Hustisya sa batang pinaslang ng ama!

HUSTISYA SA BATANG PINASLANG NG AMA!

karima-rimarim ang ginawa ng isang tatay

sa anak na babaeng binugbog niya't naratay

sa ospital, ilang araw lang, bata na'y namatay

sa balitang iyon, manggagalaiti kang tunay

sariling anak, pinatay! dapat sa kanya'y bitay!

si Catherine Joy o C.J. ay edad pitong taon

kung may kasalanan man, bakit siya ginanoon?

dahil sa sukling di naibigay sa tatay niyon

ay sinaktan ng amang walang anumang hinahon

walang banggit sa ulat kung ama sa droga gumon

tiyak marami pang pangarap ang nasabing bata

subalit ngayon, naglaho na iyong parang bula

di pa nadarakip ang ama, ayon sa balita

sana'y sumuko na siya't panagutan ang sala

HUSTISYA PARA KAY C.J. na kay-agang nawala!

- gregoriovbituinjr.

09.13.2023

Patas, patis, patos

PATAS, PATIS, PATOS

PATAS

nais ko'y isang patas

na lipunan, parehas

ang palakad at batas

nang walang aliwaswas

PATIS

nalasahan ng dila

ang patis sa nilaga

pinasarap na sadya

at busog ang napala

PATOS

pinatos ang dalaga

na bagong kakilala

akala'y bagong sinta

ngunit bayaran pala

* Tatlong tanaga ni gregoriovbituinjr.

09.12.2023

* aliwaswas - katiwalian, mula sa UP Diksiyonaryong Filipino, p.37

RAMBOLetra uli

RAMBOLetra uli

kalugod-lugod ngayong umaga

ang laro sa app na RamboLetra

salita'y huhulaang talaga

ginhawa sa puso'y madarama

nakapagpapatalas ng isip

sa oras minsang nakakainip

may mga salitang mahahagip

o kaya'y di mo naman malirip

sumagot lang basta may panahon

pumarito ka ma't pumaroon

at inaantay ang kinakaon

mong nasa paaralan ngang iyon

mag-download ng RamboLetra sa app

at may galak na mahahagilap

pag nag-iisa'y parang kausap

sa iyo animo'y lumilingap

- gregoriovbituinjr.

09.10.2023

Nakaligtas sa 'salvage'

NAKALIGTAS SA 'SALVAGE'

sa ulat, dinukot ng mga suspek ang biktima

pinagbabaril, sa puting S.U.V. inilulan

at ang biktima'y itinapon sa gilid ng daan 

nagpatay-patayan kaya sa 'salvage' nakaligtas

ang 'salvage' ay di Ingles na ibig sabihin ay 'save'

kundi salitang nagmula sa Kastilang 'salvaje'

ibig sabihin, biktima'y talagang sinalbahe

na buong pagkatao'y pinuntirya ng salbahe

marahil ang apat na suspek ay inutusan lang

dahil baka biktima'y marami nang nalalaman

o baka biktima'y kasama sa mga kalaban

sa mga gaya nila'y mayroon palang digmaan

di natin alam, batay lang sa nabasang balita

sa pahayagan, biktima'y nakaligtas pang sadya

pag-'salvage' ay gawaing di patas, kasumpa-sumpa

pamilya ng biktima'y tiyak tigib ang pagluha

- gregoriovbituinjr.

09.10.2023

* balita mula sa pahayagang Pilipino Star Ngayon, Setyembre 9, 2023, pahina 1 at 9

Mag-ingat sa mapagsamantala!

MAG-INGAT SA MAPAGSAMANTALA!

mag-ingat lagi, bilin ni nanay

sa may trabaho niyang panganay

at baka buwitre'y sumalakay

iniingatang puri'y maluray

karima-rimarim na balita

isang pasahero'y ginahasa

ng rider, sinamantalang sadya

ang babaeng lasing, nanghihina

imbes na ihatid sa tahanan

sa motel dinala ng haragan

ang babaeng di na naingatan

ang puri dahil sa kalasingan

sa gimik nanggaling ang babae

ng madaling araw sa Malate

kaya ingat lagi, mga Ate

at baka malapang ng buwitre

hanap ng babae ay hustisya

sana ito'y kanyang makamtan pa

ito'y malaking aral sa iba

pag-iingat, isipin tuwina

- gregoriovbituinjr.

09.08.2023

* "Babaeng pasahero, ni-rape ng rider", ulat mula sa Pilipino Star Ngayon, Setyembre 8, 2023, pahina 1 at 6

Ilitaw sina Jonila at Jhed!

