sa maraming pulong, pulos inglesan ng inglesan
sariling wika'y ayaw gamitin, kinalimutan
sariling wika ba'y bakya, para lang sa tsismisan?
at Ingles ba'y wika ng mga may pinag-aralan?
ingles ang powerpoint, ingles ang bawat presentasyon
ang ilan sa dumalo'y nakatunganga lang doon
kapwa Pinoy, di agad magkaunawaan ngayon
pagwaksi sa ganitong ugali'y napapanahon
aba'y wala na ba tayong sariling pagkatao?
ginagamit na lang natin lagi'y wika ng dayo!
dala nga ba ito ng sistemang kapitalismo?
o ayaw natin sa tila impyernong bansang ito?
sa mga talakayan nga'y ingles ang gagamitin
kapwa Pinoy na ang kausap, iinglesin pa rin
umaastang dayuhan, akala'y sikat sa atin
ingles ng ingles upang sila'y ating respetuhin
nanghihiram sila ng diwa sa wikang banyaga
ngunit dapat nating gamitin ang sariling wika
patunayang may sarili tayong kultura't diwa
ang sariling wika'y dangal nitong lahing dakila
- gregbituinjr.
Biyernes, Disyembre 27, 2019
Ayoko sa salitang "wala akong pamasahe"
ayoko sa salitang "wala akong pamasahe"
kaya di ka makakadalo sa pulong, kumpare
ang pulong ay pulong, daluhan mo dito o dine,
doon o saanman, paghandaan mo ang sinabi
"wala akong pamasahe'y" huwag mong idahilan
ang pulong ay pulong, paghandaan ito't daluhan
ang araw na iyon ang itinakda ng samahan
mahalagang usapan, huwag mong ipagpaliban
para sa pamasahe, simulan mo nang mag-ipon
upang madaluhan ang pulong, malayo man iyon
tayahin ang gastusin kung ikaw ay paparoon
upang di kapusin sa iyong gugugulin doon
sa bawat tinakdang pulong, may pananagutan ka
hinalal ka ng kongreso, may posisyon, halal ka
kaya pagdalo sa pulong dapat asahan mo na
responsibilidad mong dumalo roon, kasama
kakapusan sa pamasahe'y huwag idahilan
agahan ang paglalakad kung kinakailangan
maglakad ka na ngayon upang pulong ay abutan
kung ayaw, pulos dahilan; kung gusto, may paraan
- gregbituinjr.
kaya di ka makakadalo sa pulong, kumpare
ang pulong ay pulong, daluhan mo dito o dine,
doon o saanman, paghandaan mo ang sinabi
"wala akong pamasahe'y" huwag mong idahilan
ang pulong ay pulong, paghandaan ito't daluhan
ang araw na iyon ang itinakda ng samahan
mahalagang usapan, huwag mong ipagpaliban
para sa pamasahe, simulan mo nang mag-ipon
upang madaluhan ang pulong, malayo man iyon
tayahin ang gastusin kung ikaw ay paparoon
upang di kapusin sa iyong gugugulin doon
sa bawat tinakdang pulong, may pananagutan ka
hinalal ka ng kongreso, may posisyon, halal ka
kaya pagdalo sa pulong dapat asahan mo na
responsibilidad mong dumalo roon, kasama
kakapusan sa pamasahe'y huwag idahilan
agahan ang paglalakad kung kinakailangan
maglakad ka na ngayon upang pulong ay abutan
kung ayaw, pulos dahilan; kung gusto, may paraan
- gregbituinjr.
Huwebes, Disyembre 26, 2019
Ang tariya
ANG TARIYA
aba'y ano ang tariya sa ating pulong ngayon?
tinatanong ng kasama ang adyenda ng pulong
may salita naman palang katumbas ang "adyenda"
na mula sa salitang Waray, ito'y ang "tariya"
halina't gamitin ang sariling salita natin
itong wikang Filipino'y atin pang pagyabungin
tara, gamitin ang tariya sa organisasyon
upang maayos nating matupad ang nilalayon
"The agenda of our meeting today is..." ang bilin
"Ang tariya ng ating pulong ngayon ay..." ang salin
kailangan ang tariya sa bawat nating pulong
upang magawa ang plano't matiyak ang pagsulong
- gregbituinjr.
* TARIYA - pagtatakda ng gawain (Waray), - sa wikang Ingles ay AGENDA,
- mula sa UP Diksiyonaryong Filipino, p. 1232
aba'y ano ang tariya sa ating pulong ngayon?
tinatanong ng kasama ang adyenda ng pulong
may salita naman palang katumbas ang "adyenda"
na mula sa salitang Waray, ito'y ang "tariya"
halina't gamitin ang sariling salita natin
itong wikang Filipino'y atin pang pagyabungin
tara, gamitin ang tariya sa organisasyon
upang maayos nating matupad ang nilalayon
"The agenda of our meeting today is..." ang bilin
"Ang tariya ng ating pulong ngayon ay..." ang salin
kailangan ang tariya sa bawat nating pulong
upang magawa ang plano't matiyak ang pagsulong
- gregbituinjr.
* TARIYA - pagtatakda ng gawain (Waray), - sa wikang Ingles ay AGENDA,
- mula sa UP Diksiyonaryong Filipino, p. 1232
Palabra de onor
saanmang sulok ng daigdig ay may kasabihan
may palabra de onor kahit pa nabilanggo man
may palabra de onor din kahit magnanakaw man
may isang salitang tutupdin, tapat sa usapan
may palabra de onor din kahit mga birador
ngunit iba'y ayaw tupdin ang palabra de onor
pag walang nakitang pupuntahan ay nagtatraydor
iba'y dahil may ibang sa kanila'y nagmomotor
ito'y dahil walang isang salita ang kausap
matatag, usapang matino pag iyong kaharap
ngunit sila'y agad nagbabago sa isang kurap
palabra de onor ay nawala sa isang iglap
akibat ng palabra de onor ay pagkatao
anumang lumabas sa bibig mo'y panindigan mo
bawat sinasalita'y inilalarawan tayo
maging tapat sa usapan upang walang perwisyo
- gregbituinjr.
may palabra de onor kahit pa nabilanggo man
may palabra de onor din kahit magnanakaw man
may isang salitang tutupdin, tapat sa usapan
may palabra de onor din kahit mga birador
ngunit iba'y ayaw tupdin ang palabra de onor
pag walang nakitang pupuntahan ay nagtatraydor
iba'y dahil may ibang sa kanila'y nagmomotor
ito'y dahil walang isang salita ang kausap
matatag, usapang matino pag iyong kaharap
ngunit sila'y agad nagbabago sa isang kurap
palabra de onor ay nawala sa isang iglap
akibat ng palabra de onor ay pagkatao
anumang lumabas sa bibig mo'y panindigan mo
bawat sinasalita'y inilalarawan tayo
maging tapat sa usapan upang walang perwisyo
- gregbituinjr.
