philippines)

- may pagka-sureyal o hindi makatotohanan ang pagkakasalaysay sa kwento, dahil kinakausap ng hito ang isang batang babae, pinakita rito ang panahon ng batas militar

Matapos ang mga palabas ay nagkaroon ng tatlumpung minutong question and answer, kung saan ang naroong mga tagapagsalita ay sina Gani Abunda ng IID, direktor Lance Gabriel, at direktor Stephen Lopez. Di na ako nakapag-notes ng kanilang mga sinabi, lalo na't ang mga nagtanong ay pawang mga kabataan.

Bagamat marami na rin akong naisulat na maikling kwento, na nalalathala sa blog at sa pahayagang Taliba ng Maralita, ito ang hindi ko pa nagagawa, ang paglikha ng maikling pelikula. Dahil sa tulad kong aktibistang pultaym, mahal magsagawa ng ganitong mga pelikula, kahit maiikli lang. Subalit nais ko ring subukan. Lalo na't ang paksa ay hinggil sa karapatang pantao, paghahanap ng panlipunang hustisya, usaping manggagawa at maralita, at pagbabago ng bulok na sistema.

nanood ako ng pitong pelikulang Asyano

mula sa Timog Silangang Asya

ito ang aking aktibidad sa kaarawan ko

isyung karapatan at hustisya

ninais ko'y isang makabuluhang pagdiriwang

kaysa tumagay sa kaarawan

lalo na't uhaw sa katarungan ang lupang tigang

mabuting batid ang kasaysayan

sa kawalang hustisya ba'y basta lang di iimik

ano nga bang iyong nalilirip

pag ang isang bansa sa inhustisya'y tumitirik

hustisya ba'y isang panaginip

mga pelikulang nasabi'y aking napanood

dahil walang magawa sa bahay

ngunit mga isyung sa puso't diwa ko'y umanod

na hanggang ngayon pa'y naninilay

10.02.2024

Nais namin ng mas maayos na kamatayan - Tula ni Mosab Abu Toha (makatang Palestino)

NAIS NAMIN NG MAS MAAYOS NA KAMATAYAN

Tula ni Mosab Abu Toha

(Salin ng tulang Palestino)

(Malayang salin ni Gregorio V. Bituin Jr.)

Nais namin ng mas maayos na kamatayan.

Pinapangit at pinilipit ang aming katawan

ng burda ng mga punglo at granadang nagputukan.

Mali ang bigkas ng aming pangalan

sa radyo at telebisyon

Ang aming larawang nakadikit sa dingding 

ng aming gusali ay kumupas na't namutla.

Nawala ang mga nakaukit na tala sa aming lapida,

na natatakpan ng dumi ng mga ibon at bayabag.

Walang nagdidilig sa mga punong nagbibigay 

ng lilim sa aming libingan.

Ang nagliliyab na araw ay nagapi 

ng aming naaagnas na katawan.

10.01.2024

Pinaghalawan ng tula mula sa kawing na: 

https://adarshbadri.me/letters/poems-that-tell-the-story-of-palestine/  

Proyektong pagsasalin na balak ilunsad bilang aklat sa Nobyembre 29, 2024, International Day of Solidarity with the Palestinian People

Kung dapat akong mamatay - tula ni Refaat Alareer (makatang Palestino)

KUNG DAPAT AKONG MAMATAY

TULA NI REFAAT ALAREER

(Salin ng tulang Palestino)

(Malayang salin ni Gregorio V. Bituin Jr.)

Kung dapat akong mamatay,

dapat kang mabuhay

upang isalaysay ang aking kwento

upang ibenta ang mga gamit ko

upang bumili ng isang pirasong tela

at ilang mga pulseras,

(gawin itong puting may mahabang buntot)

upang ang isang musmos, saanmang lugar sa Gaza

habang mata'y nakatitig sa langit

nag-aabang sa kanyang amang umalis nang naglalagablab—

nang hindi nagpaalam kahit kanino

hindi man lang sa laman ng kanyang laman

o maging sa kanyang sarili—

nakikita ang saranggola, ang saranggolang

ginawa mo, na lumilipad sa itaas

at saglit na naisip na mayroong anghel doon

na bumabalik nang may pag-ibig

Kung dapat akong mamatay

hayaang dalhin nito'y pag-asa

hayaang ito'y maging kwento 

10.01.2024

Pinaghalawan ng tula mula sa kawing na: 

https://inthesetimes.com/article/refaat-alareer-israeli-occupation-palestine 

Proyektong pagsasalin na balak ilunsad bilang aklat sa 

Nobyembre 29, 2024, International Day of Solidarity with the Palestinian People

Magkakulay ay pagdugtungin

MAGKAKULAY AY PAGDUGTUNGIN

makukulay na bilog ay pakatitigan

at magkaparehong kulay ay pagdugtungin

animo'y napakapayak ng panuntunan

laro ng lohika kung pakaiisipin

ito ngayon ang kinagigiliwang laro

matapos magtrabaho nitong abang lingkod

pinakapahinga na kapag hapong hapo

sa maghapong tila kalabaw kung kumayod

pag tumunganga sa kisame'y magninilay

dudurugin ang utak sa maraming paksa

paano nga ba bawat tula'y maging tulay

upang dinggin ng pamahalaan ang dukha

kayhusay mo kapag kulay ay napagdugtong

na tandang mapanuri ka, listo't marunong

- gregoriovbituinjr.