ILITAW SINA JONILA AT JHED!

isa na namang balitang sadyang nakalulungkot

dalawang environmental activists ang dinukot

bakit nangyayari ang ganito? nakatatakot!

dahil ba tinutuwid nila ang mga baluktot?

nais ay makataong pagtrato sa kalikasan

na tutok ay isyung Manila Bay at karagatan

pati mga reklamasyong apektado ang bayan

subalit sila'y iwinala sa Orion, Bataan

nangyari'y huwag nating ipagsawalang-bahala

baka di iyan ang huli, o iyan ang simula?

krisis sa karapatang pantao na'y lumalala

ang pagwala sa kanila'y sadyang kasumpa-sumpa

kaybata pa nila, edad bente dos, bente uno

sadyang ginigipit na ang karapatang pantao

sinisigaw namin, sana'y mapakinggang totoo:

ilitaw sina Jonila Castro at Jhed Tamano!

- gregoriovbituinjr.

09.08.2023

* Para sa detalye, basahin ang mga kawing na:

https://web.facebook.com/photo/?fbid=320724156991942&set=a.275240728206952

at https://web.facebook.com/photo/?fbid=682765210554525&set=a.620597136771333

Paglagay sa tahimik sa magulong mundo

PAGLAGAY SA TAHIMIK SA MAGULONG MUNDO

pag lumagay ka sa tahimik, ikinasal

ka na katuwang ang tangi mong minamahal

wala nang barkada, bisyo, babae't sugal

kundi sa pamilya iinog ang pag-iral

nasa tahimik, pulos trabaho't tahanan

si misis man ay lagi kang tinatalakan

sweldo'y laan na sa anak, hapag-kainan,

edukasyon, bayad-utang, kinabukasan

ngunit naiba ang paglagay sa tahimik

nang mauso ang tokhang, mata'y pinatirik

kayraming natakot, iba'y di makaimik

mahal ay biktima ng balang anong bagsik

ang mahal na asawa o anak, tinokbang!

kinatok sa tahanan, naging toktok, bangbang!

nangyari'y walang proseso, basta pinaslang!

sinong mananagot, sino ang mga aswang?

nag-iiba ang kahulugan ng salita

saanmang panaho'y nadarama sa wika

nilagay sa tahimik, pinaslang na sadya

pinatahimik ng walang kaawa-awa

- gregoriovbituinjr.

09.08.2023

Pagbabago

PAGBABAGO

"Change happens not by trying to make yourself change, but by becoming conscious of what's not working." - Shakti Gawain

pagbabago'y nagaganap, ani Shakti Gawain,

na hindi raw sarili ang susubukang baguhin

kundi malay ka anong di gumagana sa atin

para bang dapat munang piliin anong gagawin

malalim at makahulugan ang kanyang tinuran

di magbabago ang lahat pag nakatitig lamang

sa kalangitan, sa kalawakan, o sa kawalan

ang pagbabago'y di basta lalapit kaninuman

anong halimbawa, sa katulad kong nagsusulat

sa bawat akda ko ba'y marami ang namumulat

may mga isyung panlipunan bang naisiwalat

o wala pa ring nagbago't di nila nadalumat

kung nais ng pagbabago'y gawin nating mataman

kongkretong pagsusuri sa kongkretong kalagayan

at mula roon, kumilos upang ating makamtan

ang ninanais na pagbabagong pangkalahatan

- gregoriovbituinjr.

09.08.2023

* litrato mula sa Pilipino Star Ngayon, Setyembre 2, 2023, pahina 10

Dagat ng basura't baradong kanal

DAGAT NG BASURA'T BARADONG KANAL

sinong maysala sa baradong kanal?

bakit dagat ng basura'y nariyan?

nang bagyo'y manalasa, natigagal

di ba't tayo rin ang dahilan niyan?

nagbarahan ang sangkaterbang plastik

sa mga baradong kanal sumiksik

naglutangan sa dagat ang basura

na kagagawan natin, ninyo, nila

anong gagawin at maitutulong?

upang basurang iyan ay tanggalin

sa dagat ng basura ba'y susuong?

upang basura'y isa-isang kunin?

baha dahil sunod-sunod ang unos

problemang ito'y ating isaayos

anong sama't basura'y inaanod

sa dagat na itong nakalulunod

- gregoriovbituinjr.

09.05.2023

* litrato mula sa pahayagang Pilipino Star Ngayon, Setyembre 4,2023, pahina 2

20 Haiku hinggil sa typhoon Haikui

20 HAIKU HINGGIL SA TYPHOON HAIKUI

ni Gregorio V. Bituin Jr.