Miyerkules, Disyembre 25, 2019
Muling panunumpa
di pa nagaganap ang kaginhawahan ng bayan
na adhika noon ng Supremo ng Katipunan
ngayon, muli akong nanunumpa ng katapatan
babaguhin ang bulok na sistema ng lipunan
- gregbituinjr.,12/25/2019
na adhika noon ng Supremo ng Katipunan
ngayon, muli akong nanunumpa ng katapatan
babaguhin ang bulok na sistema ng lipunan
- gregbituinjr.,12/25/2019
Ipinaglalaban ko'y kaginhawahan ng bayan
"Kaya, O mga kababayan! Ating idilat ang bulag na kaisipan at kusang igugol sa kagalingan ang ating lakas, sa tunay at lubos na pag-asa na magtagumpay sa nilalayong kaginhawahan ng bayang tinubuan." ~ mula sa akdang "Ang Dapat Mabatid ng mga Tagalog" ni Gat Andres Bonifacio
ipinaglalaban ko'y kaginhawahan ng bayan
ito ang prinsipyo ko't panata sa sambayanan
na dapat kong tupdin hanggang sa aking kamatayan
kumikilos para sa pagbabago ng lipunan
dapat kitang kumilos laban sa pambubusabos
dayuhan man at kababayang sanhi ng hikahos
dahil sa pagsasamantala, mga dukha'y kapos
suliranin ng masa'y dapat na nating matapos
dudurugin ang ugat ng maraming kaapihan
noon, sinasabing mga dayuhan ang kalaban
ngayon, sinuri ang problema nitong pamayanan
pribadong pag-aari ang ugat ng kahirapan
pag-aralan ang lipunan, kausapin ang masa
at durugin ang sanhi ng hirap at pagdurusa
patuloy tayong mag-organisa, mag-organisa
at magsikilos nang kamtin ng bayan ang ginhawa
- gregbituinjr.,12/25/2019
Martes, Disyembre 24, 2019
Papel sa lipunan
nais kong hanapin ang aking papel sa lipunan
ayokong umupo't tumunganga lang sa kawalan
nais kong harapin ang anumang isyu ng bayan
at kumilos ng buong puso't may paninindigan
ako man ay isang abang aktibista sa lungsod
kumikilos pagkat ayokong laging nakatanghod
bilang pamilyadong manggagawa'y kayod ng kayod
upang negosyante'y kumita, nagpapakapagod
habang di tumbas sa lakas-paggawa yaong sahod
ayokong pulos pahinga't lagi lang sa bahay
sa nangyayari sa bayan, di ako mapalagay
tutunganga na lang ba ako't pulos pagninilay
na balewalang kumilos pagkat baka madamay
ako'y isang tibak na sa bayan ay may tungkuling:
dapat gampanan upang makamit ang simulain
dapat ipagwagi ang prinsipyo't pangarap natin
dapat ipagtagumpay ang niyakap na layunin
dapat itayo ang lipunang ating adhikain
- gregbituinjr.
* Nalathala sa publikasyong Taliba ng Maralita, ang opisyal na pahayagan ng Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML), isyu ng Disyembre 16-31, 2019, p. 20
Tanaga sa Pagtatapos ng Taon
TANAGA SA PAGTATAPOS NG TAON
huling araw ng taon
di man lang maglimayon
magdamag at maghapon
ay nagrerebolusyon
magtiwala ka lamang
sa ating pamunuan
at tayo’y magtulungan
tungkulin ay gampanan
nawa’y maging parehas
ang palakad ng batas
wala nang pandarahas
at walang inuutas
buhay ay ipagtanggol
laban sa gago’t ulol
huwag dinggin ang sulsol
kung buhay ay puputol
maralitang iskwater
tinokhang at minarder
ng haring ala-Hitler
at naroon sa poder
pantaong karapatan
hustisyang panlipunan
ang kinakailangan
ng ating mamamayan
obrero’y kumakayod
araw-araw ay pagod
pamilya’y tinaguyod
kaybaba na ng sahod
nang binaril ng punglo
ay nabasag ang bungo
ang pumaslang na dungo
dapat lang mabilanggo
- gregbituinjr.
* Nalathala ang tulang ito sa Taliba ng Maralita, ang opisyal na publikasyon ng Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML), isyu ng Disyembre 16-31, 2019, pahina 20
Mga Binhi ng Diwa
nais kong mamangka
sa mahabang ilog
itatanghal ang diwa
hanggang sa tugatog
alagaan natin
ang kapaligiran
ating aayusin
pag kinailangan
sa bangin ng buhay
gawin ang mabuti
minsan ay magnilay
sa dilim ng gabi
bayan ay iligtas
sa mga kurakot
lalo na't dumanas
ng mga hilakbot
umasang liwanag
ay mahalukipkip
lalo na't magdamag
tayong nanaginip
magkapitbisig na
ang mga obrero
at gawing maganda
ang bayan at mundo
mahaling mabuti
kung ina'y kapiling
huwag magsisisi
kung gawa'y magaling
- gregbituinjr.
* unang nalathala sa munting pahayagang Diwang Lunti, isyu ng Disyembre 2019, pahina 20
Lunes, Disyembre 23, 2019
Tanimang bota
TANIMANG BOTA
maaari palang pagtamnan
ang bota ng gulay, halaman
halina't atin ding subukan
at baka mapagkakitaan
di magamit na lumang bota
dahil ang swelas ay butas na
subukang pagtamnan tuwina
ito'y malaking tulong pala
dapat ding maging malikhain
at magsuri ng tamang gawin
lumang bota'y pagtamnan na rin
balang araw, may pipitasin
ang tinanim mong okra't sitaw
patola, kamatis at bataw
magbubunga rin balang araw
at ngiti sa labi'y lilitaw
- gregbituinjr.