09.30.2024

* mula sa app game na Dot Line

Pagsusunog ng kilay

PAGSUSUNOG NG KILAY

"The first duty of a revolutionary is to be educated." ~ Che Guevara

nagsusunog pa rin nitong kilay

upang pagsusuri ko'y humusay

maraming inaaral na tunay

samutsaring paksang naninilay

di lang sa eskwela makukuha

ang mga natutunan ng masa

ang dunong at pag-aanalisa

ay sa paligid din makikita

tayo'y magbasa ng dyaryo't aklat

kayraming isyung mahahalungkat

na makatutulong din ng sukat

upang mahasa't makapagmulat

ika nga, una nating tungkulin

ay matuto ng laksang aralin

lalo't sistema'y nais baguhin

nang lipunang makatao'y kamtin

- gregoriovbituinjr.

09.30.2024

Kaylakas ng ulan sa madaling araw

KAYLAKAS NG ULAN SA MADALING ARAW

gising pa rin ako kahit madaling araw

dahil ulan sa yero'y nakabubulahaw

nagtalukbong ng kumot habang giniginaw

nais umidlip ngunit tulog ko'y kaybabaw

paligid ay nilagyan ko ng mga balde

dahil tumutulo na ang yerong kisame

mahirap humimbing, baka magbaha dine

sa loob ng bahay, ay, kaytinding bagahe

minsan, titila at agad muling papatak

ang ulan, talagang mabibigat ang bagsak

animo buong tahanan na'y pinipisak

tila bubong at puso ko na'y winawasak

di na simpleng ulan, kundi unos na, unos

buti kung sakahan ang didiligang lubos

paano pag binaha'y lungsod ng hikahos?

ang magagawang tulong pa rin ba ay kapos?

madaling araw, tuloy ang pagsusulat ko

kayraming paksa: baha, unos, anod, bagyo

mitigasyon, adaptasyon, klimang nagbago

pati lagay ng paslit na nagdidiliryo

- gregoriovbituinjr.

09.30.2024

Diwa't salita

DIWA'T SALITA

"Thoughts are the gun. Words are the bullets." ~ tatak mula sa isang tshirt

sa pagkatha ng kwento o tula

dapat malay sa diwa't salita

ugnayan ng dalawang adhika'y

paano ginagamit ng tama

mula sa kasabihang masiste

kaisipan ang tangan mong riple

salita naman ang punglo dine

ang diwa't salita ang mensahe

sa pag-akda ng tula o kwento

nobela, o sanaysay man ito

diwa't salita'y gamiting wasto

nang may kapayapaan sa mundo

ang bumuo ng sibilisasyon

ay diwa't salita ng kahapon

na nagagamit pa hanggang ngayon

at mga sunod pang henerasyon

- gregoriovbituinjr.

09.29.2024

Paalala sa pintuan

PAALALA SA PINTUAN

naroon ang paalala sa pinto

kung hihilahin ba o itutulak

Ingles muna, sunod ay Filipino

Hapon o Tsino't Koreanong sulat

isa'y "Pull the Door" kung nais pumasok

isa'y "Push the Door" kung nais lumabas

iinom doon ng kapeng mausok

o kung nais mo'y masarap na gatas

sa isang mall sa Cubao ko nakita

kaya kinodakan ko ito agad

upang maitula ko kapagdaka

nahalina sa simbolo't panulat

kulang ng panulat Baybayin natin

na magandang dito'y isamang sadya

dapat ay may katutubong Baybayin

subalit sinong magpapasimula?

- gregoriovbituinjr.

