Makatang lungsod

MAKATANG LUNGSOD

ako'y isang makatang lungsod

na pagtula'y ikinalulugod

maralitang kayod ng kayod

matatag, matibay ang tuhod

tula'y hinggil sa mga kwento

sa mga lansangang narito

na sementado't aspaltado

maging katawang buto-buto

makinang na ilaw sa gabi

mga nagkikinangang poste

maririkit ditong babae

kwento rin ng tuso't salbahe

ang mahahabang eskinita

ang naglulutangang basura

maruruming ilog at sapa

mga dyip na nagkakarera

madalas magbilang ng pantig

sa tugma't sukat niyang hilig

sa manggagawa'y kapitbisig

isyu nila'y sinasatinig

isang makata ng Sampaloc

sinusunod ang tinitibok:

bilin sa awiting Tatsulok

ang dukha'y ilagay sa tuktok

- gregoriovbituinjr.

10.10.2022

Ni-reset

NI-RESET

kagabi, sinabihan akong dumalo sa pulong

kinabukasan, paksa'y plano ng organisasyon

kanina, gumising ako ng pagkaaga-aga

dumating ng ikasampu sa takdang opisina

naghintay ako ng pagkatagal, walang dumating

iyon pala'y ipagpapaliban nila ang miting

bakit ganoon, ganyan ba sila magpahalaga

sa kasamang inaya sa pulong na wala sila?

wala ba akong kwenta't sila'y walang pakialam

dumalo ako sa pulong ngunit sila'y nang-indyan

o dahil lang wala ang pangulo't bise pangulo

at sekretaryo heneral lang ang kausap nito

ang salita nila'y di nila pinahalagahan

pagtupad ko sa usapa'y di pinahalagahan

tingin ba ng kausap nila'y bakit ako kasi

gayong tagahawak lang ako ng plakard sa rali

wala ang pangulo't ang bise pangulo'y maysakit

ako ang pinadalo, dokumento'y aking bitbit

ni-reset, kahit kaytagal kong naghintay sa opis

gayong inihanda ko na ang dapat na papeles

ako ba'y mali o di nila kursunadang sadya

sa rali'y tagabitbit lang daw ako ng bandila

di ba't nakakainis ang ginawa nilang ito

sa oras ng pultaym na tulad ko'y walang respeto

- gregoriovbituinjr.

10.09.2022

Kami

KAMI

totoo kami sa pakikibaka

seryoso kami sa pakikibaka

matapat kami sa pakikibaka

narito kami sa pakikibaka

kaya huwag nila kaming gaguhin

ang masa'y huwag nilang gagaguhin

uring manggagawa'y huwag gaguhin

kaming mga dukha'y huwag gaguhin

patuloy kami sa aming layunin

patuloy kami sa aming mithiin

patuloy kami sa aming hangarin

hanggang asam na tagumpay ay kamtin

kumikilos kami ng buong tapat

kumikilos kami ng nararapat

- gregoriovbituinjr.

10.08.2022

Buhay bilang makata ng maralita

BUHAY BILANG MAKATA NG MARALITA

simula nang magkaisip ako na'y nagmakata

bata pa lang, kapatid at magulang na'y natuwa

sa dyaryong pangkampus nang magsimulang malathala

ang aking mga kwento, sanaysay, payak na akda

mga katropa'y nagpapagawa noon sa akin

ng tulang kaibig-ibig para sa susuyuin

kinatha ko ang marapat upang sila'y sagutin

ng sinisinta nilang ang puso'y nabihag man din

hanggang maging tibak, nagpatuloy sa pagsusulat

na layuning sa dukha't obrero'y makapagmulat

maambag ang kaya sa mga isyung sumambulat

nang makaipon ay naglathala na rin ng aklat

mula istap, nahalal sa mataas na posisyon

bilang sekretaryo heneral ng organisasyon

ng maralita, misyong labanan ang demolisyon

depensahan ang maralita'y aming nilalayon

dyaryong Taliba ng Maralita'y pinanghawakan

dahil tanging pahayagang pinaglalathalaan

ng mga kwento, sanaysay at tula ko sa bayan

litrato't ulat ko'y dito ninyo matutunghayan

minsan ay bumibigkas ng tula sa mga rali

sa samutsaring isyu, mahal na tubig, kuryente

pagtula na ang aking bisyo sa araw at gabi

itinutula'y maraming paksa't bagay na simple

salamat sa pagtanggap bilang makata ng dukha

ito'y taospusong paglilingkod sa maralita

lalo na sa kapatid at kauring manggagawa

maraming salamat sa pagtanggap sa aking tula

- gregoriovbituinjr.