* nakunan ng larawan ang isang taniman sa loob ng Strawberry Farm sa La Trinidad, Benguet, Disyembre 21, 2019, nang bumisita roon ang makata, kasama ang kanyang asawa
Linggo, Disyembre 22, 2019
Ang sudoku at ang sundot kulangot
imbento nga ba ng Igorot ang larong sudoku?
mula sa SUnDOt KUlangot ba'y pinangalan ito?
inipit sa kawayan itong matamis na bao
ikumpara ang sundot kulangot sa anyo nito
linya-linya, pahalang, pababa, tila sudoku
sa lungsod ng Baguio kayraming sundot kulangot
matamis na baong ginawa ng mga Igorot
kaysarap, pampatalino, at lunas din sa lungkot
pag natikman mo ang kaytamis na sundot kulangot
tiyak pag nag-sudoku ka'y madali mong masagot
- gregbituinjr.
mula sa SUnDOt KUlangot ba'y pinangalan ito?
inipit sa kawayan itong matamis na bao
ikumpara ang sundot kulangot sa anyo nito
linya-linya, pahalang, pababa, tila sudoku
sa lungsod ng Baguio kayraming sundot kulangot
matamis na baong ginawa ng mga Igorot
kaysarap, pampatalino, at lunas din sa lungkot
pag natikman mo ang kaytamis na sundot kulangot
tiyak pag nag-sudoku ka'y madali mong masagot
- gregbituinjr.
Biyernes, Disyembre 20, 2019
Usapang Katipunero tayo, mga kapatid
usapang Katipunero tayo, mga kapatid
upang buhay at layunin ay di agad mapatid
tupdin ang sabi't makikilalang tayo'y matuwid
may isang salita tayong dapat tupdin at batid
doon sa Kartilya ng Katipunan ay inakda
ang mga pangungusap ng diwa, dangal at gawa
isa roon ang sa budhi't winiwika'y adhika
sabi: "sa taong may hiya, salita'y panunumpa"
at pag nagsabi tayong Usapang Katipunero
di lang basta usapang lalaki, tutupad tayo
napag-usapa'y tutupdin, may balakid man ito
may isang salita tayong dapat gawing totoo
tumango tayo sa usapan, tayo'y sumang-ayon
sa pag-uugali'y isa na itong rebolusyon
Usapang Katipunero ngayo'y napapanahon
kaya di dapat pairalin iyang ningas-kugon
- grebituinjr.
upang buhay at layunin ay di agad mapatid
tupdin ang sabi't makikilalang tayo'y matuwid
may isang salita tayong dapat tupdin at batid
doon sa Kartilya ng Katipunan ay inakda
ang mga pangungusap ng diwa, dangal at gawa
isa roon ang sa budhi't winiwika'y adhika
sabi: "sa taong may hiya, salita'y panunumpa"
at pag nagsabi tayong Usapang Katipunero
di lang basta usapang lalaki, tutupad tayo
napag-usapa'y tutupdin, may balakid man ito
may isang salita tayong dapat gawing totoo
tumango tayo sa usapan, tayo'y sumang-ayon
sa pag-uugali'y isa na itong rebolusyon
Usapang Katipunero ngayo'y napapanahon
kaya di dapat pairalin iyang ningas-kugon
- grebituinjr.
Miyerkules, Disyembre 18, 2019
Pagbati sa lahat ng kasapi ng KPML!
Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod
Pagkakaisa nitong mga dukha'y nakalulugod
Mistulang mga lider at kasapi'y di napapagod
Lalo't sosyalistang lipunan ang itinataguyod
KPML, ito'y organisasyong sadyang matatag
Palaging nasa laban, bagong sistema'y nilalatag
Mga prinsipyong tangan ang kanyang ipinapahayag
Landas tungong lipunang makatao ang pinapatag
Kaya nating baguhin ang sistema kung sama-sama
Pagtaas ng ating kamao'y di mapipigil nila
Maralitang nagkakaisa'y katatagan ng masa
Lumalaban para sa isang makataong sistema
Kung nagkakaisa sa laban, magpatuloy pa tayo
Pagpupugay sa nakikibaka tungong sosyalismo
Mabuhay ang KPML, mga kasapian nito
Lupigin ang mapang-api, mapagsamantala't tuso
- gregbituinjr.12-18-2019
* Nalathala sa publikasyong Taliba ng Maralita, ang opisyal na pahayagan ng Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML), isyu ng Disyembre 16-31, 2019, p. 20
Martes, Disyembre 17, 2019
Di ko makita ang labing-isang pananagutan
di ko makita ang labing-isang pananagutan
ng mga pulitikong balimbing sa sambayanan
makita nawang sila'y tunay na lingkod ng bayan
na nilalabanan pati mismong katiwalian
binaha na ang lansangan ng laksa-laksang trapo
kikilos ba sila upang basahan ay magbago
ang mga trapo'y tatalun-talon na parang trumpo
habang tingin sa dukha'y aliping nilalatigo
palamura'y binuhusan ng malamig na tubig
sakali'y magmalat na ang mainit niyang tinig
tila lasenggo ang pasuray-suray niyang bibig
na nakatutulig na sa mga nakakarinig
teka, sasagpangin ta ng suwapang na buwitre
habang nagsisitukaan naman ang tatlong bibe
habang sa aplaya'y pilit tinungkab ang kabibe
habang katawan ng trapo'y nangangamoy asupre
anong pananagutan ng trapong walang dignidad
na pagtingin sa mga dukha'y karaniwang hubad
mga trapo'y mararangal daw, ako'y napaigtad
tila diwa't mukha nila sa sahig ay sumadsad
- gregbituinjr.
ng mga pulitikong balimbing sa sambayanan
makita nawang sila'y tunay na lingkod ng bayan
na nilalabanan pati mismong katiwalian
binaha na ang lansangan ng laksa-laksang trapo
kikilos ba sila upang basahan ay magbago
ang mga trapo'y tatalun-talon na parang trumpo
habang tingin sa dukha'y aliping nilalatigo
palamura'y binuhusan ng malamig na tubig
sakali'y magmalat na ang mainit niyang tinig
tila lasenggo ang pasuray-suray niyang bibig
na nakatutulig na sa mga nakakarinig
teka, sasagpangin ta ng suwapang na buwitre
habang nagsisitukaan naman ang tatlong bibe
habang sa aplaya'y pilit tinungkab ang kabibe
habang katawan ng trapo'y nangangamoy asupre
anong pananagutan ng trapong walang dignidad
na pagtingin sa mga dukha'y karaniwang hubad
mga trapo'y mararangal daw, ako'y napaigtad
tila diwa't mukha nila sa sahig ay sumadsad
- gregbituinjr.