09.28.2024

Tapat na dyanitor

TAPAT NA DYANITOR

dyanitor siyang tunay na kahanga-hanga
pagkat sinoli niya'y pitakang nawala
at di lamang isa kundi dalawang beses
na masasabi mong kalooba'y kaylinis

apat na buwan pa lang na nagtatrabaho
bilang dyanitor ang tapat na mamang ito
ang kanyang pangalan ay Vicente Boy Dalut
nagsoli ng wallet, di naging mapag-imbot

malinis ang iskul, malinis pa ang budhi
katapatan niya'y maipagkakapuri
ayon kay Kagawad Pulido, nararapat
lamang parangalan ang mga taong tapat

nagpapasalamat ang mga estudyante
sa kanilang iskul sa Rosario, Cavite
katapatan niya'y isa nang inspirasyon
sa bayan at institusyon ng edukasyon

sa taong tapat, kami rito'y nagpupugay
mabuhay ka, Vicente Boy Dalut, Mabuhay!
sa anumang larangang iyo pang tahakin
nawa ginawa mo'y sa tagumpay ka dalhin

- gregoriovbituinjr.
09.27.2024

* ulat mula sa pahayagang Abante, Setyembre 27, 2024, pahina 8

Mula sinapupunan hanggang hukay

MULA SINAPUPUNAN HANGGANG HUKAY

sa aking ugat ay nananalaytay

ang dugong bayani ngunit may lumbay

dapat na mayroong pagkakapantay

mula sinapupunan hanggang hukay

kaya patuloy kaming nangangarap

ng isang sistemang di mapagpanggap

kundi lipunang walang naghihirap

pagkat ginhawa na'y danas nang ganap

kaibigan, maaari ba nating

sabay-sabay na ito'y pangarapin

ang pagsasamantala'y gagapiin

at lipunang may hustisya'y kakamtin

kaya ipaglaban nating totoo

maitayo'y lipunang makatao

may pagkakapantay-pantay ang tao

at walang sinumang api sa mundo

- gregoriovbituinjr.

09.26.2024

Magsing-irog

MAGSING-IROG

lagi tayong magkaugnay

sa gitna ng tuwa't lumbay

ay mag-iibigang tunay

di tayo maghihiwalay

sinasamba kita, sinta

mabago man ang sistema

makamit man ang hustisya

pakaiibigin kita

sa pagbabakasakali

pagsinta'y naipagwagi

di papayag maduhagi

ng sinumang mang-aglahi

tara na sa paraiso

na animo'y kalaboso

ikaw na sintang totoo'y

kukulungin sa bisig ko

- gregoriovbituinjr.

09.25.2024

* litrato mula sa google

Dalawang magkaibang aklat, iisa ang pabalat

DALAWANG MAGKAIBANG AKLAT, IISA ANG PABALAT

Maikling sanaysay at tula ni Gregorio V. Bituin Jr.

Nitong Manila International Book Fair 2024, sa SMX, ay nakabili ako ng dalawang magkaparehong aklat, sa booth ng UP Press, ngunit magkaiba ng Volume. Ang unang aklat ay The Achieve of, the Mastery, Filipino Poetry and Verse from English, mid-'90s to 2016; The Sequel to A Habit of Shores, Volume I, at ang ikalawang aklat ay may gayon ding pamagat, ngunit Volume II. Pareho itong inedit nina national artist for literature Gemino H. Abad at Mookie Katigbak-Lacuesta.

Noong araw na iyon ay nakabili ako ng 15 aklat, na halos pampanitikan lahat. Ang pito ay tigtitrenta pesos, at limang tigpi-P59. Kaya marahil ay di ko napansin na may magkaparehong aklat, na mabigat din nang binuhat kong lahat. Kaya ang nabanggit kong dalawang aklat sa itaas ay hindi ko napunang nabili ko pala pareho. Akala ko nga ay parehong libro ang nabili ko, kaya labis akong nanghihinayang. Subalit sa pagsusuri ay nakita kong magkaiba pala, ang isa ay Volume I at ang isa ay Volume II. Buti na lang.

Ang Volume I, na hanggang pahina 430, ay nagkakahalaga ng P100 at ang Volume II, na hanggang pahina 440, ay P59 lamang. Sa nilalaman, magkapareho rin mula pahina xvii - Acknowledgements, at mula pahina xix hanggang xxxiv - General Introduction: The Achieve of, the Mastery. Sa bandang dulong kabanata ng aklat ay magkapareho rin ang nilalaman ng Poets' Bio-Notes and Sources of Poems, na binubuo ng 68 pahina.

Pareho rin ang disenyo ng pabalat, kaya akala ko'y parehong aklat. Napatanong ako sa aking sarili: Bakit hindi man lang pinag-iba ang disenyo ng pabalat ng Volume I at Volume II? Wala na bang ibang naisip na disenyo ang nag-layout nito? Dapat ay pinag-iba nila ang disenyo ng pabalat upang hindi makalito, at hindi hahanapin kung anong volume ba ito.

Subalit mula pahina 1 ay nagkaiba na ang nilalaman. Sa Volume I ay nalathala ang mga tula ng dalawang national artist for literature ng bansa - sina Edith Tiempo at Cirilo F. Bautista. Magkaiba naman ng volume ang mag-amang Mario at Maningning Miclat. Kasama naman sa Volume II ang anim na tula ng editor ng nasabing aklat na si Mookie Katigbak-Lacuesta.

