Lunes, Enero 8, 2024

Sa aklatan

SA AKLATAN

mabuti pang ang buhay ko'y gugulin sa aklatan
kaysa gabi-gabi'y aksayahin ko sa inuman
ano bang aking mapapala doon sa tomaan
kung wala naman iyong saysay at patutunguhan

sa aklatan, baka makakatha pa ng nobela
makapagbasa't malikha pa'y titik sa musika
kaytagal ko ring pinangarap maging nobelista
ngunit sa dagli't maikling kwento'y nagsasanay pa

paksa sa nobela'y laban ng uring manggagawa,
buhay at pakikibaka ng masang maralita,
kababaihan, bata, magsasaka, mangingisda,
bakit sistema'y dapat palitan ang nasa diwa

kaya nais kong nasa aklatan kaysa tumagay
doon ay dama ko ang tuwa, libog, dusa't lumbay
kaya pag may okasyon lang ako makikitagay
sa loob ng aklatan, loob ko'y napapalagay

- gregoriovbituinjr.
01.08.2024

Linggo, Enero 7, 2024

Naabutan ko ang Showa period sa Japan

NAABUTAN KO ANG SHOWA PERIOD SA JAPAN
Maikling sanaysay at tula ni Gregorio V. Bituin Jr.

Naabutan ko ang Showa period sa Japan, o ang panahong buhay pa si Emperor Hirohito, na arkitekto ng pananakop ng Hapon sa Pilipinas.

Namatay si Emperor Hirohito noong Enero 7, 1989, kung saan isa akong iskolar ng anim-na-buwan sa isang pabrika ng electronics sa Hanamaki City, Iwate Prefecture, mula Hulyo 16, 1988 hanggang Enero 15, 1989. Doon na ako nag-20th birthday.

Nag-aral ako ng radio-tv technician ng anim-na-buwan dito sa bansa. Tatlong buwan pa lang ay pinadala na ako at isa pang kaklase ng aming eskwelahan sa Japan upang mag-OJT, kaya hindi namin natapos ang aming kurso.

Nasa Japan ako sa huling limang buwan at tatlong linggo ng Showa period, at isang linggo ng umpisa ng Taisho period.

Pag-uwi ko sa Pilipinas, agad akong kinuha ng isang Japanese-Filipino company na ang produkto ay piyesa ng floppy disk ng kompyuter. Nakabase iyon sa Alabang, Muntinlupa. Ako'y machine operator sa Metal Press Department ng tatlong taon mula Pebrero 6, 1989 hanggang Pebrero 5, 1992. 

Manggagawa na ako sa kumpanya nang maisabatas ang Herrera Law noong 1989. Pebrero 6, 1992 nang mag-resign ako sa kumpanya upang mag-aral sa kolehiyo. Kumatha ako ng munting tula hinggil dito.

huling taon na pala ni Emperor Hirohito
nang sa Lungsod ng Hanamaki ay naroon ako
isa siyang emperor na patakara'y berdugo
nang bayan kong sawi ay nilusob nilang totoo

nadamay sa Ikalawang Daigdigang Digmaan
itong bayang mahal, dahil sa kanyang kagagawan
sapagkat nagpalawak sila ng nasasakupan
iyon ang una kong bansang pinuntahan - ang Japan

pinadala ng aking paaralan ang tulad ko
upang mag-aral ng kaalamang elektroniko
bilang O.J.T. ay doon ang una kong trabaho
pinadala ko naman sa pamilya ang sweldo ko

naabutan ko roon ang kapanahunang Showa
o panahong si Hirohito'y nanunungkulan pa
isang karanasang di ko malimutan talaga
bilang manggagawa, at ngayon, bilang aktibista

01.07.2024

* litrato mula sa google

Ang kuting

ANG KUTING

ilang linggo pa lang ang kuting
tila ba siya'y bagong gising
mula sa mahabang paghimbing
naglalaro ngunit marusing

dapat kong tanggalin ang muta
upang makakitang bahagya
gayon nga ang aking ginawa
upang kuting ay di lumuha

tatlo silang magkakapatid
iba'y naroon sa paligid
ang lagay nila'y binabatid
nang pagkain ay maihatid

ina nila'y hinahagilap
gutom na't ito'y hinahanap
gatas ay nais na malasap
ang nanay kaya'y maapuhap

- gregoriovbituinjr.
01.07.2024

* ang bidyo nito ay mapapanood sa https://fb.watch/psG-gRdc-x/

Mag-ina


MAG-INA

tunay na mapagmahal ang ina
kinakalinga ang anak niya
sinumang magpabaya'y di ina
kaya marahil turing ay puta

salamat sa inang mapagmahal
sa anak kaya nakatatagal
sa anumang problemang dumatal
pag-ibig sa puso'y bumubukal

ina'y kanlungan, tulay at gabay
nang anak ay mapanutong tunay
sa lahat ng ina, pagpupugay!
salamat, kayo'y aming patnubay!

- gregoriovbituinjr.
01.07.2024

* ang bidyo nito ay mapapanood sa https://fb.watch/psH2puMu16/ 

Sabado, Enero 6, 2024

Kung bakit hindi Goldilocks cake ang binili ko para sa bday ni misis?

KUNG BAKIT HINDI GOLDILOCKS CAKE ANG BINILI KO PARA SA BDAY NI MISIS?
Maikling sanaysay ni Gregorio V. Bituin Jr.

Ikaapatnapung kaarawan ni Misis ngayong Enero 6, 2024. Kabertdey niya ang mga artistang sina Sharon Cuneta, at Casey Legaspi na anak nina Zoren at Carmina. Kabertdey din niya ang namayapa nang si Nida Blanca. Aba, kabertdey din niya ang bayaning Katipunera na si Tandang Sora. At ang pangalan ni Misis ay Liberty. Kasingkahulugan ng inaasam nating Freedom, Independence, Kalayaan, Kasarinlan, di lang mula sa dayuhan, kundi sa pang-aapi at pagsasamantala ng tao sa tao.

Sa birthday niyang ito, ibinili ko siya ng cake. Subalit hindi kagaya ng nakagawian niya, hindi ako bumili ng cake sa Goldilocks. Dahil ako ang bibili ng cake, sinabi ko sa kanyang hindi Goldilocks cake ang bibilhin ko. Kaya nag-ikot kami sa Cubao, at napili ni Misis ang cake mula sa TLJ (hindi TVJ o Tito, Vic and Joey) Bakery, o The Little Joy Bakery. Siya ang pumili ng flavor.

Nais kong kahit sa pagbili ng cake ay maipakita ko ang katapatan sa uring manggagawa. Dahil noong taon 2010, nakiisa ako sa welga ng unyon ng Goldilocks. Nagwelga ang mga kasapi ng BISIG (Bukluran ng Independentang Samahang Itinatag Sa Goldilocks) dahil sa isyu ng retrenchment. Ako ay staff naman noon ng Bukluran ng Manggagawang Pilipino (BMP). Sa laban nga ni Pacquiao kay Joshua Clottey ng Ghana, doon kami sa piketlayn ng Goldilocks sa Shaw Blvd. nanood.