Bakit karapatang mag-unyon ay mistulang giyera
pag ikaw ay natanggap na't pumasok sa pabrika
sasabihan kang huwag mag-uunyon sa kanila
bawal daw mag-unyon, ayon pa sa kapitalista
magtrabaho ka lang upang tumubo ang kumpanya
karapatan mong mag-unyon, karapatan mo iyon
kahit na basahin mo pa ang ating Konstitusyon
mabuting kalagayan sa trabaho'y nilalayon
kaya mga manggagawa'y nagtatayo ng unyon
ang manggagawa ang lumilikha ng ekonomya
subalit sa loob ng pabrika'y may pulitika
bakit pag-uunyon ay nagmimistulang giyera
at tinuturing na paglaban sa kapitalista
manggagawa'y tao, at di makinang gagamitin
taong malaya ang manggagawa, at di alipin
katotohanan bang ito'y kayhirap intindihin
ng kapitalistang ang sarili'y diyos ang turing?
iyang karapatang mag-unyon ay pandaigdigan
na kinikilala rin ng maraming bansa't bayan
kaya ang karapatang mag-unyon ay ipaglaban
ng manggagawang kontraktwal, regular, o arawan
- gregbituinjr.
sasabihan kang huwag mag-uunyon sa kanila
bawal daw mag-unyon, ayon pa sa kapitalista
magtrabaho ka lang upang tumubo ang kumpanya
karapatan mong mag-unyon, karapatan mo iyon
kahit na basahin mo pa ang ating Konstitusyon
mabuting kalagayan sa trabaho'y nilalayon
kaya mga manggagawa'y nagtatayo ng unyon
ang manggagawa ang lumilikha ng ekonomya
subalit sa loob ng pabrika'y may pulitika
bakit pag-uunyon ay nagmimistulang giyera
at tinuturing na paglaban sa kapitalista
manggagawa'y tao, at di makinang gagamitin
taong malaya ang manggagawa, at di alipin
katotohanan bang ito'y kayhirap intindihin
ng kapitalistang ang sarili'y diyos ang turing?
iyang karapatang mag-unyon ay pandaigdigan
na kinikilala rin ng maraming bansa't bayan
kaya ang karapatang mag-unyon ay ipaglaban
ng manggagawang kontraktwal, regular, o arawan
- gregbituinjr.
Lunes, Disyembre 16, 2019
Buhay ng boteng plastik sa sahig ng bus
itinapon siya sa sahig nang siya'y maubos
kaya pagulong-gulong na siya sa loob ng bus
nagtapon ba sa kanya'y wasto ang ugaling lubos
o taong ito sa kabutihang asal ay kapos
sinisipa ng mga pasaherong nakatayo
at nasisipa-sipa rin ng mga nakaupo
pagulong-gulong sa bus na tila ba naglalaro
ngunit napapagod din siya't nais nang maglaho
buhay ng boteng plastik ay tinatapon na lamang
ng kung sinong sa paligid ay walang pakialam
ganyan nga ang buhay na kanilang nararanasan
tinatapon kung saan matapos pakinabangan
naglipana na sa mundo ang milyun-milyong plastik
sa basurahan at dagat sila'y nagsusumiksik
kung may pakialam ka'y huwag magpatumpik-tumpik
ikampanyang tigilan na ang paglikha ng plastik
- gregbituinjr.
kaya pagulong-gulong na siya sa loob ng bus
nagtapon ba sa kanya'y wasto ang ugaling lubos
o taong ito sa kabutihang asal ay kapos
sinisipa ng mga pasaherong nakatayo
at nasisipa-sipa rin ng mga nakaupo
pagulong-gulong sa bus na tila ba naglalaro
ngunit napapagod din siya't nais nang maglaho
buhay ng boteng plastik ay tinatapon na lamang
ng kung sinong sa paligid ay walang pakialam
ganyan nga ang buhay na kanilang nararanasan
tinatapon kung saan matapos pakinabangan
naglipana na sa mundo ang milyun-milyong plastik
sa basurahan at dagat sila'y nagsusumiksik
kung may pakialam ka'y huwag magpatumpik-tumpik
ikampanyang tigilan na ang paglikha ng plastik
- gregbituinjr.
Linggo, Disyembre 15, 2019
Kaysa tumanghod sa telebisyon buong maghapon
di ba't dapat nating ipaglaban ang karapatan
kaysa tumunganga lang lagi tayo sa kawalan
kaysa mangalumbaba't tumanghod sa telebisyon
kaysa manood lang ng kung anu-ano maghapon
di ba't wasto lamang maging bahagi ng kilusan
at nakikibaka upang mabago ang lipunan
kaysa nakatunganga na lang sa buong maghapon
kaysa mga parke't mga mall ay naglilimayon
di ba't magandang may niyakap tayong simulain
upang kaginhawahan ay kamtin ng bayan natin
kaysa naman nagpapalaki lang tayo ng bayag
kaysa nagbabate na lang sa maghapon, magdamag
di ba't mabuti pang kumikilos tayo't aktibo
inaaral natin ang sistemang kapitalismo
nagsusuri't kumikilos na bilang aktibista
ibabagsak ang mapangapi't mapagsamantala
kaysa tumanghod maghapon, lipuna'y pag-aralan
at maging kaisa sa pagbabago ng lipunan
halina't isulong natin ang diwang sosyalismo
at kumilos tayo upang lipunan ay mabago
- gregbituinjr.
kaysa tumunganga lang lagi tayo sa kawalan
kaysa mangalumbaba't tumanghod sa telebisyon
kaysa manood lang ng kung anu-ano maghapon
di ba't wasto lamang maging bahagi ng kilusan
at nakikibaka upang mabago ang lipunan
kaysa nakatunganga na lang sa buong maghapon
kaysa mga parke't mga mall ay naglilimayon
di ba't magandang may niyakap tayong simulain
upang kaginhawahan ay kamtin ng bayan natin
kaysa naman nagpapalaki lang tayo ng bayag
kaysa nagbabate na lang sa maghapon, magdamag
di ba't mabuti pang kumikilos tayo't aktibo
inaaral natin ang sistemang kapitalismo
nagsusuri't kumikilos na bilang aktibista
ibabagsak ang mapangapi't mapagsamantala
kaysa tumanghod maghapon, lipuna'y pag-aralan
at maging kaisa sa pagbabago ng lipunan
halina't isulong natin ang diwang sosyalismo
at kumilos tayo upang lipunan ay mabago
- gregbituinjr.