Animnapu't pitong makata ang bumubuo ng Volume I, habang pitumpu't apat na makata naman ang nasa Volume II. Bale isandaan at apatnapu't isang makata lahat. Binilang ko rin ang talambuhay ng bawat makata sa dulo ng aklat, at 141 din silang lahat.

Sa ngayon, nais kong namnamin muna ang mga kathang tula sa Ingles ng mga makatang Pinoy na nasa aklat. At kumatha ng munting tula sa usaping naisiwalat.

DALAWANG MAGKAIBANG AKLAT, IISA ANG PABALAT

pag-uwi ng bahay, ako'y sadyang nagulat

akala ko, nabili ko'y parehong aklat

pagkat pareho ang disenyo ng pabalat

panghihinayang sa puso ko'y umakibat

hanggang sa masuri kong magkaiba pala

ang dalawang libro, at Volume I ang una

magkasingkapal, Volume II naman ang isa

buti na lang, tingin ko'y pareho talaga

pareho rin ang una't huling kabanata

ngunit ang nilalaman ay nag-ibang sadya

katipunan ng tula ng mga makata

katasin mo't may libog, danas, luha't tuwa

bawat tulang narito'y nais kong manamnam

kung alin ang matamis, maalat, maanghang

dapat lang nating maunawa't malasahan

ang dagta't gata ng kanilang panulaan

06.24.2024

Palasiwi

PALASIWI

palasiwi pala pag sinalin sa ating wika

ang upong cross-legged o nakasalampak sa lupa

at magkakurus ang paa sa harap, tingnan mo nga

yaong larawang ipinaliwanag ng patula

nabasa sa UP Diksiyonaryong Filipino

na may sarili pala tayong salitang ganito

na dapat ay gawin nating popular na totoo

upang bagong henerasyon ay magamit din ito

madalas palasiwi akong umupo sa bahay

imbes na sa silya, nakasalampak akong husay

sa sahig, habang sa dulang ay nagtitipang tunay

sa kompyuter habang patuloy pa ring nagninilay

sa mga pagtitipon sa labas na nadaluhan

minsan palasiwi kaming uupo sa damuhan

doon ay magbabahaginan ng nasa isipan

na madalas mauwi sa tawanan at kwentuhan

- gregoriovbituinjr.

09.24.2024

* palasiwi - mula sa UP Diksiyonaryong Filipino, p.891

* litrato ng palasiwi mula sa google

Papogi lang ang mga trapo

PAPOGI LANG ANG MGA TRAPO

ibinulgar ng Mambubulgar ang katotohanan

na ibinotong mga artista'y papogi lamang

na di makapagserbisyo ng matino sa bayan

ika nga ng sambayanan, sila'y hanggang porma lang

marami nga raw namamatay sa akala, di ba?

akala ng masa, gaganda na ang buhay nila

dahil binoto'y idolo nilang bida't artista

ngayon, tanong niya: "Ba't puro papogi lang sila?"

pinakitang nagdarasal ang masa sa litrato

na sinisisi'y mga artistang kanyang idolo

sumagot naman ang langit sa mahirap na ito:

"Iyan ang napapala ng bobotanteng tulad mo!"

walang pinag-iba sa dinastiyang pulitikal

na ilang henerasyon nang naupo nang kaytagal

na lugar ay hinahawakan ng kamay na bakal

subalit pag-unlad ng buhay ng masa'y kaybagal

tama na ang pamumuno ng mga naghahari

palitan na ang bulok na sistema, hari't pari

dapat tayong magkaisa sa diwang makauri

ilagay sa posisyon ay atin namang kauri

- gregoriovbituinjr.

09.23.2024

* komiks mula sa pahayagang Bulgar, Setyembre 23, 2024, pahina 4

Pera ng bayan

PERA NG BAYAN

paano ba dapat gamitin ang pera ng bayan?

dapat batid iyan ng sinumang nanunungkulan

dahil sila'y halal, ibinoto ng taumbayan

dapat sa kapakanang pangmasa ang katapatan

perang di dapat magamit sa sariling interes

kundi sa kapakanan ng maraming nagtitiis

sa hirap dahil sa kapritso ng kuhila't burgis

na katiwaliang ginawa'y makailang beses

dapat pera ng bayan ay gamitin sa serbisyo

ngunit di sa kapakanan ng tusong pulitiko

di para sa dinastiyang pulitikal at trapo

at lalo na, serbisyo'y di dapat ninenegosyo

kayraming corrupt na pera ng bayan ay inumit

iba'y ginagamit upang sila'y iboto ulit

dapat batid nilang iulat paano nagamit

ang pera ng bayan, gaano man iyon kaliit

ah, wala tayong kakampihan sa sinumang paksyon

ng naghaharing uri, kampon man niya o niyon

maging tapat lang ang halal sa sinumpaang misyon

ay makatitiyak ng suporta sinuman iyon

- gregoriovbituinjr.