Nananalasa ngayon sa bansa ang bansang Hanna, na ang international name ay Haikui. Sa una kong basa sa Ulat Panahon sa pahayagang Pilipino Star Ngayon, ito'y Haiku, isang anyo ng pagtulang Hapones, na may pantigang 5-7-5. Subalit nang muli kong tingnan, Haikui pala, hindi typhoon Haiku. Gayunpaman, naisipan kong kumatha ng ilang haiku hinggil sa typhoon Haikui.

Ilang pantig ba ang Haikui? Ang pronunciation o pagkabigkas sa bagyong Haikui, ayon sa http://paladinofstorms.net/cyclone/typhoon.html ay Haikui "high-kway". Ibig sabihin, dalawang pantig. Subalit maaari ring tatlong pantig dahil sa titik k.

Kaya pinakinggan ko ang bigkas sa isang balita sa bidyo na https://www.youtube.com/watch?v=ezu0aAxSYsA na may pamagat na Haikui expected to become another typhoon threat - August 29, 2023, binasa ang Haikui na haykuwi. Tatlong pantig.

Dahil may titik k, kaya ipinagpalagay ko nang tatlong pantig pati ang naunang saliksik na "high-kway. Narito ang ilang haiku na kinatha ko hinggil sa bagyong Haikui.

1

bagyong Haikui

ay kaylakas na bagyo

mag-ingat tayo

2

ang ibong gala

sa bagyo'y basang-basa

tila tulala

3

ingat sa ihi

ng daga pag nagbaha

lestospirosis

4

dyip ay tumirik

at pasahero'y siksik

sa baha't trapik

5

di pala haiku

kundi bagyong Haikui

ang pagkasabi

6

pinagmamasdan

ko ang bahang lansangan

kaligaligan?

7

ang bagyong Hanna

na Haikui rin pala

nananalasa

8

dumapong ibon

sa kawad ng kuryente

sa bagyo'y ginaw

9

mapapakain

sana ang mga anak

kahit may unos

10

pag nadisgrasya

ka sa manhole na bukas

sinong sisihin?

11

sa botang butas

pag nilusong sa baha

ay, alipunga

12

papasok pa rin

sa trabaho, baha man

nang makabale

13

hawakang husay

iyang payong mong taglay

baka matangay

14

kaygandang dilag

ang kasabay sa baha

puso'y pumitlag

15

pulos basura

sa kalye'y naglipana

anod ng baha

16

bubong na butas

aba'y tagas ng tagas

sinong gagawa

17

kayraming plastik

na nagbara sa kanal

walang magawa?

18

basa ng dyaryo

o makinig ng radyo

kapag may bagyo

19

tagas na tubig

ay ipunin sa timba

pang-inidoro

20

kapag may unos

mabuti't may PAGASA

makapaghanda

09.04.2023

Nilay

NILAY

mundo ko'y tigib ng katahimikan

habang wala pa ring kapayapaan

waring ang loob niring kalooban

ay di mabatid ang kalalabasan

tahimik at payapa'y magkaiba

sa diwa'y nag-uumpugan tuwina

katahimikan wari ko'y sa taynga

kapayapaa'y sa puso talaga

ah, anong dalas pa ring nagtitimpi

puno ng sugat ang diwa't sarili

hanggang ngayo'y di pa rin mapakali

sa samutsaring dinidili-dili

ah, gawin pa rin anong nararapat

kahit masakit ang ulo't balikat

tulala man, tutula pa ring sukat

huwag malingat at laging mag-ingat

- gregoriovbituinjr.

09.03.2023

Motawa at Lasuna

MOTAWA AT LASUNA

sa palaisipan ay muling natulala

dahil di ko alam ang sagot na salita

subalit mahalaga namang isadiwa

pulis sa Saudi ang Labimpito Pababa

sibuyas ng Ilocos sa Trese Pahalang

buti't may diksyunaryo naman sa tahanan

salita pala'y LASUNA nang matagpuan

nang aking masaliksik, puso ko'y nagdiwang

ang sagot ko'y MOTAWA sa pulis-Arabo

mula naman kay google ay natagpuan ko

baka batid din ng mga O.F.W.

na sa Saudi ay matagal na nagtrabaho

mga salitang minsan dapat kabisahin

at baka magamit sa akdang kakathain

sa palaisipang ito'y salamat na rin

di alam na salita'y nababatid natin

- gregorioovbituinjr.