Natatandaan ko't nasaksihan ko, madaling araw nang itinirik ng mga manggagawa ang welga. Natatandaan ko, isa sa isyu ang pagkatanggal ng 127 manggagawa, na nais nilang maibalik sa trabaho. Natatandaan ko, nakiisa at natulog din ako sa piketlayn nila. Naglabas din kami ng nasa 100-pahinang aklat hinggil sa nasabing welga. Natatandaan ko, naroon kami hanggang matapos ang welga.

Bagamat matagal nang tapos iyon, hindi pa rin ako bumibili ng cake sa Goldilocks. Ni anino ko ay ayokong makitang nasa loob ng bilihan ng Goldilocks. Nais kong maging tapat sa aking sarili at sa manggagawa. Kaya ngayong kaarawan ni Misis, sinabi ko sa kanyang huwag kaming bibili ng cake sa Goldilocks, bagamat hindi ko siya sinasaway kung bumibili siya minsan ng cake sa Goldilocks, lalo't hindi naman ako kasama.

Marahil, mabubuhay pa ako ng ilang taon, at mamamatay nang hindi tumutuntong at bumibili sa Goldilocks upang ipakita na hanggang ngayon, nananatiling may bahid ng dugo ng manggagawa ang bawat cake doon, upang ipakitang sa ganito mang paraan ay maipakita ko ang aking puso, pagdamay at pakikiisa sa laban ng uring manggagawa. Ang paninindigang ito'y kinathaan ko ng tula.

di Goldilocks cake ang binili ko
para kay misis sa birthday nito
hanggang ngayon ay nadarama ko
bawat cake na nagmumula rito'y
may bahid ng dugo ng obrero

lalo't kaisa ako ng unyon
nang sila'y magsipagwelga noon
ni-retrench ang manggagawa roon
hanggang ngayon, ito'y aming layon
paglaya ng manggagawa'y misyon

01.06.2024

40 na si Misis

40 NA SI MISIS

Life begins at forty, sabi nila
Mahal ko, kwarenta anyos ka na
At sa araw mo'y binabati kita
Maligayang kaarawan, sinta

Ka-birthday mo si Sharon Cuneta,
Casey Legaspi, at Nida Blanca
Ka-birthday mo pa'y Katipunera
Ating bayaning si Tandang Sora

Matatatag na kababaihan
Di Marya Klara pagkat palaban
Kayo'y aming sinasaluduhan
Na halimbawa'y tinutularan

- gregoriovbituinjr.
01.06.2024

Biyernes, Enero 5, 2024

Saanman mapadpad

SAANMAN MAPADPAD

pupuntahan kita, aking sinta
kung naroon ka sa opisina
kung nagtampisaw ka sa aplaya
kung nasa rali ka sa kalsada

sasama pa rin akong maglakad
saanman tayo, sinta, mapadpad
kung kinakailangang lumipad
aking pakpak ay di masasadsad

upang malikha ang mga tula
ng hinahangad nating paglaya
na tangan ang prinsipyong dakila
haharapin ang anumang sigwa

halina, giliw, ako'y samahan
sa ating bawat patutunguhan
bayan ay ating paglilingkuran
sa laban, wala tayong iwanan

MALIGAYANG KAARAWAN!

- gregoriovbituinjr.
01.05.2024

Enero 21, 2024, Sentenaryo ng kamatayan ni V.I.Lenin


ENERO 21, 2024, SENTENARYO NG KAMATAYAN NI V.I.LENIN
Sanaysay at mga tula ni Gregorio V. Bituin Jr.

Sa ika-21 ng Enero ngayong 2024 ay aalalahanin natin ang ika-100 anibersaryo ng kamatayan ni Vladimir Ilyich Lenin. Tanong: Bakit natin aalalahanin ang sentenaryo ng kamatayan ni Lenin? Sino ba siya? Ano bang mga aral ang ating nasisilip sa kanyang buhay?

Noong 2007 ay nakapaglathala ang Aklatang Obrero Publishing Collective, na aking pinangangasiwaan, ng aklat na pinamagatang "Gabay sa Pag-aaral ng Leninismo" kung saan binuod ang apat na sulatin ni Lenin na nakasulat sa wikang Filipino. Ito ang "Ano ang Dapat Gawin? (What is to be done?), Dalawang Taktika (Two Tactics), Kaliwang Komunismo - Sakit ng Musmos (Left Wing - An Infantile Disorder), at Estado at Rebolusyon (State and Revolution). Naglalaman iyon ng 100 pahina. Sa mga sumunod na edisyon ng aklat ay nilagyan ko na iyon ng mga katha kong tula hinggil kay Lenin. Ang paglalathala ng kanyang mga tinagalog na sulatin ang munti nating ambag sa kanyang kadakilaan.

Subalit sino nga ba si Lenin? At bakit isa ang tulad kong aktibista sa nagpapahalaga sa kanyang alaala? Ayon sa Britannica.com, "Si Vladimir Lenin (ipinanganak noong Abril 10 [Abril 22, Bagong Estilo], 1870, Simbirsk, Russia—namatay noong Enero 21, 1924, Gorki [na ngayon ay Gorki Leninskiye], malapit sa Moscow) tagapagtatag ng Russian Communist Party (Bolsheviks), tagapagpasigla at pinuno ng Rebolusyong Bolshevik (1917), at ang arkitekto, tagabuo, at unang pinuno (1917–24) ng estadong Sobyet. Siya ang nagtatag ng samahang kilala bilang Comintern (Communist International) at ang pinagmulan ng salitang "Leninismo," ang doktrinang pinagsama ang mga gawa ni Karl Marx ng mga kahalili ni Lenin upang mabuo ang Marxismo-Leninismo, na naging pandaigdigang pananaw."
https://www.britannica.com/biography/Vladimir-Lenin

Ibig sabihin, isinilang si Lenin ng Abril 10, 1870 sa Julian Calendar, subalit dahil ginagamit na natin ngayon ay Gregorian Calendar, tumatama iyon sa Abril 22, 1870. Kaya huwag tayong malito pag alam natin ay Abril 22 ang kanyang kaarawan subalit Abril 10 ang naisusulat.

Dagdag pa ng Britannica, "Kung ang Rebolusyong Bolshevik — gaya ng tawag dito ng ilang tao — ang pinakamahalagang kaganapang pampulitika ng ika-20 siglo, kung gayon si Lenin ay dapat ituring sa mabuti o masama bilang pinakamahalagang pinunong pulitikal ng nasabing siglo. Hindi lamang sa sirkulo ng mga iskolar ng dating Unyong Sobyet kundi maging sa maraming di-Komunistang iskolar, siya ay itinuring na kapwa pinakadakilang rebolusyonaryong pinuno at rebolusyonaryong lingkod-bayan sa kasaysayan, gayundin ang pinakadakilang rebolusyonaryong palaisip mula pa kay Marx."

Ngunit paano ba namatay si Lenin? Ayon sa history.com, "Si Vladimir Lenin, ang arkitekto ng Bolshevik Revolution at ang unang pinuno ng Unyong Sobyet, ay namatay dahil sa pagdurugo ng utak (brain hemorrhage) sa edad na 54." https://www.history.com/this-day-in-history/vladimir-lenin-dies

Dagdag pa sa ulat, "Isinabansa ng pamahalaan ni Lenin ag industriya at namahagi ng lupa, at noong Disyembre 30, 1922, itinatag ang Union of Soviet Socialist Republics (USSR). Sa pagkamatay ni Lenin noong unang bahagi ng 1924, ang kanyang katawan ay inembalsamo at inilagay sa isang mausoleo malapit sa Kremlin, Moscow. Ang Petrograd ay pinangalanang Leningrad bilang pagpupugay sa kanya. Ang kapwa rebolusyonaryong si Joseph Stalin ang humalili sa kanya bilang pinuno ng Unyong Sobyet."