10.07.2022

Sibuyas

SIBUYAS

nakakaluha ang pagtatalop

pati paggagayat ng sibuyas

tila sa balikat mo'y sumubsob

ang mukha kong di maaliwalas

pinagmasdan ko ang iyong labi

at mga mata mong mapupungay

kayganda ng iyong angking ngiti

na sa puso ko'y nakabubuhay

iyang sibuyas daw ay maganda

sa katawan lalo't kalusugan

sa pagkain nati'y pampalasa

at gamot din daw sa karamdaman

huwag lang balat-sibuyas tayo

sa pakitungo natin sa madla

o maging maramdaming totoo

pag isyu'y di kaya, namumutla

ah, sibuyas, sarap mong kainin

kasama ng kamatis at bawang

sibuyas lang, ulam na sa akin

sa suliranin ko'y pumaparam

- gregoriovbituinjr.

10.07.2022

Bakit?

BAKIT?

bakit pinagpipitagan ang mga masalapi?

dahil ba mayaman, ugali ma'y kamuhi-muhi?

bakit ginagalang ang may maraming pag-aari?

lupa'y inagaw man sa magsasaka't aping lahi?

bakit yaong may mga salapi'y nirerespeto?

ginto't pilak na ba ang batayan ng pagkatao?

balewala magsamantala man ang donya't donyo?

ginagalang ang mapera kahit asal-demonyo?

ah, nasaan na ang pakikipagkapwa kung ganyan?

na kaya ka lang nirerespeto'y dahil sa yaman?

habang dangal ng obrero't dukha'y niyuyurakan

ang mga walang-wala'y tinuturing na basahan!

maraming nagsisipag ngunit iba'y mauutak

upang yumaman, makamit ang respeto't palakpak

kahit ang kapwa'y hayaan lang gumapang sa lusak

basta makuha lang ang tatlumpung pirasong pilak

ayoko ng ganyang lipunang mapagsamantala!

na pulos kaplastikan ang umiiral talaga

nais kong matayo'y mapagkapwa-taong sistema

lipunang makataong may panlipunang hustisya!

mabigat ang kahilingan ngunit dapat kumilos

upang mawakasan ang sistemang mapambusabos

sinasapantaha kong darating ang pagtutuos

upang pagsasamantala'y tuluyan nang matapos

- gregoriovbituinjr.

10.06.2022

Almusal

ALMUSAL

tara, kain tayo, may sibuyas,

kamatis, at sanlatang sardinas

payak na ulam, galing sa patas

kahit madalas na bulsa'y butas

kailangang maagang gumising

dahil mahirap nang tanghaliin

at kaylayo pa ng lalandasin

upang magampanan ang tungkulin

ipagluto muna ang pamilya

mahirap magutom, kain muna

upang may lakas tayo tuwina

ang katawan, puso't isip, paa

tara, kaibigan, kain tayo

nang may lakas sa pagtatrabaho

araw-gabi'y gawaing totoo

mababa man o kulang ang sweldo

- gregoriovbituinjr.

10.06.2022

Ngiti

NGITI

ay, napakaginaw ngayong gabi

wala pa siya sa aking tabi

ngayon lang nagkahiwalay kami

ng banig, anong nangyari kasi?

tumagay muna ng isang bote

ganyan ba talaga ang babae

isip ko'y anong tamang diskarte

sa pagpaparating ng mensahe

heto, hanap ko ang kanyang ngiti

kailan ko makikita muli

sana bukas ng gabi'y magawi

siya sa bartolina kong sawi

nais kong hagkan siya sa labi

sa tagay, ako na'y naglupagi

paano ba ang daan pauwi

kung ako'y lango na't humihikbi

- gregoriovbituinjr.