09.03.2023

* mutawa (alternative forms - mutawwa, muttawa)

A member of the religious police in Saudi Arabia. The religious police as a body.

https://en.wiktionary.org/wiki/mutawa

* lasona - sibuyas, mula sa U.P. Diksiyonaryong Filipino, p.681

Ingatan, huwag ibagsak

INGATAN, HUWAG IBAGSAK

"Fragile, Handle With Care" ang katumbas

nang sa isang kahon ay kalatas

paalala, baka babasagin

ang nasa kahon nilang dadalhin

pinaalam sa sariling wika

pag sa wikang dayo'y di unawa

naisip pang itatak sa kahon

ah, kayhusay ng ganitong layon

bilin: Ingatan, Huwag Ibagsak

sa himpapawid man o sa lubak

pag may basag, di mapapakali

kaya pakaingatang mabuti

salamat sa pagpapaalala

sa puso'y may ginhawang nadama

kahon na'y naingatang malugod

wikang sarili pa'y nataguyod

- gregoriovbituinjr.

09.03.2023

Bakbak-tahong

BAKBAK-TAHONG

mas mabigat pa sa ningas-kugon
ang tinatawag na bakbak-tahong
trabaho ka ng trabaho ngunit
walang nangyayari, aba'y bakit?

gumagawa'y walang natatapos?
walang nayari, parang busabos?
ginagawa mong paulit-ulit
pala'y walang resulta, kaysakit!

kung may ugali kang bakbak-tahong
aba, ikaw ay di sumusulong
kumbaga sa barkong nakalutang
gawaing ito'y tiktik-kalawang

tiyaking ginawa'y may resulta
kung wala, panaho'y naaksaya
para kang tumatandang paurong
kung naging gawi mo'y bakbak-tahong

- gregoriovbituinjr.
09.02.2023

* bakbak-tahong - trabaho ng trabaho ngunit walang natatapos 

o nayayari, mula sa UP Diksiyonaryong Filipino, p.109

Sa dalawang magigiting

SA DALAWANG MAGITING

taospuso pong pakikiramay

sa pamilya ng mga namatay

isa'y kilalang mamamahayag

isa'y mahusay na manggagawa

sumikat noon si Mike Enriquez

sa kanyang pagsisilbi sa bayan

sa Imbestigador maririnig:

"Hindi namin kayo tatantanan"

kilala rin namin si Efren Cas

organisador ng manggagawa

na pangarap ay lipunang patas

at lipunang makataong sadya

isa'y sikat na mamamahayag

kilala sa radyo't telebisyon

ang isa'y magaling na kasama

at kilala sa maraming unyon

inalay ninyo ang inyong buhay

para sa kagalingan ng tanan

sa inyong dalawa'y pagpupugay

salamat sa ambag n'yo sa bayan

- gregoriovbituinjr.

09.01.2023

Larawan ng nakaraan

LARAWAN NG NAKARAAN

"We may have had black and white photos, but you can find here colorful memories."

itim at puti man ang larawan

ay kayraming gunitang nariyan

wala mang kulay kung iyong masdan

ay makulay pa rin kung titigan

ang kanilang mata'y nangungusap

sa pagitan nila'y nag-uusap

tila dinig bawat pangungusap

kahit sila lang ang nagkausap

iyan ang iyong mararamdaman

sapagkat tigib sa karanasan

bawat litrato'y may kasaysayan

na nagkukwento ng nakaraan

namatay na'y muling nabubuhay

ang tumanda'y bumabatang tunay

pawang mga alaalang taglay

na di basta na lang mamamatay

puti at itim man ang litrato

ay may kwentong nagbibigkis dito

na di malilimutang totoo

pagkat makulay kung suriin mo

- gregoriovbituinjr.

08.31.2023

Payo't palaisipan

PAYO'T PALAISIPAN

araw-araw na may pahayagan

binabasa ang isyu't kwentuhan

pati payo't pag-ibig sa tanan

krosword at sudoku'y sasagutan

napakapayak na pamumuhay

bagamat nakikibakang tunay

ang kaisipan ay sinasanay

nang kamtin ang asam na tagumpay

nagbabakasakaling matuto

o madagdagan ang pagkatuto

inunawa, di man saulado

ang samutsaring balita't isyu

minsan ay gagawan ko ng tula

batay sa opinyon ko't akala

ganyan ako bilang maglulupa

didighay na lang pag walang-wala

- gregoriovbituinjr.