Subalit may kumalat na balita noong 2012 na nilason daw ni Stalin si Lenin. Ang pamagat ng artikulo ay "Was Lenin poisoned to death by Stalin?" https://www.ndtv.com/world-news/was-lenin-poisoned-to-death-by-stalin-481030

Ayon sa ulat, "London: Si Vladmir Lenin, ang nagtatag ng komunismo ng Russia, ay nilason hanggang sa mamatay ng kanyang kahalili sa pulitika na si Joseph Stalin, isang kahindik-hindik na bagong teorya ang inilabas."

"Ang mananalaysay na Ruso na si Lev Lurie, ay naniniwala na habang si Lenin ay nasa mahinang kalusugan na dumanas ng ilang stroke, maaaring pinatay siya ni Stalin pagkatapos ng isang matinding away."

"Si Lenin, na sa simula ay sumuporta sa pag-angat ni Stalin sa kapangyarihan, nang lumaon ay pumanig kay Leon Trotsky."

Bagamat nabatid natin ito, kung nilason nga ba o hindi si Lenin, ang mahalaga'y ano ba ang mga aral sa atin sa kasalukuyan ni V.I.Lenin?

Ayon sa socialistworker.org, "Ang pinakabatayang ugnayan ay ito: Sa pinakapuso ng tradisyong Bolshevik at Leninismo ay ang pakikibaka laban sa pang-aapi. Ang paglaganap ng gayong mga pakikibaka ay lumikha ng kapaligirang malamang ay may lumalagong interes sa mga rebolusyonaryong ideya at tradisyon na nauugnay kay Lenin." "https://socialistworker.org/2017/04/24/how-is-leninism-relevant-today

Dagdag pa ng socialistworker.org, "Ang isa pang ugnayan: Si Lenin at ang kanyang mga kasama ay nagsalita sa mga pinakakagyat na pag-isipang magapi ang pagsasamantala. Kasunod ni Marx, nakabuo sila ng malalim na pag-unawa sa pagkakaugnay sa pagitan ng likas na pagasasamantala at dinamismo ng kapitalismo, ang sukat ng tunggalian ng mga uri at kung paano ito mabubuo sa mga epektibong pakikibaka para sa reporma at rebolusyon, at kung paano maaayos ng mga sosyalista ang kanilang mga sarili sa paraan upang magawa ito."

Mula sa ilang pananaliksik na ito, nais kong magsagawa, kalahok ang malaking bilang nga mga kasama, upang pagpugayan si Lenin, o kaya'y kahit isang munting programa, kasama ang mga manggagawa't maralita, sa sentenaryo ng kanyang kamatayan. Kaya sa Enero 21 na darating ay ating siyang alalahanin, hindi lang dahil sa kanyang pagkamatay, kundi dahil sa mga ambag niya upang magsilbing inspirasyon ng uring manggagawa sa pagbaka laban sa mapang-api't mapagsamantalang sistema ng kapitalismo.

Dagdag pa rito, sa mga nagdaang panahon ay kumatha ako ng mahigit sampung tula hinggil kay Lenin, na nais kong ibahagi ang ilan sa inyo:

AKO'Y LENINISTA, TAGAPAGTAGUYOD NI LENIN

Ako'y Leninista, tagapagtaguyod ni Lenin
Pinag-aaralang mabuti ang kanyang sulatin
Kasaysayan niya sa kapwa'y tinuturo man din
Upang lider na ito'y mas kilalanin pa natin

Siya'y magaling na lider ng partidong Bolshevik
Mga nagawa sa rebolusyon ay natititik
Sa mga manggagawa't dukha'y duminig ng hibik
Tinulungan ang mga ito upang maghimagsik

Nagtagumpay ang mga Bolshevik sa rebolusyon
Kaya't aral ni Lenin ay inaaral din ngayon
Tinawag na Leninismo ang diwa niyang iyon
Kaya ang tagumpay nila't nagawa'y inspirasyon

Nais nating itayo ang lipunang manggagawa
Kaya aral ng Leninismo’y aralin nang kusa
Halina’t aralin ang kanyang mga halimbawa
At durugin na ang kapitalismong dala’y sigwa

Kaya manggagawa, halina’t maging sosyalista
At buuin ang mga Buklod sa bawat pabrika
Ang Marxismo’t Leninismo’y aralin sa tuwina
At tayo’y sumumpa bilang ganap na Leninista

11/09/2019

SI LENIN, DAKILANG BOLSHEVIK

Si Vladimir Lenin ay isang dakilang Bolshevik
Na dapat nating aralin ang kanyang hinimagsik
Anong pamana niya upang madurog ang lintik
Na kaaway ng bayang masa’y nilublob sa putik

Bayani si Lenin para sa uring manggagawa
At isang inspirasyon ang kanyang mga nagawa
Obrero’y mulatin para sa sosyalistang diwa
At sa rebolusyon, manggagawa’y ating ihanda

Sa pagkilala kay Lenin, ang rebolusyonaryo
Ating itaguyod ang kapakanan ng obrero
Ibagsak ang bulok na sistema sa ating mundo
Pagkaisahin ang masa para sa sosyalismo

Aral ni Lenin at ng Bolshevik ay inspirasyon
Sa bulok na sistema’y huwag tayong magpakahon
Halina’t makibaka, sa hirap tayo’y aahon
Aral ng Leninismo’y aralin na natin ngayon

11/07/2019

PAGPUPUGAY SA IKA-150 KAARAWAN NI VLADIMIR ILYICH LENIN
(Abril 22, 1970 - Enero 21, 1924)

sa pangsandaan limampung kaarawan ni Lenin
halina't taas-kamao siyang alalahanin
tunay siyang inspirasyon ng rebolusyon natin
pinuno ng Bolshevik, bayaning tunay, magiting

mga aral niya't sulatin ay ating balikan
kunan natin ng aral ang kanilang kasaysayan
paano nanalo sa Tsar at sa mga gahaman?
anong niyakap nilang prinsipyo't paninindigan?

nagtagumpay sila kasama ang obrero't masa
dahil sa kanya, ang prinsipyo'y di na lang Marxista
Marxismo'y sinabuhay, pinaunlad ang teorya
kaya yumakap doon ay Marxista-Leninista

mabuhay ka, Vladimir Lenin, mabuhay! Mabuhay!
inorganisa'y Bolshevik, proletaryo'y kaugnay
para sa uring manggagawa, buhay ay inalay
sa iyong kaarawan, taospusong pagpupugay!