09.23.2024

* ulat at litrato mula sa People's Journal Tonight, Setyembre 23, 2024

Lovely Inan, naka-2 ginto sa World Weightlifting

LOVELY INAN, NAKA-2 GINTO SA WORLD WEIGHTLIFTING

tulad ni Caloy Yulo, nakadalawang ginto rin

si Lovely Inan sa sinalihan niyang weightlifting

ayon sa ulat, nauna si Angeline Colonia

na makakuha rin ng dalawang gintong medalya

animo'y sinusundan nila ang nagawang bakas

ng Olympic gold medalist na si Hidylin Diaz

aba'y nahaharap sa magandang kinabukasan

ang ating mga Olympian sa nasabing larangan

Lovely Inan at Angeline Colonia, pagpupugay

sa napili ninyong larangan ay magpakahusay

sa mga bagong dugo'y tunay kayong inspirasyon

kapuri-puring binuhat ninyo ang ating nasyon

maraming salamat sa inyong inambag sa bansa

kayo'y magagaling at tunay na kahanga-hanga

- gregoriovbituinjr.

09.23.2024

* ulat mula sa pahayagang Bulgar, Setyembre 23, 2024, pahina 12

Tao ka ba?

TAO KA BA?

aba'y nagtatanong sa atin ang internet

o ang A.I. o artificial intelligence

beripikahin: "Are you human?", "Tao ka ba?"

upang mabatid na tao ka nga talaga

tinanong ba'y ang di kayang gawin ng A.I.?

o kung tao ka, dapat mayroong patunay?

may beripikasyon "to fight spam and abuse,

please verify you are human", gawin nang lubos

batid ba natin kung kompyuter ang kausap

o tao rin tulad natin yaong kaharap

na tulad sa messenger o pag nag-zoom meeting

gamit ang teknolohiyang dapat alamin

kailangan daw ang human verification

upang matuloy ang nakabinbin mong layon

tanong: "Tao ka ba?", walang paligoy-ligoy

sagutin mong "Yes" upang makapagpatuloy

- gregoriovbituinjr.

09.22.2024

* litrato mula sa isang app

Pusang kumakain ng halaman

PUSANG KUMAKAIN NG HALAMAN

nabidyuhan ni misis si alaga

naroong kumakain ng halaman

buti't nakunan niya iyong sadya

na di ko naman natitiyempuhan

iyon pala ang kanyang kinakain

pag gutom at wala kami sa bahay

pag nasa labas at di mapakain

ang pusa, nginangata yaong uhay

o tanim na tanglad o damong ligaw

na basta na lang tumubo sa paso

na para kay alaga'y nakatighaw

ng uhaw, gutom, sakit, o siphayo

ah, batid ng pusa ang kalikasan

at ang pagkain ng halamang gamot

na pag siya'y aming napabayaan

ay kanyang batid kung saan susuot

- gregoriovbituinjr.

09.22.2024

* mapapanood ang bidyo sa kawing na: https://fb.watch/uLqc8i91ZM/ 

Salin ng First Quarter Storm: Unang Sigwa ng Sangkapat o Sigwa ng Unang Sangkapat?

SALIN NG FIRST QUARTER STORM: UNANG SIGWA NG SANGKAPAT O SIGWA NG UNANG SANGKAPAT?

Munting pagninilay at tula ni Gregorio V. Bituin Jr.

Nitong ikalimampu't dalawang anibersaryo ng batas militar ay dumalo ang inyong lingkod sa paggunita sa araw na ito sa isang aktibidad sa Bantayog ng mga Bayani. May aktibidad sa awditoryum na puno ng maraming tao.

Mataman akong nakinig sa mga nagsalita. Narinig ko sa isang tagapagsalita ang "Unang Sigwa ng Sangkapat" na siyang pagkakasalin o translasyon umano ng First Quarter Storm. Dalawang beses niya itong inulit, at isinulat ko agad ito sa munti kong kwaderno. Bakasakaling magamit ko sa sanaysay, tula at iba pang sulatin.

Subalit napaisip din ako. "Unang Sigwa ng Sangkapat" nga ba ang totoong salin ng First Quarter Storm? O baka naman Sigwa ng Unang Sangkapat, na siya kong palagay. Bakit kamo?

Sa "Unang Sigwa ng Sangkapat", ang noun o pangngalan ay Sangkapat o Quarter. Kung gayon, ang "Unang Sigwa" ang adjective o pang-uri.