08.31.2023

Ang mga kuting

ANG MGA KUTING

nakakatuwa ang mga kuting

tila sa kanila nahumaling

binuhat ko pagkat kagigising

nasa hita ko na't naglalambing

ganyan sila inaalagaan

sapul pa noong sila'y isilang

anong saya kung sila'y pagmasdan

pakakainin maya-maya lang

maigi nang may ganyang alaga

sa bahay ay talagang nawala

ang nagtatakbuhang mga daga

natatakot na baka malapa

bubuwit nga ang nahuli nila

kuko nila'y nandakma talaga

ang kinaing daga nang nakita

tanging ulo na lang ang natira

patakbo-takbo, hilig maglaro

naglulundagan nang may pagsuyo

nagkakalmutan, lambing ng puso

sumusuot sa mumunting dako

- gregoriovbituinjr.

08.31.2023

Hindi pala bakal ang aking katawan

HINDI PALA BAKAL ANG AKING KATAWAN

kayrami ko nang sakit na nararamdaman

ang akala ko'y bakal ang aking katawan

na tila handa laging bumangga sa pader

habang kasama ang magigiting na lider

na madalas, sa rali'y nasa harap ako

tinatablan pala ng sakit ang tulad ko

tibak na Spartan kasi ang paniwala

subalit ngayon, malimit nang matulala

tila ba napagtanto ko lang ito ngayon

habang ginagampanang mabuti ang misyon

dapat mayroong mentenans na iinumin

huwag na raw kumain ng maraming kanin

upang hindi palaging mataas ang sugar

upang hindi maasar nang wala sa lugar

sumubo lagi ng bitamina't mineral

nang lumakas at hindi laging hinihingal

dapat walong baso ng tubig ang inumin

dapat walong oras na tulog ang gagawin

magpainit sa araw at mag-ehersisyo

mag-jumping jack, mag-push up o mag-otso-otso

uminom din ng pito-pito pag umaga

iyan ang payo sa akin noon ni ama

ah, dama ko, dapat na akong magpalakas

mabuting malusog, di man bakal sa tigas

- gregoriovbituinjr.

08.27.2023

Ilog

ILOG

kailan tayo mauuntog?

upang alagaan ang ilog

at mga lugar pang kanugnog

pag araw na nati'y lumubog?

kailan pa magkukumahog?

upang alagaan ang ilog

pag tuhod na'y aalog-alog?

at mga kalamnan na'y lamog?

kahit ilog man ay di bantog

pangarap man ay di matayog

ito man lang ay maihandog

sa kinabukasan at irog

- gregoriovbituinjr.

08.26.2023

* alay na tula bilang tugon sa Right of Nature (RoN) page sa fb, sa inilabas nilang "Ang Ilog ay Buhay" na matatagpuan sa kawing na:

https://web.facebook.com/photo/?fbid=678296577678446&set=a.636241711883933

* litrato mula sa google

Mag-aral din ng martial art

MAG-ARAL DIN NG MARTIAL ART

dapat na may alam din tayo sa martial art

sakaling sa atin ay may biglang bumanat

holdaper man o sinumang nais mangkawat

sa panahong tayo'y talagang inaalat

matuto ng wingchun, yaw-yan, nang di masilat

prinsipyo ng jeetkundo't judo'y madalumat

maging listo sa depensa't huwag malingat

baka mahal mo ang ipagtanggol mong sukat

anong dapat kung may kutsilyo ang kalaban?

eskrima't arnis ba'y basta gagamitin lang?

sa magulong mundo'y anong kahihinatnan?

kung magtanggol sa kapwa't sarili'y di alam

- gregoriovbituinjr.

08.25.2023

Sa wala't winalan ng tinig

SA WALA'T WINALAN NG TINIG

ako'y nakipagkapitbisig

sa wala't winalan ng tinig

namumutawi sa'king bibig

sa kanila ako'y titindig

gawin anong kayang magawa

upang bigyang tinig ang dukha

na tinuring na hampaslupa

sapagkat sila'y walang-wala

buong puso ko nang niyakap

ang prinsipyo't aming pangarap

isang sistemang mapaglingap

laban sa tuso't mapagpanggap

itatayo'y lipunang patas

na ang palakad ay parehas

bunga'y di man basta mapitas

ay mayroong magandang bukas

lalaban akong buong husay

upang matupad yaring pakay

ah, ito man ang ikamatay

tanggap na ang palad kong tunay

- gregoriovbituinjr.

08.25.2023

Maling impormasyon sa aklat na "Filipino Food"

MALING IMPORMASYON SA AKLAT NA "FILIPINO FOOD"

Maikling sanaysay at tula ni Gregorio V. Bituin Jr.