04.22.2020

TAYO'Y INTERNASYUNALISTA, ANI LENIN

"Capital is an international force. To vanquish it, an international workers' alliance, an international workers' brotherhood, is needed. We are opposed to national enmity and discord, to national exclusiveness. We are internationalists." ~ Lenin, Letter to the Workers and Peasants of the Ukraine (1919)

isang liham sa manggagawa't pesante sa Ukraine
ang pinadala ng rebolusyonaryong si Lenin

naglalaman ang liham ng mensaheng matalisik
na sa linamnam ay tiyak sa utak nga'y sisiksik:

"ang kapitalismo'y isang pandaigdigang pwersa
na patuloy na yumuyurak sa dangal ng masa

upang pandaigdigang kapitalismo'y mawala
isang pandaigdigang samahan ng manggagawa

ang dapat mabuo bilang matatag na samahan
manggagawang nagkasama sa isang kapatiran

tayo'y laban sa pambansang mga away at alit
at pambansang pagkakabukod na di naman sulit

pagkat tayong rito'y mga internasyunalista
obrero'y walang bansa, daigdig ang bansa nila"

napakagandang mensahe at pamana sa atin
kapwa'y walang limitasyon ng bansa, ani Lenin

sa pinakapayak, di sapat maging makabayan
pagkat bawat tao'y may pakialam kaninuman

kaya makipagkaisa tayo sa manggagawa
sa lahat ng bansa't dapat makipag-isang diwa

at ibagsak ang pandaigdigang kapitalismo
at itayo ng manggagawa ang lipunan nito

isaisip ang pagiging internasyunalista
isapuso rin at sa kapwa'y ating ipakita

02/01/2014 

ILANG PITIK NG DIWA NINA BALAGTAS AT LENIN

Balagtas: "sa loob at labas ng bayan kong sawi"
noon pa'y "kaliluha'y siyang nangyayaring hari"
ani Lenin: "nangyayari'y tunggalian ng uri"
"sa kongkretong kalagayan, dapat tayong magsuri"

noon pa'y problema na ang kahirapan ng buhay
dahil may naghaharing uring nagdulot ng lumbay
di pinauunlad ang magsasakang nagsisikhay
di umunlad ang manggagawang kaysipag na tunay

patuloy na namumuno ang lilong pulitiko
patuloy ang pananagana ng kapitalismo
namamayagpag din ang mga negosyanteng tuso
pigang-piga na ang lakas-paggawa ng obrero

nais ng mga kapitalista'y "industrial peace"
habang karapatan ng manggagawa'y tinitiris
bawal magreklamo kung hindi'y dapat kang umalis
karapatang mag-unyon ay agad na pinapalis

dapat pag-aralan ang lipunang kinasadlakan
aralin paano lipunang bulok ay palitan
huwag tayong mabubuhay ng walang pakialam
habang nagpapasasa sa yamang bayan ang ilan

bakit ba tunggalian ng uri'y patuloy pa rin
habang iilan sa yaman ng mundo'y umaangkin
mayorya'y naghihirap, ngunit sino ang salarin?
kundi ang bulok na sistemang dapat nang baguhin!

02/02/2020

ANG BILIN NI LENIN

minsan ay ibinilin ni Lenin sa obrero:
"babagsak lang itong sistemang kapitalismo
kung may panlipunang pwersang magbabagsak nito
at ang may misyon nito'y kayong proletaryado!"

ang kapitalismo ang sistemang pumipiga
sa lakas-paggawa nitong bawat manggagawa
kapitalismo rin ang lipunang kumawawa
sa kayraming naghihirap sa maraming bansa

masaganang buhay ay pinagkakait nito
lalo sa mayorya ng mga tao sa mundo
binabagsak rin nito ang dignidad ng tao
pati nga serbisyo'y ginawa nitong negosyo

hinahasik nito'y pawang mga kahirapan
pati na rin karahasan sa sangkatauhan
unti-unti ring sumisira sa kalikasan
at tayong mamamayan ang pinagtutubuan

sistemang kapitalismo ay talagang salot
nagpapasasa lang dito'y pawang mga buktot
dahil sa tubo pati batas binabaluktot
tayo'y dapat lang sa sistemang ito'y mapoot

kaya dapat nating pag-aralan ang lipunan
nang malaman kung paano ito papalitan
bilin ni Lenin ay mahusay nating gampanan
nang kapitalismo'y maibagsak nang tuluyan

09/21/2009

ENERO 21, 1924
(sa biglang pagpanaw ni V. I. Lenin)

Siya ang rebolusyon
kaya kinainggitan ng Hudyong
ngala’y Dora Kaplan na nagbaon
sa kanyang leeg ng isang punglong
pamatay, makalipas ang isang taon
ng tagumpay ng pag-aaklas
mabuti’t siya’y nakaligtas

Nunit siya, na nagsilbing
ningas sa mga Bolsheviks
upang mag-aklas sa Pulang Oktubre
at maitayo ang Unyon ng Sobyet
ay di nakaligtas sa ikatlong atake
ng sakit sa puso doon sa Gorki
na isang bayan sa labas ng Moscow

Panahon iyon ng panibagong Commune
na agad na sinaklot ng dilim
sa kanyang dagliang pagkawala
ngunit siya, ang rebolusyon,
ay mananatiling buhay
sa pamamagitan ng apatnapu’t
limang tomo ng kanyang mga akda.

- nalathala sa publikasyong Taliba ng Maralita, opisyal na publikasyon ng Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML), Tomo VIII, Blg. 1, Taon 2003, p.8.

Nawa'y maging kaganapan o matupad ang isang plano ng programa ng pagpupugay kay Lenin sa sentenaryo ng kanyang kamatayan, nilason man siya ni Stalin o hindi. Ang mahalaga'y mabalikan natin ang kanyang mga aral, at muling patibayin ang ating pagtaya o commitment sa pakikibaka ng uring manggagawa upang itayo ang kanyang sariling pamahalaan, upang itatag ang lipunang walang pagsasamantala ng tao sa tao. Nawa'y makasama namin kayo sa pagtitipong iyon sa Enero 21, 2024.

Maraming salamat. Mabuhay kayo, mga kasama!

01.05.2024

Paalala sa sarili

PAALALA SA SARILI

magtimpla ng gatas sa umaga
o kaya ay maghanda ng tsaa
katawa'y palakasin tuwina
lalo't tulad ko'y tumatanda na

patuloy pa ring maglakad-lakad
mag-ehersisyo kahit makupad
mag-push-up din para sa balikat
upang lumakas pag nagbubuhat

minsan naman ay mag-shadow boxing
tiyaking sapat lang kung kakain
gulay at isda ang almusalin
pagkain ng karne'y bawasan din

dapat katawan na'y alagaan
lalo't higit ang puso't isipan
gatas o tsaa muna'y agahan
bago ang trabaho'y paghandaan

- gregoriovbituinjr.
01.05.2024

Huwebes, Enero 4, 2024

Sapaw na tuyong pusit sa hapunan

SAPAW NA TUYONG PUSIT SA HAPUNAN

sinapaw ko sa sinaing ang tuyong pusit
imbes iprito sa kawali'y makatipid
okra't itlog ay sapaw din para sa paslit
payak na ulam sa hapunan, saya'y hatid

pag nagprito pa'y dagdag na paggamit ng gas
nang sinapaw sa kanin, aba'y anong sarap
diskarte lang upang sa gastos makaiwas
upang buhay ay di mukhang aandap-andap

may nadulot din ang pagtitig sa kisame
at pagtunganga ko'y nagkaroon ng silbi
aba'y nakakaisip minsan ng diskarte
busog ka na'y nakatipid pa ngayong gabi

maraming salamat, kaunti man ang ulam
at nairaos ang masarap na hapunan

- gregoriovbituinjr.
01.04.2024

Pagtitig sa kawalan

PAGTITIG SA KAWALAN

pagtitig sa kawalan
ba'y tanda ng kawalan?
wala bang mahingahan
ng nasa kalooban?

alala'y suliranin
at nasa saloobin
paano bang gagawin
upang ito'y lutasin

napatitig sa langit
sa palad ba'y inugit
ang sangkaterbang lupit
di na makabunghalit

subalit may solusyon
sa problemang may rason
hanapin ko lang iyon
aalpas sa kahapon

- gregoriovbituinjr.
01.04.2024

Ang aklat ng haiku ni Rogelio G. Mangahas

ANG AKLAT NG HAIKU NI ROGELIO G. MANGAHAS
Maikling sanaysay at tula ni Gregorio V. Bituin Jr.