10.05.2022

Aklatan

AKLATAN

nabubuhay ako sa aklatan

ang daigdig kong kinamulatan

na punong-puno ng kasaysayan

panitikan yaring kinagisnan

butihing ina'y una kong guro

na marami sa aking tinuro

at nilakbay ko'y maraming dako

pati lungsod ng digma at guho

binasa'y sanaysay, kwento't tula

pati sulatin ng matatanda

binasa'y magagaling na akda

ng maraming awtor na dakila

salamat sa aklatang ang alay

ay dunong na aking nadidighay

may mga diyalektikong taglay

sa pagkatao'y nagpapahusay

- gregoriovbituinjr.

10.05.2022 

(World Teachers Day)

Paalala

PAALALA

huwag mong iwan ang iyong gamit

kung saan-saan, baka mawaglit

baka madampot ng nang-uumit

ang araw mo'y tiyak anong lupit

at sisisihin mo pati langit

sa munting mali mo't isang saglit

halimbawa, ikaw ay ginitgit

aba'y isipin mo na kung bakit

baka sitwasyo'y ikagagalit

paano kung sinta ang nawalan

ah, kahiya-hiyang kalagayan

pagkat di listo sa kaganapan

bigyang halaga ang kasamahan

huwag palupig sa kasamaan

at tugisin ang may kasalanan

ah, tandaang kayhirap mawalan

ng gamit nating pinaghirapan

kaya maging listo lagi, bayan

- gregoriovbituinjr.

10.04.2022

Hapag

HAPAG

munting hapag ang bigay ni misis sa kaarawan

kaygandang alay na pumuno ng kaligayahan

malaking tulong sa mga gawain sa samahan

pati pagsulat ng isyu, historya't panitikan

mesita sa Espanyol, hapag sa sariling wika

munti kong kasangga sa pagsulat ng dusa't luha

katuwang sa mga isyu ng manggagawa't dukha

nagsasalaysay, kumakatha, at nagmamakata

pasalamat ko'y taospuso, yakap ko'y mahigpit

nang guminhawa sa pagkatha ng langit at pait

sa pamamagitan ng kwento, tanaga at dalit

dalawang puso mang magkalayo'y nagkakalapit

- gregoriovbituinjr.

10.02.2022

Unang araw ng Oktubre

UNANG ARAW NG OKTUBRE

sa pamangkin kong si Sten, maligayang kaarawan

nawa'y lagi kang malusog at malakas ang katawan

habang ako nama'y iba ang nais na patunguhan

daang bihirang tahakin ang aking nilalakaran

unang araw ng Oktubre ay may bagong lalandasin

habang yaring mga sugat ay akin nang lalanggasin

mga salita't kataga sa laot ay lalambatin

halimaw ay iiwasan baka ako'y lalapain

ang timbangan o kiluhan ang tatak ng isang Libra

na ang dagsin o grabidad sa bagay ay humihila

pababa, ano ang bigat, gaano ang gaan niya

ano kaya ang katumbas ng lakas nito o pwersa

unang araw ng Oktubre, madaling araw na'y gising

makata na'y naglulubid, wala man sa toreng gawing

mga bituin sa langit ay patuloy sa pagningning

habang yaong pamayanan ay patuloy sa paghimbing

- gregoriovbituinjr.

10.01.2022

Lumbera

LUMBERA

(Abril 11, 1932 - Setyembre 28, 2021)

payak ang puntod ng Pambansang Alagad ng Sining

umalis siyang puso'y nag-aalab ng magiting

sa masang pinaglingkuran niyang buong taimtim

may apat akong aklat niyang sa akin nanggising

sapagkat siya't tunay na makata't makabayan

ang kanyang mga akda nga'y aking pinag-ipunan

ang una kong libro niya'y tungkol sa panulaan

tuwa ko nang siya'y nakadaupang palad minsan

minsan lamang, isang beses, di na iyon naulit

subalit akda niya'y binabasa kong malimit

hinggil sa pelikula, tula, masang nagigipit

ang hustisyang panlipunang di dapat ipagkait

pagpupugay sa maestro, kay Sir Bien Lumbera

simpleng ngiti, mapagkumbaba, lahad ay pag-asa

sa ating panitikan, poetika, politika

payak man ang puntod, sa bansa'y maraming pamana

- gregoriovbituinjr.