Subalit pag ating sinuri ang pariralang First Quarter Storm, ang pangngalan o noun sa First Quarter Storm ay Storm, hindi Quarter. Kumbaga iyon ang pinakapaksa.

Anong klaseng storm iyon? First Quarter. Kaya ang First Quarter ang pang-uri o adjective ng Storm. Kaya dapat munang isalin ang First Quarter o Unang Sangkapat. 

Sa First Quarter naman, ang noun ay Quarter at ang adjective ay First.

Pag isinalin sa Ingles ang "Unang Sigwa ng Sangkapat" ay First Storm of Quarter, dahil ang Unang Sigwa ay First Storm.

Pag isinalin sa Filipino ang First Quarter ay Unang Sangkapat. Samakatuwid, ang salin ng First Quarter Storm ay Sigwa ng Unang Sangkapat, kung pagbabatayan ang balarilang Filipino. Hindi Unang Sangkapat Sigwa, lalong hindi rin Unang Sigwa ng Sangkapat.

ANG SALIN NG FQS

Sigwa ng Unang Sangkapat ang tamang salin

ng First Quarter Storm, salin para sa akin

kaya nga hindi Unang Sigwa ng Sangkapat

dahil First Storm of Quarter ang masisipat

tingnan natin ang pagkakapwesto ng Storm

makikitang siya'y noun o pangngalan doon

habang First Quarter ay adjective o pang-uri

ng Storm, pag iyong sinipat at sinuri

kung may nagkamali man ay maitatama

lalo't salin ng First Storm ay Unang Sigwa

sa pwestuhan, adjective ang First, noun ang Quarter

at Unang Sangkapat ang salin ng First Quarter

tagapagsalita'y buong nirerespeto

subalit sana'y matanggap ang pagwawasto

paumanhin, sana'y di ako nakasakit

ng damdamin, ngunit wastong salin ay giit

09.21.2024

Maibabalik nga ba ang kahapon?

MAIBABALIK NGA BA ANG KAHAPON?

may dalawang kahulugan ang katanungang iyon

umaasang maibabalik pa ang dating buhay

o huwag nang ibalik ang mga nangyari noon

kung saan panahong iyon ay kayraming namatay

ibalik ang dati na ang mga mahal sa buhay

ay di pa nabiktima ng buhong na diktadura

upang di natin dinaranas ang kaytinding lumbay

may desaparesido at bulok pa ang sistema

"Batas Militar, Parang Pamilyar", iyan ang tema

ng paggunita sa naganap na marsyalo noon

"Bagong Lipunan, Bagong Pilipinas", anong iba?

kaya "Never Again, Never Forget" ay ating misyon

huwag na nating ibalik ang kahapong kaytindi

na mismong diktadura'y halimaw sa mamamayan

nabiktima't humihiyaw ng hustisya'y kayrami

sapilitang iwinala'y di pa natatagpuan

ibabalik ba ang kahapong walang diktadura?

bakasakaling buhay pa ang ating minamahal...

"Never Again, Never Forget", halina't magkaisa

nangyari noon ay paghanguan natin ng aral

- gregoriovbituinjr.

09.21.2024

* ang bidyo ay kuha ng makatang gala sa paggunita sa ikalimampu't dalawang anibersaryo ng batas militar, sa pangunguna ng Philippine Alliance of Human Rights Advocates (PAHRA), sa Bantayog ng mga Bayani, Setyembre 21, 2024

* inawit ng Soulful Band ang awiting Pana-Panahon ni Noel Cabangon, at sumabay naman sa pag-awit ang mga dumalo sa pagtitipon

* mapapanood ang bidyo sa kawing na: https://fb.watch/uKuFUPiNZ6/ 

Paglutang ng saksi

PAGLUTANG NG SAKSI

sa komiks na Bugoy ni Mang Nilo

sa dyaryong P.M. mababasa mo

ang usapan ng dalawang pulis

hinggil sa paglutang daw ng witness

tanong: nahan ang witness sa krimen

sabi mo, lumutang na ang witness

sagot sa kanya'y ikauuntog

lumutang na ang saksi... sa ilog

nabiktima ng 'salvage' ang saksi

biktima ng sinumang salbahe

komiks iyon na dapat patawa

nabanggit ay kawalang hustisya

ang pinaslang na saksi sa krimen

na sa korte marahil aamin

ngunit saksi'y inunahang sadya

ng mga salbaheng gumagala

akala mo'y tatawa ka sa joke?

binunyag pala'y gawaing bugok

may malagim na katotohanang

ang hinihiyaw ay katarungan

- gregoriovbituinjr.