Kayganda ng aking pakiramdam nang mabili ko ang aklat na "Gagamba sa Uhay, Kalipunan ng mga Haiku" ng makatang Rogelio G. Mangahas, na may salin sa Ingles ni Marne L. Kilates. Animo'y isang gintong aklat ang aking napasakamay.

Nabili ko iyon sa National Book Store sa Malabon City Square, sa Letre, Malabon noong Hunyo 14, 2023, sa halagang P250.00. Inilathala iyon ng C & E Publishing noong 2006. Umaabot ng 183 pahina, na kung idaragdag ang 34 pahinang naka-Roman numeral, dahil sa Liham ng May-akda, Translator's Note, at Introduksyon ni national artist Rio Alma, ay 217 pahina lahat.

Nasa 270 haiku ang nasulat ni Mangahas, kaya 270 haiku rin ang isinalin ni Kilates. Bawat haiku ay may nakatalagang numero. Nahahati sa pitong bahagi ang mga ito, kung saan pinamagatan niya ang nilalaman ng Mga Uhay ng Haiku:

1. Tutubi sa Tukal - Haiku 1-32 (32 haiku)
2. Hiyaw sa Kalaw - Haiku 33-90 (58 haiku)
3. Laglag na Hasmin - Haiku 91-114 (24 haiku)
4. Gagamba sa Uhay - Haiku 115-175 (61 haiku)
5. Maya sa Barbed Wire - Haiku 176-212 (37 haiku)
6. Sugatang Punay - Haiku 213-223 (11 haiku)
7. Alitaptap sa Gulod - Haiku 224-270 (47 haiku)

Malalalim o marahil ay lalawiganin ang ilang mga salita na kailangan mo pang tingnan ang kahulugan sa diksyunaryo. O kaya'y basahin ang salin sa Ingles upang maunawaan mo kung ano iyon. Kayganda rin ng salin at sinubukan din ni Kilates na nasa pantigang 5-7-5 din ang mga ito, bagamat marami ring hindi nasa pantigang 5-7-5.

Ginamit kong sanggunian ang UP Diksiyonaryong Filipino (UPDF), at ang English-Tagalog Dictionary (ETD) ni Leo James English. Maganda ring may salin sa Ingles ang mga haiku upang mas mabasa rin ito ng mga banyaga at dayuhang nakakaunawa ng Ingles.

Marahil ay sasabihin mo, pareho lang naman ang banyaga sa dayuhan, ah. Sa palagay ko'y hindi. Ang dayuhan ay yaong nakatuntong sa ating bansa na iba ang nasyunalidad. Ang banyaga ay yaong tagaibang bansa, na marahil ay hindi umalis ng kanilang bansa kaya hindi dumayo sa ating bansa. Halimbawa, ang makatang Edgar Allan Poe ay banyaga subalit hindi dayuhan, dahil hindi naman siya umalis sa Baltimore at nagpunta ng Pilipinas. Gayunpaman, magpatuloy tayo.

Nagustuhan ko ang kanyang mga haiku, o tulang nasa tatlong taludtod at may pantigang 5-7-5. Tingnan ang ilang haiku sa aklat ni Mangahas.

Haiku 1

Tingnan, tutubi'y
darakma lang ng niknik,
tuntunga'y tukal.

Madaling maunawaan ang tutubi, subalit hindi ang niknik at tukal. Kaya masasabi mong ito'y lalawigan. Ang niknik ay kulisap na maliit, subalit ang tukal ba'y ano? Subalit dahil sa salin ni Kilates, agad kong nabatid na ito pala ang taal na salita sa lotus.

Haiku 1 (salin)

Watch, a dragonfly,
poised to snatch a gnat,
must stand on lotus.

Sa ETD, p. 411, ang gnat ay "a small, two-winged insect or fly: Niknik. Sa UPDF, p. 820, ang niknik ay "1. maliit na insektong sumisipsip ng dugo; 2. maliit na lamok." Sa UPDF, p. 1283, ang tukal ay may dalawang kahulugan, batay sa kudlit o paano ito sinabi, ang túkal ay salitang Ilokano na "tukod na kawayan, ginagamit sa mga punong nakahilig." Ang tukál naman ay salitang Botany na "halamang tubig (Eichhornia crassipes) na biluhaba ang dahon na may lapad na 5-12 sm, mapintog ang tangkay, mabalahibo ang mga ugat, tila dapò ang mga bulaklak na asul o lila, at hugis itlog ang mga buto: hasinto, pulaw, water hyacinth.

Aba, magkaiba ang water hyacinth sa lotus, di ba? Ayon sa UPDF, p. 716, ang lotus ay "2.a. halamang lily (genus Nelumbo) na may pink at malalaking bulaklak." Gayunman, di man magtugma ang salin ng tukál sa lotus, ito'y upang mas maunawaan lang natin saan nga ba nakatuntong ang tutubi, kundi sa isang halamang tubig.

Haiku 42

Simbad ng banoy:
kaytahimik.. iniwa'y
kará at kulós.

Upang magkasya sa limang pantig sa unang taludtod, ginamit ay banoy imbes na agila. Maaari ding lawin. Subalit ano ang kará at kulós? Ito ba'y ang sugal na kara at kurus? Ano ang kaugnayan nito sa agila? Tiningnan natin ang salin.

Haiku 42 (salin)

Eagle-swoop: swift
and quiet... all that's left: racket
of monkeys, rustle of leaves.

Wow! May bago na naman tayong natutunang salitang lalawiganin. Ano ang racket of monkeys? May raketa ba ang mga unggoy, tulad sa tenis o badminton? Ano ang kará? Ito ang pagkakaingay ng mga unggoy. Ayon sa ETD, p. 816, bukod sa stringed bat, ang racket ay "2. a loud noise". Ayon naman sa UPDF, p. 578, ang kará (hindi kára) ay "1. paulit-ulit na pagpadyak. 2. aklaha." Ano naman ang aklaha? Sa UPDF, p. 23, ang aklaha ay "1. hiyawan ng mga unggoy. 2. [Sinaunang Tagalog] sigaw ng mga api at nawalan ng kapangyarihan." Ang kulós naman, sa UPDF, p.640, ay "kaluskos".

Kaya kung pag-iisipan natin ang binasa nating haiku, o ilalarawan natin sa utak, ito'y hinggil sa mabilis at walang ingay na pagdapo ng agila sa puno, na nang muling lumipad, ang naiwan na lang ay ang nagkakaingay na unggoy at ang kaluskusan ng mga dahon.

Kung ito pa ay monkey-eating eagle, baka nakadagit pa ng unggoy ang agila, kaya nagkaingay ang mga unggoy, habang naglaglagan din ang mga dahon sa puno.