09.28.2022

* Tulang nilikha sa unang anibersaryo ng kamatayan ni Sir Bien Lumbera

* Ang litrato ng puntod ay mula sa fb page ng Sentro Lumbera

* Ang una kong aklat niya'y ang Tagalog Poetry 1570-1898, ang tatlo pa'y ang Suri: Pag-arok sa Likhang Panitik, ang Poetika/Pulitika: Tinipong mga Tula, at ang Isang Sanaysay Tungkol sa Pelikulang Pilipino.

Pagpupugay sa 5 namatay na rescuer

PAGPUPUGAY SA LIMANG NAMATAY NA RESCUER

kasagsagan ng bagyong Karding nang sila'y mawala

buhay nila'y pinugto ng bagyong rumaragasa

bigla raw nag-flash flood ng life boat ay inihahanda

gumuho ang isang pader, ayon pa sa balita,

doon sa limang rescuer ay umanod na bigla

sila'y nagsagawa ng isang rescue operation

sa lalawigan ng Bulacan ginawa ang misyon

sa bayan ng San Miguel, iligtas ang naroroon

ginampanan ang tungkulin sa atas ng panahon

ngunit matinding baha ang sa kanila'y lumamon

tagapagligtas natin silang limang nangamatay

tungkuling sa kalamidad ay magligtas ng buhay

ng kanilang kapwa, ang buhay nila'y inialay

upang mailigtas ang iba, mabuhay, mabuhay!

sila'y mga bayani! taospusong pagpupugay!

- gregoriovbituinjr.

09.28.2022

* mga litrato mula sa google

Ondoy at Karding

ONDOY AT KARDING

dalawang bagyong nanalasa 

halos magkaparehong petsa

Setyembre dalawampu't lima

at hanggang kinabukasan pa

nang mag-Setyembre Bente-Sais

anim-na-oras lang, kaybilis

ng Ondoy nang ang Metropolis

ay nilubog, baha'y hagibis

Karding din ay napakatulin

typhoon signal four na tinuring

mga ulat ay ating dinggin

sa Quezon namuro si Karding

handa ba tayo sa ganito?

sa tumitinding klima't bagyo?

pag nanalanta na'y paano?

kay Ondoy ba tayo'y natuto?

panawagang Climate Justice Now

ay narinig bang inihiyaw?

ang aral ba nito'y malinaw?

na sa puso't diwa'y lumitaw?

- gregoriovbituinjr.

09.27.2022

Katha

KATHA

wala mang magbasa niring tula

akda ko'y di man gusto ng madla

patuloy pa rin akong kakatha

ng kung anong nasa puso't diwa

paksa ma'y pagdarahop ng madla

bahay man ng dukha'y ginigiba

pakikibaka ng manggagawa

kamaong kuyom ng maralita

maging trapo ma'y binubutata

may sumbat ng budhi sa kuhila

sa rali'y hampas man ng batuta

o sa tokhang man ay nabulagta

nilalamay ang wastong salita

hinahanap anong tamang wika

tumititig sa bawat kataga

kinikinis ang sukat at tugma

maraming paksang walang kawala

kaya kwaderno't pluma ko'y handa

upang kathain ang luha't tuwa

wala mang magbasa niring tula

- gregoriovbituinjr.

09.27.2022

Ang tinuran ng guro

ANG TINURAN NG GURO

"The ultimate aim of the art of karate lies not in victory and defeat, but in the perfection of the character of its participants."

~ Master Gichin Funakoshi

sakali mang di mapakali

ay unawain ang sinabi 

ni Guro Gichin Funakoshi

hinggil sa sining ng karate

sadyang ikaw ay magninilay

sa ibinilin niyang gabay

karate'y di nakasalalay

sa pagkatalo o tagumpay

kundi sa pagiging perpekto

ng karakter o pagkatao

ng mga lumalahok dito

tinurang sa diwa tumimo

kung ito'y ating maunawa

kahuluga'y magpakumbaba

karate'y pagiging payapa't

makipagkapwa ang adhika

- gregoriovbituinjr.

