XANADU
Maikling sanaysay at tula ni Gregorio V. Bituin Jr.
May awitin noon si Olivia Newton-John na ang pamagat ay Xanadu. Pamilyar pa ako hanggang ngayon sa tono ng nasabing awit.
Hanggang sa mabili ko sa Fully Booked ang aklat na Khubilai Khan, Lord of Xanadu, Emperor of China, na inakda ni Jonathan Clements.
Binalikan ko ang liriko ng awit. Narito ang ilang talata:
A place where nobody dared to go
The love that we came to know
They call it Xanadu (it takes your breath and it'll leave you blind)
And now, open your eyes and see
What we have made is real
We are in Xanadu (you dream of it, we offer you)
A million lights are dancing and there you are, a shooting star
An everlasting world and you're here with me, eternally
Xanadu, Xanadu
(Now we are here) in Xanadu
Isinalin ko ito sa wikang Filipino:
Isang lugar kung saan walang nangahas pumunta
Ang pag-ibig na ating nabatid
Tinatawag nila iyong Xanadu (tangay nito ang iyong hininga't iiwan kang bulag)
At ngayon, buksan mo ang iyong mga mata at tingnan
Kung ginawa natin ay totoo
Tayo'y nasa Xanadu (pinangarap mo ito, iniaalok namin sa iyo)
Isang milyong ilaw ang sumasayaw at narito ka, isang bulalakaw
Isang mundong walang hanggan at narito ka sa piling ko, magpakailanman
Xanadu, Xanadu
(Narito na tayo ngayon) sa Xanadu
Tila baga ang Xanadu na tinutukoy sa awit ay isang paraiso ng pag-ibig na walang nangahas magpunta dahil marahil malayo sa tunay na daigdig. O kaya'y isang lungsod ng mga ilaw na nasa kalawakan.
Subalit ang apo ni Genghis Khan, pinuno ng Mongolia noon, na si Khubilai Khan, ayon sa aklat na nabili ko, ay Lord of Xanadu, Emperor of China, o Panginoon ng Xanadu, Emperador ng Tsina. Nasa loob ba ng Tsina ang Xanadu, o nasa katabing lugar nitong Mongolia?
Naging duguan ba ang lupa ng Xanadu dahil sa pananakop nina Genghis Khan, at sumunod ay ang kanyang apong si Khubilai Khan? Sa awit, ang Xanadu ay isang lugar na hindi mapuntahan. Marahil, dahil ba isa na itong malawak na sementeryo na kayraming pinaslang ang hukbong pinamunuan ni Khubilai Khan? Ano ang itsura ng Xanadu ni Khubilai Khan?
Ayon sa Wikipedia (https://en.wikipedia.org/wiki/Xanadu), Xanadu may refer to: Shangdu, the summer capital of Yuan dynasty ruled by Khubilai Khaan, grandson of Genghis Khaan.
- a metaphor for opulence or an idyllic place, based upon Samuel Taylor Coleridge's description of Shangdu in his poem Kubla Khan
(Ang Xanadu ay maaaring tungkol sa: Shangdu, ang summer capital ng Yuan dynasty na pinamumunuan ni Khubilai Khaan, apo ni Genghis Khaan.
- isang metapora para sa karangyaan o isang lugar na may kaaya-ayang pamumuhay, batay sa paglalarawan ni Samuel Taylor Coleridge sa Shangdu sa kanyang tulang Kubla Khan
Ayon muli sa Wikipedia (https://en.wikipedia.org/wiki/Shangdu): Ang Xanadu o Shangdu ay matatagpuan sa kasalukuyang Zhenglan Banner, sa loob ng Mongolia. Noong Hunyo 2012, ginawa itong World Heritage Site para sa makasaysayang kahalagahan nito at para sa kakaibang paghahalo ng kulturang Mongolyano at Tsino.
Inilarawan din ito ng makatang si Samuel Taylor Coleridge sa kanyang tulang Kubla Khan, na ang unang talata ay ito:
In Xanadu did Kubla Khan
A stately pleasure-dome decree:
Where Alph, the sacred river, ran
Through caverns measureless to man
Down to a sunless sea.
So twice five miles of fertile ground
With walls and towers were girdled round;
And here were gardens bright with sinuous rills
Where blossom'd many an incense-bearing tree;
And here were forests ancient as the hills,
Enfolding sunny spots of greenery.
Balak kong isalin sa wikang Filipino ang buong tula ni Coleridge na nasa limampu't apat na taludtod. Subalit hindi pa magawa ngayon. Gayunpaman, nakahilera na ito sa aking mga planong tulang salin.
Sa ngayon, nais ko munang kumatha ng tula hinggil sa Xanadu:
XANADU
isang awiting narinig noon
inawit ni Olivia Newton-John
nakahahalinang dinggin iyon
pagkat mapapaindak ka roon
ang Xanadu'y isang lugar pala
tawag din ay Shangdu sa Mongolia
doon si Kubla Khan nakilala
at si Genghis Khan ay lolo niya
nakabili nga ako ng libro
naakit na ako ng titulo
ang "Khubilai Khan, Lord of Xanadu"
aba'y Xanadu, pamilyar ako
babasahin ko ang talambuhay
ni Khubilai Khan, at magninilay
ang Xanadu ba kung malalakbay
ay mapuntahan ko kayang tunay?
05.13.2024