Napakapayak naman at madaling unawain ng Haiku 169.

Kita ko'ng uod
sa bulok na bayabas,
wari'y umindak.

Subalit iba ang Haiku 173, dahil wala sa UPDF ang "nagsamalo"

Baguntao kong
tinungkia'y sinakyan -
ba'y nagsamalo!

Kadalasan ang baguntao ay tumutukoy sa binata, o marahil ay nagbibinata na, bagong tuli. Subalit sa haiku ni Mangahas, ito'y tumutukoy sa anak ng baka o kalabaw. Nang nilagyan ng lubid ang ilong ng guya, o ng baguntao, ito'y nagwala o nagsamalo.

Sumigla ang aking panulat nang mabasa ko ang aklat na ito ng mga haiku ni Mangahas, na karaniwan ay pumapaksa sa buhay sa kalikasan at sa lalawigan, at dahil dito'y sinubukan kong makalikha rin ng haiku. Subalit dahil ako'y mas nasa kalunsuran nakatira ay binigyan ko ng buhay ang ilang mga paksa sa lungsod. Narito ang ilan:

1

patuloy pa rin
ang kontraktwalisasyon
sa Bagong Taon

2

obrero'y hirap
sa kontraktwalisasyong
sadyang laganap

3

nang mag-Climate Walk
kami, ang aming hiyaw:
Climate Justice Now!

4

putok sa buho
raw siya kaya dukha;
walang magulang?

5

tuloy ang kayod
mababa man ang sahod
kaysa lumuhod

6

huwag matakot
makibaka, kasama!
laban sa buktot

7

sistemang bulok
dala ng mga hayok
at nailuklok

8

dapat palitan
ang sistemang gahaman
di pang-iilan

9

kinabukasan
ay ating ipaglaban
para sa bayan

10

ang aking asam
kabuluka'y maparam
nang di magdamdam

Isang inspirasyon sa mga tulad kong mangangatha ng tula ang pamanang iniwan sa atin ng makatang Rogelio G. Mangahas. Isang taospusong pagpupugay.

01.04.2024

Miyerkules, Enero 3, 2024

Anong bago ngayong Bagong Taon?

ANONG BAGO NGAYONG BAGONG TAON?

anong bago ngayong Bagong Taon?
wala na kayang mga dyip ngayon?
kapitalista pa rin ba'y poon?
sistema'y bulok gaya rin noon?

wala na bang pagsasamantala?
kilo ba ng bigas ay bente na?
kontraktwalisasyon ba'y naryan pa?
natokhang ba, hustisya'y nakuha?

kapitalista'y bundat na bundat?
habang manggagawa nila'y salat?
mga basura pa ri'y nagkalat?
dyip na pinapasada'y nasilat?

ngayong Bagong Taon, anong bago?
kung kontraktwal pa rin ang obrero
Hudyo'y sikil pa ang Palestino
paglayang asam pa'y di matamo?

anong bago sa iyong palagay?
kung daing sa hirap sina nanay?
kung dukha'y walang sariling bahay?
kung hustisya'y di makamtang tunay?

- gregoriovbituinjr.
01.03.2024

Martes, Enero 2, 2024

Poot at Pag-ibig

POOT AT PAG-IBIG
Munting sanaysay at tula ni Gregorio V. Bituin Jr.

Dalawa sa damdaming kilala ng tao ang poot at pag-ibig. Dalawang paksang dumadaloy sa kaisipan ng ating mga ninuno ilang libong taon na ang nakararaan.

Nakabili ako ng dalawang aklat hinggil sa dalawang paksang ito sa magkaibang panahon. Nabili ko ang aklat na "I Hate and I Love" ni Catullus, sa Fully Booked sa Gateway, Cubao noong Marso 28, 2018, sa halagang P80.00, na umaabot ng 56 pahina. Nabili ko naman ang "Aphorisms on Love and Hate" ni Friedrich Nietsche, sa Fully Booked sa Gateway, Cubao noong Disyembre 8, 2023, sa halagang P180.00, na umaabot naman ng 57 pahina. Kapwa ito inilathala ng Penguin Classics, at may sukat na 4 3/8 inches at 6 1/4 inches (o 4.375" x 6.25").

Napakalayo ng agwat ng dalawang awtor na nagsasaad na talagang ang poot at pag-ibig ay paksa na noon pang unang panahon hanggang ngayon.

Sino si Catullus? Isinilang noong 84 BCE at namatay noong 54 BCE), siya ay makatang Latino ng huling Republikang Romano na nagsulat pangunahin sa neoteric na istilo ng tula, na nakatuon sa personal na buhay kaysa sa mga klasikal na bayani. Ang kanyang mga tula ay binabasa at patuloy na nakakaimpluwensya sa mga tula at iba pang anyo ng sining. 

Ang makatang si Catullus, ayon sa Poetry Foundation, mula sa kawing na https://www.poetryfoundation.org/poets/gaius-valerius-catullus, "Sa Roma, malaki ang papel na ginampanan ni Catullus at ng kanyang kahenerasyon, ang "mga bagong makata" sa pagbuo ng pagtulang Augustan. Nakatulong sila upang lumikha ng posibilidad na ang isang tao ay maaaring maging makata bilang propesyon. Dinala nila sa Roma ang natutunan at may kamalayan sa sarili na istilo ng Hellenistic na tula, at nakatulong sila sa paglikha at pagtuklas ng interes na iyon sa malibog na patolohiyang inilabas sa elehiya ng Romanong pag-ibig. Sa kalaunan, sa panahon ng imperyo, naging modelo si Catullus para sa mga epigramo ni Martial, mga tulang nmatatalisik, kadalasang bulgar at satirikong mga obserbasyon sa buhay sa Roma." 

Sino naman si Friedrich Nietzsche? Ayon sa Stanford Encyclopedia of Philosophy (https://plato.stanford.edu/entries/nietzsche/), "Si Friedrich Nietzsche (1844–1900) ay isang pilosopong Aleman at kritiko sa kultura na masinsinang naglathala noong 1870s at 1880s. Nakilala siya sa mga walang patumanggang pagpuna sa tradisyunal na moralidad at relihiyon sa Europa, gayundin sa mga kumbensyonal na ideyang pilosopikal at panlipunan at pampulitikang kabanalan na nauugnay sa modernidad. Marami sa mga kritisismong ito ay umaasa sa mga sikolohikal na diagnosis na naglalantad ng maling kamalayan na nakakahawa sa mga natanggap na ideya ng mga tao; sa kadahilanang iyon, siya ay madalas na nauugnay sa isang grupo ng mga huling modernong palaisip (kabilang sina Marx at Freud) na nagsulong ng isang "hermeneutics ng hinala" laban sa mga tradisyonal na halaga (tingnan ang Foucault [1964] 1990, Ricoeur [1965] 1970, Leiter 2004). Ginamit din ni Nietzsche ang kanyang mga sikolohikal na pagsusuri upang suportahan ang mga orihinal na teorya tungkol sa likas na katangian ng sarili at mga mapang-udyok na panukalang nagmumungkahi ng mga bagong halaga na sa tingin niya ay magsusulong ng kultural na pagbabago at mapabuti ang panlipunan at sikolohikal na buhay sa pamamagitan ng paghahambing sa buhay sa ilalim ng mga tradisyonal na halaga na kanyang pinuna."