09.25.2022

Ang daan patungong Quiapo

ANG DAAN PATUNGONG QUIAPO

matapos ang dalawang dekada'y muling bumili

ng librong Trip to Quiapo na akda ni Ricky Lee

ang naunang libro niya'y nasa hiraman kasi

di na naibalik, gayong kaylaki nitong silbi

buti na lang at may pera nang mapuntang C.C.P.

hayskul pa ako'y nilalakad ko na ang Quiapo

nang magkolehiyo'y sa Quiapo pa rin ang tungo

kaya kabisado ko ang bituka nito't luho

dito nagkaisip, kalokoha'y dito nahango

kayrami ring naging katoto't suki sa Quiapo

mula Sampaloc, ako'y nagtutungong paaralan

sa Intramuros, sa Quiapo lagi dumaraan

at sasakay ng Balic-Balic pauwing tahanan

O, Quiapo, bahagi ka ng aking kabataan

anuman ang Trip to Quiapo'y alam ko ang daan

muling binili ang Trip to Quiapo ni Ricky Lee

upang pagsulat ng katha'y paghusaying maigi

iskrip rayting manwal na sa akin makabubuti

salamat, muling natagpuan ang aklat na ire

at mahal man ang presyo'y tiyak di ka magsisisi

- gregoriovbituinjr.

09.25.2022

* ang aklat na Trip to Quiapo ni Ricky Lee ay nabili ng makata sa halagang P350, nang kanyang dinaluhan ang Philippine PEN Congress 2022 sa CCP nitong 09.20.2022

* taospusong pagpupugay kay Ricky Lee nang siya'y gawaran bilang National Artist ng Pilipinas ngayong 2022

Kaymahal

KAYMAHAL

kaymahal ng kuryente,

tubig at pamasahe;

tuwa ng negosyante

na tubo'y balde-balde

masa na'y sinasagpang

ng tuso't mapanlamang;

kayrami na ring utang

ang di pa sinisilang

pahirap ng pahirap

ang buhay ng mahirap;

kailan malalasap

ang ginhawang pangarap

sweldo ng manggagawa

ay talagang kaybaba;

negosyanteng kuhila

sa tubo tiba-tiba

masa’y umaatungal

sa bayaring kaymahal;

magmura’y mauusal

kahit isa kang banal

di sapat ang panggugol

ng masang tumututol;

sistemang di na ukol

ay dapat nang maputol

- gregoriovbituinjr.

09.24.2022

Sa ikalimampung anibersaryo ng batas militar

Kuha sa Bantayog ng mga Bayani kung saan ipinalabas ang 2-oras na dokumentaryong 11,103 na nagsimula ng 6pm. Bago iyon ay nakiisa tayo sa pagkilos mula umaga bilang paggunita sa ikalimampung anibersaryo ng deklarasyon ng batas militar. Narito ang nagawa kong tula:

SA IKALIMAMPUNG ANIBERSARYO NG BATAS MILITAR

kaytinding bangungot yaong pinagdaanan

ng labing-isang libo, sandaan at tatlo

di na mabubura sa ating kasaysayan

bilang iyon ng biktima noong marsyalo

batang-bata ako nang marsyalo'y binaba

walang muwang sa nagaganap sa lipunan

iyon pala, mga kabuktuta'y bumaha

kayraming tinortyur, iwinala, pinaslang

anong klase kayang kahayukan sa dugo

ang nasa pangil at puso ng diktadura

ano kayang klaseng kahayukan sa tubo

ang naisip ng diktador at cronies niya

naunawaan ko lang ang mga nangyari

sa mura kong diwa'y pinilit intindihin

nang tinanggal ang Voltes V at Mazinger Z

na noon talaga'y kinagiliwan namin

nang lumaki na'y mas aking naunawaan 

ang nangyayari sa kinagisnang paligid,

sa kalunsuran, kanayunan, daigdigan

upang gutom ng kapwa't dukha'y maitawid

at ngayong ikalimampung anibersaryo

ng batas militar, ang muli naming sigaw

ay "Never Forget, Never Again to martial law!"

sana'y magandang bukas ang ating matanaw

- gregoriovbituinjr.

09.21.2022

Mantika at dishwashing liquid

MANTIKA AT DISHWASHING LIQUID

halos magkamukha, subalit huwag magkamali

na mantika ang gamitin sa paghugas ng pinggan

o dishwashing liquid kung magpiprito sa kawali

lalo na't magkatabi lang ang kalan at lababo

ay, pag nagkamali ka'y anong laking katangahan

na bawat pagkakamaling ito'y sadyang perwisyo

di sinasadya, pareho pang Spring yaong tatak

magkaiba ng pinagbilhan, di ko rin napansin

pagkabili galing palengke, ihiwalay sadya

lagyan ng "Di ito mantika" ang dishwashing liquid

ang mantika naman ay lagyang "ito'y bumubula"

ay, huwag kang magkakamali, aking kaibigan

at talagang sarili mo'y iyo nang sisisihin

tingnan mo muna bago gamitin, ang bilin ko lang

- gregoriovbituinjr.