Tanaga sa Karapatan
I
karapatang pantao
ay ipagtanggol natin
laban sa tuso, gago,
at sinumang salarin
II
karapatang pabahay
ay ating ipaglaban
demolisyon ay lumbay
para sa matamaan
III
bawat sinasalita
ay ating karapatan
anuman ang winika
puso man ay masaktan
IV
bawat pagpapahayag
ay ating karapatan
di dapat nilalabag
ninuman at saanman
V
tayo’y mag-organisa
at magtayo ng unyon
karapatan ng masa
ay ipagtanggol ngayon
VI
ang karapatan noon
ay kaparis din naman
ng karapatan ngayon
na dapat ipaglaban
VII
huwag kang mamamaril
ng walang paglilitis
huwag ka ring kikitil
may batas at due process
- gregbituinjr.
- Nalathala ang tulang ito sa Taliba ng Maralita, ang opisyal na publikasyon ng Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML), isyu ng Disyembre 1-15, 2019, pahina 20
Sabado, Disyembre 14, 2019
Mabuhay ang Laban ng Masa (LnM)!
Laban ng Masa, palaban para sa pagbabago
ang bulok na sistema'y nais palitang totoo
nag-oorganisa't pinatitibay ang prinsipyo
at pinalalakas ang mamamayan at obrero
para sa nagkakaisang layuning sosyalismo
Laban ng Masa, nagtataguyod ng karapatan
ng mga inaapi't pinagsasamantalahan
misyon nitong ibagsak ang sistema ng gahaman
adhikain nito ang pagkakaisa ng bayan
simulain nito ang pagbabago ng lipunan
Mabuhay ang Laban ng Masa! Mabuhay! Mabuhay!
Mabuhay ang mga lider nitong pumapatnubay
sa mga diwa't prinsipyong tangan natin ay gabay!
Sa Laban ng Masa'y taas-kamaong pagpupugay!
Magpatuloy tayong kumilos hanggang sa tagumpay!
- gregbituinjr.
- nilikha at binasa sa get together ng Laban ng Masa na ginanap sa TriMoNa sa Anonas Ext., Lungsod ng Quezon, Disyembre 14, 2019 ng gabi
Biyernes, Disyembre 13, 2019
Kaginhawahan ng bayang tinubuan
"Kaya, O, mga kababayan! Ating idilat ang bulag na kaisipan at kusang igugol sa kagalingan ang ating lakas sa tunay at lubos na pag-asa na magtagumpay sa nilalayong kaginhawahan ng bayang tinubuan." ~ Gat Andres Bonifacio
kaginhawahan ng bayang tinubuan, pangarap
ng bayaning Gat Andres Bonifacio, na nangusap
sa mga kababayan habang sila'y nangangalap
ng sasapi sa Katipunan kahit mahihirap
kaginhawahan ng bayang tinubuan, layunin
ng Katipunan at mga Kastila'y patalsikin
sa tinubuang natigmak ng dugo kung isipin
Katipunang ginhawa ng bayan ang simulain
ibinukas nila sa atin ang pakikibaka
di pa tapos ang laban ni Bonifacio't ng masa
igugol ang ating lakas sa lubos na pag-asa
upang ginhawa ng bayan ay kamtin ng balana
mabuhay ka sa bilin mo, Gat Andres Bonifacio!
kung noon, nilabanan ninyo'y mapangaping dayo
kami naman ay nakikibakang taas-kamao
laban sa sistema at mapang-aping Pilipino
nilabanan ninyo noon ang mga dayong bugok
ang binabaka naman namin ay sistemang bulok
hangad na uring manggagawa'y ilagay sa tuktok
at ibagsak ang burgesya't elitistang dayukdok
- gregbituinjr.
kaginhawahan ng bayang tinubuan, pangarap
ng bayaning Gat Andres Bonifacio, na nangusap
sa mga kababayan habang sila'y nangangalap
ng sasapi sa Katipunan kahit mahihirap
kaginhawahan ng bayang tinubuan, layunin
ng Katipunan at mga Kastila'y patalsikin
sa tinubuang natigmak ng dugo kung isipin
Katipunang ginhawa ng bayan ang simulain
ibinukas nila sa atin ang pakikibaka
di pa tapos ang laban ni Bonifacio't ng masa
igugol ang ating lakas sa lubos na pag-asa
upang ginhawa ng bayan ay kamtin ng balana
mabuhay ka sa bilin mo, Gat Andres Bonifacio!
kung noon, nilabanan ninyo'y mapangaping dayo
kami naman ay nakikibakang taas-kamao
laban sa sistema at mapang-aping Pilipino
nilabanan ninyo noon ang mga dayong bugok
ang binabaka naman namin ay sistemang bulok
hangad na uring manggagawa'y ilagay sa tuktok
at ibagsak ang burgesya't elitistang dayukdok
- gregbituinjr.
Huwebes, Disyembre 12, 2019
Sinusundo ko si Misis sa kanyang pinasukan
sinusundo ko si Misis sa kanyang pinasukan
dahil sabik akong siya'y muli kong masilayan
tila siya diwata sa laot ng karagatan
siya ang aking sangre sa malayong kagubatan
siya ang tagahawi ng ulap sa kalangitan
pag nakita siya, buhay ko'y umaaliwalas
ang anumang kalungkutan ay di mo mababakas
magkatuwang kami sa pangarap na nilalandas
maganda niyang ngiti'y nakakawala ng banas
kung ako'y maysakit, ang bawat haplos niya'y lunas
pangako sa sarili'y lagi siyang susunduin
uuwi kaming magkasabay sa tahanan namin
kung kailangan, aatupagin ko ang labahin
tagagayat ng sibuyas at ibang lulutuin
higit sa lahat, patuloy kami sa simulain
- gregbituinjr.
dahil sabik akong siya'y muli kong masilayan
tila siya diwata sa laot ng karagatan
siya ang aking sangre sa malayong kagubatan
siya ang tagahawi ng ulap sa kalangitan
pag nakita siya, buhay ko'y umaaliwalas
ang anumang kalungkutan ay di mo mababakas
magkatuwang kami sa pangarap na nilalandas
maganda niyang ngiti'y nakakawala ng banas
kung ako'y maysakit, ang bawat haplos niya'y lunas
pangako sa sarili'y lagi siyang susunduin
uuwi kaming magkasabay sa tahanan namin
kung kailangan, aatupagin ko ang labahin
tagagayat ng sibuyas at ibang lulutuin
higit sa lahat, patuloy kami sa simulain
- gregbituinjr.