Malalalim ang pagtingin sa kanila ng mga nakalap nating saliksik. Kaya nais din nating bigyang pansin ang lalim ng kanilang aklat hinggil sa dalawang emosyong talagang kilala ng tao. Dalawang damdamin at pilosopiyang pinatingkad sa kanilang sulatin.

Ayon kay Catullus, "I hate and I love. And if you ask me how, I do not know: I only feel it, and I'm torn in two. (Napopoot ako at umiibig. At kung tatanungin mo ako kung paano, ewan ko: nararamdaman ko lang ito, at nahati ako sa dalawa.)"

Ayon naman kay Nietzsche: "We must learn to love, learn to be kind, and this from earliest youth... Likewise, hatred must be learned and nurtured, if one wishes to become a proficient hater. (Dapat tayong matutong magmahal, matutong maging mabait, at mula pa sa mga pinakaunang kabataan... Gayundin, ang pagkapoot ay dapat ding matutunan at alagaan, kung ang isang tao ay nagnanais na maging palagiang napopoot.)"

Bakit kailangan kang maging proficient hater, na isinalin ko sa palagiang napopoot? Bakit nga ba dapat kang mapoot, gayong mas makabubuti sa atin ang matutong magmahal. Ang pagkapoot, ayon sa nabasa kong talambuhay ni Joseph Goebbels, ay isang damdaming nagbigay-kapangyarihan sa Nazi Germany upang mapalakas at makapanakop ng maraming bansa. na marahil ay siya ring ginagawa ng mga Hudyo ngayon upang mapalayas ang mga Palestino sa lupang inagaw ng Israel.

Subalit mas makabubuting pag-ibig ang maging dahilan kung bakit tayo nabubuhay, lumalaban, at nakikibaka sa buhay. Hindi ba't mismong ang ating bayaning si Gat Andres Bonifacio ay may tulang "Pag-ibig sa Tinubuang Bayan". Mula sa pagbasa sa tulang iyon ay nalikha ko naman ang tulang "Pag-ibig sa Sangkatauhan."

Namnamin natin ang sinabi ni Che Guevara, "At the risk of seeming ridiculous, let me say that the true revolutionary is guided by a great feeling of love. It is impossible to think of a genuine revolutionary lacking this quality. (Sa panganib na magmukhang katawa-tawa, hayaan ninyong sabihin kong ang tunay na rebolusyonaryo ay ginagabayan ng nag-aalab na pakiramdam ng pag-ibig. Imposibleng isiping walang ganitong katangian ang isang tunay na rebolusyonaryo.)”

Tulad ko, bilang aktibistang nakikibaka, dapat nabubuhay tayo sa pag-ibig, nakikibaka tayo dahil batid natin ang karapatang pantao, at hustisyang panlipunan, upang maitayo ang isang lipunang walang pagsasamantala ng tao sa tao. Nais kong kumatha ng tula hinggil sa dalawang damdaming ito.

ANG POOT AT ANG PAG-IBIG
tula ni Gregorio V. Bituin Jr.

talagang poot si Adolfo kay Florante
upang si Lawra'y maagaw at makatabi
poot din sa Hudyo si Adolfo ng Nazi
dulot ay Holocaust, napaslang ay kayrami

anong ganda ng sinabi ni Che Guevara
isang Argentinian at nagsilbi sa Cuba
may pag-ibig sa puso ng nakikibaka
upang palayain ang manggagawa't masa

ang poot at pag-ibig, dalawang emosyon
batid na ng tao noong unang panahon
si Abel nga'y pinatay raw ni Cain noon
Hudyo'y kinawawa ang Palestino ngayon

kayraming krimeng nagawa'y bunsod ng galit
sila'y nakapatay, ngayon ay nakapiit
di ba't mas mabuting tayo'y maging mabait
at pawang pag-ibig ang sa puso'y igiit

01.02.2024

Lunes, Enero 1, 2024

Bagong Taon, Lumang Sistema

BAGONG TAON, LUMANG SISTEMA

bagong taon, lumang sistema
mayroon pa kayang pag-asa
upang makabangon ng masa
upang maibangon ang masa
mula pagkalugmok at dusa

ano ang ating hinaharap
nang sistema'y mabagong ganap
at lipunang pinapangarap
na pagkapantay ay malasap
at di lang hanggang sa hinagap

masa'y di dapat mabusabos
ng sistemang dapat makalos
patuloy pa rin ang pagkilos
upang kabuluka'y matapos
at ginhawa'y makamtang lubos

- gregoriovbituinjr.
01.01.2024

Linggo, Disyembre 31, 2023

Pag nag-1-2-3 ang nagpaputok ng baril

PAG NAG-1-2-3 ANG NAGPAPUTOK NG BARIL

madalas ay di nakikilala kung sino
ang minulan ng ligaw na balang kumitil
sa buhay ng bata o tinamaan nito
walang makapagturo kung sino ang dahil
o kaya'y nagwa-wantutri o tumatakbo
yaong suspek sa pagpapaputok ng baril

dapat maging alerto ngayong Bagong Taon
baka may matamaan ng ligaw na bala
dapat managot ang may kagagawan niyon
lalo kung may nabiktima, may nadisgrasya
paano kaya kung sa anak mo bumaon
ang balang ligaw, tiyak sigaw mo'y hustisya!

pag nagwantutri ang nagpaputok ng baril
paano pa kaya tiyak siyang madakip
bago pa mangyari, dapat siyang mapigil
upang ating mga anak ay di mahagip

- gregoriovbituinjr.
12.31.23

Mag-ingat sa Paputok na Goodbye Daliri

MAG-INGAT SA PAPUTOK NA GOODBYE DALIRI

ah, mag-ingat sa paputok na samutsari
baka matamaan at biglang mapalungi
may Sinturon ni Hudas, Bin Laden, Kabasi,
may Bawang, Goodbye Philippines, Goodbye Daliri

bata pa ako'y kayrami nang naputukan
ng labintador na anong lalakas naman
kayrami ngang isinugod sa pagamutan
pati ligaw na bala ay may natamaan

panoorin ang balita sa telebisyon
kasiyahang nauwi sa disgrasya'y komon
mga naputuka'y tila bata-batalyon
ganyan madalas ang ulat pag Bagong Taon

naroo't tangan ng kanyang Lola ang kamay
ng apo na nagmistulang bawang at gulay
naputukan ng Super Lolo, ay, kaylumbay
kinabukasan niya'y nasayang na tunay

di man iyon tinawag na Goodbye Daliri
mapapaisip ka kapag gayon ang sanhi
kapitalista lang ang tumubo't nagwagi
di nila sagot ang nawalan ng daliri

- gregoriovbituinjr.
12.31.23

* litrato mula sa google

12.31.23 (Sa huling araw ng taon)

SA HULING ARAW NG TAON

pinagmasdan ko ang kalangitan
maulap, nagbabanta ang ulan
bagamat umaaraw pa naman
butas na bubungan na'y tapalan

bagamat kaunti lang ang handa
mahalaga tayo'y mapayapa
ramdam ang saya sa puso't diwa
kahit walang yaman at dalita

mamayang gabi'y magpapaputok
uulan ng sangkaterbang usok
na talagang nakasusulasok
habang Bagong Taon na'y kakatok

mag-ingay lang tayo't magtorotot
magbigayan, walang pag-iimbot
pawang saya sana ang idulot
ng Bagong Taon, hindi hilakbot

wala sanang salbaheng bibira
iputok ang baril na kinasa
wala na sanang ligaw na bala
na magliliparan sa kalsada