Nabili ko ang aklat na What Kids Should Know About Filipino Food, Second Edition, sa Fully Booked Gateway, Cubao, QC nito lang Abril 17, 2023. Sinulat ito ni Felice Prudente Sta. Maria, at may mga dibuho ni Mika Bacani. Batay sa pamagat, ang aklat na ito'y para sa mga tsikiting, sa mga bata, nag-aaral man o hindi. Inilathala ito ng Adarna House noong 2016.

Ano nga bang makukuhang aral dito ng ating mga tsikiting kundi tungkol sa pagkaing Pinoy? Mabatid ang iba't ibang pinagmulan at anu-ano ang mga pagkaing Pinoy mula sa iba't ibang dako ng bansa.

Subalit may nakita akong mali sa isang entri. Opo, maling impormasyon. Marahil may iba pang mali subalit hindi natin alam pa. Nakasulat sa pahina 45, sa ilalim ng talaan ng Calabarzon na mula sa Quezon province ang bagoong Balayan. Alam ko agad na mali dahil taga-Balayan, Batangas ang aking ama, at paborito kong sawsawan ang bagoong Balayan.

Sa talata ng Batangas, ito ang nakasulat: Batangas adds adobong dilaw, bulalo, maliputo, sinigang na tulingan, and tawilis.

Sa talata ng Quezon ay ito naman: Quezon brings bagoong Balayan, barako coffee, lambanog, pansit habhab, patupad rice cake, paksiw na bituka ng kalabaw, hand-size oval tamales, and sinaing na tulingan.

Sa Batangas ay kilala rin ang barako coffee at sinaing na tulingan. Subalit hindi sa Quezon mula ang bagoong Balayan, kundi sa Balayan, Batangas.

Marahil, ininebenta rin ang produktong bagoong Balayan sa ilang bayan sa Quezon at patok ito roon. Kaya ipinagpalagay ng awtor na ang bagoong Balayan ay mula sa lalawigan ng Quezon, subalit kung nagsaliksik lamang siya, at marahil ang nag-edit ng kanyang aklat, makikitang mali ang entri na iyon sa aklat. Na ang bagoong Balayan pala ay produktong galing sa Balayan, Batangas.

Marahil sa Ikatlong Edisyon ng nasabing aklat ay maiwasto na ang maling entri.

Ginawan ko ng tula ang usaping ito:

KAMALIAN SA LIBRONG "FILIPINO FOOD"

sa aklat na Filipino Food ay may kamalian

mula raw sa Quezon province ang bagoong Balayan

mali po ito't dapat itama, batid ko iyan

pagkat ama ko'y Balayan, Batangas ang minulan

aklat itong nagbibigay ng maling impormasyon

sa mga batang baka nagbabasa nito ngayon

ano bang dapat gawin upang maitama iyon

sikat na Adarna House pa ang naglathala niyon

marahil nang minsang nagpa-Quezon ang manunulat

ay doon nga natikman ang bagoong na maalat

habang kumakain at nagsasaliksik ngang sukat

sa kwadernong dala'y agad niya iyong sinulat

subalit dapat nilaliman ang pananaliksik

lalo't sa impormasyon ang libro'y siksik at hitik

di napansin ng editor? o di na lang umimik?

aba, ito po'y iwasto nang walang tumpik-tumpik

08.25.2023

Kalabasa't noodles

KALABASA'T NOODLES

pampatalas daw kasi ng mata

iyang kalabasa, sabi nila

naisip ipaghalong talaga

yaong noodles at ang kalabasa

sa kalabasa'y gumayat ako

ng mumunti lamang, kapiraso

nilagay ko muna sa kaldero

at pinakuluan ngang totoo

saka nilagay ang isang plastik

ng noodles, tila ba ako'y sabik

tinikman ko't kaysarap ng lintik!

parang sa sarap mata'y titirik

masyado namang paglalarawan

ay, tugon kasi sa kagutuman

talaga akong pinagpawisan

at nalamnan ang kalam ng tiyan

- gregoriovbituinjr.