Miyerkules, Disyembre 11, 2019
Ibasura ang E.O. 70
E.O. 70 ay dapat lang ipawalangbisa
dahil aktibista'y di naman kaaway ng madla
sila'y kumilos bilang tapat na lingkod ng dukha
aktibista'y naglilingkod sa uring manggagawa
kung kasalanan ang paglilingkod sa sambayanan
di ba't mas kasalanan ang patakarang patayan
ng pamahalaan laban sa dukhang mamamayan
kahit na walang proseso't wala pang kasalanan
kaya di makatarungan iyang E.O. 70
nang mawalan ng kalaban ang rehimeng DoDirty
nang mapulbos ang kilusang sa masa'y nagsisilbi
nang walang tutuligsa sa patayan araw-gabi
ang aktibista'y para sa panlipunang hustisya
tinutuligsa ang gobyernong bastos, palamura
lipunang makatao ang hangad ng aktibista
na di kayang gawin ng ganid at tusong burgesya
dapat lang ipawalangbisa ang E.O. 70
dahil ito'y sandata ng sistemang mapang-api
laban sa mga samahang may layuning mabuti
ang dapat ay ibagsak na ang rehimeng DoDirty!
- gregbituinjr.
dahil aktibista'y di naman kaaway ng madla
sila'y kumilos bilang tapat na lingkod ng dukha
aktibista'y naglilingkod sa uring manggagawa
kung kasalanan ang paglilingkod sa sambayanan
di ba't mas kasalanan ang patakarang patayan
ng pamahalaan laban sa dukhang mamamayan
kahit na walang proseso't wala pang kasalanan
kaya di makatarungan iyang E.O. 70
nang mawalan ng kalaban ang rehimeng DoDirty
nang mapulbos ang kilusang sa masa'y nagsisilbi
nang walang tutuligsa sa patayan araw-gabi
ang aktibista'y para sa panlipunang hustisya
tinutuligsa ang gobyernong bastos, palamura
lipunang makatao ang hangad ng aktibista
na di kayang gawin ng ganid at tusong burgesya
dapat lang ipawalangbisa ang E.O. 70
dahil ito'y sandata ng sistemang mapang-api
laban sa mga samahang may layuning mabuti
ang dapat ay ibagsak na ang rehimeng DoDirty!
- gregbituinjr.
Hindi krimen ang aktibismo
aktibista'y katulad ng mga Katipunero
sila'y may simulain at niyakap na prinsipyo
itinataguyod ang pakikipagkapwa-tao,
katarungan at pagkakapantay-pantay sa mundo
isang lipunang makatao ang pangarap nila
isang lipunang walang ganid na kapitalista
lipunang umiiral ang panlipunang hustisya
lipunang walang pang-aapi't pagsasamantala
aktibista'y kumikilos para sa karapatan
ng tao at para sa katarungang panlipunan
nais nilang mawala na ang tiwali't gahaman
upang magkaroon ng ginhawa't kapanatagan
kinakalaban ng aktibista ang mga sakim
sa kapangyarihan at nagdudulot ng panimdim
kinakalaban nila ang diktadurang malagim
na ang puso't isipan ng namumuno'y madilim
kaya di krimen ang may prinsipyo't ang aktibismo!
ang kriminal ay yaong mga negosyanteng tuso
na nanghuhuthot sa lakas-paggawa ng obrero
at palakad sa pamahalaan ay tiraniko
sa gobyerno'y kriminal ang pinunong tuso't tunggak
na sa elitistang naghahari pumapalakpak
kriminal ang pinunong pagpaslang ang nasa utak
kaya dapat lang ang mga tulad nila'y ibagsak!
- gregbituinjr.
sila'y may simulain at niyakap na prinsipyo
itinataguyod ang pakikipagkapwa-tao,
katarungan at pagkakapantay-pantay sa mundo
isang lipunang makatao ang pangarap nila
isang lipunang walang ganid na kapitalista
lipunang umiiral ang panlipunang hustisya
lipunang walang pang-aapi't pagsasamantala
aktibista'y kumikilos para sa karapatan
ng tao at para sa katarungang panlipunan
nais nilang mawala na ang tiwali't gahaman
upang magkaroon ng ginhawa't kapanatagan
kinakalaban ng aktibista ang mga sakim
sa kapangyarihan at nagdudulot ng panimdim
kinakalaban nila ang diktadurang malagim
na ang puso't isipan ng namumuno'y madilim
kaya di krimen ang may prinsipyo't ang aktibismo!
ang kriminal ay yaong mga negosyanteng tuso
na nanghuhuthot sa lakas-paggawa ng obrero
at palakad sa pamahalaan ay tiraniko
sa gobyerno'y kriminal ang pinunong tuso't tunggak
na sa elitistang naghahari pumapalakpak
kriminal ang pinunong pagpaslang ang nasa utak
kaya dapat lang ang mga tulad nila'y ibagsak!
- gregbituinjr.
Martes, Disyembre 10, 2019
Tutulan, labanan ang salot na E.O. 70
E.O. 70 ay pananabas sa karapatan
na mithi'y durugin yaong lehitimong samahan
patakarang nais takutin itong mamamayan
at ituring pa tayong kaaway ng sambayanan
E.O. 70 ay patakaran ng pandarahas
na mismong karapatang pantao ang tinatabas
ito'y patakarang mismong gobyerno ang nagbasbas
nang samahan ay ituring na kalaban ng batas
tutulan, labanan ang patakarang E.O. 70
tutulan, labanan ang panonokhang araw-gabi
tutulan, labanan, sistemang bulok, mapang-api
tutulan at wakasan na ang rehimeng DoDirty
- gregbituinjr.