09.21.2024

* komiks mula sa pahayagang Pang-Masa, Setyembre 20, 2024, pahina 7

Level 69 - parehong kulay ng ruskas

LEVEL 69 - PAREHONG KULAY NG RUSKAS

dapat na ating mapag-ugnay

ang magkakaparehong kulay 

ng ruskas sa bawat turnilyo

kung laro'y nais ipanalo

kulay kasi'y magkakaiba

may asul, lunti, lila, pula

payak lang ang alituntunin:

magkakulay ay pagtabihin

app itong dinawnlod kong sadya

nang maehersisyo ang diwa

pag pahinga lang nilalaro

nang mawala ang pagkahapo

turnilyo't ruskas ay mag-partner

kaya walang sinumang ander

larong ito'y kalugod-lugod

tila kinakatha'y taludtod

- gregoriovbituinjr.

09.21.2024

* litrato mula sa app game na NutsSorter

Ngiyaw

NGIYAW

ngiyaw ng ngiyaw si alaga

musikang ikinatutuwa

sa aki'y humihingi kaya?

pagkat gutom na't walang daga?

kay-ingay niya buong gabi

ako naman ay nawiwili

ngunit siya'y may sinasabi

ano kayang kanyang mensahe?

mamaya kaya ay uulan?

parang ipis na naglabasan?

o baka iyon ang paraan?

nang siya'y pansinin ko naman?

ngiyaw ay paglalambing niya

upang alagaan ko siya

sige, ngumiyaw ka lang muna

pagkain mo'y ihahanda na

- gregoriovbituinjr.

09.18.2024

* mapapoanood ang bidyo sa kawing na: https://fb.watch/uHKb6XVUZp/ 

Pagsasamang maluwat

PAGSASAMANG MALUWAT

dapat ang pagsasama'y matibay

ito ang lagi kong naninilay

si Eros at Venus ba ang gabay

o mga magulang ang patnubay

dapat bang ang pag-ibig ay wagas

ang dapat ba'y tsokolate't rosas

o mas dapat unahin ang bigas

bilang tulay sa magandang bukas

pag-ibig ba'y pulos pulutgata

o mabubulaklak na salita

pagsinta ba'y idaan sa tula

o sa puso ng dinidiwata

madalas aking nadadalumat

iwing pagsinta'y lalaging tapat

ika nga, pagsasamang maluwat

ay dapat nang ipagpasalamat

- gregoriovbituinjr,

09.17.2024

Daniel Quizon, bagong Chess Grandmaster ng Pilipinas

DANIEL QUIZON, BAGONG CHESS GRANDMASTER NG PILIPINAS

si Chess International Master (I.M.) Daniel Quizon

ang panglabingwalong Chess Grandmaster ng ating bansa

nang two-thousand five hundred ELO rating ay maabot

at nakuha ang kailangang tatlong grandmaster norm

dalawampung anyos pa lamang nang maging grandmaster

nang si G.M. Efimov ay pinisak ng woodpusher

na Pinoy, doon sa FIDE Chess Olympiad sa Budapest

sa bansang Hungary, pinakitang Pinoy ang Da Best

sa AQ Prime ASEAN Chess Championship ang unang norm

sa Eastern Asia Chess Championship ang ikalawang norm

sa Hanoi Grandmasters Chess Tournament ang ikatlong norm

nakamit niya ang pinapangarap niya't misyon

sa bagong Pinoy Chess Grandmaster, kami'y nagpupugay

karangalan ka ng bansa sa kahusayang taglay

magpatuloy ka't kamtin ang marami pang tagumpay

sa iyo, Grandmaster Quizon, mabuhay ka! Mabuhay!

- gregoriovbituinjr.

09.16.2024

* ulat mula sa pahayagang Bulgar at pahayagang Abante, Setyembre 16, 2024

.

.

.

TALAAN NG MGA FILIPINO CHESS GRANDMASTERS:

1st Grandmaster - Eugene Torre

2nd Grandmaster - Rosendo Carreon Balinas Jr.

3rd Grandmaster - Rogelio "Joey" Antonio Jr.