08.24.2023

Ang aking tibuyô

ANG AKING TIBUYÔ

bata pa'y naging ugali ko nang magtipid
at sa tibuyô maglagak ng barya'y batid
na nakagisnan na naming magkakapatid
pagkat tinuro ni Ama ng walang patid

bao ng niyog ang tibuyô namin noon
iba'y biyas ng kawayan ang ginanoon
hanggang magbinata'y tuloy ang pag-iipon
nang magkaasawa'y gawain pa rin iyon

nang magpandemya, mga walang lamang basyô
ng alkohol ay aking ginawang tibuyô
kaysa itapon ang plastik na di mahulô
ay ginamit muli't barya'y doon binuslô

sa dulo ng taon, tiyak ito'y bubuksan
dahil napunô na ng baryang daan-daan
ibabangko kaya ang mga baryang iyan?
o ibibili ng regalo o aklat man?

salamat, Ama, sa tibuyô mong pangaral
kami'y may ipon, maghirap man ng matagal
may madudukot para aming pang-almusal
buti't sa isip namin, ito'y ikinintal

- gregoriovbituinjr.
08.24.2023

* tibuyô - taal na salitang Tagalog (Batangas) katumbas ng salitang Kastilang alkansiya

Kung babangon lang tayo

KUNG BABANGON LANG TAYO

kung babangon lamang tayo

kung kapitbisig lang tayo

kung nagkakaisa tayo

babagsak ang mga tuso

ah, huwag natin hayaang

tayo'y pagsamantalahan

ng burgesya't mayayaman

at naghaharing iilan

dahil di nagkakaisa

ay naaping isa-isa

kung di pa rin magkaisa

lalagi pa ring mag-isa

ah, kung tayo'y babangon lang

ay lalagpak ang gahaman

bundatin silang tuluyan

hanggang pumutok ang tiyan

tara, tayo'y magsibangon

at magsikilos sa layon

bunutin na natin ngayon

ang pangil ng mga leyon

- gregoriovbituinjr.

08.24.2023

* litrato mula sa google

Ang Panuntukan o Pinoy Boxing

ANG PANUNTUKAN O PINOY BOXING

Saliksik, sanaysay, at tula ni Gregorio V. Bituin Jr.

Isang katutubong anyo ng boksing umano ng Pinoy ay tinatawag na "panuntukan". Tiyak na mula ito sa salitang "suntok" na nilagyan ng unlaping "pan" at hulaping "an". Mula sa "pansuntukan' ay uminog ito sa "panuntukan". Hmmm, magandang salita, na maaari nating masabing wastong salin ng boxing sa wikang Filipino.

Malaki umano ang impluwensya ng panuntukan sa Western boxing. Ayon sa isang guro ng eskrima at dating amateur na kampyong boksingero na si Luckly Lucaylucay: "The English style of boxing would almost always lose to the Filipino style," at idinagdag pa niya, "It was just vastly sophisticated." Ang apelyido niyang Lucaylucay ay Pinoy, na sa pananaliksik natin sa UP Diksiyonaryong Filipino, pahina 719, ay ganito ang nakasulat: lukay-lukayan [Sinaunang Tagalog]: tanikalang ginto.

Sa kanyang tinuran, aba'y ganoon pala katindi ang panuntukan ng Pinoy. Narito ang isang talatang sinulat ni Perry Gil S. Mallari kung saan binabanggit ang panuntukan, na nalathala sa magasing Rapid Journal, Vol. 6, No. 2, (Book 20, Taon 2001), pahina 45:

Filipino Martial Arts Influence

The Filipino martial arts and Western boxing crossed their paths in the island of Hawaii during the 1920s. Hawaii then, was a volatile territory and a great melting pot of cultures and martial arts. Filipinos in Hawaii during that time practiced their own indigenous form of boxing called panuntukan, whose movements are derived from knife fighting. In an interview conducted by Lilia Inosanto Howe, escrima master and former boxing amateur champion, Luckly Lucaylucay recounted how the Filipino method performed against the established form of Western boxing of that period: "The English style of boxing would almost always lose to the Filipino style," says Lucaylucay, "It was just vastly sophisticated." Thus, after experiencing the efficacy of the Filipino strategy, visiting serviceman and boxers adapted the panuntukan concept. Some believe that the Filipino ingredient aided the transition of boxing's body mechanics from a rigid straight-forward structure to a more fluid and alive form.

Narito naman ang malayang salin ko ng nabanggit na talata:

Impluwensya ng Filipino Martial Arts

Nagkurus ang landas ng Filipino martial arts at Western boxing sa isla ng Hawaii noong 1920s. Ang Hawaii noon, ay hindi pa matatag na teritoryo at lugar na malawak ang paghahalu-halo ng mga kultura at sining-paglaban o martial arts. Ang mga Pilipino sa Hawaii noong panahong iyon ay nagpapraktis ng kanilang sariling katutubong anyo ng boksing na tinatawag na panuntukan, na ang mga galaw ay hango sa pakikipaglaban gamit ang kampit o kutsilyo. Sa isang panayam na isinagawa ni Lilia Inosanto Howe sa escrima master at dating boxing amateur champion na si Luckly Lucaylucay, ikinwento nito kung paano isinasagawa ang pamamaraang Pilipino laban sa matatag na anyo ng Kanluraning boksing noong panahong iyon: "Ang istilong Ingles ng boksing ay halos palaging natatalo sa istilong Pilipino. ," sabi ni Lucaylucay, "Ito ay napaka-sopistikado." Kaya naman, matapos maranasan ang bisa ng istratehiyang Pinoy, niyakap na ng mga dumadalaw na kawal at boksingero ang konsepto ng panuntukan. Naniniwala ang ilan na ang sangkap na Pilipino ay tumulong sa paglipat ng mekanika ng katawan ng boksing mula sa isang matibay na tuwid na istraktura patungo sa isang mas magalaw at buhay na anyo.