* ang tula ay nilikha at binasa ng makata sa rali ng grupong IDefend sa harap ng tanggapan ng National Housing Authority (NHA), hapon ng Disyembre 10, 2019, Pandaigdigang Araw ng Karapatang Pantao
Human Rights Walk sa ikaapat na pagkakataon
Human Rights Walk sa ikaapat na pagkakataon
Upang itaguyod ang karapatan natin ngayon
Muli ay naglakad pagkat ito ang aming tugon
At layon upang ilantad ang laksang kabulukan
Ng sistemang tokhang na mithiin lang ay patayan.
Rinig mo rin ba ang hikbi't daing ng namatayan
Itong paglalakad mula C.H.R. hanggang Mendiola'y
Ginagawang sadya laban sa bulok na sistema
Humahakbang na para sa panlipunang hustisya!
Titiyakin nating sa tokhang ay may mananagot
Susulong tayo upang karahasan ay malagot
Walang iwanan hangga't hustisya'y di pa maabot!
Ating ipagpatuloy ang taunang Human Rights Walk
Lalo't nais nating tokhang at tiwali'y ilugmok
Kumilos tayo at ibagsak ang sistemang bulok!
- gregbituinjr.
* ang tula ay nilikha at binasa ng makata sa rali ng BMP-SANLAKAS-PLM, umaga sa tulay ng Mendiola sa Maynila, Disyembre 10, 2019, Pandaigdigang Araw ng Karapatang Pantao
* Nalathala sa publikasyong Taliba ng Maralita, ang opisyal na pahayagan ng Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML), isyu ng Disyembre 1-15, 2019, p. 20
* Nalathala sa publikasyong Taliba ng Maralita, ang opisyal na pahayagan ng Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML), isyu ng Disyembre 1-15, 2019, p. 20
Lunes, Disyembre 9, 2019
Buwis-buhay sa trabaho
kinunan ko ng larawan ang isang manggagawa
siya'y nagtatrabaho ngunit peligrosong lubha
nasa tuktok ng gusaling sadyang nakalulula
malapit kay kamatayang tila di alintana
isang bahagi ng gusali'y pinipinturahan
at buwis-buhay ang gawaing kinakailangan
malakas ang loob sa trabahong dapat gampanan
mabuti't di siya nahulog sa kinalalagyan
sa pagka-stuntman kaya, obrero ba'y sinanay?
na gagawin ang trabaho kahit na buwis-buhay?
di na ba naisip na isang paa'y nasa hukay?
na sakaling magka-aksidente siya'y mamatay?
mataas yaong gusali kung iyong tatanawin
na dapat mong pag-ingatan kung iyong aakyatin
sa tayog ng gusali't init ng araw gagawin
trabaho'y ginawa para sa munting sasahurin
nawa sa baywang ay may tali siyang nakabigkis
na makasasagip sakaling sakuna'y gumahis
mabuhay ang obrerong buhay na'y ibinubuwis
kahit na sa kakarampot na sweldo'y nagtitiis
- gregbituinjr.
siya'y nagtatrabaho ngunit peligrosong lubha
nasa tuktok ng gusaling sadyang nakalulula
malapit kay kamatayang tila di alintana
isang bahagi ng gusali'y pinipinturahan
at buwis-buhay ang gawaing kinakailangan
malakas ang loob sa trabahong dapat gampanan
mabuti't di siya nahulog sa kinalalagyan
sa pagka-stuntman kaya, obrero ba'y sinanay?
na gagawin ang trabaho kahit na buwis-buhay?
di na ba naisip na isang paa'y nasa hukay?
na sakaling magka-aksidente siya'y mamatay?
mataas yaong gusali kung iyong tatanawin
na dapat mong pag-ingatan kung iyong aakyatin
sa tayog ng gusali't init ng araw gagawin
trabaho'y ginawa para sa munting sasahurin
nawa sa baywang ay may tali siyang nakabigkis
na makasasagip sakaling sakuna'y gumahis
mabuhay ang obrerong buhay na'y ibinubuwis
kahit na sa kakarampot na sweldo'y nagtitiis
- gregbituinjr.
Linggo, Disyembre 8, 2019
Huwag hayaang mangibabaw ang pamahiin
sariling kultura nila'y dapat nating igalang
habang nakikita natin alin ang mas matimbang:
ang pamahiin ng matatandang sa masa'y hadlang
o batayang agham ang ating isaalang-alang
dahil lumaki sila sa mundo ng pamahiin
iba ang kinalakihan nila't alituntunin
sa ganoong aspeto'y dapat silang respetuhin
ngunit paniwala nila'y huwag nating gayahin
pamahiin ba nila'y paniwalang di maparam
sapagkat di maipaliwanag ang agam-agam
pamahiin ba'y dahil sa takot o pakiramdam
o pamahiin ay walang paliwanag ng agham
pamahiin ba'y mula sa mga sariling kutob
na dahil walang mga paliwanag na marubdob
ay gumawa ng kuro-kuro't tinanggap ng loob
kaya sa katanghalian ay dilim ang sumaklob
tayong nakakakita'y dapat nagsusuri naman
upang makuro ang takbo ng kanilang isipan
tayong nakakakita'y may sariling panuntunan:
kongkretong pagsusuri sa kongkretong kalagayan
sa kanilang daigdig ay huwag tayong pumasok
at baka aswang at manananggal ang yumukayok
sa pamahiin nila'y huwag tayong palulugmok
kundi ibagsak natin ang sistema nilang bulok
- gregbituinjr.
habang nakikita natin alin ang mas matimbang:
ang pamahiin ng matatandang sa masa'y hadlang
o batayang agham ang ating isaalang-alang
dahil lumaki sila sa mundo ng pamahiin
iba ang kinalakihan nila't alituntunin
sa ganoong aspeto'y dapat silang respetuhin
ngunit paniwala nila'y huwag nating gayahin
pamahiin ba nila'y paniwalang di maparam
sapagkat di maipaliwanag ang agam-agam
pamahiin ba'y dahil sa takot o pakiramdam
o pamahiin ay walang paliwanag ng agham
pamahiin ba'y mula sa mga sariling kutob
na dahil walang mga paliwanag na marubdob
ay gumawa ng kuro-kuro't tinanggap ng loob
kaya sa katanghalian ay dilim ang sumaklob
tayong nakakakita'y dapat nagsusuri naman
upang makuro ang takbo ng kanilang isipan
tayong nakakakita'y may sariling panuntunan:
kongkretong pagsusuri sa kongkretong kalagayan
sa kanilang daigdig ay huwag tayong pumasok
at baka aswang at manananggal ang yumukayok
sa pamahiin nila'y huwag tayong palulugmok
kundi ibagsak natin ang sistema nilang bulok
- gregbituinjr.