09.21.2022

Kulugo

KULUGO

kung di mo inaalay ang buhay mo sa layuning

makatao, dakila't banal kundi pansarili

ang kapara mo'y kulugong basta lumitaw man din

sa katawan ng iba, dapat sa iyo'y iwaksi

ang buhay na di ginugol sa malaking dahilan

ay kahoy na walang lilim o damong makamandag

nasusulat iyan sa Kartilya ng Katipunan

upang ang bayang ito'y maging malaya't matatag

kaya ayokong maging kulugo sa iwing buhay

na pansariling ginhawa't kaligtasan ang pakay

kaya ako'y aktibistang ang buhay na'y inalay

ng buong-buo para sa bayan hanggang mamatay

kaya huwag mong isiping ako'y magpapayaman

tulad ng kulugong sinagpang ay ibang katawan

upang sarili'y paginhawain, bundat ang tiyan

maghirap man ako'y may adhikang tapat sa bayan

- gregoriovbituinjr.

09.19.2022

P20

P20

bente pesos na roon ang kanin

di bente pesos na kilong bigas

ito na ang kalagayan natin

mahal ang presyo ng bigas at gas

mananatili lang bang pangako

o iyon ay sadyang pambobola

noong halalan, ngayon napako

ang pinangako nila sa masa

umasa kasi sa tusong trapo

gayong di naman nila kauri

kaya laging inuunggoy tayo

ng mga hunyangong walang budhi

ito'y isang mahalagang aral

na kaakibat ng ating dangal

- gregoriovbituinjr.

09.19.2022

Tahak, hatak, katha

TAHAK, HATAK, KATHA

aking tinatahak ang landasing

di matingkala kung di batirin

tila gagambang lumalambitin

sa baging ng di mo akalain

tila ba kung anong humahatak

sa haraya't ginapangang lusak

ang mga panggatong na sinibak

ay malapit sa tungko nilagak

habang kinakatha'y mga paksa

ng manggagawa't anak-dalita

ang bagyong di pa rin humuhupa

sa kalunsuran ay nagpabaha

- gregoriovbituinjr.

09.18.2022

Inihaw na tahong

kaysarap ng inihaw na tahong

na inihain sa aming pulong

na mula sa dagat ng linggatong

ng samutsaring paksang umusbong

kung naroong mangga'y manibalang

kung buwan ay maghulog ng sundang

kung lumabas ang kawan ng balang

kung gumagala'y may pusong halang

kaysarap ng inihaw na tahong

habang kayrami ng mga tanong

iba'y pakitang-gilas sa dunong

sa balitaktaka'y di umurong

- gbj/09.18.2022

Alon

pagyapak sa alon

sa akin lumulon

pagyakap ang tugon

sa bawat nilayon

- gbj/09.18.2022

Talukab at talukap

TALUKAB AT TALUKAP

ang talukab pala'y shell o kaha

ng alimango o kaya'y tahong

ang talukap ay takip ng mata

o eyelid, odom o tabon-tabon

dalawang salitang magkatugma

na kapwa katinig na malakas

pakinggan mo lamang ang salita

upang kahulugan ay mawatas

- gregoriovbituinjr.

09.17.2022

* mula sa UP Diksiyonaryong Filipino, pahina 1217

Sobre

nag-abot ng munting sobre

ang pulubing nanghihingi

nabigay ko'y pamasahe

at lakad akong umuwi

- gbj/09.16.2022

Kislap ng diwa

kumikislap ang diwa

nitong abang makata

ideyang di mawala

heto na't ginagawa

sa kislap ng panulat

ang masa'y minumulat

habang sa puso'y bakat

ang nabahaw na sugat

- gbj/09.16.2022

Di pipi

tahimik ako ngunit di pipi

na basta sinasalya sa tabi

may karapatan ding masasabi

na hindi papayag magpaapi

- gbj/09.16.2022