4th Grandmaster - Buenaventura "Bong" M. Villamayor

5th Grandmaster - Nelson I. Mariano III

6th Grandmaster - Mark C. Paragua

7th Grandmaster - Darwin Laylo

8th Grandmaster - Jayson Gonzales

9th Grandmaster - Wesley Barbasa So

10th Grandmaster - John Paul Gomez

11th Grandmaster - Joseph Sanchez

12th Grandmaster - Rogelio Barcenilla

13th Grandmaster - Roland Salvador

14th Grandmaster - Julio Catalino Sadorra

15th Grandmaster - Oliver Barbosa

16th Grandmaster - Richard Bitoon

17th Grandmaster - Enrico Sevillano

18th Grandmaster - Daniel Quizon

Janelle Mae Frayna - Unang Woman Grandmaster ng bansa

mula sa kawing na: https://www.facebook.com/philippinechessgrandmasters/ 

Reyes Cup sa World Billiard, ipinangalan kay Efren "Bata" Reyes

REYES CUP SA WORLD BILLIARD, IPINANGALAN KAY EFREN "BATA" REYES

Team Asia versus Team Europe sa kauna-unahang Reyes Cup

na pandaigdigang tunggalian ng magagaling sa bilyar

ipinangalan kay Efren "Bata" Reyes, ang Greatest Of All Time

o GOAT, tinaguriang "The Magician" sa buong mundo'y sikat

ang unang Reyes Cup ay gaganapin sa Oktubre sa bansa

na paligsahan ng mga iniidolo't kahanga-kanga

sa Ninoy Aquino Stadium ay magpapagalingang sadya

ang mga cue artist ng Asya at Europa ay magbabangga

ang format ng Reyes Cup ay tulad ng Mosconi Cup umano

apat na araw, dalawang elite team ang talagang sasargo

unang Reyes Cup ay dapat pagwagian ng mga Asyano

lalo't pinangalan kay Efren Reyes ang paligsahang ito

ang team captain ng Team Europe ay ang cue artist na si Karl Boyes

ang team captain naman ng Team Asia ay si Efren "Bata" Reyes

sinong mas magaling tumumbok, ang madiskarte at mas wais

halina't abangan natin ang Team Asia laban sa Europe's best

- gregoriovbituinjr.

09.16.2024

* ulat mula sa pahayagang Abante, Setyembre 15, 2024, p.12

Pinoy cue artist 'Bad Koi' Chua, Kampyon sa World 9-Ball Tour

PINOY CUE ARTIST 'BAD KOI' CHUA, KAMPYON SA WORLD 9-BALL TOUR

Congratulations kay Johann Chua

nang sa bilyar ay tinalo niya

ang Taiwanese, iskor, 13-1 pa

noong Biyernes sa Shanghai, China

sinundan sina Rubilen Amit

at Carlo Biado sa nakamit

na tagumpay at bansa'y binitbit

kasaysaya'y kanilang inukit

tatlong Pinoy world champion sa 9-ball

ngayong taon ng twenty-twenty four

sino pang sa kanila'y hahabol?

streak bang ito'y sinong puputol?

pagpupugay, mabuhay ka, Bad Koi

ang tagumpay mo'y ipagpatuloy

- gregoriovbituinjr.

09.16.2024

* ulat mula sa pahayagang Bulgar, Setyembre 15, 2024, p.12

Ayaw kumain sa plato

AYAW KUMAIN SA PLATO

nilagay ko na nga sa plato ang kanyang pagkain

ilalabas pa sa plato't sa sahig kakainin

kaya nga may plato upang doon siya kumain

subalit di sanay magplato ang alaga namin

ganyan din ang ibang pusang dumadalaw sa bahay

para bang sanay silang pagkain ay tinatangay

kaya ba ayaw nilang magplato, di sila sanay

dahil pagkain, hinahagis lang ng kapitbahay

buti't marunong manghingi itong aming alaga

ngiyaw lang ng ngiyaw at mangangalabit sa hita

babahaginan ko na siya ng tira sa isda

ganyan lamang ang pamumuhay namin sa tahanan

animo'y pasko, punong-puno ng pagbibigayan

ang mahalaga'y nakakaalpas sa kagutuman

- gregoriovbituinjr.

09.15.2024

* mapapanood ang bidyo sa kawing na: https://fb.watch/uCEBIcZtNm/ 

Astang Diyos?

ASTANG DIYOS?

pag mga batang babae ay kanya raw ginalaw

ay di siya kundi Diyos sa kanila'y gumalaw

nagbabanta ang "angel of death" pag sila'y tumutol

ang gawaing ganito'y paano ba mapuputol?

kaytinding sinabi ni Senadora Hontiveros

sa suspek na panginoon, "Huwag kang astang Diyos!"

dahil krimen ng pastor ay krimen sa sambayanan

"People of the Philippines versus" suspek na pangalan

paano ba lalabanan ang "appointed son of God"

lalo na't kayrami pa nitong kabig at alagad

sana'y mapatunayan ang mga krimen ng suspek

mabigyang hustisya ang kinulapulan ng putik

pati ba Diyos ay ginagamit sa panghahalay?

ng mga batang babaeng walang kamalay-malay

ang mag-astang Diyos sa bayan ay talagang dagok

sa krimeng gawa sa kulungan ay dapat mapasok

- gregoriovbituinjr.

09.15.2024

* ulat at litrato mula sa pahayagang Abante, Setyembre 15, 2024, headline at pahina 2