Sabado, Disyembre 7, 2019
Pagyakap sa simpleng pamumuhay
kabataang tibak pa lang ako'y sumumpang tunay
sa pagyakap sa prinsipyo ng simpleng pamumuhay
hindi magpayaman, hindi magpahinga-hingalay
pagkat buhay ay sa pakikibaka na inalay
ako'y tibak na lipunang makatao'y pangarap
nakikibaka upang masa ginhawa'y malasap
pagkat tulad ko'y Katipunerong yakap ang hirap
walang panahon upang sa buhay ay magpasarap
nagsisikap itayo ang lipunang makatao
habang binabaka ang salot na kapitalismo
isinasabuhay ang Marxismo at Leninismo
pati diwa ng Kartilya'y itinataguyod ko
simpleng pamumuhay ang niyakap ko bilang tibak
ito ang panuntunan ng prinsipyo't tinatahak
handa pa rin sa pagkilos, gumapang man sa lusak
hanggang ang sistemang bulok ay ating maibagsak
- gregbituinjr.
sa pagyakap sa prinsipyo ng simpleng pamumuhay
hindi magpayaman, hindi magpahinga-hingalay
pagkat buhay ay sa pakikibaka na inalay
ako'y tibak na lipunang makatao'y pangarap
nakikibaka upang masa ginhawa'y malasap
pagkat tulad ko'y Katipunerong yakap ang hirap
walang panahon upang sa buhay ay magpasarap
nagsisikap itayo ang lipunang makatao
habang binabaka ang salot na kapitalismo
isinasabuhay ang Marxismo at Leninismo
pati diwa ng Kartilya'y itinataguyod ko
simpleng pamumuhay ang niyakap ko bilang tibak
ito ang panuntunan ng prinsipyo't tinatahak
handa pa rin sa pagkilos, gumapang man sa lusak
hanggang ang sistemang bulok ay ating maibagsak
- gregbituinjr.
Biyernes, Disyembre 6, 2019
Tinitingala ko ang kalangitang walang malay
tinitingala ko ang kalangitang walang malay
ngunit kung pakatitigan mo'y sakbibi ng lumbay
diyata't hanggang ngayon ay di ako mapalagay
nasaan ang nawawala naming mahal sa buhay?
siya ba'y ipiniit o iwinala nang tunay?
sumasayaw ang ningas ng kandila sa kawalan
mamaya'y unti-unting mauupos sa karimlan
dama ko'y tikatik ng ambon at ambang pag-ulan
habang inaabangan ang hustisyang panlipunan
na ibubulwak ng nakaninong sinapupunan
nanoot ang poot sa kabulukan ng sistema
kumukurot sa puso ang inhustisya sa masa
kaya ito'y dapat baguhin, anang aktibista
ngunit kayraming winala nang sila'y nakibaka
para sa mga nangawala'y panlipunang hustisya
nawa'y mabago na ang sistemang tadtad ng bulok
nawa'y mawala na ang mga tiwali at bugok
nawa'y uring manggagawa ang malagay sa tuktok
nawa'y matinong lipunan na'y ating mailuklok
nawa'y makita na silang sa dilim inilugmok
- gregbituinjr.
ngunit kung pakatitigan mo'y sakbibi ng lumbay
diyata't hanggang ngayon ay di ako mapalagay
nasaan ang nawawala naming mahal sa buhay?
siya ba'y ipiniit o iwinala nang tunay?
sumasayaw ang ningas ng kandila sa kawalan
mamaya'y unti-unting mauupos sa karimlan
dama ko'y tikatik ng ambon at ambang pag-ulan
habang inaabangan ang hustisyang panlipunan
na ibubulwak ng nakaninong sinapupunan
nanoot ang poot sa kabulukan ng sistema
kumukurot sa puso ang inhustisya sa masa
kaya ito'y dapat baguhin, anang aktibista
ngunit kayraming winala nang sila'y nakibaka
para sa mga nangawala'y panlipunang hustisya
nawa'y mabago na ang sistemang tadtad ng bulok
nawa'y mawala na ang mga tiwali at bugok
nawa'y uring manggagawa ang malagay sa tuktok
nawa'y matinong lipunan na'y ating mailuklok
nawa'y makita na silang sa dilim inilugmok
- gregbituinjr.
Huwebes, Disyembre 5, 2019
Kumikilos tayo, hindi para sa pera
kumikilos tayo, hindi para sa pera
kundi para sa pagbabago ng sistema
para makamit ang panlipunang hustisya
at upang paglingkuran ang uri't ang masa
kumikilos tayo upang magkapitbisig
ang uring manggagawang ating kapanalig
babakahin natin ang sanhi ng ligalig
at ang mapagsamantala'y ating mausig
kumikilos tayo, hindi para sa sweldo
gayong hindi naman tayo swelduhan dito
kumikilos tayo para sa pagbabago
walang sahod kundi talagang boluntaryo
ang pagkilos ay dahil sa prinsipyong taglay
lalo na't niyakap ay simulaing tunay
pagbabago ng lipunan ang aming pakay
upang kamtin ang ginhawa't magandang buhay
- gregbituinjr.
kundi para sa pagbabago ng sistema
para makamit ang panlipunang hustisya
at upang paglingkuran ang uri't ang masa
kumikilos tayo upang magkapitbisig
ang uring manggagawang ating kapanalig
babakahin natin ang sanhi ng ligalig
at ang mapagsamantala'y ating mausig
kumikilos tayo, hindi para sa sweldo
gayong hindi naman tayo swelduhan dito
kumikilos tayo para sa pagbabago
walang sahod kundi talagang boluntaryo
ang pagkilos ay dahil sa prinsipyong taglay
lalo na't niyakap ay simulaing tunay
pagbabago ng lipunan ang aming pakay
upang kamtin ang ginhawa't magandang buhay
- gregbituinjr.
Mag-subscribe sa:
Mga Post (Atom)