Sinubukan kong ilapat sa tula ang naturang saliksik:

PANUNTUKAN

isa palang anyo ng taal na sining-paglaban

ang noon pa ma'y tinatawag nilang panuntukan

ginamit noon sa Hawaii ng mga kababayan

marahil ay salin ng boxing sa kasalukuyan

di nga raw manalo ang kanluraning boksing dito

sa estratehiya't galawan ng ating kamao

na mula sa sining-tanggol na gamit ang kutsilyo

mapapahanga ka sa dagdag-kasaysayang ito

mula salitang ugat ng panuntukan na suntok

kung paanong wikang ugat ng panuluka'y sulok

habang historya'y binasa, kayraming naaarok

panuntukan kaya'y ilan ang noon inilugmok?

salamat sa kasaysayang dapat ipamahagi

taal na salitang buhay pa't dapat manatili

sining na patunay na di tayo basta pagapi

sa sinumang sa atin ay basta mang-aaglahi

08.22.2023

Pangarap

PANGARAP

iniisip ko pa ring makalikha

ng nobela sa uring manggagawa

o kaya'y isang libro'y iaakda

hinggil sa buhay at danas ng dukha

paano ko kaya ito gagawin

kung laging punumpuno ng panimdim

pulos dusa't lumbay, at nasa bangin

ng kawalan, hinihipan ng hangin

magsanay muna sa maikling kwento

hanggang magamay ang pag-akda nito

pahabain at palamnan pa ito

hanggang nobela'y maakdang totoo

ah, ganoon lang ba iyon kadali?

ngunit paano naman mapapawi

yaong kabulukang nananatili

at nagpayaman sa mga tiwali

kaya ko pa bang maging nobelista

sa panahong tigib ng pagdurusa

o kaya'y magmakata lang talaga

hanggang mamugto yaring mga mata

- gregoriovbituinjr.

08.21.2023

RAMBOLetra

RAMBOLetra

limang letra lang na nirambol ko

ang salitang nabuo na'y tatlo

mula sa app na laro kong bago

na ikinasisiyang totoo

A, B, E, K, at R, limang titik

ay may mabubuo ang matinik

tatlong salita'y BAKER, BRAKE at BREAK

sinagot di man lango't nag-BAREK

habang narito sa pahingahan

at walang ibang pagpahingahan

ng nasa loob ng kalooban

ay sumagot ng palaisipan

sa iwing diwa'y nakapagmulat

mula lima'y sinubok ang apat

na titik, aba'y napamulagat

BEAK, BAKE, BEAR, RAKE ang nabuong sukat

kakaiba ang bago kong laro

na letra'y pinagbali-baliko

mula rito'y aking napagtanto

ang kaibhan ng banli at banto

- gregoriovbituinjr.

08.21.2023

* Word Connect ang pangalan ng app ng larong ito sa selpon

I-repeal ang Oil Deregulation Law! Oil Regulation Act, Isabatas!

I-REPEAL ANG OIL DEREGULATION LAW!

OIL REGULATION ACT, ISABATAS!

pagkukunwari lang ba ang lahat?

kunwa'y isip-isip ng paraan

laban sa patuloy na oil price hike

batas ang Oil Deregulation Law

kaya di mapigil ng gobyerno

ang pagsirit pataas ng presyo

liban kung batas na ito'y i-repeal

ang pagtaas ng presyo'y mapipigil

pati kapitalistang mapaniil

Oil Regulation Act na'y isabatas!

iyan ang talagang paraang patas

at sa masa'y masasabing parehas

negosyante man ay may maipintas

ang tanong: magagawa kaya nila?

kung tatamaan ang kapitalista

baka mawalan sila ng suporta

sa ambisyon nilang pampulitika

- gregoriovbituinjr.

08.13.2023

* tugon ng makatang gala sa editoryal ng pahayagang Bulgar, Agosto 6, 2023