- gregoriovbituinjr.
12.31.23

12.31.23 (Sa Bisperas ng Bagong Taon)

12.31.23
SA BISPERAS NG BAGONG TAON

nais kong magbilin sa bisperas ng Bagong Taon
huwag magpaputok ng baril, pakinggan mo iyon
ah, kayrami nang batang nakitil ang buhay noon
hustisya ang sigaw sa alaala ng kahapon

halina't Bagong Taon ay salubunging masaya
na walang batang natamaan ng ligaw na bala
magkita, kumustahan, buhay ay bigyang halaga
buting huwag magpaputok kaysa makadisgrasya

ayon sa tradisyon, dapat yanigin ng paputok 
ang Bagong Taon sa kanyang pagdatal at pagpasok
upang kamalasan daw ay palayasin sa usok
subalit kayrami nang nadisgrasya't nangalugmok

ilan na bang bata ang naputulan ng daliri
dahil lamang nagpaputok, labintador ang sanhi
ligaw na bala pa'y nakapatay, nakamumuhi
paano ba wawakasan kung tradisyon na'y mali?

- gregoriovbituinjr.
12.31.23

Lunes, Disyembre 25, 2023

Pag ayaw, huwag. Wala siya sa mood.

PAG AYAW, HUWAG. WALA SIYA SA MOOD.

Dalawang pusa'y aking pinanood
kung saan pusang puti'y nakatanghod
sa isa pang pusa't siya'y sumugod
upang katalikin itong may lugod
tangi kong sabi nang sila'y magbukod:
"Pag ayaw, huwag. Wala siya sa mood."

- gregoriovbituinjr.
12.25.2023

* ang bidyo ng dalawang pusa ay makikita sa kawing na: https://fb.watch/paxd8FlAtp/

Bata sa Gaza, hanap ni Santa

BATA SA GAZA, HANAP NI SANTA

walang Pasko sa Gaza
dumating man si Santa
mga bata'y wala na

ibibigay ni Santa'y
regalo sa kanila
ngunit nasaan sila?

mga bata'y patay na?
natamaan ng bala?
nabagsakan ng bomba?

inosente'y biktima
mga bata'y wala na
napaluha si Santa

- gregoriovbituinjr.
12.25.2023

* litrato mula sa fb page na Tribung Tagalog na nasa kawing na:  https://www.facebook.com/photo/?fbid=1397063814529032&set=a.101671560734937

Miyerkules, Disyembre 20, 2023

Salamat, kasama

SALAMAT, KASAMA

salamat, kasama, sa magandang mensahe
sapagkat pinasaya ako ngayong gabi
sadyang tulad nating tibak ay nagsisilbi
sa uri't bayan upang bansa'y mapabuti

magpatuloy lang tayo sa pakikibaka
laban sa pang-aapi't pagsasamantala
bilang tibak na Spartan ay makiisa
ng buong puso't giting sa laban ng masa

magbasa-basa, magpakahusay, magsanay
patuloy na gampanan ang adhika't pakay
kumilos at magpakilos, tayo ay tulay
upang laban ng obrero'y ipagtagumpay

salamat, kasama, sa buhay at layunin
sapagkat adhika'y sinasabuhay natin
na bulok na sistema'y tuluyang baguhin
at tayo'y sama-samang kumikilos pa rin

- gregoriovbituinjr.
12.19.2023

Lunes, Disyembre 18, 2023

Ang pakay

ANG PAKAY

pagod ang dama sa bawat hakbang
matapos ang mahabang paglinang
ng mga saknong at taludturan
na gintong uhay ang pakinabang

patuloy lang sa pakikibaka
nang kamtin ang asam na hustisya
na matagal nang hikbi ng masa
na kaytagal ding sinamantala

kaya naritong iginuguhit
ang labanang abot hanggang langit
ang tibak ay nagpapakasakit
nang ginhawa ng masa'y makamit

nawa makata'y di lang magnilay
o kathain ang sugat ng lumbay
kundi ipalaganap ang pakay:
uring manggagawa'y magtagumpay!

- gregoriovbituinjr.
12.18.2023

Linggo, Disyembre 17, 2023

Sinong dakila o bayani?

SINONG DAKILA O BAYANI?

sino nga ba ang tinuturing na bayani?
yaong dakilang taong sa bayan nagsilbi?
lagay ng bayan ba'y kanilang napabuti?
tulad nina Rizal, Bonifacio't Mabini?

O.F.W. ay bayaning di kilala
na nagsasakripisyo para sa pamilya
sa ibang bansa sa kakarampot na kita
mapakain, mapag-aral ang anak nila

bayaning manggagawa, bayani ng bayan
buhay nila'y inspirasyon sa mamamayan
na ipaglaban ang hustisyang panlipunan
nang lumaya ang bayan sa tuso't gahaman

di lang dayuhan ang kalaban nitong bansa
kundi mismong kababayan ngunit kuhila
tulad ng pulitikong nagsisilbi kunwa
ngunit sa kabang bayan ay nananagasa

mahirap man ang magpakabayani ngayon
tinuring raw na bayani'y patay na noon
gayunpaman, kunin ang aral ng kahapon
mabuting gawa nila'y gawing inspirasyon

- gregoriovbituinjr.
12.17.2023

Kawikaan sa kwaderno

KAWIKAAN SA KWADERNO

"The least I can do is speak out for those who cannot speak for themselves." 
~ kawikaan sa pabalat ng isang kwaderno

nabili ko sa Benguet ang kwadernong iyon
dahil anong ganda ng kawikaan doon
marahil tibak din ang nagsalita niyon
na may tapang kapara ng oso o leyon

ang tangi kong magagawa'y ang magsalita
para sa tinanggalan ng tinig, dalita,
maliliit, vendor, babae, manggagawa,
magsasaka, pinagsamantalahang sadya

kawikaang sinasabuhay na totoo
kaya kwadernong yao'y iniingatan ko
makabuluhang patnubay sa pagkatao, 
pangarap, hustisya, karapatan, prinsipyo

kung may gayong kwaderno pa'y aking bibilhin
upang ipangregalo sa kapwa ko man din
nang maging gabay din nila ang diwang angkin
upang api't sadlak sa putik ay hanguin

- gregoriovbituinjr.
12.17.2023

Paggising sa umaga

PAGGISING SA UMAGA

isusulat ko pa rin ang bulong ng puso
kahit na ang sinta'y naroon sa malayo
o naririto sa tabi't aking kasuyo
lalo na't pag-ibig nama'y di naglalaho

kapara ng tula paggising sa umaga
bago mag-almusal o nag-uminat muna
tula ang kinakape't pinapandesal pa
kakathai'y nasa panaginip kanina

iyon ay kung matatandaan ang naisip
na pagkamulat pa lang ay agad nahagip
may talinghaga kaya roong nasisilip
at agad tinala sa notbuk ang nalirip

nagtungo ang diwata sa dalampasigan
nakapanguha ng masarap na halaan
wala bang tambakol, tulingan o gulyasan
na masarap ihanda sa pananghalian

- gregoriovbituinjr.
12.17.2023